Category Archives: Հոդվածներ

Փոքր երկրները պետք է պահպանե՞ն առավելագույն չեզոքություն

Արցախյան խնդրի ապակայունացումը հղի է տարածաշրջանը մեծ պատերազմի առաջ կանգնեցնելու վտանգով, ինչը հասկանում են նաեւ գերտերությունները, որոնք իրենց տնտեսական շահերն ունեն Կովկասյան տարածաշրջանում:

Հայաստանը մշտապես եղել է Արեւմուտքի եւ Ռուսաստանի միջեւ հավասարակշռված քաղաքականության օրինակ, ինչը չի կարելի ասել Վրաստանի, առավել եւս Ադրբեջանի մասին:

«Ռեգիոն» հետազոտական կենտրոնի կազմակերպած առցանց հարցազրույցի ժամանակ ռուս վերլուծաբան, ռուսաստանյան «ՊԻՌ-Ցենտր» կենտրոնի փոխնախագահ Դմիտրի Պոլիկանովը հայտնել է, որ պաշտանական Երեւանը մշտապես առաջնորդվել է իր ազգային շահերով եւ այս տեսանկյունից ԵՏՄ-ին անդամակցությունը Մոսկվայի հետ դաշնակցային հարաբերությունների եւ ՀԱՊԿ շրջանակներում համագործակցության վրա հիմնված տրամաբանական քայլ է:

Իսկ արդյո՞ք դա կհանգեցնի այն բանին, որ այս կառուցում ամեն ինչ ընթանա Ռուսաստանից ստացվող հրահանգների համաձայն. հարցին փորձագետը պատասխանել է, թե կարծում է՝ որ ոչ: Ըստ նրա, ԵՏՄ-ի փորձը ցույց է տալիս, որ եւ՛ Բելառուսը եւ՛ Ղազախստանը իրենց հետաքրքրող օրակարգի համար տիրապետում են բազմաթիվ հնարավորությունների: Այս կառույցը Հայաստանի համար նույնպես տնտեսական ու քաղաքական անվտանգության ապահովման նոր հնարավորություններ կստեղծի:

Ըստ բանախոսի՝ Ռուսաստան-Արեւմուտք հարաբերությունների սրման պայմաններում ԼՂ հակամարտության գոտում իրավիճակի լարվածությունն անխուսափելի է. «Ցավոք սրտի, այս տարիների ընթացքում չձեւավորվեցին նման հակամարտությունների փոխադարձաբար ընդունելի հանգունացալուծման հասնելու համար հարթակներ: Վրա հասնող քաոսի պայմաններում, երբ միջազգային հարաբերություններում առանց ավելորդ պատրանքների սկսում է գերիշխել ուժի, այլ ոչ թե օրենքի սկզբունքը, շատերի մոտ կարող է ի հայտ գալ խնդիրները ռազմական ճանապարհով լուծելու գայթակղությունը: Ղարաբաղը նույնպես չի կարողանա խուսափել դրանից»:

Continue reading →

Նախորդ թողարկումում «Լուսանցք»-ն անդրադարձել էր նավթի գնի անկմանը, որը ոչ միայն նոր տնտեսական, այլեւ նոր քաղաքական իրավիճակ կարող է ստեղծել աշխարհում, հատկապես ներկայացնելով Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի ձգտումները:

Այս համապատկերին հետաքրքիր է նաեւ է Ուկրաինայի ու Թուրքիայի համեմատությունը, որպես տարանցիկ երկրներ: Արեւմուտք-Ռուսաստան հակամարտության ոլորտում սրանք երկու կարեւոր ճանապարհներ են: Շուրջ 2 տասնամյակ Ուկրաինան գրավել է ռուսական գազի տարանցման մենաշնորհային դիրքը, իսկ Թուրքիան այդ ժամանակահատվածում դարձել է տարածաշրջանի գլխավոր տարանցիկ երկիրը:

Ուկրաինայի դեպքն աշխարհում յուրօրինակ է: Երբ այս երկիրը 1991թ. անկախացավ, Եվրոպա մատակարարվող ռուսական գազի 100%-ի տարանցումը կատարվում էր իր տարածքով: Ուկրաինան անփոխարինելի կարգավիճակում էր ինչպես ֆինանսա-տնտեսական իմաստով, այնպես էլ՝ քաղաքական, քանի որ ծանրակշիռ դիրք ուներ եվրոպացիների ու ռուսների հետ բանակցություններում: 1991-ին Ուկրաինայում վաճառվող գազի 80%-ը եւ նավթի 65%-ը ռուսական էր: Գազի 80%-ը, որովհետեւ մնացած 20%-ը՝ 20 մլրդ խմ, արտադրվում էր Ուկրաինայում, որ ցայսօր դեռ այդպես է: Թուրքիան այդ ընթացքում միայն մեկ տարանցիկ խողովակ ուներ, որը գալիս էր Իրաքից՝ դեպի Ջեյհան: Բայց իրավիճակը հաջորդ 20 տարիների ընթացքում շատ փոխվեց, եւ 2014թ. բոլորովին այլ պատկեր է եւ տնտեսական եւ քաղաքական առումներով:

Ուկրաինայի տարածքով այժմ անցնում է Եվրոպա արտահանվող ռուսական գազի միայն 24%-ը՝ տարեկան 1 մլրդ դոլար տարանցման եկամտով, այն դեպքում, երբ 2013թ. տարանցման համար Ուկրաինան ստացել էր 3 մլրդ դոլար: Տարանցիկ նշանակությունը կորցնելով՝ այս երկիրը շարունակեց կախված մնալ ռուսական գազից ու նավթից, քանի որ սեփական արտադրության ծավալները չավելացան եւ մնացին նույն մակարդակի վրա: Ավելին՝ քաղաքացիական պատերազմը ավելի վատթարացրեց վիճակը եւ դեռ սպառնում է ավելի վտանալ: Այժմ Ուկրաինան է մտածում Եվրոպայից ռուսական գազ ներկրելու մասին, քանզի ռուսական տարանցիկ գազի ծավալները նվազում են, ու մի օր կարող են դադարել: 10 տարի առաջ Ուկրաինան ռուսական գազի տարանցման մենաշնորհ ուներ, իսկ այժմ սկսելու է ռուսական գազ ներմուծել երրորդ երկրների միջոցով:

Իսկ Թուրքիան կարողացավ համալրել իր տարանցիկ խողովակաշարերի թիվը, որոնք գալիս են Իրաքից, Ադրբեջանից եւ Իրանից: Անգամ Իսրայելից եկող գազատարի կառուցման շուրջ են եղել քննարկումներ: Բացի այդ, Թուրքիան ընդլայնել է գազի ներկրման աղբյուրները՝ Ալժիր, Նիգերիա, եւ էներգետիկ անվտանգության առումով կամա թե ակամա դարձել է գրեթե անկախ երկիր՝ կարող է ներկրել ըստ ցանկության: Ավելին՝ գազի ու նավթի տարանցման հարցում Թուրքիայից այժմ կախված են Ադրբեջանն ու Իրաքը, ինչպես նաեւ Եվրոպան:

Եթե Կիեւի դիրքը արդեն սասանված է, ապա Անկարան փորձում է մեծացնել իր դիրքային առավելությունը, ինչը լուրջ մտահոգության տեղիք է տալիս նաեւ մեզ՝ հայերիս: Նախորդ թողարկումում հենց դրան էլ անդրադարձել էինք մասնավորապես: Հայաստանը քաղաքական առումով արդեն շահագրգռել է Իրանին, մնում է դա շարունակել Վրաստանի եւ Եվրոպայի ուղղություններով: Ինչ-որ տեղ՝ նաեւ Ռուսաստանի ուղղությամբ:
Continue reading →

Հայաստանում նոր երկաթուղու խնդրին «Լուսանցք»-ն անդրադարձել է, նշել ենք, որ մեր կառավարությունը 2014թ. օգոստոսի 7-ին հավանություն էր տվել Հայաստանի հարավային երկաթուղու կառուցման նախնական ծրագծին: ԿԱ անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեն կոնցեսիոների կողմից միջազգային չափորոշիչների համաձայն ներկայացված կոորդինատային չափագրման տվյալները գործադիրի ղեկավար Հովիկ Աբրահամյանին է ներկայացրել:

Կոնցեսիոները արդեն ձեռնամուխ է եղել նախագծի պատվիրմանը, որին կհաջորդի շինարարության մեկնարկը: Տրանսպորտի եւ կապի նախարարությունն էլ կառավարություն է ներկայացրել գործնական առաջարկությունները, երկաթուղու կառուցման համար անհրաժեշտ միջոցառումների ցանկը եւ երկաթուղու կառուցման ծրագրի կառավարման սկզբունքների ու մեխանիզմների վերաբերյալ փաթեթը:

Դեռ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի օրոք է քննարկվել «Հայաստանի հարավային երկաթուղու» նախագիծը՝ «Ռասիա ՖԶԷ» (Արաբական Միացյալ Էմիրություններում հիմնադրված) ներդրումային ընկերության նախագահ Ջոզեֆ Բորկովսկիի գլխավորած պատվիրակության հետ: Կարեւորելով նախագիծը, տրվել էր վերջինիս տնտեսական ու տեխնիկական հիմնավորումը: Երկաթգծի երկարությունը կկազմի շուրջ 305 կմ, այն բաղկացած կլինի կամուրջներից եւ 60 թունելներից, կունենա 27 կայարան: Երկաթգծի կառուցումը նախնական գնահատվում է 3,2 մլրդ դոլար: Ակնկալվում է, որ շինարարությունը կտեւի մինչեւ 6 տարի: Ըստ ներկայացված ծրագրի՝ շինաշխատանքները կարող են մեկնարկել 2016թ. եւ ավարտվել 2022թ.-ին: Մշակվել է աշխատանքների իրականացման «ճանապարհային քարտեզ», որպեսզի նախագիծը դառնա իրականություն, իսկ երկաթգծի նախագիծը մշակվել է Չինաստանի հաղորդակցության եւ շինարարության միջազգային ընկերության կողմից, որն այս բնագավառում ունի երկարատեւ փորձ ու մեծ ճանաչում: «Ռասիա ՖԶԷ» ներդրումային ընկերությունը աշխատանքներ է իրականացնում ներդրումների ներգրավման ուղղությամբ: Չինական բանկերը եւս հետաքրքություն են ցուցաբերել նախագծի նկատմամբ ու պատրաստակամություն հայտնել ֆինանսավորել ծրագրի 60%-ը, մնացյալ 40%-ի համար «Ռոսիա ՖԶԷ»-ն նախատեսում է ներգրավել այլ միջոցներ:

Ծրագրի իրականացումը հնարավորություն կտա երկրի հարավում ունենալ նոր ճանապարհ, որը կմիացնի հարավային ու հյուսիսային շրջանները: Այն նաեւ ունի ռազմավարական եւ տնտեսական առաջնային նշանակություն որպես Հայաստանով իրականացվող տարանցիկ փոխադրում ապահովող ճանապարհ:

Հարավային երկաթուղին միացնելու է Գեղարքունիքի մարզի Գագարին կայարանը Սյունիքի մարզի Ագարակ բնակավայրին եւ նոր ելք է ապահովելու դեպի Իրան:

Continue reading →

Եռյակում իրավիճակը մերթ ընդ մերթ դուրս է գալիս հսկողությունից, չնայած հավաստիացումներին, որ պառակտվելու միտում չկա, այնուամենայնիվ գործողություններն այլ բան են հուշում։ Ոչ իշխանականների նախկին եռամիասնության փոխարեն, այժմ առանձին-առանձին, երբեմն էլ անհասկանալի քայլեր են կատարվում, ինչը հավաստում է, որ եռյակը լուրջ խնդիրներ ունի ներսում: ԲՀԿ-ի նախագահ Գագիկ Ծառուկյանը իր «ճանապարհային քարտեզն» է ներկայացրել եւ կազմակերպության գրասենյակները շարժման գրասենյակների է վերածում ԲՀԿ-ն: «Ժառանգության» ղեկավար Րաֆֆի Հովհաննիսյանը հանդես է գալիս հռչակագրով եւ առաջարկում շարժման վերաբերյալ որոշումներն արձանագրել փաստաթղթում: ՀԱԿ-ի առաջնորդ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին դուր չի գալիս, որ ԲՀԿ-ն միանձնյա որոշումներով առաջնորդում է եռյակը եւ էլի նման բաներ:

Այս ընդդիմությունը կարծես արժանանալու է իր նախորդի ճակատագրին, բայց ավելի ծանր հետեւանքներով: Եթե քառյակը գոնե եռյակի վերածվեց, ապա եռյակը դժվար թե երկյակով փոխարինվի, քանի որ նման հեռանկարով ընդդիմությունն այլեւս չի կարող միասնական կոչվել ու առաջատար դիրքեր ունենալ:

Սա հասկանում են ինչպես խորհրդարանական ընդդիմադիրները, այնպես էլ արտախորհրդարանական, որոնք սկսել են հանդիպումներ իրականացնել ընդդիմադիր ուժերից որեւէ մեկի հետ: Իսկ որոշ պատգամավորներ էլ նոր քայլերի են գնում՝ խորտակվող եռյակից հետո ընդդիմադիր դաշտը վերցնելու ցանկությամբ: Այսպես, հայտնվեցին պատգամավորներ, ովքեր ողջունելի համարեցին ԱԺ ՀԱԿ խմբակցության պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանի կողմից ԱԺ-ում Սերժ Սարգսյանի պաշտոնանկության գործընթաց սկսելու մտադրությունը՝ «ՀՀ Ազգային ժողովի որոշման նախագիծ Սերժ Սարգսյանին պաշտոնանկ անելու վերաբերյալ շրջանառության մեջ դնելը»: Նախկինում այս պահանջով հանդես էր եկել «Ժառանգության» պատգամավոր Զարուհի Փոստանջյանը, ով եւս ողջունել է իր գործընկերոջ քայլը: Նա հիշեցրել է, որ «ԱԺ-ի ամբողջական իշխանափոխության մասին հայտարարած ուժերին» եւս նամակ է հասցեագրել 8 կետից կազմված, ինչը նաեւ հանրային պահանջն էր, բայց ընդդիմությունը շատ կոպիտ պատասխաններ տվեց այդ ուղերձին:

Continue reading →

Հայկական խոհանոց – (Ներկայացնում է «Արվասար» ռեստորանի (Ամիրյան 27) տնօրեն Ռուզաննա Նահապետյանը, հեռ` 531-027, 531-028) – (ռեստորանն ընդունում է կոլեկտիվ հայտեր)

Խոհանոցը ազգի մշակույթի կարեւորագույն հիմքերից է: Տե՛րը լինենք մեր պատմության:

– Թթվասերով ոչխարասունկ՝ խմորում

– Բաղադրությունը –

Միջուկի համար՝ Թթվասեր – 0.5 կգ, օսլա – 2 ճաշի գդալ, սպիտակուց – 4 ձվի, հալվող պանիր – 200 գ, ոչխարասունկ – 0.5 կգ, ապխտած երշիկ – 100 գ, սպիտակ պղպեղ, աղ:

Խմորի համար՝ Դեղնուց – 4 ձվի, կարագ – 100 գ, ալյուր – 200 գ, թթվասեր – 100 գ, աղ – 0.5 թեյի գդալ, շաքարավազ – 1 թեյի գդալ:

– Պատրաստման եղանակը – Պատրաստել խմորը, դնել սառնարանը, թողնել 1 ժամ հանգստանա: Հետո այն բացել կաղապարի եզրերով եւ սա էլ դնել սառնարանը 30 րոպե:

Այս ընթացքում պատրաստել միջուկը՝ կտրտելով սունկը, երշիկը, ավելացնելով թթվասերը, հարած սպիտակուցը, օսլան, համեմելով աղով եւ պղպեղով: Միջուկը լցնել խմորի մեջ, վրան քերել պանիրը եւ դնել ջեռոցը 150⁰-ի տակ՝ 30 րոպե:

* * *

Աշխարհի մարզական հեւքից –

Սպորտային նոր խորհուրդ Հայաստանում

Սպորտի եւ երիտասարդության հարցերի նախարարության դահլիճում կայացավ նախարարին կից ստեղծված մարզական-հասարակական խորհրդի անդրանիկ նիստը: Մասնակցել են հանրապետության տարբեր համայքների եւ քաղաքների ֆիզիկական կուլտուրայի ու սպորտի ոլորտի ներկայացուցիչներ: Նախարար Գաբրիել Ղազարյանը կարեւորելով խորհրդի ստեղծման անհրաժեշտությունը« ընդգծել է այն առաջնահերթ հարցերի լուծումները« որոնք համայնքներում հնարավոր կլինի իրականացնել համատեղ ուժերով: Նա պատասխանել է մասնակիցներին հուզող հարցերն եւ առաջարկությունները լսելուց ու քննարկելուց հետո« հորդորել է բոլորին՝ լինել նախաձեռնող, տեղերում ծանոթանալ իրավիճակին եւ այդ ամենը ներկայացնել հետագա նիստերի քննարկմանը, ինչը թույլ կտա համապատասխան վերաբերմունքով զաևգացնել սպորտը ինչպես Երեւանում, այնպես էլ մարզերում:

Հայաստանի եւ Վրաստանի սպորտի նախարարները հուշագիր են ստորագրել

ՀՀ սպորտի եւ երիտասարդության հարցերի նախարար Գաբրիել Ղազարյանը, ով պաշտոնական այցով գտնվում էր Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում, այդ երկրի սպորտի եւ երիտասարդության հարցերի նախարար Լեւան Կիպիանու հետ ստորագրել է 2015-2016թթ. գործողությունների ծրագիր: Ըստ այդ ծրագրի ՀՀ եւ Վրաստանի սպորտի եւ երիտասարդության հարցերի նախարարությունները այդ ժամանակահատվածում կիրականացնեն համագործակցության մասին ստորագրված փոխըմբռնման հուշագրի դրույթները:

Continue reading →

…Սիոնիստական այս մտրակների՝ մասոնական գավազանի ու թուրքական յաթաղանի հայակերության հակադարձ պատասխանը համարժեքորեն ամրագրված է արդեն ընթացող Տիեզերական Գարնան եւ Հայ Արիական Զարթոնքի ՕՐԱԿԱՐՈւՄ… Իսկ դրամագլխի եռանկյունաաչք բուրգը կամ համաշխարհային լրատվամիջոցների խլությունն ու կուրությունը երբեք տիեզերական որակներ չունեն, ուստի՝ չեն կարող «փողի ուժով» կասեցնել արարչական ու աստավածային պատիժները, որ իջնում են Վերին Կամքով՝ Վասն Արդարության…

* * *

Հակահարվածով հասնել Բաքու՝ հայոց Բագարաններից մեկի տարածքը

Նոյեմբերի 14-ին հայ արիականներն ու հեթանոս ազգայնականները նշեցին Հայ Տեսակի Արարման տոնը: Նախքան տոնակատարության ու ծիսական արարողությանն անցնելը հայ արիական քրմեր Արմոգը, Արամը եւ Արեգը ռազմի ծես կատարեցին Վահագն Աստծո հուշարձանի մոտ՝ փառաբանելով Հայոց զորության եւ ռազմի Աստված Վահագնին, որ այսուհետ եւ միշտ լինի հայ զինվորականության, հայ ռազմիկի կողքին եւ տիեզերական ուժով դառնա ապավենը հայոց բանակի՝ հայրենապաշտպան ռազմուժի:

Քրմերը ծիսական արարողությամբ փառաբանեցին բոլոր հայ նահատակներին եւ վերջին ժամանակներս հայկական սահմանները ադրբեջանական սադրանքներից հերոսաբար պաշտպանող հայորդիներին: Հայ արիական քրմերը Վահագն Աստծո առջեւ նորից պատրաստակամություն հայտնեցին հայկական բանակի հետ միասին վրեժխնդիր լինել ադրբեջանական սադրանքներին զոհ գնացած բոլոր զինվորների համար:

Մեկ անգամ եւս հնչեց Հայ Արիական Միաբանության հայտարարությունը, որով Հայաստանի նախագահին (եւ համայն հայությանը) կոչ է արվում թշնամու յուրաքանչյուր սադրանքից հետո ազատագրել որեւէ դիրք, որեւէ տարածք կամ՝ եթե ամեն բան պատրաստ է՝ հակահարվածով հասնել Բաքու՝ հայոց Բագարաններից մեկի տարածքը:

Հայ արիականներն ու համախմբված հեթանոս ազգայնականներն ինչպես միշտ պատրաստ են եւ՛ Արցախյան ազատամարտի բովով անցած եւ՛ երիտասարդ արորդիներով լինել առաջին շարքերում…

* * *

Թուրքն անհամատեղելի է ո՛չ միայն հայի համար

1914-1916թթ. աշխարհի վերաբաժանման տարիներին Եվրոպան, Միացյալ Նահանգներն ու Ռուսաստանը իրենց լռությամբ նպաստեցին (հանուն համաշխարհային կարգերի հաստատման) Հայոց ցեղասպանության իրականացմանը՝ մնալով այդ դաժան ու անմարդկային տեսարանի լուռ դիտորդներ: Այսօր էլ այդ երկրները, որպես հայ-ադրբեջանական (Արցախի) հակամարտության միջնորդներ՝ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահ երկրներ, նույն վարվելակերպն են ցուցաբերում: Բաքուն անընդհատ խախտում է զինադադարը եւ թքում միջազգային հանրության ճակատին, բայց սրանք, ինչպես հայտնի առակն է ասում, գորտի նման կռկռում են, թե ինչ լավ է, որ անձրեւ է գալիս՝ մաքերելով ադրբեջանական թուքը ճակատներից: Եթե մեղավորին ու անմեղին նույն հայտարարությամբ նույն դիտողությունն է արվում, ապա այդ հայտարարության հեղինակները կամ զառանցում են, կամ մեզ են դրել անհասկացողի տեղ: Երկու դեպքում էլ՝ արդեն մե՛ր թքելու ժամանակն է եկել, անգամ անցել է:

Continue reading →

Հայկական կողմի արձագանքերը ադրբեջանական հերթական սադրանքին, ըստ ամենայնի խուճապ է առաջացրել Ադրբեջանում, քանի որ հատկապես ադրբեջանական սահմանամերձ գյուղերի բնակիչներն ու դիրքապահները լավ գիտեն, թե ինչ է նշանակում՝ երբ հայը բացահայտ հայտարարում է վրեժ լուծելու մասին: Ըստ ամենայնի, այս խուճապը կանխելու համար Ադրբեջանի նախագահ եւ գերագույն գլխավոր հրամանատար Իլհամ Ալիեւը մասնակցելով Շամքիրի ռազմական միավորման ռազմական ավանի տարածքում կառուցված շտաբի շենքի բացմանը, նորից ճոռոմաբանել է հզոր ադրբեջանական բանակի մասին:

Պաշտպանության նախարար, գեներալ-գնդապետ Զաքիր Հասանովը զեկուցել է գերագույն գլխավոր հրամանատարին կատարված աշխատանքների եւ ծրագրերի մասին, ով էլ ծանոթացել է նորակառույց շտաբի շենքին, անգամ նրա ղեկավարությամբ օպերատիվ խորհրդակցություն է անցկացվել: Պաշտպանության նախարարը զեկուցել է հայ-ադրբեջանական սահմանում եւ Ադրբեջանի ու Հայաստանի ԶՈւ-երի շփման գծում առկա իրավիճակի մասին: Եվ այստեղ նորից իր խեղկատակությամբ աչքի է ընկել Իլհամ Ալիեւը, նա քննադատել է հայկական զինված ուժերի վերջին սադրանքը՝ կապված շփման գծի խախտման հետ եւ բարձր է գնահատել Ադրբեջանի ԶՈւ գործողությունները՝ ուղղված այդ սադրանքի կանխմանը: Երկրի ղեկավարը վստահություն է հայտնել, որ ադրբեջանական մարտունակ բանակը այսուհետ էլ արժանի պատասխան կտա հակառակորդի սադրիչ գործողություններին:

Այսքան համարձակ նախագահը, առանձնանալով հասկացել է, որ ավելի է սրել իրավիճակը իր բարբաջանքներով ու նամակ է գրել ռուսաց թագավորին՝ Վլադիմիր Պուտինին՝ խնդրելով օգտագործել իր հեղինակությունը հայերին զսպելու համար:

Սա արդեն սառը ցնցուղ էր ադրբեջանցիների համար, քանի որ «հզոր ադրբեջանական բանակի» գլխավոր հրամանատարը վախից նամակ էր գրել… Ադրբեջանական մամուլում առանց այդ էլ քեֆ-ուրախություն չկար, զգայացունց հոդվածներ չէին հրապարակվել… հակառակը՝ անհանգիստ սպասում էին հայերի արձագանքին… Այդ պատասխանը արդեն զարհուրելի էր նրանց համար, եւ ահա, «խրոխտ» Ալիեւը խորհրդականի միջոցով հայերի «բարեկամ» Պուտինին նամակ է գրել՝ խնդրելով օգտագործել իր հեղինակությունը, կրկնվենք, հայերին զսպելու համար…

Continue reading →

Էս փշալարն իմն է, եւ սահմանն էլ իմն է

Համացանցում տեղեկություն տարածվեց, թե անցած շաբաթ հայ-թուրքական սահմանագոտում տեղի է ունեցել թուրք եւ ռուս սահմանապահների հերթական հանդիպումը, որն աշխատանքային բնույթ է կրել: Հիշեցնենք, որ նման հանդիպումների մասին երբեմն լուրեր են պտտվում: (Հիշեցնենք նաեւ, որ ռուս սահմանապահների հսկելու ժամանակ էր, որ ամիսներ առաջ ինչ-որ թուրքեր էին անցել հայկական սահմանը եւ մտել մեր երկրի տարածք…):

Այնուհետեւ ՍիվիլՆեթ-ը հայտնեց, որ այս մասին տեղեկացվել է ՀՀ-ում ՌԴ-ի անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահ վարչության մամուլի ծառայությունից: Թուրքական լրատվամիջոցների տարածած տեղեկությունների համաձայն՝ հանդիպումը տեղի է ունեցել սահմանին, այնուհետ շարունակվել է Գյումրիում, որտեղ քննարկվել են սահմանային անվտանգությանն առնչվող հարցեր: Թուրքական լրատվամիջոցներում տեղադրված լուսանկարներից պարզ չէ՝ հայկական կողմը ներկա՞ է եղել հանդիպանը, թե՞ ոչ: Ռուսաստանի անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահ վարչության մամուլի ծառայությունից նաեւ հաղորդել են, որ պարբերական բնույթ կրող այդ հանդիպումները տեղի են ունենում հայկական կողմի հետ

նախկինում ստորագրված պայմանագրերի հիման վրա: «Հայկական կողմը տեղեկացված է այդ հանդիպումների մասին: Այս անգամ քննարկվել են Ախուրյան գետի ջրի մակարդակի ծրագրային չափման հարցերը: Նմանատիպ հանդիպումների ընթացքում սովորաբար քննարկվում են սահմանային արգելող նշանների ներկման եւ տեխնիկական այլ հարցեր»,- տեղեկացրել են մամուլի ծառայությունից: ՍիվիլՆեթ-ը ռուս եւ թուրք սահմանապահների հանդիպմանը հայկական կողմի մասնակցության վերաբերյալ հարց է ուղղել ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Տիգրան Բալայանին, ով խորհուրդ է տվել այդ հարցով դիմել ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի հրամանատարությանը:

ԱԱԾ-ում հրաժարվել են պատասխանել ռուս եւ թուրք սահմանապահների հանդիպմանը հայկական կողմի մասնակցության վերաբերյալ հարցին՝ ընդգծելով, որ հայ-թուրքական սահմանին առնչվող բոլոր հարցերին իրավասու է պատասխանել միայն ռուսական կողմը: «Եթե Ռուսաստանի սահմանապահ ծառայությունում նշում են՝ հայկական կողմը մասնակցել է, ուրեմն մասնակցել է, եթե ոչ՝ ապա՝ ոչ»,- ասել են ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի հրամանատարությունում: Բա որ մի օր էլ ռուսն ասի՝ Հայաստան իմ «գուբեռնյան է», ուրեմն ասել է ու այդպե՞ս է…

Continue reading →

Անզեն ուղղաթիռ խոցելը Ադրբեջանի կողմից 20 տարվա ընթացքում հրադադարի ամենադաժան խախտումն էր. հայտարարում են գրեթե բոլոր հայկական ու միջազգային լրատվամիջոցները: «Հայաստանի եվրոպացի բարեկամներ» կազմակերպությունը դատապարտող հայտարարություն է տարածել՝ ընդգծելով, որ ադրբեջանական իշխանությունն է պատասխանատու այս ամենի համար, եւ որ «այս սադրանքը զրոյացնում է Ադրբեջանի պարտավորությունները: Ընդամենը մի քանի օր հետո խախտելով Ֆրանսիային տված խոստումը՝ ադրբեջանական իշխանությունը ցույց տվեց, որ չի կարող վստահելի գործընկեր լինել տարածաշրջանում: Բոլորն էլ համոզմունք են հայտնում, որ Ադրբեջանը զուր ջանքեր է գործադրում սպառնալ ԼՂ-ի բնակչությանը, ինչպես նաեւ ժողովրդավարության ու հիմնարար ազատությունների նրանց իրավունքին՝ խոցելով անզեն ուղղաթիռներ կամ սպանելով խաղաղ քաղաքացիներին: Այս կարծիքին են նաեւ միջազգային կամակերպությունների եւ Եվրախորհրդարանի անդամները, որոնք եւս հայտնել են իրենց մտահոգությունը»:

Կովկասում եւ Կենտրոնական Ասիայում ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի հատուկ ներկայացուցիչը ԼՂ հակամարտության երկու կողմերին հորդորել է զերծ մնալ հետագա գործողություններից, ինչը ծիծաղելիորեն կրկնում է միջազգային քաղաքական ու քաղաքացիական կազմակերպությունների երկակի ու երկերեսանի հայտարարությունները: Հանկարծ ՆԱՏՕ-ին մտահոգել է, որ Հայաստանը խիստ տրամադրվել է պատասխան հարված հասցնելու եւ այս արեւմտյան պարոնները «մտահոգված լինելով վերջին զեկույցներով Ադրբեջանի զինված ուժերի՝ հայկական ուղղաթիռի խոցման մասին, կարծում եմ, որ անկախ միջադեպի հանգամանքներից, երկու կողմերն էլ պետք է հանգստություն պահպանեն եւ շարունակեն խնդրի դիվանագիտական լուծման տարբերակների փնտրտուքը»: Եթե այդքան շատ եք ուզում հայկական կողմի պատասխանը կանխել, Արցախի իշխանություններին հանձնեք հայկական ուղղաթիռը ոչնչացնելու հրաման տվողին եւ դա կատարողին, ում հերոսացրել են Ադրբեջանում, եւ հայկական կողմը գուցեեւ չմտածի պատժիչ հարվածի մասին: Թե չէ եվրա-լո-լո-ները արդեն թուրք-քրդական լո-լո-ներ են հիշեցնում… Ինչպե՞ս է լինում, որ օրեր շարունակ միջազգային դիտորդները կամ Կարմիր խաչ կոչվածը չեն կարողանում համոզել Ադրբեջանի իշխանություններին, որ հետաքննեն դեպքը եւ հայ զինվորների դին հանձնեն հարազատներին: Սա եվրախեղկատակության ամենացայտուն դրսեւորումներից է: Իսկ ԼՂ հակամարտության խաղաղ կարգավորման կրկնապատկման ջանքեր, ինչպեսեւ լարվածության նվազեցման մասին երգերը այլեւս հետաքրքիր չեն մեզ համար:

Continue reading →

ԽՍՀՄ առաջին նախագահ Միխայիլ Գորբաչովը Բեռլինից իր հորդորն է ուղղել Արեւմուտքին՝ հրաժարվելու պատժամիջոցներից եւ լսելու այն, ինչ ասել է Վլադիմիր Պուտինը: Անհրաժեշտ է որքան հնարավոր է արագ միմյանց մեղադրելուց անցնել համագործակցության եզրեր գտնելուն, կամաց-կամաց պետք է դադարեցնել պատժամիջոցները, որոնք վնասակար են երկու կողմերին եւ առաջին հերթին պատժամիջոցներից ազատել քաղաքական գործիչներին, որպեսզի նրանք եւս միանան լուծումների որոնմանը:

Ավստրալիական Բրիսբենում աշխարհի խոշոր տնտեսությունների ղեկավարները մասնայցեցին հերթական «Մեծ քսանյակ»-ի գագաթնաժողովին: Իհարկե, սա առիթ էր նաեւ Արեւմուտքի երկրների եւ Ռուսաստանի նախագահների թեկուզեւ կարճ հանդիպման համար: ԱՄՆ-ի եւ ՌԴ-ի նախագահներ Բարաք Օբաման եւ Վլադիմիր Պուտինը անգամ ոտքի վրա անցկացրեցին իրենց «հանդիպումը» եւ մի քանի րոպեների ընթացքում միմյանց փոխանցեցին այն հարցերն ու պատասխանները, հատկապես ուկրաինական ճգնաժամի հարցով, որոնք կարող են օգտակար լինել միջազգային սրված իրավիճակը կայունացնելու համար:

Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը եւ Բրիտանիայի վարչապետ Դեվիդ Քեմերոնն էլ կարեւորեցին Իրաքում եւ Սիրիայում  քաղաքացիական պատերազմի եւ ծայրահեղականության առկա վտանգները:

Հիմնական մասնակիցների հետ Բրիսբեն էին եկել նաեւ հակագլոբալիստները՝ արդեն ավանդական դարձած բողոքի ցույցերին մասնակցելու համար: «Համաշխարհային առաջնորդները կարող են փրկել շատ կյանքեր՝ վերաբաշխելով հարկերը, պայքարելով օֆշորի դեմ, որտեղ հարուստները թաքցնում են իրենց գերշահույթները,- ասում է «Օքսֆեմ» կազմակերպության ներկայացուցիչը,– անհրաժեշտ է զբաղվել աճող անհավասարության խնդրով: Մենք ձեզ հետ միասին այսօր հետեւում ենք, թե ինչպես մոլորակի ամբողջ հարստությունն ընկնում է գերհարուստների ձեռքը»: Իսկ Սիդնեյի հայտնի Բոնդի Բիչ ծովափում ցույց էին կազմակերպել ակտիվիստ-բնապահպանները, որի նպատակն էր ցույց տալ իշխանության վերաբերմունքը համաշխարհային գլոբալ տաքացման եւ շրջակա միջավայրի պահպանության հարցերում:

Թուրքիայի վարչապետ Ահմեդ Դավութօղլուն հանդիպել է «Մեծ քսանյակ»-ի երկրների ղեկավարներին, քանի որ հաջորդ հանդիպումը կանցնի թուրքական կողմի նախագահությամբ եւ վստահաբար քննարկվել են Արցախյան հակամարտությունն ու վերջին իրադարձություն ները սահմանային գոտիներում, ինչպեսեւ՝ հայ-թուրքական արձանագրությունների սառեցված հարցը:

Այս ամենը ենթադրել է տալիս, որ «Մեծ քսանյակ»-ի որոշումները կարող են նոր ազդեցություն ունենալ համաշխարհային առկա իրավիճակի վրա:

Եվ այս առումով շատ կարեւոր է, որ ԵՄ-ն պատրաստ է զարգացնել ՀՀ-ի հետ համագործակցությունը: ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալ Կարեն Նազարյանն ընդունել է Եվրոպական Միության խորհրդի Արեւելյան Եվրոպայի ու Կենտրոնական Ասիայի հարցերով աշխատանքային խմբի՝ COEST-ի (Համագործակցություն Արեւելյան Եվրոպայի երկրների հետ) պատվիրակությանը, որի կազմում էին Եվրոպական խորհրդի քարտուղարության, ԵՄ արտաքին գործերի ծառայության, Եվրոպական հանձնաժողովի ներկայացուցիչները եւ ԵՄ երկու տասնյակից ավել անդամ պետությունների դիվանագետները:

Continue reading →

Նավթի գնի անկումը ոչ միայն նոր տնտեսական, այլեւ նոր քաղաքական իրավիճակ կարող է ստեղծել աշխարհում: Այս թեմայով շատ համաժողովներ ու կլոր սեղաններ են լինում տարբեր երկրներում: Քննարկվում են նավթի եւ գազի գործոնը տարածաշրջանում, անդրադարձեր են լինում հատկապես Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի ձգտումներին:

Այս երկու՝ մեզ թշնամի պետությունների ձգտումները առնչվում են Կասպիցծովյան տարածաշրջանի պաշարներին, ինչը հուզում է նաեւ մեզ՝ հայերիս, քանզի թուրք-ադրբեջանական նավթա-գազային ծրագրերը անմիջական ազդեցություն են թողնում նաեւ Հայաստանի ու հայության վրա, հատկապես Արցախի հիմնախնդրի հարցում:

Կասպից ծովի ընդհանուր նավթային պաշարները կազմում են 47 մլրդ տակառ, Ղազախստանինը՝ 40 մլրդ տակառ, Ադրբեջանինը՝ 5 մլրդ տակառ, Թուրքմենստանինը՝ 1 մլրդ տակառ: Կասպիցի նավթի նշանակությունը համաշխարհային շուկայում մեծ չէ: Պաշարները կազմում են համաշխարհայինի ընդամենը 3%-ը:

Ինչ վերաբերում է Կասպից ծովի գազի պաշարներին, ապա դրանք համաշխարհային գազային պաշարների 6%-ն են կազմում: Գազի արդյունահանմամբ առաջատարը Թուրքմենստանն է՝ 75 մլրդ խմ, որի հիմնական շուկաներից է Չինաստանը: Եվրոպան թուրքմենական գազի շուկա չէ: Ղազախստանում արդյունահանումը կազմում է 65 մլրդ խմ, իսկ Ադրբեջանում՝ 17 մլրդ խմ: Գազի պաշարներով եւս այս հաջորդականությունը պահպանվում է. Թուրքմենստան՝ 8200 մլրդ խմ, Ղազախստան՝ 1900 մլրդ խմ, Ադրբեջան՝ 1500 մլրդ խմ:

Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Կասպիցի պաշարների վերաբերյալ հսկայական թվեր էին ներկայացնում եւ պնդում էին, թե այս շրջանը լինելու է Պարսից ծոցին համազոր շրջան: «Լուսանցք»-ը իր հրապարակումներում քանիցս հերքել է այդ սինաբանությունը եւ փաստացի ներկայացրել այդ ծրագրերի քաղաքական առանցքը:

Նավթի պաշարների մասին, օրինակ, ամերիկյան աղբյուրներն ասում էին, որ Կասպիցի շրջանում կա 200-233 մլրդ տակառ նավթի պաշար: Իրականությունը, սակայն, այն է, որ կա ընդամենը 47 մլրդ տակառ նավթի պաշար: Նման հայտարարություններ անելու պատճառը քաղաքական էր, ինչպես վերը նշվեց, որպեսզի կարեւորություն տրվի այս շրջանին, եւ քաղաքական ծրագրերը շրջանի վերաբերյալ իրագործվեն:

Ադրբեջանում անկախությունից ի վեր անգամ 1 տակառ նավթ չի հայտնաբերվել. նշել են մասնագետները: Այն, ինչ հայտնաբերվել է, գազ էր, իսկ ինչ արտադրվում է նավթի պարագայում, արդեն Խորհրդային ժամանակներից մնացած պաշարներ էին:

Continue reading →

Մեր երկրի Սահմանադրական դատարանը հրապարակեց իր որոշումը՝ Սահմանադրությանը համապատասխանող ճանաչելով ԵՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցության պայմանագիրը։ Որոշման հրապարակումից հետո նիստերի դահլիճում գտնվող մի շարք ընդդիմադիր գործիչներ սկսեցին բացականչել՝ «Կեցցե՛ Սովետական Միությունը»։ Բայց եւ այնպես ՍԴ որոշումը այլեւս պարտադիր է եւ ուժի մեջ մտավ հրապարակման պահից եւ ուժի մեջ մտավ նաեւ 2014թ. հոկտեմբերի 10-ին Մինսկում ստորագրված՝ «Հայաստանի Հանրապետության՝ «Եվրասիական տնտեսական միության մասին» 2014թ. մայիսի 29-ի պայմանագրին միանալու մասին» պայմանագրում ամրագրված պարտավորությունների՝ ՀՀ Սահմանադրությանը համապատասխանելու հարցը:

Այն մասնագետներին, որ ընդդիմադիր չեն, բայց մտահոգված են, հուզում է այն տեսակետը, որ «ՀՀ քաղաքացին ԵՏՄ պայմանագրի ուժով պատանդ է դառնալու իր հայրենիքում, որի վրա տարածվելու են ՌԴ նկատմամբ իրականացվող միջազգային պատժամիջոցները»: Իսկ ընդդիմադիր մասնագետները սրան ավելացնում են նաեւ այն մտահոգությունը, որ «ճնշումները կշարունակվեն այնքան, քանի դեռ ռուսական կողմի կայսերապաշտական հավակնությունները չեն զսպվել, իսկ դրա հետեւանքները մեզ մոտ հանգեցնելու են արտագաղթի նոր ալիքի՝ երկիրը հայաթափելու հեռանկարով»:

«Եվրոպական ընտրություն» քաղաքացիական նախաձեռնությունն իր մտահոգությունն է հայտնում ՀՀ իշխանությունների եւ ազդեցիկ կուսակցությունների որդեգրած քաղաքականության վերաբերյալ եւ հայտարարում է, որ ԵՏՄ անդամակցությամբ Հայաստանը հայտնվել է ինքնիշխանությունը կորցնելու եւ «թավշյա անեքսիայի» ենթարկվելու վտանգի տակ: Նախաձեռնությունը դատապարտում է ՍԴ ընդունած հապճեպ որոշումը եւ կոչ անում ՀՀ քաղաքացիներին ԱԺ-ից պահանջել չվավերացնել երկրի պետականությանը սպառնացող փաստաթուղթը։

Նոյեմբերի 14-ին, ընդամենը 15 րոպե տեւած ՍԴ նիստում, ԵՏՄ-ի ծավալուն փաստաթուղթի՝ ՀՀ Սահմանադրությանը համապատասխանությունը, անվստահություն սերմանեց դատական այդ ատյանի նկատմամբ, քանի որ այդպես էլ հրապարակայնորեն չբացատրվեց ու չներկայացվեց փաստաթուղթը: Իսկ առանց պատշաճ հրապարակային քննարկումների՝ Հայաստանի ԵՏՄ անդամակցության մասին պայմանագրի ստորագրումն ու ՍԴ կողմից այդ փաստաթղթի վավերացումը իսկապես կարող է հղի լինել մի շարք վտանգներով, որովհետեւ Ադրբեջանին զանգվածային ոչնչացման զենք վաճառող Մոսկվան (նաեւ ԵՏՄ եռյակի մյուս անդամները՝ Աստանան եւ Մինսկը նույնպես) շարունակում է իր անվստահելի քաղաքականությունը դաշնակից երկրների, դիցուկ՝ Հայաստանի հետ: Մոսկվայի սիրաշահումները Բաքվին ու Անկարային՝ չեն կարող չմտահոգել հայությանը:

Continue reading →

Եռյակը պատասխանեց՝ նախապայմանով

Ոչ իշխանական եռյակի հերթական, բայց շատ սպասված նիստից հետո, ըստ էության հայտնի դարձավ, որ եռյակը պատրաստ է երկխոսության նստել իշխանության հետ, բայց նախապայմանով: Սա այն էր, ինչ արդեն սպասվում էր եռյակում առկա մարտավարական տարրաձայնությունների եւ նախագահ Սերժ Սարգսյանի երկխոսության առաջարկի համապատկերում: Նախագահը հորդորել է կառավարությանը կրկին վերադառնալ ոչիշխանական ուժերի առաջ քաշած 12 կետերին, կետ առ կետ վերանայել դրանց շուրջ մոտեցումները եւ ուսումնասիրել լուծումների հնարավորությունը ու ճանապարհային քարտեզ գծել ու ընդդիմադիրների հետ համատեղ համադրելի լուծումներ գտնել։

Փաստորեն, եռյակի պատասխանը դրական էր, պայմանն այսպիսին էր, որ եռյակի հետ աշխատելու համար իշխանություններն առաջիկայում պետք է նախաձեռնեն ԱԺ արտահերթ նստաշրջան, որի ժամանակ կկատարվի ներկայացրած 12 պահանջների 10-րդ կետը, այն է՝ Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները: Եթե համագործակցությունը լոկ խոսքեր չեն, ապա եռյակը ակնկալում է, որ կարելի է գնալ իրական երկխոսության: Ընդամենը 1,5 ժամում հնարավոր է փոփոխել ԸՕ-ի 2 հոդվածները՝ անցում 100 տոկոսանոց համամասնական ընտրակարգի, եւ քվեարկության մասնակիցների ցուցակի հրապարակում կլինի:

Իսկ թե ինչպես են վերաբերում ՀՀ վարչապետի խոսնակի հայտարարությանը, թե առաջիկա շաբաթվա ընթացքում կառավարությունը պատրաստվում է քննարկել եռյակի ներկայացրած 12 պահանջների 1-ին կետը՝ կապված կենսաթոշակային պարտադիր վճարի հետ, դա ընդդիմադիրներին չի հուզում. քանի դեռ 10-րդ կետի պահանջը չի բավարարվել, իրենք որեւէ երկխոսության կամ բանակցության պատրաստ չեն:

Continue reading →

Նժդեհի արձանն անգամ պայքարի մեջ է

Տարիներ շարունակ Հայ Արիական Միաբանությունը պետական պատկան մարմիններին է դիմել, որպեսզի ազգային գործիչ Գարեգին Նժդեհի անվան հրապարակից հեռացվի ապազգային գործիչ Սուրեն Սպանդարյանի արձանը: Նշվել է, որ այսպես անգամ մեծն հայի անունը չի ազատագրվում մասոնա-բոլշեւիկյան լծից (դեռ մի բոլշեւիկի՝ Անաստաս Միկոյանի արձանը տեղադրելու փորձ էլ արեցին):

Այս հարցը բարձրացվել է դեռ վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանի օրոք, բայց… Հետո հայ արիները դիմեցին հաջորդ վարչապետին ու նախագահին, նորից ապարդյուն, անգամ առաջարկեցին այդ հրապարակը կոչել բոլշեւիկների հրապարակ՝ թողնելով ոմանց այդքան սիրելի բոլշեւիկի արձանը, որ Նժդեհի անունը վերջապես ազատվի համայնավարական ներկայությունից… Նորից ոչ մի պատասխան:

Վերջերս հայտնի դարձավ, որ պետականորեն որոշել են Երեւանում ունենալ Նժդեհի արձանը, սակայն ոչ թե Նժդեհի հրապարակում, այլ մայրաքաղաքի կենտրոնական մասում (թող այստեղ էլ լինի, բայց մեկ այլ արձան էլ Նժդեհի հրապարակում տեղադրվի):

Այն որ վերջապես Հայաստանի մայրաքաղաքը կունենա նվիրյալ հայորդու արձանը՝ հրաշալի է, բայց որ անհասկանալի «ճարտարապետական լուծումը» կմնա Նժդեհի հրապարակում՝ զարմանալի է: Ամեն հյուրի առանձին բացատրում ենք, որ Նժդեհի հրապարակի արձանը այլ մարդու է, բայց չենք կարողանում բացատրել, թե ինչու՞, այդ ո՛ր մի գեղագիտական կամ գաղափարա-քաղաքական հաճույքի համար: Վերջապես ո՞վ է այս «նորարարության» հեղինակը, ում դեռ պիտի մտցնել «Գինեսի ռեկորդներ»-ի գիրքը:

Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ Լեւոն Թոքմաջյանը եւս հայտնեց, որ ճիշտ չի համարում, որ Գարեգին Նժդեհի հրապարակում կանգնեցված է Սուրեն Սպանդարյանի արձանը, իսկ նույն Նժդեհի արձանը նախատեսվում է 2016թ. կանգնեցնել Պատկերասրահի հետեւի մասում՝ «Հանրապետություն» փողոցի կից այգում: Միեւնույն ժամանակ նա նշեց, որ Երեւանի քաղաքապետարանին կից քաղաքաշինական գեղարվեստական խորհուրդը ավելի շատ ուշադրություն է դարձնում բուն քանդակին, քան նրա տեղին: «Մենք գնացել ենք, նայել ենք գիպսե տարբերակը, որոշակի շտկումներ ենք ասել՝ Գագիկ Ստեփանյանը անի, բայց մեր քանդակագործներից որեւէ մեկը խնդիր չի տեսել այս հարցում: Ես էլ առանձնապես խնդիր չեմ տեսնում: Երեւի այս հարցը պայմանավորված է նրանով, որ Հանրապետություն փողոցի մոտ է լինելու, իսկ Նժդեհը Հանրապետական կուսակցության գաղափարախոսության հիմքն է»,- բացատրել է նկարիչը:

Continue reading →

Հայ արիական հավատատեսությամբ՝ Մեծ եւ Փոքր Մասիսները Հայերի Արարչատուր եւ Աստվածազարմ Հավիտենական Հայրենիքի՝ Հայկական Բնաշխարհի (Արարատյան Աշխարհի) Տիեզերահաս Ալեհավաք (Ար-ական) ու Ալեցիր (Է(Ի)գ-ական) կայաններն են, որ ցայսօր պահպանում են կապը ոչ միայն Հայ Աստվածների ու Հայ Մարդկանց միջեւ, այլեւ կապը Տիեզերական Ակունքի՝ Արարիչ-Աստվածներ-Մարդիկ(Ազգեր) Առանցքի հետ…

Մասիսները «լսում»-«տեսնում»-«խոսում» են միայն Արարատ Աշխարհի Բնիկների հետ՝ Հայերի, եւ այդպես եղել է ու լինելու է միշտ…

* * *

Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր երկգագաթ լեռը (5.165մ) հայերը կոչել են Սիս եւ Մասիս: Մասիսը հայտնի է նաեւ Արարատ անունով: Հայոց պատմության շատ հարցերի ու հնագույն շատ անունների նման հայոց սրբազան լեռան Մասիս եւ Արարատ անունները եւս հետաքրքրել են ուսումնասիրողներին ու բազմաթիվ հարցերի տեղիք տվել: Իսկ հարցերը շատ են. ինչու՞ սրբազան այս լեռն ունի երկու անուն՝ Մասիս ու Արարատ, ո՞րն է հնագույնը, ի՞նչ են նշանակում Սիս, Մասիս եւ Արարատ անունները, ինչու՞ եւ  ե՞րբ է սարը կոչվել Արարատ:

Սիս եւ Մասիս անունները լեռան հնագույն անուններն են: Հայկական լեռնաշխարհի (բարձրավանդակի) այլ լեռնագագաթներ եւս կրում են Մասիս անվանը մոտ անուններ: Այսպես. Վանա լճից հյուսիս գտնվող լեռը կոչվում էր Նեխ-Մասիք (Սիփան), Հայկական լեռնաշխարհի հարավ-արեւմուտքում՝ Հայկական Միջագետքում գտնվող լեռը հունական եւ հայկական հնագույն գրավոր աղբյուրներում կոչվում է Մասիոս կամ Մասիոն (այժմ՝ Տուր-Աբդին): Ասուրական գրավոր աղբյուրներն այս լեռների համար օգտագործում են Քաշշիարի լեռներ անունը: Շումեր-աքադական «Գիլգամեշ» դյուցազնավեպից հայտնի է երկգագաթ Մասու կամ Մաշու անունով լեռը, որի հետեւից ծագում եւ մայր է մտնում արեւը, եւ որի վրա կանգ է առել Ուտնապիշտիի (Նոյի նախատիպը) տապանը: Մասու-Մաշուն հաճախ նույնացվում է Մասիոս-Մասիոն լեռների հետ: Սիս եւ Մասիս անունների ծագման մասին եղել են բազմաթիվ բացատրություններ ու տեսակետներ, որոնք շարունակվում են մինչ օրս: Հնագույնը պատմահայր Խորենացու բացատրությունն է: «Հայոց պատմություն» աշխատությունում նա գրում է, որ Մասիս անունը առաջացել է Հայկի թոռնորդի Ամասիայի անունից (Հայկ, Արամանյակ, Արամայիս, Ամասիա): Տեսակետներից մեկի համաձայն՝ Մասիս, Մաշու-Մասու անունները «զույգեր», «զույգ լեռներ», «երկվորյակ լեռներ» իմաստներն ունեն: Ըստ տարածված մեկ այլ տեսակետի՝ «Մասիս» անունը առաջացել է «մաս» բառից, քանի որ լեռը բաղկացած է երկու մասից եւ այլն: Սակայն լեռան վեհապանծ տեսքն այլ բան է հուշում: Սիսը եւ Մասիսը իրենց տեսքով (միայնակ, երկգագաթ) այն տպավորությունն են թողնում, որ ասես անմիջականորեն վեր են հառնել Մայր Երկրից, հողից եւ շատ ամուր կապված են հողին: Այլ դեպքերում բարձր լեռնագագաթները միայնակ չեն եւ անմիջականորեն կպած չեն մայր հողին: Դրանք լեռնաշղթաների բարձր գագաթներ են:

Continue reading →