Խորագրերի պահոցը. Հոդվածներ

Այս բաժնում տեղադրվում են Հայ Արիական Միաբանության գաղափարախոսությանը համահունչ հոդվածներ ու վերլուծականներ:

Փնտրտուք

Զրույց Բ

1830թ. Արեւելյան Հայաստանը Ռուսաստանին միացնելուց հետո անցկացվել է բնակավայրերի անվանումների գրանցում եւ հայտնի է, որ Ալավերդու անունը գրանցվել է Ալվերտ ձեւով Բառի իմաստը չհասկանալու հետեւանքով, հետագայում այն սկսել են կոչել Ալլահվերդի, որը կազմված է արաբերեն ալլահ՝ «աստված» եւ վերդի՝ «տված» բառերից, ինչը ոչ միայն ճիշտ չէ, այլեւ վնասակար է, եւ մինչեւ այսօր էլ հնարավոր չէ ազատվել այդ տհաճ անունից: Ալավերդի անվան այլ մեկնաբանություն էլ կա, թե իբր այն կապ ունի ալան ցեղի եւ վրացերեն գվերդի՝ «ձոր» բառերի հետ: Իսկ իրականում Ալվերտ բառը կազմված է հնում (գրաբարում) լայնորեն գործածվող ալ՝ «խորք, տակ» եւ վերտ բառերից: Վերտը մի քանի նշանակություն է ունեցել ու պահպանվել է միայն անդրավարտիք եւ վարտիք բառերում վարտ ձեւով: Վերտ են անվանել հյուսված վահանին, ցանցավոր զրահազգեստը, լեռնաշղթային եւ այլն: Այսինքն՝ Ալվերտ անվանումը կարելի է հասկանալ ինչպես «ծածկի տակ» այնպես էլ «լեռների խորքում» իմաստներով, եւ այդ ձեւով էլ պետք է կոչվի Լոռու սրտում գտնվող այդ քաղաքը:

Շարունակել կարդալ

Հայկական երկաթուղու կառավարիչը չպատժվեց

Հայկական երկաթուղու խնդրին մենք բազմիցս անդրադարձել ենք՝ նշելով, թե ինչպես է դրա կառավարիչ «Հարավկովկասյան երկաթուղին» ներդրումները «թղթին սարքում»: Նախորդ տարի, երբ ՀՀ տրանսպորտի եւ կապի նախարար Գուրգեն Սարգսյանն ամփոփում էր 2008թ., հարցրի նրան. «Կառավարիչը 1 էլեկտրաքարշի վերանորոգումը միլիոնավոր դոլարներ է «նստացրել» մեզ վրա: Դա ակնհայտորեն փողերի լվացում է: Ի՞նչ է մտածում պետական լիազոր մարմինը եւ ի՞նչ քայլեր է ձեռնարկելու»: Նախարարը պատասխանեց. «Երկաթուղու կառավարչի կողմից կատարված ներդրումների, աշխատանքների հետ կապված մոնիտորինգ եւ վերահսկողություն իրականացնելու նպատակով նախարարությունում ստեղծվում է հատուկ ստորաբաժանում: Մենք այդ ամենը մանրամասն ուսումնասիրելու ենք եւ դեռ անդրադառնալու ենք դուրս տված գումարների ձեւին ու չափին»: Տրանսպորտի նախարարը խոստացածն արեց՝ ուսումնասիրեց եւ անդրադարձավ: Եվ անդրադարձը այն էր, ինչ մենք կանխատեսել էինք: Այն է՝ «Հարավկովկոսյան երկաթուղին» չկատարած ու նկարած ներդրումների համար չի պատժվելու: Իսկ ճիշտ կանխատեսելու համար պայծառատեսության անհրաժեշտություն ամենեւին չկար, որովհետեւ ներկայիս Հայաստան պետությունը երբեւէ չի պատժում իր երկրի տարածքում խախտումներով գործող ներդողներին:

Շարունակել կարդալ

Երկակիությունը երկվությու՞ն է

ԼՂՀ-ի մասով ԱՄՆ-ի պետքարտուղարության հերթական զեկույցից հետո մի պահ կրքերը բորբոքվեցին, որովհետեւ ամերիկացիները կրկին օգտագործել էին «օկուպացիա» տերմինը: Եվ դա կիրառել էին ոչ միայն ազատագրված տարածքների համար, այլեւ՝ բուն Արցախ-ԼՂՀ-ի: Հետո, ինչպես միշտ, «Բուշի վարսավիր» անունով հայտնի Մեթյու Բրայզան՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներից մեկը, հայտարարեց, թե հայերը լավ չեն հասկացել ԱՄՆ-ի դիրքորոշումը…

Սակայն, սա այլեւս ծիծաղելի չէ: Իսկ եթե հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ ԱՄՆ պետքարտուղարը փորձում է «Հազարամյակի մարտահրավեր» հիմնադրամի հատկացումը «փոխանակել» ցեղասպանության բանաձեի չքննարկման հետ… ապա հասկանալի է դառնում՝ ԱՄՆ-ի երկակիությունը խրոնիկ հիվանդություն է:

Անի Մարության

Շարունակել կարդալ

ՀՀ նախագահի եւ 48 կուսակցապետերի հանդիպման մասին


Մարտի 20-ին Երեւանի մարզահամերգային համալիրի «Հայաստան» սրահում կայացավ ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի եւ ՀՀ քաղաքական կուսակցությունների ղեկավարների 2-րդ հանդիպումը: Ավելի քան 70 կուսակցապետերից հրավիրվել էին 63-ը, սակայն հրավերն ընդունել էին 48-ը: Հիշեցնենք, որ 1-ին հանդիպմանը նույնպես շուրջ 50 կուսակցությունների ղեկավարներ էին մասնակցել եւ քննարկել էին Արցախի հիմնախնդիրը:
2-րդ հանդիպմանը ՀԱՄ առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանը նույնպես մասնակցեց: Այս անգամ քննարկվեց «Համաշխարհային ֆինանսա-տնտեսական ճգնաժամը եւ Հայաստանը» թեման:
Հավաքի ավարտից հետո 
www.hayary.org-ը հարցեր ուղղեց ՀԱՄ առաջնորդին եւ ստորեւ ներկայացնում ենք նրա պատասխանները:
- Ի՞նչ կարծիքի եք նման հանդիպումների մասին: Արդյո՞ք այսպիսի հանդիպումներն օգտակար են, թե՞ ոմանց կարծիքի համաձայն՝ քաղաքական շոուներ են: Եղա՞ն քննադատություններ վարչապետի հասցեին, թե՞ ամեն ինչ խաղաղ անցավ: Ի՞նչ հարցադրումներ եւ առաջարկներ արեցիք Դուք:
 – Սկսեմ հարցադրման վերջից: Այո, վարչապետի հասցեին եղան քննադատություններ, որոնց մեծ մասը վերաբերում էր վաղուց սպասվելիք ճգնաժամի վատ նախապատրաստմանը: Այս տնտեսական ճգնաժամը մեկ օրում կամ անսպասելի՝ միանգամից չեղավ, եւ մեր երկրի պես փոքր երկիրը կարող էր եւ ավելի լավ նախապատրաստվել:

Շարունակել կարդալ

Համաշխարհային ճգնաժամի պատճառները

Հաղթահարել կարելի է միայն նոր գաղափարա-քաղաքականությամբ

Արդի համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը շատերն իրավացիորեն կապում են «Աշխարհի գաղտնի կառավարության» հերթական աշխարհաքաղաքական նպատակների իրականացման հետ: Առաջին հայացքից թվում է, թե անտրամաբանական է այս կապը. ի՞նչ նոր գործընթացների անհրաժեշտություն կա, երբ առանց այն էլ համաշխարհային հզոր լծակները գտնվում են «Աշխարհի գաղտնի կառավարության» անդամների ձեռքում:

Սակայն, համաշխարհային պատմությունն արձանագրել է նման դեպքեր: Դիցուկ՝ հենց վերջերս՝ ԽՍՀՄ փլուզումը, որը նույն այդ ուժերի որոշման հետեւանք էր… ԽՍՀՄ-ը ստեղծվեց 1922թ., երբ սիոնիստա-մասոնական ուժերը մասոն Լենինի գլխավորությամբ 1917-1918թթ. իրականացրեցին Ռուսական միապետության տապալումը եւ ստեղծեցին «ազատություն, հավասարություն, եղբայրություն» հայտնի կարգախոսով առաջնորդվող բանվորա-գյուղացիական հասարակություն, պետություն: Հիշեցնենք, որ Լենինը գերմանական հրեա-մասոնական օթյակների ծրագրով ժամանեց Ռուսաստան եւ ֆինանսավորվեց հենց նրանց կողմից: Եվ նա էլ, հենց Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրով, մեծ ծառայություն մատուցեց Գերմանիային, եւ ընդհակառակը՝ անտեսեց ռուսական պետականության շահերը: Հիշեցնենք նաեւ, որ Լենինի (հրեա մոր աղջկական ազգանունը՝ Բլանկ) ստեղծած ԽՍՀՄ-ի կառավարության շուրջ 90%-ը ազգությամբ հրեաներ էին ու մասոններ՝ բացահայտ կամ ծպտված (հետո բացահայտված): Այս մասին կա հարուստ ռուսերեն եւ անգլերեն գրականություն: Թեմային անդրադարձել են նաեւ հայկական զլմ-ները (օրինակ՝ «Հայ-Արիներ» թիվ 9 (36)-բացառիկ, 2004թ., «Հայեր» թիվ 8-բացառիկ, 2005թ. եւ «Լուսանցք» թիվ 8, 2007թ.):

Շարունակել կարդալ

Թռուցիկապայքար

Օրերս մի խումբ երիտասարդներ Երեւանում թռուցիկներ էին փակցրել, որոնց վրա տարբեր բուհերի դասախոսների նկարներ էին, իսկ տակը գրած էր՝ կաշառակեր:

Ճիշտ այդպես, մի ժամանակ առաջ պայքարում էին հասարակական ու քաղաքական մի շարք ուժեր, որոնք իրենց բողոքն էին հայտնում աղանդների ապազգային գործունեության դեմ եւ անբարո տարբեր երեւույթների նկատմամբ: Այս պայքարի մեջ ամենաեռանդունը «Մեկ ազգ» կուսակցությունն էր: Սակայն, կարծես թե այդ ձեւի ՕԳԳ-ն այնքան էլ արդյունավետ չեղավ, եւ այդ թռուցիկները հետզհետե անհետացան մայրաքաղաքի տարբեր շինությունների պատերից ու սյուների վրայից:

Իսկ այժմ, մի նոր թռուցիկապայքարային ալիք է առաջացել, որն իր թիրախն ընտրել է կաշառակերությունը: Այս շարժումը որդեգրել է «Միասին» անունը եւ իրեն հայտարարում է երիտասարդական շարժում՝ «որը սկսել է կոռուպցիայի դեմ պայքարի ծրագիր Երեւանի մի շարք բուհերում: Ծրագրի նպատակն է բուհերի ուսանողության ուժերով վեր հանել բուհերում տեղի ունեցող բոլոր կոռուպցիոն երեւույթները եւ հրապարակել բոլոր կոռումպացված դասախոսների, ինչպես նաեւ ուսանողների ու բուհերի աշխատակիցների անունները»:

Շարունակել կարդալ

Մարտիմեկյան դեպքերի միակ արձագանքը

«7-ի գործ»-ով դատավարությունը՝ փորձաքար կողմերի համար

Անցյալ տարվա մարտիմեկյան իրադարձությունների արձագանքը այլեւս մնացել է «7-ի գործ»-

ով անցնող դատավարության ծիրում: Հատկապես, երբ վերջին հանրահավաքում Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը հրաժարվեց արմատական եւ հեղափոխական գործողություններից, այս հիշյալ դատական գործով է պայմանավորված, թե ինչ հանգուցալուծում կստանա ավելի քան մեկտարյա վաղեմության ողբերգականը: Առանձին անձանց մասով դատավարությունները, չնայած փորձերին, նույն աղմուկը չեն ապահովում, ինչքան «7-ի գործ»-ը: Այս առումով՝ այդ գործի նկատմամբ հետաքրքրություն կա նաեւ ԵԽԽՎ՝ Հայաստանի մասով վերջին «վճռական» բանաձեւում:

Իսկ սույն դատական գործը ձգձգվում է արդեն ամիսներ ու կարծես վերջաբանն էլ չի երեւակվում:

Օրերս Կենտրոն եւ Նորք-Մարաշ համայնքների 1-ին ատյանի դատարանում շարունակվող դատավարությունը վերստին ընդհատվեց: Մինչ այդ դատավոր Մնացական Մարտիրոսյանը հայտնեց, թե «Վարդաշեն» ՔԿՀ-ից գրություն է ստացվել, որ Շանթ Հարությունյանը վերջին օրերին վատառողջ է եղել, հրաժարվել է սննդից, բուժօգնությունից եւ չի շփվել հիմնարկի աշխատակիցների հետ: Նա հայտնեց նաեւ, որ ՔԿՀ-ի հոգեբուժական բաժանմունքի պետ Գաբրիել Ահարոնյանի կարծիքով, Շ. Հարությունյանի մոտ նկատվում է հոգեկան խանգարում, եւ փորձաքննության կարիք է զգացվում:

Շարունակել կարդալ

Ի վերջո ունեցանք Հանրային խորհուրդ

ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը վերջապես կարգադրություն է ստորագրել Հանրային խորհրդի կանոնադրությունը հաստատելու եւ Հանրային խորհրդի անդամներ նշանակելու մասին:

Հանրային խորհրդի անդամներ են նշանակվել Ռոբերտ Ամիրխանյանը, Աննա Ասատրյանը, Լիլիթ Ասատրյանը, Կարեն Բեքարյանը, Էմիլ Գաբրիելյանը, Անելկա Գրիգորյանը, Աստղիկ Գեւորգյանը, Հայկ Դեմոյանը, Հովհաննես Զանազանյանը, Խոսրով Հարությունյանը, Վազգեն Մանուկյանը եւ Վլադիմիր Մովսիսյանը:

Համաձայն հաստատված կանոնադրության, Հանրային խորհուրդը ՀՀ Նախագահի կողմից կազմավորվող խորհրդակցական մարմին է, որն ունի 36 անդամ: Խորհրդի մնացած 24 անդամները կընտրվեն կանոնադրությամբ նախատեսված ընթացակարգով եւ ժամկետում:

Շարունակել կարդալ

Հայ-վրացական եղբայրության ճգնաժամը

Մեծ-մեծ փրթող նախագահի բերանով

Վրաստանի նախագահ Միխայիլ Սահակաշվիլին հայտարարել է, որ «ողբալի է այն երկրների վիճակը, որոնք իրենց բացարձակ կախման մեջ են դրել Ռուսաստանից»: Այս ցանկում նա նշել է նաեւ Հայաստանի անունը:

Նրա խոսքով, մեր երկրի տնտեսության «կրախը տեղի է ունեցել այն պատճառով, որ Հայաստանն իրեն ամբողջությամբ կախման մեջ է դրել Ռուսաստանից: Երբ ռուսական շուկան փլուզվեց, ապա նույն բախտին արժանացավ նաեւ Հայաստանը»:

Մ. Սահակաշվիլին ասել է, որ Վրաստանի հարեւան երկրների տնտեսություններում դժվարություններ են ծագել, սակայն «Վրաստանը կանգուն կմնա, Վրաստանը կփրկվի նույնիսկ ամենածանր պայմաններում, եթե մեզ մոտ լինի քաղաքական կայունություն»: Բանից պարզվում է՝ Վրաստանի նախագահը ոչ միայն կանխատեսումներ է անում, այլեւ՝ գյուտարար է, քանզի «գյուտել» է, որ անհրաժեշտ է կայուն երկիր ունենալ… որպեսզի հնարավոր լինի զարգանալ: Այնուհետեւ հավելել է, որ իր իշխանության համար առաջնահերթությունը տնտեսության փլուզման կանխումն է. «Ռուսաստանը 3 տարի առաջ դուրս է մղել Վրաստանին իր շուկայից, սակայն դրանից հետո Վրաստանը ժամանակին կատարել է բարեփոխումներ, ինչն էլ օգնում է հիմա կայուն մնալ»:

Համաձայն aysor.am-ի եւ panorama.am-ի տվյալների, մի քանի օր Հայաստանում ճգնաժամ էին «պրպտում» վրացական 2 հեռուստաընկերությունների նկարահանող խմբեր:

Շարունակել կարդալ

Ճգնաժամը ստիպեց վերաբաշխել ծախսերը

Կառավարությունը երեկվա նիստում քննարկեց միջազգային ճգնաժամի պայմաններում պետբյուջեի ծախսերի կատարմանն առնչվող խնդիրը:

Հստակեցվեց, որ բյուջեն ոչ թե կրճատվելու է, այլ՝ ծախսերի վերաբաշխում է լինելու: Որոշումը կայացվել է՝ ելնելով այն անհրաժեշտությունից, որ այս տարվա հունվարին ՀՆԱ-ի ցուցանիշները կտրուկ վատացել են, մեծացել են ճեղքվածքները, ուստի հարկ կա անցնելու եռամսյակային բյուջետային ծրագրավորման: Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի խոսքերով, պետք է խնայենք եւ ծախսենք այնքան, ինչքան եկամուտներն են: Պետք է պատրաստ լինել վատթարագույն սցենարներին, որովհետեւ ճգնաժամի տեւողության կանխատեսումներն առայժմ անորոշ են:

Ֆինանսների նախարար Տիգրան Դավթյանը տեղեկացրեց, որ պետբյուջեի ծավալի 20%-ը, որ 252 մլրդ դրամ է եւ որ սոցիալական ծախսերն են, կատարվելու են հստակ եւ՝ ըստ ժամանակացույցի: Այս առումով որեւէ փոփոխություն չի լինի: Բայց կան որոշ ծախսեր, որոնք տեղափոխվել են տարեվերջ՝ 4-րդ եռամսյակ: Դրանք այն ծախսերն են, որոնք առաջնահերթ չեն, օրինակ՝ գույքի եւ ավտոմեքենաների ձեռքբերումը, գործուղումները: Այսինքն՝ վերադասավորումներ լինելու են բացառապես ոչ առաջնահերթ ծախսերի մասով: Ի դեպ, ինչ վերաբերում է համահայկական ծրագրերին (նոր ԱԷԿ-ի կառուցում, ենթակառուցվածքների զարգացում, համահայկական բանկի ստեղծում), ապա Տ. Դավթյանի հավաստմամբ, դրանք կիրականացվեն՝ բյուջետային միջոցներով կամ այդ միջոցների մասնակցությամբ:

Շարունակել կարդալ

Հայաստանի ժամային գոտին սխալ է

Մեր երկրի ժամային գոտին խախտված է եւ անհրաժեշտություն կա այն ուղղելու:

Բանն այն է« որ ըստ Երեւանով անցնող միջօրեականի, մենք Գրինվիչից (Լոնդոն) առաջ ենք 3 ժամով« այսինքն« եթե այնտեղ ժամը 12-ն է« ապա մեզ մոտ պետք է լինի ժամը 15-ը եւ ոչ թե 16-ը« ինչպես հիմա է« ինչը կոպիտ սխալ է: Այդ սխալը գալիս է դեռ խորհրդային տարիներից« երբ Անդրկովկասի երեք հանրապետությունների համար սահմանվել էր միասնական ժամային գոտի« իրականից մեկ ժամ առաջ: Հայտնի չէ« թե ինչ տրամաբանությամբ կամ դիտավորությամբ էր դա արվել« քանի որ այդպիսի ժամային գոտի գրեթե չկար Խորհրդային Միության այլ մասերում եւ Ռուսաստանի ամբողջ եվրոպական մասը Մոսկվայի ժամանակով էր ապրում« իսկ Անդրկովկասը մեկ ժամով առաջ էր« թեեւ նույն ժամային գոտում էր:

Հայաստանի անկախացումից հետո առաջին հերթին պետք է ճշտվեր ժամային գոտին« սակայն դրան խանգարեցին մութ ու ցուրտ տարիները: Ավելին« 1997թ. դեկտեմբերին ԱԺ-ն օրենք ընդունեց ժամային գոտու վերաբերյալ« որը չէր կարելի անել« ինչը կարող է խանգարող հանգամանք լինել խնդրի լուծման համար: Մեր հարեւան Վրաստանում նույնպես անկախացումից հետո խառնաշփոթ էր, եւ հարցի լուծումը հետաձգվում էր: Ի պատիվ Ջավախքի հայ բնակչության պետք է ասել« որ նրանք« հետեւելով իրենց առողջ բնազդին« դադարեցրին գարնանը ժամացույցի սլաքը առաջ տալ: Հետագայում Վրաստանի ղեկավարությունը կատարեց ժամային գոտու ուղղում, եւ հիմա Վրաստանը մեկ ժամով ետ է Հայաստանից:

Շարունակել կարդալ

Ցեղասպանության հարցը նաեւ ռազմավարական խնդիր է

«Նահատակ ազգերի միջազգային դաշինք»-

ը օրերս բաց նամակ է հղել ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամային եւ ԱՄՆ կոնգրեսին: Նամակում կոչ է ուղղված՝ ճանաչելու Թուրքիայի կողմից իրականացրած հայերի, քրդերի, ասորիների եւ պոնտացի հույների ցեղասպանությունները, որոնք տեղի են ունեցել 1915-1923թթ. ժամանակահատվածում: Դաշինքի պատասխանատուները ԱՄՆ-ի նորընտիր նախագահին համարելով արդարության մեծ ջահակիր՝ հույս են հայտնում, որ ամերիկյան ժողովրդավարությունը մոտ ապագայում հաղթանակ կարձանագրի սույն ցեղասպանությունները ճանաչելու գործում: Բացի այդ, ըստ նրանց, ուշադրության է արժանի դաշինքի կողմից հրատարակված «Թուրք-թուրանական ծավալապաշտությունը եւ 70 նահատակ ազգերը» գրքի ներածականն ու վերջաբանը, որտեղ ամփոփված են թուրքական ցեղերի կողմից Ասիայում, Աֆրիկայում ու Եվրոպայում իրականացված 50 մլն. մարդու ցեղասպանությունների ամբողջական պատմությունը:

Նամակի հեղինակները վստահություն են հայտնել, թե ԱՄՆ-ի կոնգրեսի կողմից ցեղասպանությունների ճանաչման դեպքում վերջ կդրվի պատմական անարդարությունների վերաբերյալ շահարկումներին, ինչպես նաեւ կկանխի հետագայում դրանց կրկնությունը, ազգամիջյան արյունոտ բախումներն ու պատերազմները:


Շարունակել կարդալ

Կարեւորենք մեր դերը

Վերստին արծարծվում է Իրան-Հայաստան նավթամուղի հարցը: ՀՀ էներգետիկայի եւ բնական պաշարների նախարար Արմեն Մովսիսյանը հայտարարել է, որ 2009թ. սկսվելու է Թավրիզ-Երասխ նավթամուղի շինարարությունը: Այս ծրագիրը լուրջ հակազդեցություն է առաջացրել Ադրբեջանում: Նավթամուղի Թավրիզ-Մեղրի-Երասխ ուղին դուր չի գալիս ադրբեջանցիներին, եւ նրանք մտահոգված են, որ բացի Հայաստանի պահանջները բավարարելուց, այս նավթամուղը կարող է նաեւ տարանցիկ դառնալ: Մեր մյուս հարեւանին՝ Վրաստանին, այս ծրագիրը, ինչպես նաեւ Իրան-Հայաստան երկաթգծի կամ գազամուղի հնարավոր տարանցիկության հարցը կամ էլ էներգետիկ ոլորտի միասնական ծրագրերը չեն հուզում, քանզի ինքն ամեն դեպքում օգտվում է եւ ունենում է այլընտրանքային տարբերակներ:

Շարունակել կարդալ

301-ի ալան-թալանը

«…Երկիրն ամբողջ ձեր առջեւն է, որտեղ որ վայելուչ եք գտնում, թող ձերը լինի…» (Գրիգորիս «լուսավորիչ»)

«Եվ Դուք նրան (Գրիգորիսին-Ս.Մ.) լուսավորի՞չ եք համարում» (մի իտալացու ասած)

«Հայ» եկեղեցական պատմագրության մեջ կա 301-ին վերաբերող մի փաստ, որի վրա հայ պատմագիտությունը պատշաճ ուշադրություն չի դարձրել, ինչը եւ հնարավորություն չի տվել այդ ժամանակաշրջանի ամբողջական պատկերը վերհանել: Խոսքը Հովհ. Մամիկոնյանի «Տարոնի պատմության» մեջ բերված Գրիգորիս «լուսավորչի» նամակի մասին է՝ հասցեագրված Կեսարիայում գտնվող իր դավանակից քրիստոնյաներին (սրանք, ամենայն հավանականությամբ, ասորի կամ եբրայացի են եղել): Մեջբերենք այդ շատ բան ասող նամակը գրեթե ամբողջությամբ: «…Ամեն ոք, ով հանձն է առնում աստծո կամքին ծառայելը, պարտավոր է հալածական լինել, որովհետեւ նրա քարոզչությունը ոչ բոլորի համար է ընդունելի: Ինչպես որ այժմ ձեր մասին իսկ լսեցինք, թե հալածական եք ձեր բնակության վայրերից. հանձն եք առել լինել օտարական հարազատ երկրի (Իսրայելի-Ս.Մ.) եւ բարեկամների (իսրայելցիների-Ս.Մ.) համար, առ ոչինչ համարելով պանդխտության վիճակը, այլեւ թափառական գնացիք եւ չգիտենք էլ, թե ու՞մ մոտ եւ ու՞ր հանգրվանեցիք: Ահա, երանի ենք տալիս ձեզ աստանդական կյանքի համար, բայց ձեր իմաստությունը՝ ո՛չ: Մանավանդ գիտեիք, որ թագավորն մեր (Տրդատը-Ս.Մ.) լի է քրիստոնեական հավատով եւ մեր աշխարհն էլ (նկատի է առնում ի բնե ո՛չ իր, բայց իրենը դարձրած աշխարհը՝ Հայաստանը…-Ս.Մ.)՝ աստվածապաշտությամբ, հապա էլ ինչու՞ եղաք փախստական դեպի այդ հեռավոր եւ օտար երկիրը: Գիտեիք նաեւ, որ մեր բոլոր գավառներին եպիսկոպոս ու քահանաներ են հարկավոր, իսկ սրանք (Հայաստանում եղած կամ Հայաստան եկած՝ իր ջհուդական շրջապատը-Ս.Մ.), որ զանազան կողմերից եկել-հավաքվել են, ի՞նչ են (սրանք) հայոց վեց հարյուր քսան գավառների համար. ամեն մի գավառի մեկ կամ ամենաշատը երկու քահանա հազիվ թե հասնի: Որովհետեւ այստեղ մանուկները դեռ դպրանոցի են եւ ոչ մեկը նրանցից հասուն չի քահանայության: Մինչդեռ դուք (բազում) կրոնավորների առած դեպի օտար ու հեռավոր կողմերը գնացիք:

Շարունակել կարդալ

Պետություն – եկեղեցի. Նոր խաչակրաց արշավանքի սպասումո՞վ

Հայոց պետականության կործանումից ի վեր եկեղեցական այրերը դարեդար եւ պարբերաբար գովաբանում են եկեղեցու գործունեությունը հայապահպանության հարցում: Եկեղեցական պատմիչներն էլ այդ գովաբանումը վերածել են փառաբանման, ու հայոց բազմադարյա գոյաքարշությունը գրեթե հերոսացում է պատկերվել:

Այսպես եկեղեցու դերը հայապահպանման մեջ դարձրել են «բացառիկ ու բացարձակ»…

Հայոց պատմությանը հպանցիկ վերաբերվելու պարագայում, կարծես, այդպես էլ կա՝ պետականության բացակայությունը լրացրել է եկեղեցին:

Բայց, երբ հպանցիկությունից անցում է կատարվում դեպի մեր պատմության խորքային ուսումնասիրություն, միանգամայն հասկանալի է դառնում, որ հայ ազգի հզորության եւ հայոց պետականության կործանումը հենց եկեղեցու բռնի հզորացումից ու հոգեւորական դասի պետության գործառույթների հետ սերտաճումից է սկսել: Ավելին՝ հոգեւորական վերնախավը՝ կղերամաֆիոզ տարրը, հետզհետե եկեղեցու շահերն ավելի վերս դասեց պետական շահերից եւ մարդկանց գիտակցությունում նպատակայնորեն արժեզրկեց պետականության գաղափարն ու անհրաժեշտությունը, աշխարհիկ կանոնակարգն ու պետականաշեն գործառույթները: Հայոց երկրում տերուտնօրեն դարձան հոգեւորականները՝ տիրելով մեծամեծ կալվածքների ու անպատիժ իրավունքների…

Շարունակել կարդալ