Ուխտագնացություն՝ վասն Նժդեհի

Հոկտեմբերի 7-ին դեպի Խուստուփ՝ Նժդեհի մասունքներին այցելության ավանդական օրն է: Նժդեհյան ուխտագնացները զորավարի մասունքների մոտ փառաբանելով են մեծ հային խոստանում շարունակել նրա գործը:

Հայ արիներն այս անգամ ուխտագնացության կմեկնեն հոկտեմբերի 8-ին: Խուստուփ լեռ բարձրանալուց բացի նրանք կայցելեն նաեւ Կապանի՝ Գարեգին Նժդեհի հուշահամալիր:

Ստորեւ ներկայացնում ենք Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանի՝ այս օրերին հրատարակման հանձնված «Պետական ազգային հավատամք» գրքի համար գրված առաջաբանը, որը, ինչպես եւ գիրքն ամբողջությամբ, նվիրված է Նժդեհի կյանքին ու գործունեությանը:
Նարե Մշեցյան
Հավերժի ճամփորդը՝ Հայոց հսկան՝ Գարեգին Նժդեհ

Հարց է առաջանում՝ ինչու՞ մեր օրերի զանգվածային հայը՝ քրիստոնյա հայը, թողած իր՝ իր լեզվում, էլ չասած դիցաբանությունում պարզորոշ արտահայտված հարուստ ու վեհ դիցաբանական խորհուրդները, ոչ աստծուն՝ «մարդու որդուն» (որպիսին այդ «մարդու որդին» իրեն ճանաչում էր) է աստվածացնում ու պաշտում: Գլխավոր պատճառներից մեկը ճանաչողականն է. նա չի ճանաչում իր դիցաբանական խորհուրդները եւ չճանաչելով՝ իր համար աստված է հռչակում նրան, ում հրեածին համաշխարհային եկեղեցին ու դրա մաս կազմող հայաստանյայցը դարերով փորձում են որպես այդպիսին ներկայացնել (ճանաչողությունից զուրկ հայը,- ասում է Կոստան Զարյանը, – նման է կապկի. նա ամեն ինչին ու ամենքին կապկում է):

Ուստի նշված մասսայական՝ ամենից շատ տարածված, բայց բուն աստվածաճանաչողությունից լրիվ հեռու հային է ավելի շատ ուղղված սույն հոդվածաշարը («Լուսանցք»-ի ընթերցողը ինչ-որ չափով ճանաչ է հայ դիցաբանական խորհուրդներին):

Վերջերս իմ գործընկերներից մի քանիսը ինձ տառացիորեն մեղադրում են այն բանում, որ շատ երեւույթների եւ պետական ու քաղաքական այրերի ասածի ու գործունեության հանդեպ մեր թերթը այլ՝ մյուս զլմ-ներից տարբերվող  տեսակետներ ունի: Գործընկերներիցս մեկը նույնիսկ զայրույթը չկարողացավ թաքցնել: «Ի՞նչ եք սպիտակ ագռավի կեցվածք ընդունել»,- ասաց նա: Ու քանի որ նմանատիպ՝ անհասկանալիորեն ջղագրգիռ արտահայտություններ էլի եմ լսել, երեւի թե այս անգամ անդրադառնամ խնդրո առարկային:

Նախ ասեմ, որ ներքո շարադրյալը բացատրություն չէ, այլ՝ յուրօրինակ արձանագրում, որպեսզի ամեն անգամ ժամանակ չկորցնեմ եւ առանձին-առանձին չպարզաբանեմ, այլ ուղղակիորեն նյարդայնացածներին ուղղորդեմ թերթի այս թողարկումը կարդալու:

Դիվանագիտական հաղթանակները պետք է իրավական ուժ ստանան

Միջազգային զլմ-ները ՀՀ անկախության 20-ամյակի երեւանյան զորահանդեսը համարեցին «Հայաստանի նորագույն պատմության ամենալայնամասշտաբ զորահանդեսը»: Իսկ «Օրուժիե Ռոսսիի»-ն հատուկ նշել է, որ զորահանդեսում ցուցադրվել են հ-300 զենիթա-հրթիռային, «Գրադ» հակազարկային, ինչպես նաեւ «Տոչկա-Ու» տակտիկական հրթիռային համակարգերը, որոնք ավելի վաղ հայկական զինված ուժերը չէին փորձում ներկայացնել: Ռուսաստանյան այս զլմ-ին շատ էր հետաքրել անգամ մարտական մեքենաների գունավորումը: Անկախության զորահանդեսը իսկապես շատ առումներով նախորդ զորահանդեսներից բացառիկ էր նաեւ այն բանով, որ Հայաստանն առաջին անգամ հարձակողական զինատեսակներ ցուցադրեց, որոնք իրենց հեռահարությամբ հասանելի են հակառակորդի բոլոր նշանակետերին: Սա հատկապես հանգստացնող «հաբ» կծառայի Ադրբեջանի ռազմատենչ նախագահի համար:

Արժեզրկվող բանակցություններ

Բոլորի կողմից այդքան ողջունելի բանացությունների անհիմն դադարեցումից հետո ՀԱԿ-ը սկսեց շուրջօրյա հանրահավաքները: Եվ սա միայն մեկ նպատակ է հետապնդում, հավաքել-իմի բերել այն ընտրազանգվածը, որը մնացել է հավատարիմ ՀԱԿ-ին մասնատումներից եւ հետեւորդների զանգվածային կորստից հետո: Քննարկվել է նաեւ շուրջօրյա հանրահավաքների տեւողությունը սահմանել 1 շաբաթ եւ իշխանությունների առջեւ դնել պահանջներ: Դրանք են՝ արտահերթ եւ նախագահական ընտրություններ մինչեւ 2012թ., ընտրություններից առաջ ԸՕ-ում կատարել էական փոփոխություններ, դրանցում ընդգրկել ՀԱԿ առաջարկները եւ այլն:

Ադրբեջանի հետ՝ նույն դաշինքու՞մ

Երկար ժամանակ անհաշտ պայքար էր ընթանում ԽՍՀՄ կազմաքանդումնից հետո առաջացած ԱՊՀ եւ ՎՈւԱՄ կառույցների միջեւ, որտեղ «տեղավորվել» են նախկին խորհրդային հանրապետությունները:

ՎՈւԱՄ-ը Ադրբեջանի եւ Վրաստանի ջանքերով պարբերաբար անհարթություններ էր ստեղծում նաեւ Հայաստանի համար՝ ՄԱԿ-ում կամ եվրակառույցներում: Սակայն Ուկրաինայում իշխանափոխությունից հետո, երբ արեւմտամետ նախագահին փոխարինեց ռուսաստանամետ նախագահը, ՎՈւԱՄ-ի թափն ընկավ: Առանց Ուկրաինայի, Վրաստանի, Ադրբեջանի ու Մոլդովայի ջանքերը այդքան զորավոր չեն դիտարկվում:

Իսկ ԱՊՀ-ն հետզհետե ավելի կուռ համակարգ է փորձում դառնալ, որը սակայն անդամ երկրների շահերի պաշտպանության համակարգված մակարդակի չի հասել: Գուցե չհասնի էլ, քանզի Ղազախստանը, Ուզբեկստանը, Թուրքմենստանն ու Ղրղըզստանը թյուրքական եւ իսլամական պատկանելության պետություններ են եւ հաճախ Անկարայի ու Բաքվի հետ հակահայկական դրսեւորումներով են հանդես գալիս: Թերեւս Ռուսաստանը, Բելառուսն ու Տաջիկստանն են մեր ԱՊՀ-ական դաշնակիցները:

Պետության գործերում մանրուքներ չկան:

Ամեն անհատին, ամեն ընտանիքին, շենքին, գյուղին, դպրոցին, մանկապարտեզին առնչվող՝ նույնիսկ ամենաաննշան թվացող խնդիրներն անգամ մանրուքներ չեն. դրանք քարեր են՝ մեծ, փոքր, ծանր կամ թեթեւ, քարեր, որոնք հիմքն են պետության: Ու ամեն մի քարի փլվելը խարխլում է մեր պետության հիմքը, ճաքեր է տալիս՝ լայն, թե նեղ, խորը թե մակերեսային, բայց տալիս է: Իսկ հիմքի համար ամեն ճաք էլ վնաս է:

Այդ հիմքը ճաք է տալիս ամեն հինգշաբթի, երբ սեւազգեստ մայրերը կառավարության շենքի դիմաց սպասում են գործադիրի նիստի ավարտին, որպեսզի կառավարության անդամներից պարզաբանումներ ստանան բանակից հետ չեկած իրենց որդիների գործերով: Այդ հիմքը ճաք է տալիս, երբ որդիների մայրերը, առանց չափազանցության, մասնագիտանում են մի բանում, որ պիտի քննիչը, տարատեսակ փորձագետներն ու մասնագետները եւ դատավորներն անեին: Երեկ կարդացի բանակում սպանված սպա Արտակ Նազարյանի մոր՝ Հասմիկ Հովհաննիսյանի բաց նամակը ՀՀ զինդատախազին: Անգամ չկատարված՝ հագուստի դատաքիմիական, դատակենսաբանական փորձաքննությունից է խոսում, նամակում գործն այնքան մանրամասն է ներկայացրել, որ հասկանում ես՝ գործով ի՛նքն է զբաղվում, որովհետեւ չի՛ վստահում, որովհետեւ տեսնում է, որ անարդա՛ր են գործը նախաքննել: Չի՛ հավատում, ու ճիշտը ի՛նքն է, ու հիմքը ճաք է տալիս:

Թուրքիայի Ազգային հետախուզական կազմակերպությունը (ԱՀԿ) հայտարարել է, որ մասնագետներ ընդունելիս պարտադիր պայման է տղամարդ լինելը: Մրցույթ է անցկացնում շուրջ 10 լեզուների փորձառու մասնագետներ ընդունելու համար, որին, այլեւս պարզ է, կարող են մասնակցել միայն տղամարդիկ:

Նախորդ տարի եւս կանանց մուտքն այդ կառույց սահմանափակված է եղել, եւ նույնիսկ Թուրքիայի խորհրդարանի հանձնաժողովներից մեկի ղեկավարը նամակ է հղել այդ գերատեսչությանը: ԱՀԿ-ից պատասխանել են, որ կանայք դժվարին իրավիճակներում շուտ են բացահայտվում:

2011թ. հուլիս ամսվա դրությամբ ԱՀԿ-ի անձնակազմի 81,1%-ը կազմել են տղամարդիկ, 18,9%-ը՝ կանայք: Անձնակազմի 78,5%-ը բարձրագույն կրթություն ունեն:

Հստակեցումներն ու միջամտությունները երեւակված են

Կրկին աշխուժանում են ՀՀ 3 նախագահների թիմերը եւ կարծես միաժամանակ են փորձում ցուցադրել իրենց կարողություններն ու հնարավորությունները: Կամ էլ մեկի աշխուժացումը նախանձախնդիր է դարձնում նաեւ մյուսներին:

ՀՀ 3-րդ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, այնուամենայնիվ ի պաշտոնե առավել է երեւակվում, քան մյուս 2-ը, սակայն դա միակ պատճառը չէ: Գործող նախագահը ավելի քան 1 տարի հայոց պատմության, գաղափարների ու նպատակների ինքնատիպ դասեր է տալիս Ադրբեջանի ու Թուրքիայի ղեկավարներին, ինչպեսեւ՝ եվրա-ամերիկյան իշխանություններին ու տարաբնույթ կառույցներին, իսկ վերջերս էլ ՄԱԿ-ում ազդեցիկ ելույթ ունեցավ՝ հանդես գալով հայկական շահերի պաշտպանությամբ: