Վերջերս, մանավանդ ընտրական գործընթացներում, «հայ» քաղաքականության մեջ հայոց լեզվի ընտիր բառերից մեկը՝ հավատք-ը այնչափ չարչրկվեց (եկեղեցական չարչրկումը քիչ էր՝ հիմա էլ սա), որ ստիպված եմ ներողություն խնդրել մեծախորհուրդ բառից, որ ես էլ եմ խոսելու իր մասին:
Հետեւաբար՝ հավատք բառի խորհրդի լինելության այս՝ դեռեւս մակերեսային‘դիտարկումը արդեն իսկ ցույց է տալիս, որ բառը բերանն առած մեծամասնական հայը բուն իմաստով հավատավոր չէ, նա բառը (ինչպես նաեւ առանցքային հավատքային բառերից Աստված-ը) հա ծամելով՝ դրանով իր անհավատությունն է քողարկում…
Հավատքը՝ որպես ազգն ապրեցնող կենաց խորհուրդ
Հավատքը ազգի, հետեւաբար՝ նաեւ ազգի ամեն մի անհատի, կենաց խորհուրդը, կենսակերպը, նրա կյանքի (կյանքի ձեւերի) որոշակիությունն (որպիսությունն) է արտահայտում: Որը եւ հավատք բառը ասում է: Այն կազմված է հավատ բաղադրյալ բառից եւ ք հոգնակիակերտ մասնիկից: Հավատ-ն, իր հերթին, հ հունչարմատից (հաստատունություն, բացարձակություն է արտահայտում) եւ ավ (նշանակում է հոգի, կյանք)* ու ատ (տեղադրում, ամփոփում) բառարմատներից:
Հավատ, հետեւաբար, նշանակում է հաստատուն հոգեւոր ընկալում, կամ՝ որոշակի կենսակերպ: Համապատասխանաբար՝ հավատք-ն էլ նշանակում է հաստատուն հոգեւոր ընկալումների համակարգություն, որոշյալ կենսակերպերի ամբողջություն:
Ամեն ազգ(ցեղ) իր կենսակերպը, հոգու իր տեսակն ունի: Հետեւաբար՝ յուրահատուկ է նաեւ այդ առանձնահատուկ կենսակերպի (հոգու) արտահայտություն ազգի (ցեղի) հավատքը: Մի ազգի հավատքը չի կարող հավատք լինել մեկ այլ ազգի համար, քանի որ դա նրան հարազատ չէ (ինքնին հասկանալի է՝ չի էլ կարող այդպիսին լինել) ու չի արտահայտում նրա հոգեւոր ու աշխարհիկ կյանքը, կենսակերպը (ինչպես կենդանական աշխարհում մի տեսակը չի կարող մեկ այլի վարքը իրենը դարձնել):
Հնում՝ հեթանոս (ազգային) կյանքով ապրելու ժամանակներում սա բնական իրողության արտահայտություն ճշմարտություն է եղել: Բայց հետո՝ մարդկանց մեջ խառնածինների (արհեստական այդ հիբրիդների) երեւան գալը ու դրանց շատանալը ամեն ինչ խառնեց:
Երեւան եկան կրոնները:
Ազգի հավատքը, իր էական գծերով՝ երբեք չի փոխվում, այն նրա համար միշտ մնում է որպես նախնիներից եկող բացարձակ խորհուրդ, բացարձակ ժառանգություն: Առավել եւս՝ ազգը, եւ ոչ ժողովուրդը, երբեք իր հավատքը չի ուրանում եւ ուրիշի հավատքը իր համար հավատք չի համարում, այլ միշտ ապրում է ծնված օրվանից ի վերուստ իրենում դրոշմված հավատքով՝ սերնդեսերունդ այն պահպանելով ու նորոգելով: Ազգային հավատքին բնորոշ է ավանդականությունը:
Ազգի հավատքը այդպիսին՝ իր կյանքը հոգեւոր տիպը, աշխարհը, աշխարհընկալումը արտահայտելով, եւ հետեւաբար, նաեւ իր համար հույժ հարազատ, բացարձակ, անփոփոխելի ու անփոխարինելի լինելով՝ դառնում է նրա կյանքի կենսատու հիմքը, զորացման ու հավերժումի կենաց աղբյուրը: Ազգին իր՝ ազգային հավատքն (միայն դա) է ապրեցնում:
Բոլոր կրոնները, քանի որ դրանք չունեն հավատքի հիշյալ հատկանիշները, կրոնի մեջ անգամ բազմաթիվ տարամիտումներ կան), ավանդամերժ ու ազգամերժ, իրավիճակային ինչ-ինչ՝ տնտեսական ու քաղաքական շահախնդրություններով պայմանավորված (հիշենք քրիստոնեության «վարձ»-ը եւ «այս աշխարհի քանդում»-ը), ազգ ու ազգային հայրենիք ամբողջությունները հա՜ տրոհող, ազգին իր արմատներից կտրող, ուժաթափ անող են, ազգի հավատքի հետ կապ չունեն, եւ եթե այդպիսիք ազգի մեջ օրերից մի օր մտցվում են (ինչպես քրիստոնեությունը մտցվեց, նրանց ինքնությունից զրկելու նպատակով), ապա օրերից մի օր էլ (երբ ու ինչպես հարցերի տեղը չէ այստեղ) դուրս են մղվում՝ վերին ու ազգի ներքին ուժերի թելադրանքով:
Քուրմ Մանուկ
Հայ Արիական Միաբանություն
Հ.Գ.- հարց քրիստոնեապաշտական (կրոնապաշտական,-խմբ.) մոլուցքով տարված հային. քրիստոնեությունը 301թ. Հայաստան մտցնելուց ի վեր (հայը չի ընդունել այդ կրոնը) հայն ու հայոց աշխարհը խիստ թուլացել-բզկտվել են, հայի բնօրրանից էլ մի փոքր կտոր է մնացել,- քրիստոնեական կրոնի «զորությունը» դրանու՞մ է նա տեսնում:
* Պարզ է, որ այստեղ ավ-ը պետք է հասկանալ ոչ թե վերացական (կամ զուտ անհատական), այլ ազգային (ցեղային) հոգու եւ կյանքի իմաստով…
«Լուսանցք» թիվ 19 (240), 2012թ.
Կարդացեք «Լուսանցք»-ի PDF տարբերակները www.hayary.org -ի «Մամուլ» բաժնում www.pressinfo.am -ի «Բեռնում» բաժնում



