Խորագրերի պահոցը. Արվեստ

Արվեստ բաժնում մտեք «Հայկական Երաժշտություն» ենթաբաժինը:

Տրնդեզ. Տիրոջն ընդառաջ գնալու տոն – Հայ արիները Հայոց Տրնդեզի ծիսական եւ տոնական արարողությունը կնշեն նաեւ Հայոց Ջավախքում… Կփառաբանվի  Տիեզերքի Տերը՝ Արարիչը, Ամենայն Ստեղծին՝ Ամենայն Ակունքի Արարողը…

Փետրվարի 13 – Տրնդեզ – Տիառն ընդ առաջի տոն, Տերն ընդ առաջ՝ Տիրոջն առաջ գնալու տոն:

Այդ օրը կրակներ վառելը, Տրնդեզ անելը՝ խորհուրդ ունեցող կրակ վառելը (կրակե դեզ վառելը)՝ Երկնային Արէգակի Երկրային արտացոլանքի խորհուրդն է նախանշում, եւ Արէգակը (Արական ու Է(Ի)գական Ակունքը)՝ որպես Երկրի Կյանքի Պահապան-Ակունք է փառաբանվում: Սա է պատճառը, որ արի մարդիկ հաճախ Տերն ընդ առաջը նաեւ որպես Տրնդեզ են նշում:

Յուրաքանչյուր տոն նորոգումի իր խորհուրդն ունի եւ վերածնում-վերանորոգում-վերականգնում է կապը Տիեզերական Իրականության եւ Օրինաչափությունների հետ: Բնական ազգերի համար ծիսական տոները կյանքի անբաժան մասն են:   Շարունակել կարդալ

Տրնդեզ. Արեւխաչի, Արարման ծիսակարգ. (Կարինե Հայրապետյան) – Արեւապաշտության գաղափարը… Արամ Նահապետը՝ Արիական գաղափարախոսության հիմնադիր… Տըրընդեզ, «Տէրն ընդ ձեզ» ծիսական տոնի գաղափարը… Տրընդտեսը՝ Սիրո, սերնդատվության օծման արարողակարգ… Տրնդեզ. ավանդույթներ՝ կրակի լեզվով…

Տիրընդտեսը կամ Տէրընդտեսը Արեւի խորհրդին նվիրված ծիսակարգ է, հրատոն:

Տէրընդտեսը ներկայանում է որպես Արեւպաշտական հավատքի, Արեւաստվածների, Արեւի խորհուրդը Երկրի վրա՝ միակ արարողակարգը, հուր-կրակի միջոցով: Տիրընդտեսը Արեւ-Հուր-կրակ շրջանի ծես է, ավանդական հայ ընտանիքի Սիրո, ամուսնության, պտղաբերության, բարեբանումի, օրհնանքի, օծման, մաքրագործման արարողության ծիսակարգ:

Տերընդտես կամ Տիրընդտեսի անունը կապվում է Տիր Աստծո հետ:

Հայոց Տիր/Տիւր Աստվածանունը արտահայտում է Տիր-*dei- *diur-,*dir-, Տիւ-լույս-օր-ցերեկ-Երկինք իմաստը: Տիրը լույսի, գրի, արվեստների, երկրագործության եւ պտղաբերության հովանավոր Աստվածն է:

Տէրընդտես կամ Տիրընդտես, Տրնդէզ, Տեառնընդառաջ, Տանդառեջ, Տառինջ եւ բազմաթիվ այլ անուններով հայտնի տոնը հայ ժողովուրդը վաղ ժամանակներից նշում է փետրվարի 13-14-ին:

Հայկական լեռնաշխարհում տարբեր ժամանակաշրջաններում ձեւավորված 4 պետական դիցարանները կրում են Արեւապաշտության գաղափարը.

  1. Հայասական-Կիցցուվադանա,
  2. Արատտա-Ուրարտու-Վան-Բիայնա-Նայիրի,
  3. Հայկական Լեռնաշխարհում ձեւավորված Արեւելքի Վարդապետություն հավատքի Դիցարան, որը հետագայում ստացել է հելլենա-հռոմեական «հայ» հեթանոսական դիցարան անունը, որտեղ իրար են խառնել տարբեր ժողովուրդների ու ազգերի Աստվածների:
  4. Արեւելքի Վարդապետություն, Առաքելական-Լուսավորչական հավատ, Քրիստոնեական կրոն, Քրիստոս եւ սրբեր:

Հայոց բոլոր դիցարաններն էլ ունեցել են Միաստվածության գաղափարը, եղել են Ար-Արեւակիր դիցարաններ, Գերագույն Աստվածը ներկայացել է որպես Ար-Արեւ կամ Արեւաստված: Մեզ հայտնի գլխավոր Արեւաստված-Դիցերն են՝ Արամ, Արա Գեղեցիկ,, Թեյշիբանի, Արեգ-Շիվինի, Ադարութհա, Խուտուինի, Արամազդ, Վահագն, Միհր, Տիր, Haldini Alsiuse-Հալդինի Ալսիուսե, Միհրին, Քրստոս Հիսիուս, Անահիտ, Աստղիկ, Նանե, Սանդարամետ: Տերընդտեսի հրատոնը նվիրված է բոլոր Արեւ-Դիցերին:   Շարունակել կարդալ

Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Սնդիկ բառը եւ սնդիկ տարրը (2-րդ մաս). մեր ճակատագրի մի հետքով… (Գոհար Պալյան) Տարբերակ. Սնդիկ բառը ծածկագիր է, որի պատճառով էլ հայերենում չկա նրա ծագման մասին որեւէ տեղեկություն…

Սկիզբը՝ թիվ 4-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=6047Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Սնդիկ բառը եւ սնդիկ տարրը. մեր ճակատագրի մի հետքով (1-ին մաս) – Ամիրդովլաթ Ամասիացու մոտ սնդիկի գաղտնագրերից մեկը կոչվում է թռչուն: Թռչունը ալքիմիայում, նաեւ էզոթերիկ գրականությունում ոգու խորհրդանիշ է համարվում… Նոյը համարվել է աղավնի…

Ունենք սնդիկ բառի առաջացման երկրորդ տարբերակը՝ սնդիկ=սին+դիկ/դիք, որտեղ «սին» բառը նշանակում է սնամեջ, դատարկություն, իսկ «դիք» բառը նշանակում է զառիվեր, ուղղահայաց, այսինքն՝ սնդիկ=սին ու դիքդատարկ+ուղղահայաց/զառիվեր, որտեղ ուղղահայացը կամ դիքը բարոմետրի սնդիկի սյունն է: Այսինքն՝ սնդիկ նշանակում է սյան դատարկություն=սյան ոգի:

Այսպիսով՝ սնդիկ բառը կազմված է հայերեն սյուն/սին եւ դիկ/տիկ/դիք արմատներից, որտեղ «յու»-ն եւ «ի»-ն սղվել են:

Սնդիկ բառը ծածկագիր է, որի պատճառով էլ հայերենում չկա նրա ծագման մասին որեւէ տեղեկություն:

Սրանք իմ՝ մասնագիտությամբ քիմիկոսի տարբերակներն են: Ուրախ կլինեմ, եթե մեր լեզվաբաններն առաջարկեն այլ տարբերակներ եւս:

Սնդիկի եւ ոգի բառի հետ կապված մի հուզիչ պատմություն կա Բ. Կուզնեցովի «Վիշապի արյունից» գրքում:   Շարունակել կարդալ

Հայ արիներն Արարչական տոնը նշեցին Երեւանում եւ Ջավախքում միաժամանակ…

Փետրվարի 13-ին, ինչպես Հայ Արիական Միաբանության եւ Հայ Ազգայնականների Համախմբման անդամները Հայոց Տրնդեզի ծիսական եւ տոնական արարողությունը նշեցին Հայոց Ջավախքում:

Մինչ տոնական արարողությանն անցնելը՝ ՀԱՄ հոգեւոր հանձնախմբի քրմական դասի ներկայացուցիչները գաղտնածես անցկացրեցին, որից անմիջապես հետո վառեցին սրբազան կրակը՝ սկսելով միջոցառման բաց ծիսական մասը, որին մասնակցեցին նաեւ ՀԱՄ քրմական դասի առաջադրած քրմի թեկնածուները:

Ծիսական արարողություններին մասնակցեցին նաեւ Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանը եւ Գերագույն Խորհրդի մի շարք անդամներ: Հայ արիները առաջնորդը եւս փառաբանեց Տիեզերքի Արարչին՝ Հայ Տեսակի, Հայկական Տիեզերաշխարհի եւ Բնաշխարհի արարման համար եւ հայտնեց հայ արիականների կամքը՝ վերատիրելու Արարչակնիք եւ Աստվածաշունչ Հայկական Լեռնաշխարհը, որտեղ վերստին տեղի կունենա հայության համախմբումը եւ տիեզերագեն առաքելության վերականգնումը

Այնուհետեւ կրակի շուրջ գինեձոն, երգ ու պար, տոնախմբություն սկսվեց, որի կազմակերպիչներրը ՀԱՄ Ջավախքի կառույցի պատասխանատուներն էին:   Շարունակել կարդալ

Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Սնդիկ բառը եւ սնդիկ տարրը. մեր ճակատագրի մի հետքով (1-ին մաս) – Ամիրդովլաթ Ամասիացու մոտ սնդիկի գաղտնագրերից մեկը կոչվում է թռչուն: Թռչունը ալքիմիայում, նաեւ էզոթերիկ գրականությունում ոգու խորհրդանիշ է համարվում… Նոյը համարվել է աղավնի…

Սնդիկ բառի ծագոմը հայերենում անհայտ է: Ենթադրվում է, որ այն առաջացել է ցնդել բառից, որի առանձին չգործածվող արմատը՝ ցունդ, նշանակում է սփռվել, ցայտմամբ ցրվել (ՀՍՀ 10):

Հ. Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարանում» գրված է. սնդիկ «ժիպակ», տճկ. «ջիվա», գրուած նաեւ սնտիկ: Klaproth, Asia pol, էջ 104 պրս. zanda «կենդանի» բառի հետ: Սանսկր. skanda «սնդիկ» հոմանիշի հետ՝ հնխ. skand «ցատկել, ելնել» արմատից: Հիւնք զանդիկ բառից:

Ուշադրություն դարձնենք, որ տաճկերենում եւ սանսկրիտում սնդիկ բառը գործածվում է որպես հոմանիշ:

Ամիրդովլաթ Ամասիացին «Անգիտաց անպետ» աշխատությունում արաբերեն «զեպահ» բառի տակ թվարկում է սնդիկի մոտ 30 գաղտնանուններ, որոնք մեծամասամբ կրկնվում են Կարո Ղաֆադարյանի «Ալքիմիան պատմական Հայաստանում» գրքում: Նշենք այդ գաղտնանուններից մի քանիսը՝ «ջուր կենդանի», «կաթն կույսի», «քաղցրահոգի», «թռչուն», «ալհայա», «ալմայ», «ճուհար» («գոհար»):

Կարո Ղաֆադարյանը, առանց քննարկելու՝ ումից են արաբները փոխառություն արել կամ ինչ աղբյուրներից են օգտվել, եզրակացնում է. «Ալքիմիան Հայաստան է մուտք գործել Արաբիայից եւ լայն տարածույ գտել ամբողջ Հայաստանում»: Ինչպես հաճախ նկատում ենք՝ մեր գիտնականներից շատերը, առանց փաստերի խոր համադրությունների ու վերլուծությունների, ամեն ինչ օտարին են տալիս՝ սեփական նախապատվության համաձայն:   Շարունակել կարդալ

Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- National geographic-ը Քարահունջը աստղադիտարան է կոչում – Ինչու է հայ գիտնականը դրանից վատ զգում… Զարմանալի են Վահագն Գուրզադյանի «դիտարկումները», նույն ԶԼՄ-ները իրեն էլ Պարիս Հերունուց պակաս տեղ չեն տվել – Որ ինքը Հերունու կողքին ստվերում է մնացել, Հերունի՞ն է մեղավոր…

2016թ. նոյեմբերի 22-ին National geographic պարբերագրի էլեկտրոնային տարբերակով հաղորդվել է, որ Քարահունջ հնագույն աստղադիտարանը ներառվել է աշխարհի ութ վայրերում գտնվող հնագույն աստղադիտարանների ցանկում: Սա ուրախալի, թեկուզ եւ երկար, բայց սպասված լուր էր:

Քարահունջի միջազգային ճանաչման գործում Պարիս Հերունու վաստակն անգնահատելի է: Այդ ճանաչման գործում իրենց լուման են ներդրել նաեւ օտարերկրացի գիտնականներ Դարեհ Սիվուշը (Թեհրանից) եւ Վինչենցո Կարբոնեն (Իտալիայից), ովքեր Բանգալորի գիտությունների հնդկական ինստիտուտի դրամաշնորհն են շահել՝ աշխարհասփյուռ մեգալիտիկ մշակույթի հետազոտության համար:

Վարդան Բալյանի «Զորաց քարերի առեղծվածը» գրքում ասվում է, որ այս գիտնականները, ուսումնասիրելով ֆաշիստական Գերմանիայի ամենագաղտնի կազմակերպության՝ «Անեներբեի» արխիվները, քարտեզների վրա հայտնաբերել են Զանգեզուր անունով տեղանուն, ու նաեւ՝ հնագույն տեքստերի համաձայն, Զանգեզուրը մեգալիթյան կառույց է, եւ որ երկրամասի անունը ծագել է հենց այդ հուշարձանի անունից: Արխիվների ուսումնասիրությունների հետքերով նրանք 1995թ. գալիս են Հայաստան: Նրանց ուղեկցող- թարգմանիչն է եղել Վարդան Բալյանը:

Որոնումների արդյունքում պարզվել է, որ խոսքը «Զորաց քարեր» մեգալիթյան հուշարձանի մասին է, որը Պարիս Հերունին անվանել է Քարահունջ աստղադիտարան (Զանգեզուր անվան առաջացման մասին մեր տեսակետն ենք ներկայացրել «Քարահունջ-Զանգեզուր» հոդվածում. տե՛ս «Լուսանցք», հունիսի 12-18, 2015թ.):

http://www.hayary.org/wph/?p=6694Թայֆայական խարդավանքներ Հերունու դեմ – Կասկածելի գիտնականների կասկածելի կեցվածը՝ Հերունու նկատմամբ ատելությունից կուրացած՝ պատրաստ են ժխտել հայկական ամեն բան… Հերունին համարում է նաեւ, որ Քարահունջը համահունչ է Սթոունհենջի հետ… Հայտնի գիտնական Գրեհըմ Հենքոքի կարծիքով, աստղագիտական հաշվարկներով Քարահունջի տարիքը մոտավորապես 13.000 տարի է… Իսկ նոյեմբերի 25-ին աստղադիտարանի տարածքում լուսաբացին հայ արիականներն ու հեթանոս ազգայնականները նշեցին Հայ Տեսակի արարման տոնը… 

https://www.facebook.com/armenuhi.melqonyan/posts/1551918718223674?notif_id=1513580391625640&notif_t=like – Պարիս Հերունի…

http://www.hayary.org/wph/?p=4889 – Քարահունջ – Զանգեզուր. Քարահունջի կենտրոնական շրջանի ներսում հայտնաբերել են բացասական դաշտ, որը գտնվում է դրական դաշտի ներսում… 

Շարունակել կարդալ

2017.- Շնորհավորանքներ համայն հայությանը՝ հայ արիադավան-հեթանոսներին եւ քրիստոնյա հայերին՝ իրենց տոնական օրերի կապակցությամբ…

Ձմեռային արեւադարձի վերհառնող ջերմությամբ շնորհավորում ենք.-

- Ազգի հայ-արիադավան (հեթանոս՝ ազգային հավատի կրող) – ցեղակրոն հատվածին` հունվարի 1-ի` Արորդի  եւ այլեւս Աստվածամարդ Գարեգին Նժդեհի ծննդյան օրվա (131-ամյակի) եւ գալիք հունվարի 14-ի` Հայ Ցեղակրոնի ու Ցեղակրոնության (ազգային գաղափարախոսության) օրվա (85-ամյակի) կապակցությամբ` մաղթելով անձնական ու համազգային երջանկություն, իմաստնություն եւ ողջախոհություն, քաջություն, բայցեւ՝ համբերություն, անձնական, ազգային ու պետական խնդիրները հաղթանակով լուծելու կամք ու կարողություն:

http://www.hayary.org/wph/?p=2315«Ձեզ համար` Քրիստոսի սուրբ ծնունդը շնորհավոր, ինձ համար` Նժդեհի սուրբ ծնունդը…»,- Արմեն Ավետիսյան (Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ) - Մեր արիացեղ (նաեւ՝ հեթանոսական) ժամանակներում հայերն Ամանորը տոնել են բնական տարեփոխությամբ՝ Արեգ ամսվա Արեգ օրը (այսօր՝ մարտի 21-ին)՝ գարնանային գիշերահավասարի օրը, փառաբանելով Բնության (վերա)Զարթոնքը… Տիեզերքի Արարչից եւ Հայ Աստվածներից խնդրել են բերքառատ ու հաջողաբեր, նաեւ հաղթանակների տարի… Այդ օրն արի հայերը տոնում են նաեւ Հայոց ռազմի ու զորության Աստված Վահագնի տոնը, նշում Նրա փառահեղ հաղթանակը՝ Չարի Վիշապի նկատմամբ…

Բազում հազարամյակներ հետո էլ Հայ Գենի (Ծինի) բոլոր որակներին հավատարիմ (այսօր դրանց վերահաստատմանը ձգտող) արիադավան – ցեղակրոն հատվածին մաղթում ենք՝ հայ-արիական հաստատուն տիեզերահավատի ճանապարհ, հատկապես՝ հայահավաքի եւ հողահավաքի սրբազան գործում:

Փա՛ռք Հավերժական Կյանք մտած եւ այլեւս Աստվածամարդ Գարեգին Նժդեհին եւ փառահեղ Հայ Նախնյաց: 

http://www.hayary.org/wph/?p=3690Հունվարի 1-ին Գարեգին Նժդեհի սուրբ ծննդյան օրն է - Հունվարի 14-ին Հայ ցեղակրոնի եւ Ցեղակրոնության օրն էՀավերժի ճամփորդը՝ Հայոց հսկան՝ Գարեգին ՆժդեհՆժդեհի հրապարակում՝ Նժդեհի՛ արձանը… Նժդեհյան 3 սրբավայրերը…

Նաեւ շնորհավորում ենք հայ քրիստոնյաների նոր տարին – Քրիստոսից հետո 2017 թվականը՝ մաղթելով բարօրություն, երջանկություն եւ հաջողություններ` ինչպես անձնական կյանքում, այնպես էլ ի նպաստ ազգի զորացման ու առաջընթացի:

Շնորհավորում ենք Սփյուռքի հայությանը՝ մաղթում, որ համայն հայությունն ի վերջո բռնի տունդարձի ճանապարհը, ինչը կարող է իրականություն դառնալ միայն Հայոց Հայրենիքի ու Հավատի վերագնահատման եւ հիրավի Ազգային (ո՛չ՝ Հանրային-Հանրա-) պետության ուղին բռնելու դեպքում… Թող վերագտնի՛ աշխարհասփյուռ հայն իր արմատը-ակունքը, ծինաբանական որակները, ինքնությունն ու էությունը…

Թող համայն հայությունն ապրի հայաշու՛նչ եւ հայաբնու՛յթ, հայակե՛րտ ու հայակա՛մք Հայրենիքում:

* * *

Լրացավ նաեւ.- 
- Հայ Արիական Միաբանության (ՀԱՄ) ստեղծման 23-ամյակը՝ 1993թ. դեկտեմբերի 15-ին:
- Հայ Ազգայնականների Համախմբման (ՀԱՀ) ստեղծման 8-ամյակը, որը ծնվեց Հայոց արդարադատության Աստված Միհրի տոնի օրը՝ 2008թ. դեկտեմբերի 22-ին:

 http://www.hayary.org/wph/?p=5990Ձմեռային արեւադարձ է՝ Հայոց արդարադատության Միհր Աստծո տոնը

Հայ Արիական Միաբանության (ՀԱՄ) նորաստեղծ Քրմական Խորհրդի (Հոգեւոր Հանձնախմբին կից)՝ 6-ամյակը, որն ստեղծվեց դեկտեմբերի 22-ին (2010թ.)՝ Հայոց արդարադատության Աստված Միհրի տոնի օրը:

Փա՛ռք Տիեզերքի Արարչին, որ Հայ Տեսակ է Արարել:

Փա՛ռք Հայ Աստվածներին:

Փա՜ռք Հայ Հոգե-Ոգեղեն Տիեզերաաշխարհներին, Հայոց Նախնյաց:

Փա՜ռք Հայ Ազգին ու Հայք-Հայաստանին…

Հայ Արիական Միաբանության Գերագույն Խորհուրդ

Շնորհավորանքներին միանում է նաեւ Հայ Ազգայնականների Համախմբման Խորհուրդը

2017թ. - քաղաքամայր Երեւան

Ձմեռային արեւադարձ է՝ Հայոց արդարադատության Միհր Աստծո տոնը

Ձմեռային արեւադարձին՝ դեկտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը, սկասվում են Հայոց արդարադատության Աստված Միհրին նվիրված տոնական օրերը: Հայ Արիական Միաբանությունը այս տոնը նշում է ամսի 23-ից 26-ն ընկած ժամանակահատվածում:

Այս տարի հայ արիականներն ու համախմբված հեթանոս ազգայնականները Հայոց արդարադատության Աստծու վերածնունդը նշեցին հենց դեկտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը՝ Գառնո տաճարի շրջակա ձորատարածքում: Այդ օրը ձմեռային արեւադարձի օրն է նաեւ, ու Միհր Աստվածն այս բնակարգի վերահաստատման պաշտպանն է նաեւ: Եվ դա է պատճառը, որ Հայ Աստվածն իր գործառույթին զուգահեռ պաշտվել է նաեւ որպես լույսի ու ջերմության Աստված (Արեւ-Աստված):

Այսօր արեւածագը Հայ Արիական Միաբանության Հոգեւոր հանձնախմբի Քրմական դասը Հատիսի լանջին  է դիմավորել՝ Միհրադարձի ծեսով:  Ջահավառումն ուղեկցվել է ձոնով՝ առ Միհր Աստված: Այնուհետեւ քրմերը յուրօրինակ պար են բռնել՝ կարծես բացված ութանկյուն՝ դեմքով դեպի արեւելքը: Արեւապարին հետեւել է գինեխումը: Սա մի ծես է, երբ քրմերը գինին ճաշակում են մեկ մեծ գավից՝ միասին երդում տալով Հայոց Արդարադատության Աստծուն՝ աչքի լույսի պես պահել Արդարության ու Ճշմարտության թիվ մեկ պատվիրանը, որ տեսանելի է ինչպես Արեգակի լույսը, այն է՝ չկա առավել թանկ բան, քան Հայրենիքը ու ամեն ջանք պետք է թափել՝ ի նպաստ Հայրենիքի ու Ազգի բարօրության:   Շարունակել կարդալ

Տարվա տանուտերը Աղեղնավորն է, ոչ թե Աքաղաղը – Բնական՝ գարնանային տարեփոխությունը մնում է հայության մի հատվածի տոնը.- Հայ արիները Վահագնականչի հետ` Արեգ ամսվա Արեգ օրը տոնում են Հայոց Ամանորը… Բնության տարրերի պատկերացումներում եւս կան առանձնահատկություններ…

«Լուսանցք»-ն ամեն անգամ անդրադառնում է տարվա տանուտերի «ընտրություններին», քանզի այս ոլորտն էլ է մնացել օտարի թելադրանքի տակ: Եվ որպեսզի տարվա տանուտերի «ընտրություններում» ամեն ինչ արդար ու թափանցիկ անցնի, ինչպես հայտարարում են չինական տարեփոխությունը պարտադրող համաշխարհային ժողովրդավարները, հերթական անգամ ներկայացնում ենք հայկական տարեփոխության առանցքը:

Ի տարբերություն չինական՝ Մուկ, Կով, Վագր, Նապաստակ (Կատու), Վիշապ, Օձ, Ձի, Ոչխար, Կապիկ, Աքաղաղ (Հավ), Շուն եւ Խոզ կենդանակերպի, հայերն առաջնորդվում են ավանդական կենդանաշրջանով, որ ներկայացնում է Արեգակի 12 աստղատները՝ Խոյ, Ցուլ, Երկվորյակներ, Խեցգետին, Առյուծ, Կույս, Կշեռք, Կարիճ (Օձակալ), Աղեղնավոր, Այծեղջյուր, Ջրհոս եւ Ձկներ: Տարվա տանուտերը կրկնվում է յուրաքանչյուր 12 տարին մեկ: Տանուտերին գտնելու համար, ըստ կարգի, ներկա թվականից պետք է հանել 4 եւ, ապա, բաժանել 12-ի վրա: Բաժանումից ստացած մնացորդը ցույց է տալիս տանուտերի հերթական տեղը կենդանաշրջանում: Եթե մնացորդը 1 է, ուրեմն տանուտերը Խոյն է, իսկ եթե 7 է, ապա Կշեռքն է, Եթե մնացորդ չկա, ապա Ձկներն է: Ավանդական կենդանաշրջանի հերթականությունն էլ նշեցինք վերեւում՝ 12 աստղատներով:

Չինական ավանդույթի հայ հետեւորդներին մեկ անգամ եւս հորդորենք, որ գան մեր ազգային տարեփոխության կարգին, որը տիեզերական հաշվարկի արդյունք է:…

Հայ արիները հիշեցնում են՝ որ Աստծուն (Աստվածներին) որ հավատում ու պաշտում ես, բոլոր մտքերը, աղոթքները, ցանկություններն ու անգամ անեծքները ուղղորդվում են այդ Աստծուն (Աստվածներին) եւ ըստ վերին Արդարության կարգի՝ համարժեք ազդակներ են իջնում… Միաժամանակ զորություն հաղորդելով այդ Աստծուն (Աստվածներին), քանի որ ազգն ունի հավատավոր հետեւորդներ: Ըստ հայ արիական տիեզերատեսության՝ միայն բնական ազգերն Աստվածներ ունեն, որոնք էլ կարող են կատարել նրանց ցանկություններն ու մաղթանքները կամ՝ կարող են ընթացք տալ առաջարկված պատիժներին եւ այլն:   Շարունակել կարդալ

Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության,- Թե ինչու է բոլոր ազգերի բնօրրանը Հայկական լեռնաշխարհը (3-րդ մաս)… Աստվածաշնչյան Արարատը «նշանակում է ոչ թե լեռը, որը հիմա կոչվում է Արարատ, այլ լեռնային երկիրը` տեղադրված նրանից հարավ, Վանա լճից ոչ հեռու»…

Սկիզբը՝ թիվ 41-42-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=5964Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Թե ինչու է բոլոր ազգերի բնօրրանը Հայկական լեռնաշխարհը (2-րդ մաս)… Դեպի արեւելք առաջին արշավանքի նախօրյակին՝ Արիները իրենց զորաշարժի համար հավաքատեղի էին ընտրել Արցախը՝ Շուշի հրամանատարական կենտրոնով…

http://www.hayary.org/wph/?p=5963Հայկական ինքնատիպ բնաշխարհ ու ներաշխարհ.- Հայկական գամփռն ու ձին՝ Հայկական լեռնաշխարհի բնիկները… Կոխ.- մարտարվեստ ու հայկական պար՝ մարտից առաջ, «Հսկայի պարով»՝ դեպի «Հաղթանակի պարը»…

Հայամարդի ժամանակներից մարդկությանը բաց թողնված երկու դարաշրջանների ընթացքում Գրառող Հրեշտակի թափած արցուքները հազիվ թե մաքրեն նրա բոլոր գրառումները զզվելագույն եւ դաժանագույն չարագործությունների գրքում, որ իրագործել են քրիստոնյաները եւ մահմեդականները հին հավատքի հետեւորդների դեմ: Տաճարներն ու կոթողները, որոնք քանդվել են նորընծա «սրբերի» եռանդով, այժմ նրանց տեղը մնացել են լոկ ավերակներ: «Ես հենց նոր այցելեցի այդպիսի պատմական հուշարձաններից մեկը, կառուցված շատ հնագույն ժամանակներում, առավել հնագույն, քան դա պատրաստ են ընդունել եւ խոստովանել եվրոպացիները: Ես ձեզ գրում եմ 4000 տարի առաջ կառուցված խորանի վրա»:

Լքելով Դիադինը՝ երրորդ օրը լուսաբացին, ես ուղեւորվեցի դեպի Ծաղկանց լեռներ՝ Ալա-Դաղ: Ալա-Դաղը ժամանակակից անվանումն է ամբողջ լեռնաշղթայի: Աղեղնաձեւ են (ուռուցիկ մասը դեպի հյուսիս): Աշխարհագրական առումով գտնվում է Հայկական լեռնաշխարհում, Արածանիի վերին հոսանքի շրջանում, Վանա լճից հյուսիս-արեւելք, Մանազկերտի եւ Աբաղայի դաշտերի միջեւ: Արեւելքում բարձրանում են Թոնդրակ (3542 մ), արեւմուտքում՝ Մուրատբաշի (Ծաղկո լեռ, 3519 մ), մերձգագաթային սարավանդի վրա՝ Նպատ (2332 մ), Ալա-դաղ (3351 մ), Կալտիկ (3200 մ), Կերդահոլ (3255 մ) գագաթները՝ սառցադաշտային տրոգներով եւ կարերով: Ծաղկած լեռները մասնատված են Արածանի, Արճեշ եւ Բերկրի գետերի հովիտներով: Այդ լեռները միավորված են մեկ անվանումով՝ Ալա-Դաղ՝ «Աստծո սար»: Այդ գագաթները հետաքրքիր են իրենց առասպելներով:   Շարունակել կարդալ

Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Թե ինչու է բոլոր ազգերի բնօրրանը Հայկական լեռնաշխարհը (2-րդ մաս)… Դեպի արեւելք առաջին արշավանքի նախօրյակին՝ Արիները իրենց զորաշարժի համար հավաքատեղի էին ընտրել Արցախը՝ Շուշի հրամանատարական կենտրոնով…

Սկիզբը՝ թիվ 41-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=5948Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Թե ինչու է բոլոր ազգերի բնօրրանը Հայկական լեռնաշխարհը (1-ին մաս)… Մեծ Ջրհեղեղից հետո եղել է Երկիր մոլորակի սառցապատում, որից հետո առաջին դրախտավայրն է եղել Արցախը… 

Որ ջրհեղեղից հետո եղել է Երկիր մոլորակի սառցապատում, եւ սառցապատումից հետո առաջին դրախտավայրը եղել է Արցախը, այդ մասին Մովսէս Նաճարեանը իր «Լեզվաբանությո՞ւն թե իմաստասիրություն» աշխատության մեջ գրում է. «Մի շարք մասնագէտներ ենթադրում են թե մեծ ջրհեղեղը (ու մայր ցամաքի մասնատումըՄ.Ն.) կարող էր առաջանալ բեւեռների թեքման դիրքի փոփոխութիւնից (22.10-ից 24.50), ինչը տեղի է ունենում 41.000 տարուայ ընթացքում, երբ իւրաքանչիւր 20.500 տարին մէկ՝ հերթականութեամբ պատահում է ջրհեղեղ ու ապա երկիր մոլորակի սառցապատում:

Մեզանից մօտ 38.000 տարիներ առաջ պատահած մեծ ջրհեղեղը իսկապէս այդպիսի փոփոխութեան հետեւանքը կարող էր լինել:

Հայկական առասպելաբանութիւն.-

«Առիւծ կամ Առիւծաձեւ Մհեր»-ը գործ ունի Առիւծ կենդանակերպի ու «մեհ»-ջրի հետ՝ ուստի եւ ջրհեղեղի հետ:

Նա ոչ պատահականօրէն կոչուել է նաեւ «Մեծ Մհեր»՝ ինչը ակնյայտօրէն բովանդակում է «Մեծ ջրհեղեղ»-ի գաղափարը, որն ինչպէս վերը տեսանք՝ պատահել է մ.թ.ա մօտ 35.668թ.-ին: Սոյն ժամանակահատուածի «Առիւծ» կենդանաշրջանը տեւել է մ.թ.ա. 36.780-ից մինչեւ 34.620 թուականը, որից յետոյ սկիզբ պիտի առնէր Նօյ-Ծուռ Դաւթի դարաշրջանը:

Կարլեն Աւետիսեանը գրում է.

Դաւթից յետոյ՝ Փոքր Մհերը (ԶրուանըՄ.Ն.) «Աստծուց կռիւ ուզեց, սակայն Աստուած եօթ ձիաւոր հրեշտակներ ուղարկեց եւ կէսօրից մինչեւ իրիկուն կռուան, որոնց վրա Թուր Կեծակին չէր գործում, իսկ ինքն էլ մինչեւ իրան խրւում էր հողի մէջ»:

Ըստ յօդուածագրի (նաեւ ըստ մեզ)՝ սոյն «եօթ հրեշտակները» ջրհեղեղից յետոյ եօթ կենդանակերպերի իշխանութեան շրջաններն են, որոնց աւարտին Փոքր Մհեր պիտի մտնէր քարանձաւ (երկրի սառցապատումն է): Այդ եօթ շրջանները կազմում են 2160×7=15.120 տարի:

Բայց քանի որ իւրաքանչիւր ջրհեղեղից մինչեւ երկրի սառցապատման ժամանակամիջոցը 20500 տարի է (ըստ գիտնականների)՝ ապա Փոքր Մհեր-Զրուանի «կռիւը» սկսած կը լինի ջրհեղեղից 5380 տարի յետոյ:

Սումէրական արքայացանկում յայտնաբերեցինք՝ որ Զրուանը  իշխանութեան է եկել ջրհեղեղից 4750 տարի անց, եւ իշխել է 840 տարի (որոնց գումարը լինում է 5590 եւ ո՛չ թէ 5380)՝ ինչը համապատսխանում է մ.թ.ա. 32.030թ.-ից 31.190թ., որի ընթացքում էլ նա սկսել է 15.120 տարուայ իր բուն կռիւը՝ գալիք սառցապատման դէմ, այսինքն նախապատրաստական հսկայական աշխատանքներ է տարել այդ ուղղութեամբ՝ ընդերքային քարանձաւ-կացարաններ կառուցելով ժայռերի եւ լեռների խորքերում:

«Փոքր Մհեր» անունը բովանդակում է «փոքր ջրհեղեղ»-ի եւ «Ջրհոս կենդանակերպ»-ի գաղափարները:

Փոքր ինչ անդրադառնանք պատմության ծալքերին:   Շարունակել կարդալ

Հայկական ինքնատիպ բնաշխարհ ու ներաշխարհ.- Հայկական գամփռն ու ձին՝ Հայկական լեռնաշխարհի բնիկները… Կոխ.- մարտարվեստ ու հայկական պար՝ մարտից առաջ, «Հսկայի պարով»՝ դեպի «Հաղթանակի պարը»…

Հայկական գամփռն ու ձին՝ Հայկական լեռնաշխարհի բնիկները

Հայկական գամփռ

Գամփռը շների մի քանի տեղական տեսակի մեկ միասնական անվան տակ միավորված շնատեսակ է, որը հազարամյակների ընթացքում բուծել են հայերը։ Եվ հազարամյակներ շարունակ այս շնատեսակը եղել է Հայկական լեռնաշխարհի շուն եւ այդպիսին էլ մնում է: Ինչը գրանցվեց նաեւ ՅՈւՆԵՍԿՕ-ում՝ Գամփռը հաստատելով որպես հայկական ծնատեսակ: Գամփռ շանը պատկերող Հայաստանի փոստային նամականիշ կա նաեւ:

Հայաստանում եղել են հատուկ շնաբուծարաններ, որոնք վայրի գազանների (գայլ, շնագայլ) եւ շան զուգավորումից ստացել են վերը նշված ցեղերը եւ դրանք վաճառել են շատ թանկ։ Շնաբույծները միաժամանակ հայտնի գազանորսներ էին, եւ նրանք սա համարում էին իրենց ապրուստի գլխավոր միջոցը եւ պահպանում էին այս գելխեղդ շան յուրատիպությունը։

Շնաբուծության համար հիմնականում որսում էին գայլեր, երբեմն՝ շնագայլեր։ Գայլին պահում էին բնական պայմաններին մոտ իրավիճակում՝ խոր եւ երկար այրերում, նաեւ քարանձավներ ունեցող ժայռերում, որտեղ կային որսալու եւ բզկտելու հարմարություններ։ Որսած գայլն իր բնական քարանձավում որսում էր նապաստակ կամ այլ կենդանիներ, որոնց աննկատելի կերպով գայլաբուն էին ուղարկում որսորդները գետնուղիներով: Ստեղծում էին պայմաններ, որ գայլերը նկատեն ու հալածեն աղվեսների, կաքավների, անգամ արջերի։

Հայկական լեռնաշխարհում բուծված շները բաժանվում էին 5 առանձին խմբերի. հոտապահ շուն կամ գելխեղդ, բակապահ շուն կամ ուղղակի գամփռ, արջի որսի շուն կամ արջաշուն, փոթորկաշուն եւ բարակ կամ թազի։

Հոտապահ շուն – գելխեղդ

Այս շների դերը ընտանի կենդանիների հոտերը եւ նախիրները գայլերից ու գողերից պահպանելն է։ Շան մականունն է գայլխեղդ: Գլուխը մեծ է, շրթունքը՝ հաստ, քիթը՝ կարճ, կուրծքը՝ լայն։ Ուժեղ է ու անվախ, հավատարիմ, բայց ոչ այնքան ուշիմ։ Շատ հավատարիմ է իր տիրոջը, ամեն վտանգի կդիմակայի՝ տիրջը պահպանելու համար։

Մարմնով խոշոր է ու հզոր՝ կարճ դունչ, բարձր ճակատ, արմատից քիչ վերեւ կտրված ականջներ, բրդոտ ու հաստ վիզ, մկանուտ բարձր ոտքեր, ամուր գավակ։ Սովորություն ունի պոչը ոլորելու եւ դնելու մեջքին։ Քայլում է հանդարտ, ինքնավստահ ու վեհ։ Անհարկի չի հաչի։ Իր անսխալ բնազդով իսկույն որոշում է թշնամին ու բարեկամը եւ ըստ արժանվույն էլ վարվում է հետը:   Շարունակել կարդալ

Այծաբուծությունը՝ օրգանական ու արժեքաստեղծ ճյուղ – Հայաստանը հացաբույսերի, խաղողի վազի, որոշ պտղատու ծառերի մշակության, կենդանիների ընտելացման, գյուղատնտեսության որոշ ճյուղերի սկզբնավորման կենտրոններից է…

Այս թեմային օրեր առաջ «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթում անդրադարձա: «Լուսանցք»-իս ընթերցողներից մեկը, ով իմ ամենախստապահանջ եւ ամենահավատարիմ ընթերցողներից է, նեղացել էր, թե ինչու այդ թեման «մեր թերթում» չեմ ներկայացնում: Ընթերցողիս պահանջին անսալով՝ թեման որոշ հավելումներով մանրամասնում եմ:

Երբ նախորդ տարի գյուղնախարարությունում խորհրդակցություն հրավիրվեց Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի գիտական կազմի մասնակցությամբ՝ քննարկելու այնպիսի ծրագրեր, որոնք կարող են էական տեղաշարժ բերել գյուղոլորտին, մասնագետները հանդես եկան տոհմային այծաբուծության զարգացման առաջարկով (ավելի ստույգ՝ 8 առաջարկներից մեկն էր սա): Խորհրդակցության մասնակիցները համոզված էին, որ այծաբուծությունը մեզ համար շատ կարեւոր ճյուղ է, մանավանդ եթե հաշվի առնենք, որ այծի կաթից արտադրված մթերքների նկատմամբ միջազգային շուկայում մեծ պահանջարկ կա:

Ընդհանրապես թե մեր եւ թե արտերկրի մասնագետները մեկ անգամ չէ որ ասել են, թե Հայաստանում օրգանական գյուղատնտեսությունը հեռանկարային է: Եթե այս համապատկերում դիտարկենք այծաբուծության հարցը, ապա այն կարող է նաեւ եկամտաբեր լինել: Երբ ուսումնասիրում էի միջազգային փորձը, ռուսաստանյան մի ագարակատիրոջ (տարիներ առաջ ներառված է եղել ԱՄՆ գյուղդեպարտամետի մարկետինգի աջակցության ծրագրում), ով տարբեր ցեղատեսակի այծեր է բուծում, իբր միամտորեն հարցրեցի, թե հատկապես ինչու են կապում օրգանական գյուղատնտեսությունն ու Հայաստանի այծաբուծությունը: Նա անկեղծորեն զարմացավ. «Ի՞նչ է, չգիտե՞ք, հայկական այծերը հիվանդություների նկատմամբ դիմադրողականություն ունեն»: «Բայց, ասենք, անգլիական այծերի համեմատ պակաս կաթնատու են»,- ասացի: «Այո,- շարունակեց,- բայց երբ համարյա չեն հիվանդանում, հակաբիոտիկներ գրեթե չեն ստանում, իսկ սա խոսում է դասական օրգանական գյուղատնտեսության մասին»…   Շարունակել կարդալ

Դրամատներն ու մաքսատները տոներին աշխատելու են… Կշարունակի՞ Արմեն Ամիրյանն ինչպես իր նախկինը՝ Հասմիկ Պողոսյանը… Մուհամեդ մարգարեի ծննդյան օրը… Լենին.- մասոն հեղափոխականը՝ մուտանտ… Այցելե՛ք եւ օգտվե՛ք հայ արիականների www.hay.ary.org – կայքից… Կարդացե՛ք եւ բաժանորդագրվե՛ք «Լուսանցք»…

Դրամատներն ու մաքսատները տոներին աշխատելու են

Կառավարության երեկվա նիստում նախքան օրակարգային հարցերի քննարկումը ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը մի շարք հանձնարարականներ տվեց: Առաջինը տվեց ՊԵԿ նախագահ Վարդան Հարությունյանին. հաշվի առնելով ամանորյա տոները՝ տնտեսվարողներին մատուցվող մաքսային ծառայությունների անընդհատությունն ու անխափանությունն ապահովելու նպատակով սահմանել աշխատանքային ժամերի հստակ գրաֆիկ՝ ներառելով դեկտեմբերի ոչ աշխատանքային եւ հունվարի տոնական օրերը: «Պարոն Հարությունյան, ինձ թվում է՝ շատ լավ հնարավորություն է արտակարգ ռեժիմ սահմանելու, հոսքը շատ է լինելու, որպեսզի մենք հասկանանք՝ մեր նեղ տեղերը որտեղ են, ինչպես անենք, որպեսզի մաքսիմալ կոմֆորտային պայմաններ ստեղծենք ներկրողների համար: Կան դրական արձագանքներ, որ, օրինակ, 5 հինգ օրվա մեջ ձեւակերպել են 25 օրվա փոխարեն: Ես չգիտեմ՝ 5 օրը լա՞վ է, թե՞ ոչ, բայց մեկ անգամ էլ այդ ժամանակացույցերը նայենք»,- նշեց գործադիրի ղեկավարը:

Շաբաթ-կիրակի, տոնական օրերին բանկերի աշխատանքն ապահովելու առաջարկությամբ վարչապետը դիմեց նաեւ ԿԲ նախագահին: Իսկ Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովի նախագահին առաջարկեց հաշվի առնելով ամանորյա տոները, առավել ուշադիր լինել առեւտրային շուկայում ապրանքների գների արհեստական բարձրացման կամ հակամրցակցային գործողություների կանխարգելման հարցում: «Մեր առաջարկը հետեւյալն է՝ մաքսիմալ ուշադիր եղեք, տնտեսվարողի շահն ապահովեք: Միջամտում եք միայն այն դեպքում, երբ հասկանում եք, որ դա արհեստական է, գերիշխող է, որպեսզի բեռ չդառնա բիզնեսի համար»,-ընդգծեց վարչապետը:

Կշարունակի՞ Արմեն Ամիրյանն ինչպես իր նախկինը՝ Հասմիկ Պողոսյանը

Նոյեմբերի 8-ին մարզային 63 հուշարձանների ճակատագրի մասին մշակույթի նախարարին տեղեկության հարցում է արել Ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբի խորհրդի նախագահը՝ ցանկանալով իմանալ, թե որտեղ եւ ինչ վիճակում են այդ հուշարձանները, որոնք 2012թ. կառավարության որոշմամբ, «Քարերը ժողովելու ժամանակը» ծրագրի շրջանակներում («Պատմության եւ մշակույթի անշարժ հուշարձանների տեղափոխման մասին» որոշում, 2012թ. սեպտեմբերի 13, N1169-Ա), Հայաստանի մարզերից տեղահանվեցին եւ տեղափոխվեցին Երեւան՝ քառամյա ցուցահանդեսի:   Շարունակել կարդալ

«Լուսանցք» շաբաթերթի հայ արիադավան հոդվածներից՝ Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին… Արարչական Համակարգի մյուս Բնածին Աստվածները… Սատանա՞ է, Չարի աստվա՞ծ, թե՞ Ավերիչն ամենայնի… Մարդ եւ Տիեզերք.- չակրաները որպես նյարդահամակարգ կենտրոններ… Այլ հավատներ ու բնախոսական երեւույթներ…

Վերականգնենք Հայոց հավատը, Արարչական Տիեզերակարգը, ապահովենք Հայ Աստվածների վերադարձը ու ապացուցենք աշխարհին, որ Հայը Աստվածամարդ է եւ վերադառնում է իր Արմատներին…

http://www.hayary.org/wph/?p=4708#more-4708 - (կարդալ ամբողջը) - Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (ամբողջական հոդվածը) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդՀայ ԱստվածներըՀայոց Աստվածային Համակարգ.- 1. Հայր ԱրաՀայր (Գերագույն) Աստված, Աստվածահայր: 2. Մայր Անահիտմայրության եւ պտղաբերումի Աստվածուհի, Աստվածամայր: 3. Վահագնռազմի ու զորության Աստված: 4. Աստղիկսիրո (նաեւ գեղեցկության) Աստվածուհի: 5. Միհրարդարադատության Աստված: 6. Նանեողջախոհության Աստվածուհի: 7. Տիրիմաստնության (դպրության ու գիտության) Աստված: 8. Վանատուրհյուրընկալության եւ հյուրասիրության (օջախի) ԱստվածԱստվածների անունները նույնպես Արարչի կամքի արտահայտություն են, չնայած անունները հստակորեն կարող են պարզաբանվել մեր լեզվամտածողությամբ: Հատկապես՝ մեր հին լեզվամտածողությամբ

http://www.hayary.org/wph/?p=4892(կարդալ ամբողջը) - Արարչական Համակարգի մյուս Բնածին Աստվածները (ամբողջական հադվածը) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդՆախորդ պարզաբանումներում նշեցի Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին», «Լուսանցք» թիվ 2-8, 2015թ.), որ Հայ Արիական Միաբանությունը վաղուց է հայտարարել Բնածին 7 Երկրային Ազգերի ի սկզբանե գոյության մասին: Նշեցի նաեւ, որ «Տիեզերական հայելային արտացոլանքի» մեկնությամբ այդ Ազգերը, որպես Մարդ Տեսակի բազմազանություն, Արարվել են Տիեզերքի Արարչի կողմից, կրում են Տիեզերական Գենը, քանզի Արարչի Արարված 7 Աստվածությունների Զարմից են եւ յուրաքանչյուրն իր Տեսակի Առաքինություններն ու Առաքելությունն ունի որդեգրած…   Շարունակել կարդալ