Խորագրերի պահոցը. Արվեստ

Արվեստ բաժնում մտեք «Հայկական Երաժշտություն» ենթաբաժինը:

Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (7-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ…

Սկիզբը՝ թիվ 2-7-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=4693Հայ Աստվածների փնտրտոքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (6-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ…

http://www.hayary.org/wph/?p=4674Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (5-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ…

http://www.hayary.org/wph/?p=4659Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (4-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

http://www.hayary.org/wph/?p=4641Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (3-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ… Տիեզերքի մոդելավորման համակարգ են ստեղծել…

http://www.hayary.org/wph/?p=4625  Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (2-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

http://www.hayary.org/wph/?p=4611  Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (1-ին մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

Բոլոր պատմիչներն էլ վկայում են, որ «Հայաստանում քրիստոնեության բռնի տարածման շրջանում ոչնչացվել են հեթանոս Աստվածներին նվիրված արձաններն ու քանդակները, մեհենական արժեքները, մատյանները, ինչպես նաեւ տաճարները, բագինները…»: Հայտնի է միայն, որ պահպանվել են Մայր Անահիտի պղնձաձույլ արձանի գլուխն ու նրա պատկերով մի մեդալիոն, Գառնիի հեթանոսական տաճարը։ Բայց վերջին ժամանակներում մի շարք հնավայրերի պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են հեթանոսական մշակույթի նորանոր արժեքներ, Հայ Աստվածներին նվիրված տարբեր իրեր եւ այլն։ Հուդա-քրիստոնեությունը Հայաստանում հրով ու ավերով պետական կրոն հռչակելուց հետո հեթանոս հավատի Աստվածներին նվիրված որոշ սովորույթներին, պաշտամունքային տարրերին, տոն-ծեսերին «քրիստոնեական շունչ» է հաղորդվել՝ կապելով Հայաստանյայց եկեղեցու տարբեր տոների կամ արարողությունների, անգամ տոնվող օրերի հետ։ Դա արվեց, որպեսզի օտարի կրոնն ու սովորույթները կարողանան ավանդականի կողքին գոյատեւել՝ ընթացքում աղավաղելով դրանց հայկական բնույթը… Ցայսօր եկեղեցին չի կարողանում Տրնդեզի ծիսական կրակ վառելը, Վարդավառի ջրով միմյանց ցողելը, Զատիկի ձվախաղն ու ձվերը գունագեղ ներկելը՝ կասեցնել, չնայած ամեն տարի, արդեն ավելի քան 1700 տարի խոսում է այդ մասին: Հայկական դիցարանին վերաբերող բացառիկ ու արժեքավոր տեղեկություններ են պահպանվել (չնայած մեծամասամբ գրաքննվել ու ոչնչացվել են քրիստոնյա գրաքննիչների կողմից) Ագաթանգեղոսի, Մովսես Խորենացու, Զենոբ Գլակի, Փավստոս Բուզանդի եւ այլ հայ ու օտար (Ստրաբոն, Պլուտարքոս եւ ուրիշներ) պատմիչների ու հեղինակների աշխատություններում։ Հայության հնագույն հավատքի մասին պատկերացում է տալիս նաեւ «Սասնա ծռեր» էպոսը: Մեր էպոսը, ինչպեսեւ բոլոր առասպելները, ասքերն ու դյուցազնավեպերը, հեքիաթները քրմական գրվածքներ են, որ պարզ ու մատչելի ներկայացրել են հայ մարդկանց՝ հայոց հավատի, կյանքի ու կենցաղի սկզբունքները, 7 երկինք վերեւ, 7 սար այն կողմ կամ 3 ճանապարհներից մեկի ընտրելը ու նման պատմությունները, որոնք խորը իմաստ ունեն եւ հետագայում ավելի բարդ բացատրություններ են ակնկալել… Հայոց նախաքրիստոնեական կրոնի ուսումնասիրության առումով մեծ արժեք ունի Հայոց տոմարը։   Շարունակել կարդալ

Հայ Աստվածների փնտրտոքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (6-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ…

Սկիզբը՝ թիվ 2-6-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=4674Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (5-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ…

http://www.hayary.org/wph/?p=4659Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (4-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

http://www.hayary.org/wph/?p=4641Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (3-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ… Տիեզերքի մոդելավորման համակարգ են ստեղծել…

http://www.hayary.org/wph/?p=4625  Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (2-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

http://www.hayary.org/wph/?p=4611  Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (1-ին մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

Հայկական դիցարանում պաշտվել են նաեւ այլ աստվածություններ, որոնք իրականում դուրս են Հայկական Աստվածային համակարգից (որում հստակ 8 Աստվածներ կան): Նշեմ մի քանիսին՝ Դեմետր (մահացող եւ հարություն առնող աստվածություն), Գիսանե (հայկական դիցաբանության երկարամազ աստվածոհի, Դեմետրի քույրը), Բարշամ կամ Բարսամ («երկնքի որդի», ի սկզբանե եղել է սեմական աստվածություն) եւ այլն: Զենոբ Գլակի հաղորդմամբ՝ Դեմետրի տաճարը եղել է Կուառս ավանի մոտ, իսկ Գիսանեինը՝ հենց Կուառսում։ Դեմետր աստծո անոնով է հավանաբար իր անոնը ստացել Արձան քրմապետի որդի Դեմետրը։ Կործանելով տաճարները՝ Գրիգոր Խավարիչը վանք է կառոցել Դեմետրի տաճարի տեղում եւ վանահայր նշանակել Զենոբ Գլակին, որի անոնով էլ վանքը կոչվել է Գլակավանք։ Ըստ որոշ տեղեկությունների, Գիսանեն եւ նրա եղբայր Դեմետրը Հնդկաստանից Հայաստան փախած ու Տարոն գավառում հաստատված արքայորդիներ էին… Ըստ Մովսես Խորենացու, հնագույն ժամանակներում Բարշամը եղել է հայոց Արամ նահապետի հակառակորդը։ Հետագայում ասորիների կողմից աստվածացվում է իբրեւ ասորիների աստվածային նախնի Բարշամ, ումից հայոց Վահագնը իբր հարդ է գողանում ու հետքը թողնում երկնքում (Հարդագողի ճանապարհ)։ Երկու դեպքում էլ նա հայերին հակառակորդ է, որի պաշտամունքը, սակայն, ներմուծվում է Հայաստան, ինչպես շատ օտար աստվածություններինը:

Անգամ 100-ից ավելի աստվածություններ են «հայտնաբերել» ոմանք եւ դեռ հպարտանում են՝ չհասկանալով, որ օտարների կուռքերին են փառաբանում եւ «հայացնում»… Եղել է նաեւ տեսակետ՝ իբր Հայոց Գլխավոր Աստվածը մի քանի աստվածոթյունների տեսքով է ներկայանում, անգամ ներկայիս հեթանոս հայերից ոմանց մոտ կա այդ սխալ տեսակետը, թե հայերն ոնեն 4 Աստված՝ Հայր Արա, Մայր Անահիտ, Վահագն եւ Աստղիկ, իսկ Միհրը, Տիրը, Նանեն ու Վանատորը իբր Հայր Արայի գործառույթների աստվածացումներ են… Հավելենք, որ բացի արեւի կամ լուսնի աստվածություններից եղել են նաեւ արշալույսի-արեւածագի, վաղ առավոտյան երկնքի դռները բացող եւ երեկոյան փակող, ծիածանի, ծովերի ու լճերի, գետերի ակունքների հովանավոր, հողերի պարարտացման, երկրագործոթյան հովանավոր, վար ու ցանքի հովանավոր, անասնապահոթյան հովանավոր, թռչունների տիրակալ, ընտանի թռչունների հովանավոր, ջուլհակության, երկրաշարժեր առաջացնող, կրակի ու հրաբուխների, շինարարոթյան (շեների ու բնակավայրերի), քարայրների ու անձավների տիրակալ, մարդկանց տեղն ու դիրքը սահմանող ու հովանավորող, նվիրատվության, մարդկանց բանականոթյոնը մթագնող եւ խելազրկոթյան նոպա առաջ բերող, արյան ու վրեժխնդրոթյան, թաղումների ծիսակատարոթյոնը սահմանող, ծովային խոթերի տիրակալ աստվածություններ ու այսպես շարունակ:

Շարունակել կարդալ

Գարուն է  եւ Աստվածահայր Արայի Հրաշագործության տոնն է – Հայ արիները փառաբանում են Հայ Տեսակի Գերագույն Աստծուն

Հայր Արան Հայ Տեսակի Հայր Աստվածը՝ Հայ Աստվածային Համակարգի Գերագույն Աստվածն է: Հայկական լեռնաշխարհում մարտի 1-ը նախանշում է երկրային  գարնան այցը, ինչը ձմռան քնից արթնացնում է նիրհած բնությունը: Եվ Հայր Արան, Ով Իր Աստվածային Գործառույթով Երկնի ու Երկրի Հայկական Աշխարհների Գլխավոր Աստվածն է, հետեւում է Բնական Կարգին եւ Հայ Արիներին պարգեւում է Բնության Վերազարթոնքը:

Հա՛յր մեր Արա՝ հայի՛ Աստված.

Սերու՛մ ունես արարչական, Սրբազա՛ն է անունը Քո,

Փա՛ռք Քեզ եւ մեր Աստվածներին, որ Զավակն եք Տիեզերքի,

Հա՛յր մեր Արա՝ հայի՛ Աստված.

Քո սերմից ծնված հային նոր կյանք տու՛ր,

Եվ տու՛ր զորություն եւ կամք ու գալիք,

Օգնի՛ր դուրս գալ այս վիճակից, չարի կարգից ու տիրույթից,

Հաջողությու՛ն Դու բեր հային, հայի երկրին ու նաեւ ինձ,

Փա՛ռք քեզ Աստված, Հա՛յր մեր Արա.

Հավիտյանս հավիտենից:

Աստվածահայր Արայի Հրաշագործության Տոնը կատարվում է փետրվարի 13-ի՝ Հայոց Տրնդեզի՝ Տիեզերքի Տիրոջն ընդառաջ գնալու (ԱրԷգԱԿ-ի խորհուրդը երկրպագելու) եւ Հայարիական Նոր Տարվա՝ մարտի 21-ի (որը նաեւ Հայոց Ռազմի ու Զորության Աստված Վահագնի Վերածննդի օրն է) տոնակատարությունների միջեւ ընկած ժամանակահատվածում:

Ձմեռը Բնության մեջ նախանշում է հարաբերական մահ՝ ծլումի-ծաղկունքի դադար, եւ Հայր Արան Իր Արարչակերտ Զորությամբ ապահովում է Գարնան Գալուստը, ինչն էլ Բնության մեջ հարաբերական կյանքն է նախանշում…   Շարունակել կարդալ

Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (5-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ…

Սկիզբը՝ 2-5-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=4611  Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (1-ին մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

http://www.hayary.org/wph/?p=4625  Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (2-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

http://www.hayary.org/wph/?p=4641Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (3-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ Տիեզերքի մոդելավորման համակարգ են ստեղծել…

http://www.hayary.org/wph/?p=4659Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (4-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

- ՏԻՐ-ը Հայոց իմաստության Աստվածն է: Տիրը նախկինում ընկալվել է նաեւ որպես Արեւի Աստված, իսկ ավելի ուշ համարվել է Հայր Արայի դպիրը, գրի ու գրականության, պերճախոսության, գիտությունների ու արվեստների, երազացույց Աստվածը հին հայկական դիցաբանությունում: Համարվել է Հայր Արայի ատենադպիրն ու սուրհանդակը, մարդկանց ճակատագրի գուշակն ու երազների մեկնիչը, նրանց չար ու բարի գործերի գրանցողը, ննջեցյալների հոգիները անդրշիրիմյան աշխարհ ուղեկցողը։ «Նա մի ամբողջ ամիս զբաղվում էր մարդկանց ծնունդներն ու մահերն իր մատյանում գրանցելով, մնացած տասնմեկ ամիսներն արարչագործության ավիշ էր ներարկում գրողներին, երաժիշտներին, պատկերահաններին, եւ քարագործ-ճարտարապետներին»… Հայոց դիցաբանությունում նշված է, որ «հին հայերի իմաստությունների, ուսման, գիտության Աստվածն էր Տիրը՝ Արա Գերագույն Աստծո գրիչը կամ քարտուղարը, որի պաշտամունքատեղին հին Արտաշատի մոտակայքում էր եւ կոչվում էր Արայի գրչի դիվան կամ գիտությունների ուսուցման մեհյան»։ Այսօրվա լեզվով ասած՝ դա Արա Աստծո քարտուղարի, այսինքն՝ Տիր Աստծո գրասենյակն էր, որը միաժամանակ գիտությունների ուսուցման տեղ էր, որտեղ հեթանոսական կրոնի պաշտոնակատար քրմերը գիտություն եւ իմաստություն էին սովորում։ Քրմական գիտությունների կամ իմաստությունների մեջ էր մտնում նաեւ գուշակությունը, հատկապես երազների մեկնությունը, երազահանությունը։ «Դրա համար էլ Տիր Աստվածը կոչվում էր նաեւ երազացույց ու երազահան, այսինքն՝ քրմերը նրանից սովորում էին երազների գուշակության արվեստը, իսկ Տիրի պաշտամունքի վայրը հին հայերը կոչում էին «Երազամոյն տեղիք» (երազալից, երազառատ տեղեր)։ Այստեղ ուխտ եկողները քրմերի միջոցով Տիր Աստծոց ստանում էին իրենց տեսած երազների գուշակությունը»։

Մեր թշնամիները լավ են ընկալել Տիր Աստծու խորհուրդը եւ ավելի քան հասկանալի է, թե ինչու հենց Նրա տաճարը, ըստ պատմիչ Ագաթանգեղոսի, առաջինը գնացին քանդելու հուդա-քրիստոնյա ավերիչները: Գրիգորիս Խավարիչը նախ որոշեց հիմնահատակ ավերել ու ոչնչացնել հայոց միտքը՝ լուսավորությունն ու իմաստնությունը, արարչականության ու ամենայն աստվածայինի ըմբռնումը, որոնց սրբազան պահապանն է Տիր Աստվածը… Այժմ Զվարթնոցի տաճարի տեղում եւս կան Տիր Աստծո տաճարի հետքերը (բազմիցս եմ շեշտել, որ Տիր Աստված ունեցող ազգը չէր կարող տառաճանաչ չլինել եւ Հայոց Այբուբենի «հայտնաբերման» գաղտնիքն ընդամենը թաքցրած պահոցներից (նաեւ այլազգիների) օգտվելով է վերաարարվել, ինչը երբեք չի նսեմացնում Մեծն Մաշտոցի վերհանած գործը…):

Հայ Աստվածների պաշտամունքը վերցրել ու տեղայնացրել են ոչ միայն բնական ազգերը, այլեւ՝ հետագայում ինքզինքը ազգ հռչակած որոշ խառնածին հավաքականություններ, որոնց նախնիները Հայկական լեռնաշխարհից սփռված հայերն են եղել… Այդ մասին այսօր բացահայտ խոսում են բասկերը Իսպանիայում, բավարացիները՝ Գերմանիայում, բրետոնները՝ Անգլիայում եւ Շոտլանդիայում… Հաճախ էլ Հայ Աստվածների անուններն են փոխել կամ նոր անուններով կոչել՝ իրենց լեզվամտածողությանը հարիր: Հայկական «Տիր» աստվածությունը ինչպես որոշ եվրոպական, այնպես էլ սկանդինավյան ժողովուրդների մոտ պահպանվել է որպես Պատերազմի Աստված… Հատկապես (Նորվեգիայում) ռազմաշունչ վիկինգները աստվածային այդօրինակ որակների դավանանքին են ձգտել միշտՇարունակել կարդալ

ԶամուրՀայի վարքականոնը կամ բունսուդո – Զամուրհայի վարքականոնի փիլիսոփայության հիմքն է հանդիսանում՝ ճշտախոսությունը եւ տրված խոստումի կատարումը…

Այսօր հայ հասարակության մի ստվար խումբ շատ հաճախ հանրորեն հարցադրում է կատարում, ո՞րն է մեր տեսակի ճիշտ կեցվածքը կամ վարքականոնը, հաճախ նաեւ անուղղակիորեն եւ ենթագիտակցաբար նկատի ունենալով ԶամուրՀայի կենսակերպը, փիլիսոփայական մշակույթը եւ գեղագիտությունը: Հիշենք Ռուսա թագավորին, Տիգրան Մեծին, Վասակ Մամիկոնյանին, Սմբատ Բագրատունուն, ովքեր Զամուրհայի Վարքականոնի կրողներն էին:

Մեր տեսակին հատուկ՝ Զամուրհայի փիլիսոփայական մշակույթից մեզ են հասել ընդամենը պատառիկներ, որոնք սկզբունքային են եղել միշտ, մեր տեսակի կենսագործունեությունը ապահովելու համար՝ ինչպես անցյալում, ներկայում, այնպես էլ՝ ապագայում: Զամուրհայի վարքականոնի փիլիսոփայության հիմքն է հանդիսանում՝ ճշտախոսությունը եւ տրված խոստումի կատարումը, գիտենք նաեւ, որ Զամուրհայի փիլիսոփայական մշակույթի մեջ բացակայել է քրիստոնեական ընկալումների խոնարհությունը եւ հունա-հռոմեական աշխարհում ընդունված «ազնիվ խոսքը» կամ պահի տակ սուտ խոստումներ տալու միտումը: Սա է իմացությունների մեր պաշարը Զամուրհայի փիլիսոփայության մասին:

Այս քննախուզության մեջ կներկայացնեմ որոշակի տեղեկատվություն Ճապոնական «Բուսիդո» վարքականոնի մասին, որը հնարավորություն կտա հասկանալ, թե ինչ է նշանակում լինել Սամուրայ, իսկ ավելի ճիշտ՝ ԶամուրՀայ: ԶամուրՀայի փիլիսոփայության ուսումնասիրությունների անհրաժեշտությունը ինձ նորից տարան Հեռավոր Արեւելք՝ Ճապոնիա, որտեղ ինձ համար բացահայտեցի ճապոնական մշակույթի լավագույն ներկայացուցիչներից մեկի՝ Նիտոպէ Ինադզոի հանրահայտ «Բուսիդո. Ճապոնիայի հոգին» տրակտատը, որը մի ամբողջական պատմություն է ԶամուրՀայի փիլիսոփայության մասին:

Մարտիկ Սամուրայի համար «Բուսիդո» վարքականոնի գլխավոր դրույթներից մեկը հանդիսանում է «մոռանալ իր տան մասին, մոռանալ իր ընտանիքի մասին, մոռանալ իր կյանքի մասին եւ հիշել գերագույնին ու հայրենիքը» երդումը:

Նիտոպէ Ինադզոն ընդունում է, որ բուդդայի եւ սինտոյի (արեւապաշտության), ինչպես նաեւ Կոնֆուցիոսի եւ Մէն-զցիի փիլիսոփայությունները թափանցել են Ճապոնիա Չինաստանից եւ բերել իրենց հետ նաեւ «ցզյանցզյուն գեներալ» տերմինը, որը Ճապոնիայում դարձավ «Սյոգուն»: ԶամուրՀայի «Բուսիդո» վարքականոնը իր հիմնական գծերով ճապոնական մշակույթի մեջ սերտաճած է Սյոգունական համակարգին: Մ.թ. 71-73-ին Ճապոնիայում իմպերատոր Կէյկօի ժամանակներում արդեն ճապոնական մշակույթի մեջ չինական «գեներալ» տերմինը հայտնի էր որպես՝ «թայսյոգուն»:

Համաձայն Ճապոնիայում ընդունված տեսակետի, «Բուսիդո» վարքականոնի գլխավոր դոկտրինաները գալիս են ճապոնական Արեւապաշտությունից, որը ընդունված է անվանել Սինտո: 712-20թթ. կայսրուհի Գէմմէի հրամանով կազմվեց Ճապոնական կղզիներում ապրող բոլոր կլանների եւ ցեղերի առասպելների հատընտիրը, որոնք հայտնի են որպես «Կոդզեկի-գրություններ հնագույն գործերի» եւ «Նիհոնգի-Ճապոնիայի պատմությունը»: Այս երկու աշխատանքները Սինտո Արեւապաշտական փիլիսոփայության հիմքը եղան: Սինտո փիլիսփայության ձեւավորման զուգահեռ ճապոնական մշակույթում համակարգվել է նաեւ արեւապաշտական դիցարանը եւ առասպելաբանությունը: Սինտո փիլիսոփայական համակարգի գերագույն էակը դարձավ Արեւի աստվածուհի Ամատէռասուն, ով կայսերական դինաստիայի հիմնադիրն է, իսկ տեղական կամ տարածքային կամ կլանային դիցերը համակարգում զբաղեցրին մեկ աստիճան ցածր տեղ:  Շարունակել կարդալ

Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (4-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

Սկիզբը՝ թիվ 2-4-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=4611  Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (1-ին մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

http://www.hayary.org/wph/?p=4625  Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (2-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

http://www.hayary.org/wph/?p=4641Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (3-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ Տիեզերքի մոդելավորման համակարգ են ստեղծել…

- ԱՍՏՂԻԿ-ը հայոց սիրո եւ գեղեցկության Աստվածուհին է: Սիրո դիցուհուն նաեւ ջրի Աստվածուհի են համարել, քանզի Նրա պաշտամունքը անմիջական կապված է Վարդավառի տոնի հետ: Աստվածուհու պաշտամունքը կապված է նաեւ Արուսյակ (Վեներա) մոլորակի հետ։ Աստղիկը համարվում է երկնային լույսի Աստվածուհի, կոչվել է նաեւ Ոսկեծղի, Վարդամատն:

Աշտիշատում գտնվող Աստվածուհու տաճարը կոչվում էր «Վահագնի սենյակ», ուր Աստղիկը հանդիպում էր իր սիրած Վահագնին, քանզի նրանց սերը Արարչատուր էր եւ Արարչակնիք… Աստղիկի եւ Վահագնի ամուսնությունը համարվում էր սրբազան եւ բնույթով միակն է բոլոր Աստվածային Համակարգերում… Այդ ամուսնության հետեւանքով անձրեւ էր տեղում երկրի վրա, ծաղկեցնում երկիրը, բերք ու բարիք տալիս մարդկանց։ Աստղիկին պատկերում էին մերկ, չքնաղ գեղեցկուհու տեսքով, հաճախ՝ լողանալիս։ Նա ամեն գիշեր լողանում էր Արածանի (Եփրատ) գետում։ Նրա սիրով տարված երիտասարդ տղաները Տարոնի Դաղոնաց սարի վրա գիշերները խարույկներ էին վառում, որպեսզի դրանց լույսի տակ կարողանան տեսնել լողացող դիցուհուն, հիանան նրա չքնաղ գեղեցկությամբ։ Բայց Աստղիկը ամեն գիշեր Տարոնի դաշտը մշուշով էր պատում, որպեսզի իրեն ոչ մի օտար աչք չկարողանա տեսնել, որի պատճառով երկիրը կոչվել է Մուշ, դաշտը՝ Մշո դաշտ։

Հին Հայաստանում համոզված էին, որ Աստղիկը բնակվել է Տարոնի Ասղնբերդում, որի տանիքում բույն դրած ծիծեռնակները՝ որպես սուրհանդակներ, լուր էին տանում աստվածուհու սիրեցյալ Վահագն Աստծուն։ Աստղիկին նվիրված տաճարներ կային նաեւ Վանա լճի մերձակա Արտամետ գյուղում, Անձեւյաց գավառում եւ այլուր։ Երեւանի օպերայի ու բալետի շենքի տեղում նույնպես եղել է Աստղիկին նվիրված տաճար։ Տոնակատարության ժամանակ Աստղիկին նվիրաբերել են վարդեր (այստեղից էլ՝ նրա Վարդամատն մականունը), աղավնիներ թռցրել, ջուր ցողել իրար վրա, ուրախացել։

Ակադեմիկոս Մանուկ Աբեղյանն Աստղիկին համարում էր նաեւ «ջրի աստվածուհի» եւ համարում, որ «Գեղամա լեռներում հայտնաբերված «վիշապներ» կոչված ձկնակերպ կոթողներն Աստղիկ դիցուհու արձաններն են»։ Աստղիկը համապատասխանում է հունական Աֆրոդիտե, հռոմեական արհեստածին Վեներա աստվածուհիներին։ Աստղիկի տոնը նշել են հուլիսի կեսին՝ համընդհանուր մեծ հանդիսություններով եւ արարողություններով։ Տոնը կոչվել է Վարդավառ եւ պահպանվում է։ Վարդավառը դարձրել են Հայաստանյայց (Հայաստան այցելած, այսինքն՝ դրսից եկած) առաքելական եկեղեցու տաղավար տոներից, բայց նշում են որպես Հիսուս Քրիստոսի պայծառակերպության տոն։ Սա ոչ մի կապ չունի Վարդավառի հետ, եւ եկեղեցին դարեդար փորձեց վերացնել Վարդավառի՝ միմյանց ջրելու, ջրցողելու ավանդույթը, ինչը ցայսօր չի հաջողում..Շարունակել կարդալ

Թորգոմ-Լանթա-Ատլանտ – Ինչու դադարեցին ուսումնասիրությունները Քարահունջում… Սյունիքը կարելի է համարել Մեծ Ատլանտիդայից մնացած մի փոքր կղզի, իսկ Անտլանտիդան եղել է ավելի մեծ, քան Լիբիան ու Ասիան միասին վերցրած…

Արաբական ավանդության համաձայն` Նոյի որդի Յաֆիսից (Հաբեթ) ծնվեց Ամվարը, ապա նրա թոռ Լանթան (Թորգոմ), որի որդին էր Արմինին (հայերի նախնին):

Որպես պատմական դեմք՝ Թորգոմի մասին շատ քիչ բան է հայտնի.միայն գիտենք, որ Զվանշեր պատմիչի մոտ պահպանված ավանդազրույցի համաձայն՝ Կովկասի լեռնաշղթայի Պոնտոս (Սև) և Կասպից ծովերի միջև գտնվող երկիրը Հայկին ժառանգել է հայրը՝ Մասյաց և Արագած լեռների միջնատարածքում բնակվող Թորգոմը: Երկիրը կոչվել է Թորգոմա տուն:

Ինչու՞ են արաբ մատենագիրները Թորգոմին անվանել Լանթա և ի՞նչ սկզբնաղբյուրից են օգտվել  անհայտ է: Մի բան պարզ է . Լանթա անվան ծագումը պետք է փնտրել հայերենում և հայկական ավանդությունում:

«Սասնա ծռեր» էպոսում հիշատակվում է Թորգոմի միայն անունը: «Մհեր և Դավիթ»  պատում.

Ու լուսմտին Դավիթ ելավ գնաց Մարատուկի սար

Ու չոգավ Տիրամոր Սուրբ տաճարի առաջ

Ու աղաչից, ուար բարեխոսե Աստծուն

Ուար կոտրե զանորեն թագավոր.

Ու զըր թեվեր լենցուց դեպ երկինք ու ասեց.

-Ո՛վ Թորգոմի, Արամի ու մըր պապերի Աստված

Տու՛ր իմ մանուկ թեվերուն զորուտեն,

Ուար կառնամ կոտրըմ զքու սուրբ կրոն նաեարնին.

Ուար դրած ան մեզ ուրանց մտքին

Գուրորին ուար քանվան մկրտվող ժողովրդվուն

Եվ բղծին զքու Սուրբ Տաճարին:

«Սասնա ծռեր» էպոսի մեկ այլ պատումում հիշատակվում է Լանթային համապատասխանող թագավորի անունը:

Հոր պատում.

«Խաթուն ասաց.-Հեյրան, ասեմ քեզիկ՝

Լանդբաբ թաքավեր էկած է Փեռա գեղ»:

(էջ 347, տող 780)

Որդու պատում.

«Ասաց.-Վալլահ, Լանդբա թագավոր էկել

Չիմ գինա քանի խազար Զորավին Չիման թափա»:

(էջ 382, տող 950)

Շարունակել կարդալ

Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (3-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ… Տիեզերքի մոդելավորման համակարգ են ստեղծել…

Սկիզբը՝ թիվ 2-3-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=4611Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (1-ին մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

http://www.hayary.org/wph/?p=4625Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (2-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

Խորհուրդ Ապրումի

Պտտվում է դեռ անիվը Երկրի,

Դեռ չի ծիծաղում դահիճ սատանան,

Բայց մոտենում է պահը վախճանի,

Մարդկանց մտքերից՝ անմիտ ու դաժան:

Օ՜, մոլորյա՛լ մարդ, դու Բնության դեմ

Փորձում ես տանել քո հաղթանա՞կը.

Փառաբանելու քո դե՞մքը անդեմ,

Տե՛ս՝ մահաբեր է քո ախորժա՛կը:

Եվ եթե նույնիսկ կարողանաս դու

Հաղթել կատարյալ Բնությանն անհաղթ,

Կտեսնես մա՛հդ սարսափազդու

Եվ կանիծե՛ս քեզ հենց նույն ակնթարթ:

Շրջի՛ր, ո՜վ դու մա՛րդ, դեմքդ դեպի վե՛ր,

Թափանցի՛ր Արարչաստեղծ Տիեզերքի մեջ,

Կորած իմաստությունդ այնտեղից հետ բեր,

Որ հարատեւես ճշմարիտ-հավե՛րժ:

Խորհուրդ  Մարդկայինի

Մարդը քայլում է Տիեզերքի մեջ,

Քայլում իր մտքի թռիչքի հետքով,

Թափառում է նա անհունության մեջ՝

Իր Աստվածներին անվերջ փնտրելով:

Մարդը չի հոգնել դեգերումներից,

Բայց հաստատուն չէ այն ճանապարհը,

Որ կառուցվում է մոլորությունից,

Որից քանդվում է իր Տուն-Երկիրը:

Մարդը քայլում է, փնտրում է անվերջ,

Կգտնի՞ արդյոք իր Աստվածներին,

Թե՞ կներծծվի այն ճահճի մեջ,

Որ գոյացել է տիղմից մարդկային:

Դառնալով մեր Աստվածներին՝ նշենք, որ Հայ Աստվածները 8-ն են, որ նախանշում են Հավերժության Պտույտի 8 Թեւերը, եւ Հայոց Հավատադարձը կրկին հային կկապի իր Առաքելությանը ու կտանի Հավերժության Ծիրով…

- ԱՐԱ-ն հայերի Գերագույն Աստվածն է՝ Աստվածահայրը, Ով պահպանում է Հայ Տեսակի տեղն ու իրավունքը՝ Երկնքի ու Երկրի տիրույթներում: Նրան կոչում են «Մեծ եւ Արի Արա», ում գլխավոր սրբավայրը գտնվում էր Հայաստանի պաշտամունքային կենտրոններից մեկում՝ Անի Կամախում։ Այնտեղ էին գտնվում հայոց Արշակունի թագավորների տոհմական դամբարաններն ու գանձերը։

Շարունակել կարդալ

Արարատյան (Հայկական) աշխարհի տեսլականը – ՀՀ-ն կարո՛ղ է Արարատ լեռը ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական կամ մշակութային արժեք գրանցելու հայտ ներկայացնել

Հայության մի զգալի հատված տարակուսած է՝ թուրքերը հերթական սրբապիղծ քայլն են նախատեսել՝ թուրքական անվանացանկում գրանցել Արարատ լեռը՝ որպես ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական կամ մշակութային արժեք:…

«Դեռ գոյատեւելով բռնազավթված հայկական տարածքների վրա, դեռ պահպանելով Թուրքիա կոչված արհեստածին (ուրեմնեւ՝ ապագա չունեցող) պետությունը, դեռ նորօսմանական եւ նորհամաթուրքական ծրագրեր երազելով, դեռ Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցի նախաշեմին անպատիժ մնալով… այս մարդանման կիսավայրենի քոչվորները ՅՈւՆԵՍԿՕ-ում արդեն գրանցել են մի շարք հայկական ազգային արժեքներ՝ ոչ նյութական կամ մշակութային կամ այլ: Սա վաղուց պետք է անհանգստացներ ոչ միայն մեր պետությանը, այլեւ՝ համայն հայությանը: Բայց այդ արժեքների համար պայքարող մշակույթի նախարարություն ունենք մի այնպիսի նախարարով, որ թուրքերը ոչ միայն Մասիսները, Արարատը, այլեւ Հայաստանը կգրանցեն իրենց անունով… Եթե սրանց նմանները Գառնո եւ Զվարթնոց տաճարներն են խորտկարանների փորձում վերածել, ապա ողբամ զքես՝ ով հայ ժողովուրդ…»,- «Լուսանցք»-ի հետ զրույցում ասաց Հայ արիական միաբանության առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանը:

Հայ արիների ղեկավարի խոսքերով, այս հարցը մեր հերթական տանուլ տված հարցն է, որովհետեւ մեր անմշակույթ նախարարությունը չի հասկանում, որ մշակույթն է ամենամեծ քաղաքականությունը. «Այս տարիների ընթացքում որեւէ միջազգային բողոք կամ դատ չի նախաձեռնել ՀՀ անմշակույթ նախարարությունը: Իսկ պատմական փաստեր (այդ թվում՝ միջազգային պատմությամբ հավաստվող), մասնագետներ ու հնէաբաններ, արվեստի եւ այլ գործիչներ ինչքան ասես կան, որ կապացուցեն, թե գինին չի կարող արարել քոչվորը, որը նույնիսկ հազար տարվա պատմություն չունի: Քոչվորը խաղողի այգիներ չէր կարող տնկել, որպեսզի գինի արարեր: Քոչվորը թոնիր չէր սարքի երբեք, որպեսզի լավաշ արարեր: Նույն կամ նման մեկ այլ քոչվորը չէր կարող տոլմա փաթաթել իր չունեցած այգու չունեցած խաղողի թփով եւ այլն: Քոչվորը շա՛տ բաներ չէր կարող անել, ինչն ապացուցելը մեկից մեկ է: Ամենակարեւորը՝ քոչվորը հայրենիք ունենալ չի կարող»: Շարունակել կարդալ

Հայ արիները եւ ազգայնականները՝ Տիեզերքի Արարչին ընդառաջ – ՀԱՄ Գերագույն Խորհուրդը նաեւ քաղաքական որոշումներ կայացրեց…

Այսօր՝ փետրվարի 13-ին, Աբովյանի Էլար-Դարանի պատմական տարածքում, հինավուրց բնակավայրի ակունքներում Հայ Արիական Միաբանության եւ Հայ Ազգայնականների Համախմբման անդամները կատարեցին Հայոց Տրնդեզի ծիսական ու տոնական  արարողություն: Ծիսական մասն անցկացրեցին Հայ Արիական Միաբանության Հոգեւոր դասի առաջադրած քրմեր՝ Արմոգը, Արամը եւ Արեգը: Ծիսական արարողությանը մասնակցեց նաեւ ՀԱՄ առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանը:

Հայ արիներն ու հեթանոս ազգայնականները մի քանի փոքրիկ կրակներ վառեցին՝ յուրաքանչյուրի արարողության ժամանակ գինեձոներ հղելով Տիեզերքի Արարչին եւ Հայ Աստվածներին: Այնուհետեւ բոլոր կրակները միացնելով իրար՝ հայ-արիներն ու ազգայնականները պար բռնեցին կրակի շուրջ, երգեցին, պարեցին ու փառաբանեցին Արարչին՝ ինչպես Տիեզերքը, այնպես էլ Հայ Տեսակը (Աստվածխներ, Մարդւկ, Հոգե-ոգեղեն էակներ) Արարելու համար… Փա՜ռք Տրնդեզին: Շարունակել կարդալ

Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (2-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

Սկիզբը՝ թիվ 2-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=4611 – Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (1-ին մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

Բոլոր Աստվածներն էլ (ոչ միայն Հայ) որպես Արարչի Զավակներ են ԱՐԱՐՎԵԼ եւ միայն Տիեզերքի Տիրոջ Զավակներն են:

Եվ այսպես՝ վերոնշյալ 8 Աստվածները կազմում են Հայ Աստվածային Ընտանիքը:

Այս ընտանիքում (առհասարակ՝ Աստվածային բոլոր Համակարգերում) կա մի եզակի երեւույթ՝ Տիեզերքի Տիրոջ Կամքով է, որ Վահագնը եւ Աստղիկը ի սկզբանե Այր ու Կին են (Տերը չի ընդդիմացել Սիրո Առաջին դրսեւորմանը), այն էլ վերապահությամբ, որ Աստղիկը հավետ կմնա սիրո եւ գեղեցկության աղջկական հովանավորը՝ մայրության գործառույթը մշտապես թողնելով Անահիտ Աստվածուհուն:

Մեր մյուս Աստված-Աստվածուհիները (ինչպես այլ Աստված-Աստվածուհիներ) կարող են Կին եւ Այր ընտրել, նաեւ Զավակներ ունենալ Իրենց Տիեզերաաշխարհում: Սակայն, ինչպես վերը նշեցի, Աստվածների Զավակները չեն կարող Աստվածներ լինել, քանզի դա միայն Տիրոջ Կամոք է լինում եւ Տիեզերական հստակ Գործառույթի առկայությամբ:

Հին հունական առասպելներն իրենց Գերագույն Աստծուն շատ զավակներ են ընծայում, մինչդեռ, մեր դիցաբանության մեջ հայտնի են 6 Աստվածներ, որ զավակներ են ընծայված Հայր Արային՝ Վահագնը, Աստղիկը, Միհրը, Տիրն ու Վանատուրը, հիշելով, որ Անահիտն ու Նանեն քույրերն են Աստվածահոր։

Հայկական Աստվածային Համակարգ «մտցված» հեթանոսական մյուս աստվածների «ծնողները» չեն հիշատակվում որեւէ ձեւով, ու ենթադրվում է, որ նրանց էլ են Հայր Արայի Զավակները համարել… Չնայած այդ աստվածների մայրը կամ Հայր Արայի կինը բնավ չի հիշատակվում որեւէ մեկի պարագայում։ Իմիջիայլոց, Հայր Արային երբեմն նաեւ Արամազդ են կոչում: Արա (Ար-Ա՝ Արարում Առաջին, Արարչի Առաջինն Արարած Աստվածը) խորհուրդը զուտ Հայկական Աստվածային համակարգի խորհրդանիշ է, չնայած ժամանակին փոխանցվել է հին եգիպտացիներին եւ պահպանվել Րա ձեւով: Իսկ պարսիկները Արա-ի հետ սովորաբար գործածում են Մազդա (Պաշտելի) մակդիրը՝ Արա Մազդա, ինչը որոշակիորեն ներխուժել է հայկական դիցարան՝ որպես Արամազդ: Մենք պետք է ասենք՝ Հայր Արա, Աստվածահայր Արա կամ պարզապես Արա, իսկ Արամազդ ասելը օտարահունչ եւ կոպիտ սխալ է: Հայր Արան մեր Աստվածային Համակարգում ունեցած դիրքով համապատասխանում է պարսկական Ահուրամազդային կամ հունական Զեւսին, բայց այլ բնույթի, ինքնության եւ էության Աստված է՝ հայաբնույթ է բացարձակ իմաստով: Բարի բնություն ունենալով հանդերձ, Արա Աստվածահայրը կարող է նաեւ պատժել (արդար ուժն է ծնում իրավունք սկզբունքով), եւ այստեղ չենք տեսնում պարսկական հավատին հատուկ՝ չար ու բարի աստվածների երկվությունը, քանի որ Ահուրամազդայի հակոտնյա՝ չարի աստված Ահրիմանը կամ նրա զուգահեռը հայերի կողմից չի պաշտվում։

Ավելին՝ Հայկական Աստվածային Համակարգում չկա չարի կամ մահվան աստված, իսկ երբեմն նշվող Սպանդարամետը կամ Սանդարամետը, ում ներկայացնում են որպես հայերի ստորերկրյա թագավորության աստված, որին հաճախ նույնացնում են ստորգետնյա աշխարհի, մեռելների թագավորության կամ ուղղակի դժոխքի հետ, իրականում գոյություն չունի: Հնում Սպանդարամետին նույնացրել են այգիների եւ գինու հովանավոր հանդիսացող հունական Դիոնիսիոսի կամ Բաքոսի հետ, հետագայում նա համարվել է երկրի, անդունդների, դժոխքի տիրակալ՝ Սանդարամետապետ։ Երբեմն հոգնակի «Սանդարամետք անդնդոց» ձեւով հասկացել են եւ՛ դժոխքի անդունդները, եւ՛ դժոխքի չար ոգին՝ Սպանդարամետ, Սպանդարամետապետ, երկիրն ու ստորերկրյա աշխարհն անձնավորող ոգի կամ հենց ինքը՝ ստորերկրյա աշխարհը, հին հայկական դիցաբանության մեջ մտել է պարսկական ազդեցությամբ, ծագում է հին իրանական՝ մայր երկիրն անձնավորող Սպենտա Արմայիտ դիցուհու անունից։ Հավանաբար Սպանդարամետը նախապես եղել է բուսականության եւ պտղաբերության աստվածություն. գոյություն է ունեցել «տոն սպանդարամետական պաշտամանն»։ Ուշ շրջանի պատկերացումներում երեւան է գալիս իբրեւ դժոխքի, մեռյալների ու ստորերկրյա ոգիների տիրակալ։ Ըստ Թովմա Արծրունու, երկիրը երբեմն համարվել է Սպանդարամետի իջեւանը։

Այլերի անվան մեկ այլ գործածումից էլ երբեմն Վիշապին են աստվածացրել որպես չարի բացասական ուժ, որը նույնպես սխալ է: Վիշապը երեւակայական, գերբնական էակ է ոմանց առասպելաբանություններում եւ սովորաբար պատկերվել է թեւավոր օձի կամ տարբեր կենդանիների տարրերի համադրմամբ։ Ենթադրվում է, Վիշապի կերպարում միահյուսվել են երկինքն ու երկիրը՝ վերին (թռչուններ) եւ ստորին (օձ) հակադիր աշխարհները։ Վիշապի մասին առասպելների հիմքում ընկած է անկազմակերպվածության (քաոսի) ու կազմակերպվածության (կոսմոսի-տիեզերքի) հակամարտության առասպելի նախնական մոտիվը, որը արիական (հայեվրոպական (քանզի արիացիների նախահայրենիքը Հայաստանն է), իսկ այսօր գործածվում է հնդեվրոպական աշխարհագրական ձեւը) տեսակների ավանդական պատկերացումներում առնչվել է ամպրոպին, կայծակին, ամպրոպային հողմին։ Հնագույն հավատալիքների համաձայն, Վիշապը բարձրանում է երկինք կամ երկնքից իջնում երկիր՝ առաջացնելով ամպրոպային փոթորիկներ, պտտահողմեր, կլանում արեւը՝ առաջացնելով խավարում։ Հին Արեւելքի մի շարք երկրներում Վիշապը պաշտվել է իբրեւ ջրային տարերքի, պտղաբերության ու հարստության հովանի, իսկ ավելի ուշ դարձել ահեղության, իշխանության խորհրդանիշ։ Վիշապը նախապես պաշտվել է իբրեւ ջուր, անձրեւ ու հարստություն պարգեւող ոգի, որն իր պոչը քարշ տալով երկրի վրա՝ նշագծել է ջրանցքներ փորելու ուղիները։ Գրեթե բոլոր առասպելաբանություններում ընդհանուր է Աստծո կամ Դյուցազնի ձեռքով Վիշապի սպանությունը եւ նրա կլանած ջրերի, հսկած գանձերի, ինչպես նաեւ նրան զոհաբերվող կույսերի ազատումը։ Շարունակել կարդալ

Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (1-ին մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

Հայ Արիական Միաբանությունը վաղուց հայտարարել է Բնածին 7 Երկրային Ազգերի ի սկզբանե գոյության մասին: Այդ Ազգերը, որպես Մարդ Տեսակի բազմազանություն, Արարվել են Տիեզերքի Արարչի կողմից, կրում են Տիեզերական Գենը, քանզի Արարչի Արարված 7 Աստվածությունների Զարմից են եւ յուրաքանչյուրն իր Տեսակի Առաքինություններն ու Առաքելությունն ունի որդեգրած: Ժամանակին անդրադարձել եմ ԱԶԳ սահմանմանը եւ նշել այն 9 բնորոշիչները, որոնք ունեն միայն Բնածին Ազգերը: Ազգի սահմանման անհրաժեշտ բնորոշիչներն են՝ 1. Ծագում (Ծին-Գեն): 2. Բնօրրան (Հայրենիք): 3. Լեզու: 4. Առաքինություն: 5. Հավատ: 6. Մշակույթ: 7. Ինքնություն: 8. Էություն: 9. Առաքելություն: Սրանք բոլորն էլ առանձին-առանձին անդրադարձի կարիք ունեն, իսկ ամենակարեւորները առաջին եւ վերջին բնորոշիչներն են, որոնց ճանաչումով էլ պայմանավորված է մնացյալի գիտակցումը: Ծագումը՝ սկիզբն է, Առաքելությունը՝ վերջը, եւ Նոր Սկիզբը… Այսպես տիեզերապտույտ է տալիս Հավերժությունը:

Այս գիտակցումն էլ նախապայմանն է Արարչական Առանցքը (Արահետը կամ Արարչի Հետքը) հասկանալու համար: Նման գիտակցությունն ինչպես ազգային, այնպես էլ անհատական կենտրոնացումների կարիք է զգում:

Խորհուրդ Ազգայինի

Սիրու՜մ եմ քեզ – Ա՛ԶԳ իմ,

Անբացատրելի մի զգացումով,

Որ զետեղված է ենթագիտակցությանս՝

Դարերից եկող հիշողության մեջ:

Այնքան մեծ է սերն այդ Ոգեղեն,

Որ կասկածում եմ. սե՞ր է, թե՞ այլ բան,

Որն ալեկոծել, սակայն ջերմացրե՜լ, իմաստ է տվել

Կյանքիս նյութական ու բազմախնդիր:

Սիրու՜մ եմ քեզ – Ա՛ԶԳ իմ,

Հոգուս ու Մտքիս Զորության ամբողջ շտեմարանով,

Վեր ես ամենից ու ամեն բանից,

Եվ ԱՐԱՐՉԱԿԱՆ են Ակունքները քո:

ԱՐԱՐԻ՛Չ եւ Ա՛ԶԳ, – ահա Բնական

Ու Բարոյական Արմատը Կյանքի,

Այն իրականը, որին պիտ զոհել ու զոհաբերվել…

Եթե սա սե՛ր է, ապա այսպե՛ս եմ սիրում քեզ, Ա՛ԶԳ իմ:

…………………………………………………………………

Սիրու՜մ եմ քեզ – Ա՛ԶԳ իմ,

Եվ կյանքերում այն, որ պիտի ապրեմ

Սերունդներիս մեջ. մի՛շտ կրելու եմ

Այդ սիրո Ոգին՝ Տիեզերական անհունության մեջ:

Խորհուրդ Անձնայինի
Շարունակել կարդալ

Անահիտ Աստվածամոր հեթանոսական պաշտամունքը եւ Նիցշեի Դիոնիսոսականը (մաս 2-րդ) – Քուրմ Մանուկ, հայ արիների քրմական դասի ներկայացուցիչ

Սկիզբը՝ թիվ 1-ում

Նիցշեն անհավատ չէ: Իմաստասերը գրում է. «Մենք… լավ եվրոպացիներ ենք21, Եվրոպայի ժառանգորդները, եվրոպական ոգու հազարամյակների հարուստ, ծանրաբեռն, բայց եւ լիուլի պարտավորյալ ժառանգները. իբրեւ այդպիսիք՝ աճելով դուրս ելած նաեւ քրիստոնեության հասակից եւ նրան անբարեհաճ, եւ հենց որովհետեւ մենք նրանցից ենք աճել, որովհետեւ մեր նախնիները քրիստոնեության անխնա ուղղամտության քրիստոնյաներ էին, որոնք կամովին զոհաբերել են իրենց հավատին ունեցվածք ու արյուն, դիրք ու հայրենիք: Մենք – նույնն ենք անում: Բայց ինչի՞ համար: Մեր անհավատության համա՞ր: Ամեն կարգի անհավատության համա՞ր: Ոչ, դուք այդ ավելի լա՛վ գիտեք, իմ բարեկամներ: Ձեր մեջ թաքնված այո-ն ավելի ուժեղ է, քան ողջ ոչ-ն ու հավանաբար», որոնցով դուք հիվանդ եք ձեր ժամանակով հանդերձ. եւ եթե դուք, տարագիրնե՜ր ապա ձեզ նույնպես դրան ստիպում է – մի հավատ…»22:

Այդ «մի հավատը»-ը, ինչպես վերեւում նկատվեց, արիական-հեթանոսական ցեղային հոգեկերտվածքով պայմանավորված հավատքն է: Իմաստասերը իր գործերում ոչ մեկ անգամ է արտահայտել իր՝ ըստ ամենայնի դրական վերաբերմունքն իր նախնիների հավատքի նկատմամբ: Այսպես, օրինակ, «Զվարթ գիտության» երրորդ գրքի «Գերմանական հույսեր» ասույթում կարդում ենք. ««Գերմանացիները» («die Deutschen»). սա նախասկզբնապես նշանակել է «հեթանոսները» («die Heiden»), այսպես էին գոթերը, իրենց դարդից հետո, անվանում իրենց չմկրտված ցեղակիցների մեծ զանգվածին՝ ղեկավարվելով Յոթանասնից իրենց թարգմանությամբ, որտեղ հեթանոսները, նշվում են մի բառով, որը հունարեն «ժողովուրդներ» է նշանակում23… Տակավին շատ հնարավոր է, որ գերմանացիները հետին թվով իրենց հին հայհոյական անունից մի պատվանուն սարքեն՝ Եվրոպայի առաջին ոչ քրիստոնյա ժողովուրդը դառնալով. ինչին վերին աստիճանի հակված լինելը Շոպենհաուերը նրանց համար պատիվ էր սեպում: Այդպես ավարտին կհասներ Լութերի գոթը, որը նրանց սովորեցնում էր ոչհռոմեական լինել եւ ասել «այստեղ ե՛ս եմ կանգնած: Ես այլ կերպ չե՛մ կարող»24: Սակայն ինչ-ինչ՝ Նիցշեն լավ էր հասկանում, որ հեթանոսություն նախեւառաջ նշանակում է ցեղային (մասնավոր առումով՝ ազգային) աստվածներ, նրանց պաշտամունքն ունեցող՝ հավատք: Եվ այս առումով՝ նրա գործերում դժվար չէ նկատել հին՝ ցեղային (ազգային) Աստվածների նկատմամբ կարոտաբաղձությունը, նրանց «կա՜նչը», եթե արտահայտվելու լինենք նրանից ազդված մեր Լեւոն Շանթի պես:

Շարունակել կարդալ

Վասն ճշմարտության եւ ի պետս իմացության (մշակույթի նախարարության անօրինությունները)… Կամ՝ բաց նամակ ՀՀ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանին (մաս 2-րդ) – Արգամ Այվազյան, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ

Սկիզբը՝ թիվ 1-ում

դ) Իմ դիմումում հստակորեն նշված է՝ քննության առնել «թանգարանների համար տպագրվող տոմսերի ծախսերի հաշվարկները» եւ ոչ թե այն շրջանցելով արձանագրել, թե ՊՈԱԿ-ը ինչքան տոմս է տպագրել եւ ինչքան վճարել ու իրացրել:

Փակագծերը բացենք. աշխատանքային խմբին ներկայացրած ՊՈԱԿ-ի թանգարանների համար 2011-2014թթ. տպագրված 820.500 հատ տոմսերի տպագրության համար վճարած 15.314.600 դրամը գրեթե 5 անգամ գերազանցում է տոմսերի տպագրման իրական արժեքին: Երեւանի ցանկացած տպարանում կարելի է հաշվարկել, որ այդօրինակ ամեն 1 տոմսի տպագրման ծախսը չի կարող անցնել 3-3,5 դրամի սահմանները, որի համար պետք է վճարվեր 3 միլիոնի չափ գումար: Մինչդեռ, ՊՈԱԿ-ը ամեն մի տոմսի տպագրման համար, վերոնշյալ հաշվարկով, անհարկի 18 դրամով վճարել է 15 միլիոնից ավելի, որն ամենեւին էլ չիմացության արդյունք չէ, եւ այսպիսի վնասարարությունը եւս մեծահոգաբար անտեսվել է արձանագրությունը կազմողների «տեսադաշտից»:

ե) Աշխատանքային խմբին ներկայացված «Մեծամորի ոսկին» կատալոգի տպագրության վերաբերյալ «Լեգալ պլյուս» տպարանի հետ կնքված (01.08.2013) «Տպագրական աշխատանքների կատարման պայմանագրի» եւ հանձնման-ընդունման ակտի ու ապրանքների մատակարարման փաստաթղթերի համաձայն՝ այն տպագրվել է 230 օրինակով, որի համար տպարանին վճարվել է 960.480 դրամ: Մանրամասների մեջ չմտնելով՝ միայն կատալոգի տվյալներով փաստենք հետեւյալը.

ա) Այդ կատալոգի ելքային տվյալներում, որը նաեւ թերի է, ոչ մի տեղ չի նշված, որ այն տվյալ ՊՈԱԿ-ի հրատարակությունն է: Չկա նաեւ նրա տպաքանակի, ինչպեսեւ ինդեքսավորման վերաբերյալ նշումներ, որոնք սահմանված են «Զանգվածային լրատվության մասին» ՀՀ օրենքի (3.12. 2003թ.) 11-րդ հոդվածի պահանջներով եւ պետական կազմակերպության համար, կարծում եմ, պարտադիր է:

բ) Բացի այդ էլ՝ 230 օրինակի տպագրման ծախսերի 960.480 դրամ հաշվարկը այդ կատալոգի (գունավոր) 24 էջի համար գրեթե եռակի է վճարված, որը եւս շատ «համեստորեն» եւ կանխորոշված անտեղյակությամբ անտեսվել է: Քանզի դրա հրատարակության իրական ծախսերը կարող է կազմել 350-400 հազարից ոչ ավելի (260.000 թղթի ու տպագրության, 90-140 հազարը՝ շարվածքի, խմբագրման, սրբագրման ու էջադրման համար): Ընդ որում էլ՝ կատալոգի խմբագրման ու սրբագրման աշխատանքները կատարվել են ոչ թե վերոնշյալ ՍՊԸ-ում, ինչպես նշված է պայմանագրում, այլ ՊՈԱԿ-ում՝ աղբյուրագիտության եւ խմբագրական բաժնի խմբագրի  կողմից:

Տպագրական աշխատանքների ծախսերի հաշվարկման-վճարման վերոնշյալ երկու օրինակները ուղղակի թե անուղղակի մատնացույց են անում, որ, հավանաբար, ՊՈԱԿ-ի այլ հրատարակությունների ծախսերի հաշվարկները, որը իրականացվում է ՊՈԱԿ-ի արտաբյուջետային միջոցներից, եւս կատարվել են նմանօրինակ չարաշահումներով եւ այն հիմնավորապես ուսումնասիրման կարիք ունի:

Շարունակել կարդալ

Անահիտ Աստվածամոր հեթանոսական պաշտամունքը եւ Նիցշեի Դիոնիսոսականը (1-ին մաս) – Պատրանքների այդ ողջ աշխարհի հիմքը բնականի նկատմամբ խորը ատելությունն է…

Առաջին հայացքից հարցադրումը հնարովի է. ի՛նչ կապ կա Նիշցեի փիլիսոփայության (մասնավորապես նրա փիլիսոփայության էական կտրվածքի՝ Դիոնիսոսականի) եւ Անահիտ Աստվածամոր՝ հին արիական հեթանոսական հավատալիքների միջեւ: Ի հիմնավորումն այդ՝ նախնական հայացքի, կարելի է հիշել փիլիսոփայի «Աստված մեռած է» խոսքը, որն ասված է «Զվարթ գիտությունը» գործում ու վերնագրված է «Խենթը»: «Խենթը: – Դուք չե՞ք լսել այն խենթի մասին, ով օրը ցերեկով մի լապտեր վառեց, վազեց շուկա եւ սկսեց շարունակ գոչել. «Ես փնտրո՜ւմ եմ Աստծուն: Ես փնտրում եմ Աստծուն»: – Քանի որ այնտեղ հավաքվածների մեջ շատ էին հենց նրանք, ովքեր Աստծուն չէին հավատում, նա մեծ քրքիջ հարուցեց: Ի՛նչ է, Աստված կորե՞լ է՝ ասաց մեկը: Չլինի՞ թե նա մոլորվել է, ինչպես երեխա՝ ասաց մյուսը: Կամ թաքնվե՞լ է: Նա մեզանից վախենո՞ւմ է: Չլինի՞ նավ է նստել, այստեղից արտագաղթել է,- այսպես խառնիխուռն գոչում էին նրանք եւ հռհռում: Խենթը նետվեց նրանց մեջտեղը եւ իր հայացքով շամփրեց նրանց: «Ո՞ւր է Աստված,- գոչեց նա,- ես ձեզ կասե՛մ: Մենք նրան սպանե՛լ ենք՝ դուք եւ ես: Մենք ամենքս նրան սպանողնե՛րն ենք: Բայց ինչպե՞ս արեցինք մենք այդ: Ինչպե՞ս կարողացանք խմելով դատարկել ծովը: Ո՞վ մեզ սպունգը տվեց՝ ջնջելու ողջ հորիզոնը: Ի՞նչ արեցինք մենք, երբ այս երկիրը արձակեցինք իր արեւին կապող շղթայից: Ո՞ւր է երկիրը հիմա գնում: Ո՞ւր ենք գնում մենք: Հեռու բոլոր արեւների՞ց: Արդյոք մենք շարունակ ցած չե՞նք գահավիժում: Եվ ե՛տ, մի կողմ, առա՛ջ, դեպի բոլոր կողմե՛րը: Կա՞ դեռեւս վերեւ ու ներքեւ: Մի՞թե մենք մոլորված չենք խարխափում, ասես անվերջնական ոչնչում: Մի՞թե դատարկ տարածության շունչը չի փչում մեզ վրա: Մի՞թե ավելի չի ցրտել: Մի՞թե շարունակ չի իջնում գիշերը եւ ավելի գիշեր: Արդյոք չպե՞տք է օրը ցերեկով լապտերները վառվեն: Դեռ ոչինչ չե՞նք լսում գերեզմանափորների գոռում-գոչյունից, որ Աստծուն են թաղում: Աստվածային նեխումի հոտը չե՞նք առնում դեռ,- աստվածները նույնպե՜ս նեխում են: Աստված մեռա՛ծ է: Աստված մեռած էլ կմնա՛: Եվ մե՛նք ենք նրան սպանել: Ինչպե՞ս սփոփվենք մենք՝ բոլոր մարդասպաններից ամենամարդասպաններս: Սրբազնագույնն ու հզորագույնը, ինչ աշխարհը ցարդ ունեցել է, արդ արնաքամ եղավ մեր դանակների տակ,- ո՞վ այդ արյունը կսրբի մեզնից: Ո՞ր ջրով մաքրագործվենք: Քավության ի՞նչ տոներ, ի՞նչ սրբազան խաղեր պետք է մենք հորինենք: Արդյոք այդ արարքի մեծությունը չափից ավելի մեծ չէ՞ մեզ համար: Արդյոք մենք ինքներս չպե՞տք է աստվածներ դառնանք՝ դրան լոկ արժանի երեւալու համար: Երբեք ավելի մեծ արարք չի եղել,- եւ այլեւս ով էլ մեզանից հետո ծնվի՝ այս արարքի շնորհիվ նա կպատկանի էլ ավելի բա՜րձր մի պատմության, քան ողջ պատմությունն է եղել մինչեւ հիմա»: – Այստեղ խենթը լռեց եւ դարձյալ նայեց իր ունկնդիրներին. նրանք նույնպես լուռ էին եւ ապուշ կտրած նրան էին նայում: Վերջապես նա նետեց իր լապտերը գետին, այնպես որ այն փշուր-փշուր եղավ եւ հանգեց: «Ես չափազանց վաղ եմ եկել,- ապա ասաց նա,- իմ ժամանակը դեռ չի եկել: Զարհուրելի իրադարձությունն այդ դեռ ճանապարհին է եւ թափառում է, այն դեռ չի հասել մարդկանց ականջներին: Ժամանակ է պետք շանթ ու որոտին, ժամանակ է պետք աստղերի լույսին, ժամանակ է պետք արարքներին, անգամ իրենց գործվելուց հետո, տեսնվելու եւ երեւալու համար: Այո արարքը նրանց համար տակավին ավելի հեռու է, քան ամենահեռավոր աստղերը,- բայց, միեւնույն է, նրանք գործեցի՛ն այդ»: Նաեւ պատմում են, որ խենթն այդ նույն օրը ներխուժել է տարբեր եկեղեցիներ եւ այնտեղ իր aeternam deo1 ռեքվիեմն է երգել: Դուրս վռնդվելիս եւ պատասխան տալիս նա շարունակ սոսկ սրանով է առարկել. «Տակավին ուրիշ ի՞նչ են այս եկեղեցիները, եթե ոչ Աստծո դամբարան եւ մահարձան»2: – Նիցշեի «Խենթը»-ում այս ասվածները (հենց թեկուզեւ «Աստված մեռա՜ծ է: Աստված մեռած էլ կմնա՛»-ն) կասկած չե՞ն գցում մեր թեմայի ճշմարտացիության վրա:

Մինչ Նիցշեի «Աստված մեռած է» խոսքի՝ ինչ իմաստներով հասկանալուն անցնելը, իմիջայլոց նկատենք, որ «Որեւէ աստծո մահվան եւ աստվածների մեռնելու մասին ապշեցուցիչ միտքը,- ինչպես նկատում է Մ. Հայդեգերը,- Նիցշեին ծանոթ է եղել դեռ պատանեկությունից: Նոթերից մեկում Նիցշեն գրում է (1870). «Ես հավատում եմ հին գերմանական խոսքին. բոլոր աստվածները պետք է մեռնեն»: Երիտասարդ Հեգելը «Հավատ եւ իմացություն» (1802) գրվածքի վերջում անվանում է այն զգացումը, «որին հենվում է նոր ժամանակի կրոնը,- հետեւյալ զգացումը. ինքը Աստված մեռած է…»: Հեգելի խոսքն այլ բան նկատի ունի, քան Նիցշեն իր խոսքով: Այնուհանդերձ, երկուսի միջեւ մի էական փոխադարձ կապ գոյություն ունի, որը թաքնված է ցանկացած մետաֆիզիկայի էության մեջ: Թեկուզ հակադիր հիմքերից՝ նույն այդ ոլորտին են վերաբերվում նաեւ Պասկալի բառերը, որոնք վերցված են Պլուտարքոսից. «Մեծ Պանը մեռավ»»3:

Հայդեգերի ասածներին ավելացնենք նաեւ հին հռոմեացի գրող Պուբլիուս Օվիդիուս Նազոյի ասածը, որին, հնարավոր է՝ մշակութային ոչ կանոնիկ առկայծումների նկատմամբ զգայուն Նիցշեն ծանոթ է եղել ու որը նպաստել է նրա «ապշեցուցիչ» մտքի հասունացումին. «Բարեպաշտություն էլ չկա. հեռացավ երկրից արյունով/Թրջված դուստրը Աստրեոսի4՝ վերջինն աստվածներից բոլոր»,- գրում է գրողն իր «Կերպարանափոխություններ»-ում՝ նկատի ունենալով մարդկության պատմության երկաթե դարաշրջանում մարդկանց կողմից արյունոտված Աստվածների՝ երկիրն ու մարդաշխարհը լքելը5:

Շարունակել կարդալ