Խորագրերի պահոցը. Հոդվածներ

Այս բաժնում տեղադրվում են Հայ Արիական Միաբանության գաղափարախոսությանը համահունչ հոդվածներ ու վերլուծականներ:

Կովկասը դեռ պայթյունավտանգ է…

Կովկասյան վերջին իրադարձությունները նոր անակնկալներ են մատուցում. վրաց-օսա-ռուսական պատերազմը նրբորեն շղարշած նոր վարագույրներ են բացվում… Արդեն ակնհայտ է, որ կովկասյան 5-օրյա պատերազմի հեղինակներն իսրայելա-ամերիկյան դաշինքի պատվիրատուներն են: Իսրայելն անհանգստացած է «Մեծ Մերձավոր Արեւելք» ծրագրի դանդաղ (մերձավորարեւելյան) ընթացքով եւ մի նոր ճակատ է բացել՝ իր սահմաններից ավելի հեռու, իր համար առավել ապահով, բայց ոչ պակաս պայթյունավտանգ…

Շարունակել կարդալ

Ու՞մ է ծառայում եկեղեցին

Սեպտեմբերի 27-ին Երեւանի սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ մայր եկեղեցում կայացավ էկումենիկ աղոթքի արարողություն՝ նախագահությամբ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագույն պատրիարք եւ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի ու Կոստանդնուպոլսի Տիեզերական պատրիարք Նորին ամենասրբություն Բարդուղիմեոս Ա-ի: Վերջինս Հայաստան էր ժամանել Մյուռոնօրհնության տոնակատարություններին մասնակցելու համար:

Նախ՝ Մյուռոնօրհնության արարողության մասին, որն անցկացվեց սեպտեմբերի 28-ին: Զուտ հոգեւոր տոնը կատարվեց իսկական «գործարար» միջոցառումների ոգով: Բացի հոգեւոր դասի ներկայացուցիչներից, մասնակցում էին նաեւ պետական պաշտոնատար անձինք՝ ՀՀ եւ ԼՂՀ նախագահների, վարչապետների, նախարարների եւ այլոց մասնակցությամբ: Ամբողջ տոնակատարությունն անցավ հրմշտոցների ու գոռգոռոցների մթնոլորտում, հաստավիզ ու անտաշ թիկնապահների մի ամբողջ կոհորտա էր մասնակցում այս միջոցառմանը, եւ նրանց հիմնական նպատակը կարծես այս ամեն ինչից հավատացյալ ժողովրդին հեռու պահելն էր: Ու դա թիկնապահներին հաջողվեց: Բարձրաձայն լսվում էին նրանց հոխորտանքներն ու վիրավորանքները, որոնք հատկապես տեղում էին տարեց մարդկանց հասցեին, ովքեր փորձում էին մոտենալ կաթողիկոսին, տեսնել արարողությունը: Մարդկանց դեսուդեն էին շպրտում: Այդ օրը վիրավորված ու խոցված հեռացան բազմաթիվ հայաստանահայեր ու սփյուռքահայեր, ովքեր չնայած իրենց քրիստոնեական համբերատարությանը՝ մի քանի… խոսքեր ուղղեցին պաշտոնյաների, հոգեւորականների ու նրանց թիկնապահների հասցեին……

Շարունակել կարդալ

Միջազգային համաժողով «Կապույտ մզկիթ»-ում

Սեպտեմբերի 25-ին ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպանատան նախաձեռնությամբ Երեւանի «Կապույտ մզկիթ»-ում, ի համերաշխություն Պաղեստինի ժողովրդի, կայացավ համաժողով:

Ներկա էին ԻԻՀ հոգեւոր եւ աշխարհիկ ներկայացուցիչներ, հյուրեր: Միջոցառմանը քիչ ուշացումով միացան նաեւ ՀՀ-ում Սիրիայի ու Լիբանանի դեսպանները: Հայկական կողմից հրավիրվածների շարքում էին Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանը եւ պատմական գիտությունների թեկնածու, սփյուռքահայ Գեւորգ Յազըչյանը, ովքեր հանդես եկան օրվա թեմային համահունչ զեկույցներով:

Մոտ մեկ տասնյակ ելույթներ հնչեցին՝ նվիրված Ղուդսի (Երուսաղեմի) համաշխարհային օրվան եւ Պաղեստինի ազատագրական պայքարին: Բոլոր ներկաներին ու ելույթ ունեցողներին շնորհակալական խոսք ասեց Իրանի դեսպանության մշակույթի կենտրոնի տնօրեն Մուհամմադ Ռեզա Շաքիբան:

Շարունակել կարդալ

Էռնեկյանի կադրերը փչացնում են նրա գործերը

Գեղցիներից չպրծանք, էլի՛…

Տարօրինակ զուգադիպությամբ մեր գործարարները միշտ այնպես են անում, որ իրենց արած ամենալավ գործն անգամ ջուրն են գցում: Խոսքս սփյուռքահայ գործարարներից մեկի ու ոչ միայն Հայաստանում հայտնի Էդուարդո Էռնեկյանի մասին է: Ավելի ստույգ՝ ոչ թե նրա, այլ՝ նրա կադրերի: «Մեր գործարար» եմ ասում, որովհետեւ ազգությամբ հայ է ու այստեղ որոշ ներդրումներ է արել: Բայց արի ու տես, որ լրագրողներս միշտ զայրացած ենք հեռանում գրեթե յուրաքանչյուր այն այցից, որ ձեռնարկվում է Էռնեկյանի այս կամ այն գործին ծանոթանալու նպատակով:

Շարունակել կարդալ

Ի՞նչ կլինի, եթե Թուրքիան որոշի…

Ի՞նչ կլինի, եթե Թուրքիայի խորհրդարանն ընդունի որոշում, թուրքերեն իմաստի բառերով կազմված ազգանուններ կրող սփյուռքի եւ ՀՀ հայերին հայտարարի թուրքական պետության՝ իբր «Պատվավոր հայրենակից», եւ թույլ տա Թուրքիայի քաղաքացիներին համահավասար օգտվել օրենքներից ու բնակություն հաստատել երկրի տարածքում: Անկախ այն բանից, թե այդ հայը կունենա՞ նաեւ մեկ այլ պետության եւս մեկ քաղաքացիություն… Հավատացեք, այսպիսի միջոցառումը շատ ձեռնտու է թուրքական պետության արդի «եվրա»քաղաքականության համար: Նախ՝ կվերանան «ցեղասպանության» հետ առնչվող տհաճ (էլ չասենք՝ վտանգավոր) քաշքշուկները, դիտողությունները եւ պահանջատիրությունները: Այդ որոշմամբ Թուրքիան կշահի վստահություն եւ վարկ՝ միջազգային հեղինակություն, հայերի նկատմամբ ցուցաբերած բարյացակամության ու բարեկամության համար (հատկապես՝ Թուրքիայի եւ Հայաստանի նախագահների վերջին հանդիպումից եւ թուրքական «կովկասյան» ծրագրի առաջադրումից հետո): Բացի այդ՝ Թուրքիան կշահի նաեւ օտարերկրյա դրամագլուխ, տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների եւ լուրջ արդյունաբերական ձեռնարկներ, նաեւ՝ վստահություն: Կմեղմանա Հայաստանի ու Թուրքիայի միջեւ գոյություն ունեցող լարված վիճակը: Թուրքիան այդ քայլով կփաստարկի տվյալ հայերի՝ Թուրքիայի հին քաղաքացիներ լինելու հարցը, եւ կարիք չի լինի նրանց Հայաստանում ու սփյուռքում ապրելու ստիպողականությունը… Թուրքիան նույնիսկ կարող է սփյուռքում եւ Հայաստանում ապրող այդպիսի հայերին հյուպատոսի միջոցով պաշտպան դառնալ (գուցե ՀՀ-ից էլ եռանդուն պաշտպանի) դեսպանատուն ունեցող երկրներում:

Շարունակել կարդալ

Հայ-վրացական խճանկար՝ Երեւան-Թբիլիսի.

էլի ախպե՞ր ենք

Սեպտեմբերի 30-ին ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը պաշտոնական այցով ժամանեց Թբիլիսի եւ հանդիպեց Վրաստանի նախագահ Միխայիլ Սահակաշվիլուն: Երկու երկրների նախագահները նշել են, որ չնայած բարեկամական եւ գործնական հարաբերությունների առկայությանը, դեռ կա չիրացված մեծ ներուժ: Քննարկվել են տնտեսական փոխգործակցությանը վերաբերող բազմակողմանի հարցեր, նաեւ սահմանազատման խնդիրներ:

Հռետորական երկու հարց ուղղենք նախագահներին՝ 1. Հետաքրքիր է՝ այդ մեծ ներուժն առ այսօր ու՞մ մեղքով եւ ու՞մ պատվերով չի իրացվել: 2. Հայերն էլի՞ շարունակում են մնալ Վրաստանի համար վտանգավոր քաղաքացիներ, ինչպես դա Միխայիլ Սահակաշվիլու նախագահ դառնալու ժամանակներում էր հնչում, թե՞ Վան Բայբուրդի նման վրացահպատակները փոխել են այդ կարծիքը… հաճախ անթույլատրելիորեն խոսելով ոչ միայն վրաստանահայերի, այլեւ՝ հայաստանահայերի անունից: Իսկ գուցե «Ոսկե գեղմ» շքանշանով (օտարերկրյա քաղաքացիներին տրվող Վրաստանի բարձրագույն պետական շքանշան) պարգեւատրելով Սերժ Սարգսյանին՝ մի նո՞ր փափուկ բարձ են դնում գլխներիս տակ…

Շարունակել կարդալ

Կրթական նոր ծրագիր՝ առավել օժտված երեխաների հայտնաբերման, աջակցման եւ «արտահանման» համար

Աշխարհի առաջատար բուհերում բարձրակարգ կադրերի պատրաստման նպատակով կրթական ոլորտի մասնագետները պատրաստվում են հայտնաբերել այդ բուհերում կրթություն ստանալ ցանկացող՝ ՀՀ եւ սփյուռքահայ առավել օժտված երեխաներին եւ աջակցել նրանց՝ ընդունվելու այդ բուհերը: ՀՀ եւ սփյուռքահայ առավել օժտված երեխաների հետ աշխատանքում մասնագետները նախատեսում են կիրառել հեռավար-էլեկտրոնային ուսուցման ժամանակակից մեթոդներն ու ծրագրերը:

Ի դեպ՝ այդ նպատակով ՀՀ (տեխնիկական հնարավորության դեպքում, նաեւ Արցախ-ԼՂՀ-ի եւ Ջավախքի) ընտրված երեխաներն ապահովվելու են համակարգիչներով ու ինտերնետային կապով:

Շարունակել կարդալ

Ազգայնականությունը՝ որպես արմատական քաղաքական ուժ

  Ազգայնականությունը՝ որպես արմատական քաղաքական ուժ Հայաստանին եւ հայությանը օդ ու ջրի պես անհրաժեշտ է այս ուժի առկայությունը


Հայաստանի անկախացումից ի վեր մեր պետությունն ու ազգը օտարի նպատակային հետեւողականությամբ եւ մեր իսկ ծախու հայրենակիցների օժանդակությամբ հայտնվել են խորը համակարգային ճգնաժամում: Նախկին իշխանությունը՝ ՀՀՇ
-ական, հիմք դրեց Հայոց պետության ապազգայնացմանն ու թալանչիական սեփականաշնորհմանը: Ազգային գաղափարախոսությունը հռչակվեց «քաղաքական կեղծ կատեգորիա», ինչը նաեւ բացահայտ հրահանգ էր՝ հայությանը հոգեպես ու գաղափարապես կլանելու՝ դիմազրկելու: Այն իր շարունակությունը գտավ հաջորդիվ բոլոր իշխանությունների գործունեությունում, քանզի իրապես երեք նախագահներ տեսած ՀՀ-ն երբեք չապրեց ազգային արժեհամակարգով, եւ ՀՀ նախագահների տարաձայնությունները երբեւիցե չեղան գաղափարախոսական, դրանք կամ անձնական պատկերացումների կամ աշխարհաքաղաքական կողմնորոշման բնույթ են ունեցել……

Շարունակել կարդալ

Հիմա էլ Հայաստա՞նն է հակասեմական պետություն

Դեռեւս լավ ենք հիշում, թե 2005թ. հունվար-մարտ ամիսներին ի՜նչ աղմուկ-աղաղակ բարձրացրեցին Հայաստանի եւ համաշխարհային «սեմիթասերները» (իրականում՝ հայ «հրեասերներն» ու միջազգային սիոնիստները)՝ իբր մեր երկրում ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների ոտնահարման ակնհայտ փաստերի առիթով: Իհա՜րկե, հատկապես կարեւորվեց հրեաների իրավունքների ոտնահարման հանգամանքը: Ըստ ՀՀ գլխավոր դատախազություն ներկայացրած «փաստերի», ՀԱՄ առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանն ու ԱԼՄ հ/ը տնօրեն Տիգրան Կարապետյանը հակասեմիթներ ճանաչվեցին, սակայն, քրեական գործ հարուցվեց միայն Արմեն Ավետիսյանի նկատմամբ եւ այն էլ հետին թվով՝ 2003-2005թթ. ընկած ժամանակահատվածում ՀԱՄ առաջնորդի գրած հոդվածների ու հեռուստաելույթների հիման վրա: Հետագայում, դատավարության ընթացքում, այդ մեղադրանքների սնանկությունն ապացուցվեց իհարկե, չնայած դրանից խնդիրը չփոխվեց: (Տես՝ «Լուսանցք» թիվ 26 (65), 4-10 հուլիսի, 2008թ., հարցազրույց «Ինձ դատեցին մի բանի համար, որ հիմա իրենք են անում» եւ «Սիոնա-մասոնական վտանգի մասին» (ՀԱՄ առաջնորդի պաշտպանական ելույթը դատարանում – 2005թ.), էջ՝ 4,6,8, ինչպես նաեւ՝ «Հայ-Արիներ»-ի բացառիկ թողարկումները՝ թիվ 54 (հունվար) եւ 55 (փետրվար-մարտ), 2005թ.):

Շարունակել կարդալ

Նոր աշխարհակարգ. գերտերությունների (գերիշխանավորների) գաղտնի ծրագրերը

  Առ այսօր հետաքրքրական ու այժմեական է ԱՄՆ ԿՀՎ-ի նախկին տնօրեն Ալեն Դալեսի 1945թ. ելույթը՝ արտասանված ԱՄՆ Կոնգրեսում (հատված): «…Քաոս սփռելով, մենք աննկատ, իրենց իրական արժեքները կփոխենք կեղծերով եւ կստիպենք նրանց հավատալ այդ կեղծ արժեքներին: Գրականությունից եւ արվեստից մենք աստիճանաբար դուրս կմղենք նրա հասարակական էությունը. դուրս կմղենք նկարիչների մոտից ժողովրդի հոգու խորքում կատարվող գործընթացների պատկերման եւ ուսումնասիրության ցանկությունը, իսկ գրականությունը, թատրոնը, կինոն պետք է պատկանեն եւ փառաբանեն միայն ամենազազրելի մարդկային զգացումները: Մենք պետք է օգնենք եւ բարձրացնենք այնպիսիներին, որոնք կսկսեն սերմանել, սրսկել մարդկային գիտակցությունում սեքսի, բռնության, սադիզմի, դավաճանության, այլ խոսքերով՝ ցանկացած անբարոյականության պաշտամունք: Պետության ղեկավարությունում մենք քաոս եւ անկարգություն կստեղծենք: Մենք աննկատ, բայց ակտիվ եւ մշտապես, կօժանդակենք չինովնիկների հիմարությունը, կաշառակերությունը, անսկզբունքայնությունը

Շարունակել կարդալ

Հայ-իրանական հարաբերությունները եւ տարածաշրջանային զարգացումները 21-րդ դարում

Հնարավոր են անգամ անսպասելի ծավալումներ

Առկա իրավիճակը

Նոր հազարամյակում ՀՀ արտաքին քաղաքականությունում մեծ կարեւորություն են ստանում հայ-իրանական հարաբերությունները եւ դրանց զարգացման հեռանկարները: Խնդրի կարեւորությունն այն է, որ Իրանը նոր հազարամյակի շեմին կանգնած է քաղաքական մեծ փոփոխությունների ու զարգացումների առջեւ եւ, բնականաբար, դրանք էլ իրենց հետքն են թողնելու տարածաշրջանում (ուրեմն եւ՝ Հայաստանում): Ուստի, մեր երկրի ներկայիս ղեկավարությունը պարտավոր է մանրամասն մշակել Իրանի հետ հարաբերությունների նոր ռազմավարություն: Սա շատ արագ ու հիմնարար պիտի արվի, որովհետեւ Իրանը՝ այս հարեւան երկիրը, յուրաքանչյուր աշխարհաքաղաքական փոփոխության դեպքում էլ շարունակելու է մնալ Հայաստանի ռազմավարական դաշնակիցը:

Շարունակել կարդալ

Հարցազրույց հայ ազգայնական գործիչ, սփյուռքահայ լրագրող եւ պատմաբան Գեւորգ Յազըչյանի հետ

Մեզ հայկական հզբոլլահական շարժում է պետք


- Դուք Ազգային արժեքների պաշտպանության հանձնախմբի անդամ եք ու նաեւ անհատական լուրջ գործունեություն եք ծավալել հայապահպանության խնդիրների շուրջ, հատկապես՝ լեզվաքաղաքականության ոլորտում: Տեղյակ ենք, որ այս բնագավառում փոխզիջումներ չեք ընդունում:

- Թվում է, թե որպես պատմաբան ես պետք է ավելի շատ կարեւորեի պատմության գործոնը մեր ազգային ինքնության այսօրվա եւ վաղվա կտրվածքներով: Սակայն, մեր ազգային ինքնության հիմքերի հիմքը հայոց լեզուն եմ համարում: Պետք է բավական մեծ կարեւորություն տալ Մեսրոպ Մաշտոցի դերին: Օտար լեզվով անհնար է ապահովել հայ ազգի շարունակականությունը, հետեւաբար, նաեւ հայրենիքի գոյատեւումը եւ այլ արժեքների պահպանությունը: Հայրենիքը, ազգը եւ ազգային մշակույթը (հասկանալի է՝ նաեւ լեզվամշակույթը) նմանեցնում եմ եռոտանու, որի կողմերից մեկը եթե չի լինում՝ փուլ է գալիս, այսինքն՝ եթե չկան հայրենիքը, ազգը, ազգային մշակույթը կամ դրանցից մեկնումեկը, հայրենասիրության կամ ազգապահպանության խնդիրներ էլ չկան… Եթե սփյուռքում օտարախոսություն է տարածվում, դա նույնիսկ կարող եմ համարել ինչ-որ տեղ բնական, ինչ-որ տեղ կարող եմ ըմբռնումով մոտենալ (ինչպես վերը նշեցիք՝ փոխզիջումով), որովհետեւ գտնվում են օտար երկրներում, օտար միջավայրում եւ այլն, մանավանդ, չկա իր սերունդը հետագայում հայրենիք վերադարձնելու գաղափարը: Իհարկե, ուծացումն սկսվում է առաջին հերթին լեզվական ոլորտից. սկսում են խոսել օտար լեզվով կամ գործածում են օտար բառեր: Ողբերգություն է, որ այդպես խոսողները ենթադրում են, թե հայերեն են խոսում, մինչդեռ խոսում են կիսահայերեն-կիսաարաբերեն, կիսահայերեն-կիսաֆրանսերեն, կիսահայերեն-կիսառուսերեն, կիսահայերեն-կիսաանգլերեն եւ այլն: Լեզվամտածողության օտարացումը նպաստում է ուծացմանը, հետագայում՝ ձուլմանը: Սակայն ամենադատապարտելին այն է, որ այդ նույն երեւույթները տեսնում ենք Հայրենիքում, հենց մայրաքաղաքում, այն էլ անկախության հռչակումից ավելի քան 17 տարի հետո: Սա ոչ միայն անթույլատրելի է, այլեւ՝ հիմնովին անընդունելի ու դատապարտելի: Նման երեւույթներ դիտարկվում են նաեւ պետական իշխանավորների մոտ, պետական պատասխանատու կառույցներում եւ ամենուրեք: Այսօր ազատորեն գործածվում է հատկապես ռուսերենը. «Լեզվի մասին» օրենքի ամենավառ ոտնահարման դրսեւորմամբ ցուցադրվում են ռուսերեն հեռուստահաղորդումներ, շարժանկարներ, գովազդներ եւ այլն: Շատ են նաեւ այլ օտար լեզվով ելույթները: Հատկապես անգլերենով կամ անգլերենախառը «հայերենով» խոսելը համարվում է զարգացածության, քաղաքակրթության չափանիշ, մինչդեռ դրանով ավելի նսեմանում է անձն ինքը. նման հայազգի մարդուն ընկալում եմ որպես պատվազուրկ ու ստրկամիտ, ով ցուցադրաբար արհամարհում է նաեւ բոլորիս ազգային արժանապատվությունն ու անկախ պետության գաղափարը…

Շարունակել կարդալ

ԱՍԱԼԱ-ն իր լուծարման մասին կհայտարարի Հայոց բոլոր բռնագրավված տարածքների ազատագրումից հետո միայն

- Պարոն Փաշաբեզյան, «Ուխտ Արարատի» կազմակերպության անդամները նախկին ազգային վրիժառուներ եւ արցախյան պատերազմի ազատամարտիկներ են: Ո՞րն էր նման կազմակերպություն ստեղծելու շարժառիթը: Միայն նախկին ԱՍԱԼԱ-ականնե՞ր են անդամագրված:

- Նախ՝ մենք համամիտ չենք «ազգային վրիժառուներ» ձեւակերպման հետ, գործածում ենք «նորագույն զինյալ ազատագրական պայքարի մարտիկներ» կամ պարզապես «ազատագրական պայքարի մարտիկներ» եզրը: Եվ ապա, կազմակերպության մեջ միայն մեր նախկին մարտիկներն են: Արցախյան պատերազմի ազատամարտիկները մեր լավ համակիրները, համախոհներն ու բարեկամներն են: Պետք է իրարից տարանջատել: Իսկ համախմբվելու շարժառիթը առաջին հերթին միասին լինելու, միասին մտածելու, մտահոգությունները կիսելու, միասին գործելու անհրաժեշտությունն էր: Երկրորդ խնդիրը՝ հարկ եղած դեպքում միմյանց օգնելու, օժանդակելու ձգտումը:

Շարունակել կարդալ

Մեծ Մերձավոր Արեւելք. Պայքար տարածաշրջանի գերիշխանության համար

Վերջին տարիներին միջազգային քաղաքականության ամենաթեժ կետերից մեկը Մերձավոր Արեւելքն է, որը Զբիգնեւ Բժեզինսկին անվանել է «գլոբալ Բալկաններ»: Բուն «Մեծ Մերձավոր Արեւելք» ծրագիրը առաջ քաշվեց Ջեյմս Բեյքերի Հրապարակային քաղաքականության ինստիտուտի մասնակցությամբ: Այն նախատեսում է Մերձավոր եւ Միջին Արեւելքի հիմքի վրա աշխարհաքաղաքական նոր տարածաշրջանի ստեղծումը, որում ընդգրկվում են Կենտրոնական Ասիան, Հարավային Կովկասը, Մերձավոր Արեւելքի արաբական երկրները, Իսրայելը, Թուրքիան, Իրանը, Աֆղանստանը, Պակիստանը եւ Հյուսիսային Աֆրիկան: Ըստ այդ նախագծի, ԱՄՆ-ն Չինաստանից մինչեւ Բալկաններ ստեղծում է «ազատ մայրուղի», որտեղ չի կարող գոյություն ունենալ ԱՄՆ շահերին հակառակվող որեւէ երկիր ու վարչակարգ: Դա կլինի տարածաշրջան ԱՄՆ-ի համար, որը մեծ նշանակություն կունենա համաշխարհային տնտեսակարգի վրա ազդելու համար. այստեղ են շահագործվում նավթի ու գազի զգալի պաշարները, որից այսօր կախում ունի նաեւ ԱՄՆ-ի տնտեսությունը: Սակայն այսօր այդ, այսպես կոչված, մեծ կամ ազատ մայրուղու վրա կա մի խոչընդոտ՝ Իրանը, որն էլ իր հերթին է ձգտում դառնալ տարածաշրջանային նշանակության տերություն:

Շարունակել կարդալ

Իրանի ներքին եւ արտաքին քաղաքական հիմնախնդիրները 21-րդ դարում

1979թ. Իրանում իսլամական հեղափոխության հաղթանակից հետո երկրի հասարակությունը եւ իշխանության եկած կրոնաքաղաքական վերնախավը հայտնվեց միջազգային քաղաքական եւ տնտեսական մեկուսացվածության մեջ: Քաղաքակրթությունների պայքարի հերթական փուլում Իրանում հաղթանակ տարած իսլամական քաղաքակրթությունը եկավ ո՛չ ասելու 1970-ական թթ. լայն թափ ստացած Իրանի արեւմտականացման գործընթացին եւ հեղափոխության առաջնորդ էմամ Խոմեյնու շուրթերով առաջ քաշեց Իրանի զարգացման, այսպես կոչված, երրորդ ուղին, այսինքն՝ ո՛չ դեպի արեւելք (սոցիալիզմ), ո՛չ՝ արեւմուտք (կապիտալիզմ), այլ՝ դեպի իսլամ: 1979թ. սկսած Իրանի նոր կրոնական վարչակարգը ձեռնամուխ եղավ երկրի իսլամականացմանը: Է. Խոմեյնու գաղափարաքաղաքական հիմնատարրերը՝ վելայաթե ֆաղիհը, որը ներառում էր այդ երրորդ ուղու հիմնադրույթները, դարձան Իրանի ներքին (կենցաղում, մշակույթում, տնտեսությունում, գիտության եւ կրթական, քաղաքական եւ պետական համակարգերում) եւ արտաքին (իսլամական հեղափոխության արտահանումն ամբողջ աշխարհում) քաղաքականության հիմնաքարերը: Սակայն, հեղափոխությանը հաջորդած առաջին տարիները, երբ ընթանում էր իրանա-իրաքյան պատերազմը, գործնականում ցույց տվեցին, որ երրորդ ուղին անհնար է ի կատար ածել միայն հոգեւոր ոլորտին ապավինելով, հատկապես՝ դրա արտաքին հիմնադրույթները: Բացի Իրանից, որեւէ այլ մահմեդական երկրում իսլամական հեղափոխություն տեղի չունեցավ, իսկ Իրանի ներսում առաջ քաշված խիստ իսլամական կարգի տնտեսության ծրագիրն ԱՄՆ-ի կողմից Իրանի նկատմամբ տնտեսական պատժամիջոցների առկայության պայմաններում խորացրին երկրի տնտեսական ճգնաժամը: Եվ ահա, 1980-ական թթ. վերջից – 90-ական թթ. սկզբից արդեն Իրանի քաղաքական ղեկավարությունը եւ՛ արտաքին, եւ՛ ներքին քաղաքականությունում որդեգրեց խիստ չափավոր ազատականացման ուղի, որն ավելի առարկայական դարձավ 1997թ.-ից, երբ երկրի նախագահ ընտրվեց բարեփոխական Մուհամմադ Խաթամին: Մինչ այդ Իրանը հրաժարվել էր իսլամական հեղափոխության արտահանման ռազմավարությունից եւ որդեգրել տարածաշրջանային համագործակցության ռազմավարություն՝ աշխուժացնելով իր անդրկովկասյան եւ կենտրոնասիական քաղաքականությունը: Երկրի ներքին կյանքում նույնպես կատարվեցին ազատականացման որոշակի քայլեր

:


Շարունակել կարդալ