Category Archives: Հոդվածներ

Այսինքն՝ կփորձենք երկու դիտարկում իրականացնել, ինչպես ՀՀ նախագահի թեկնածուներին առնչվող, այնպես էլ՝ «Լուսանցք»-ում հանդես եկած քաղաքական ուժերի՝ «ի՞նչ պետություն է մեզ պետք եւ ինչպե՞ս հզորացնել պետականությունը» մոտեցումների ու քաղաքական հնարավոր վերադասավորումների մասին:

Գլուխ 1. Վասն ինքնահաստատման

1.1. Ահավասիկ, Յոգայի ստույգ բացատրությունը:
1.2. Յոգան գիտակցության վերցնցումային վիճակն է:
1.3. Դա Էության բնական վիճակն է:
1.4. Այլ ժամանակ Էությունը միաձուլվում է ցնցումներին:
1.5. Կա ցնցումների 5 տեսակ, – ցավագին և հաճելի:
1.6. Դրանք են՝ իմացությունը, մոլորությունը, երևակայությունը, թմբիրը և հիշողությունը:
1.7. Ուղղակի ընկալումը, փորձը և հեղինակավոր աղբյուրը՝ իմացության սկզբունքն է:
1.8. Մոլորությունը – իրականությամբ չհաստատվող կեղծ իմացությունն է:
1.9. Երևակայությունը – փորձով չհաստատված մտքերի հոսքն է:
1.10. Թմբիրը – սկզբունքներից նահանջելու հետևանքն է:

ԽՍՀՄ–ից անկախություն հռչակելուց ի վեր տնտեսական ցեղասպանություն է կատարվում ՀՀ–ում: Միջազգային ֆինանսական հաստատությունների կառուցվածքային փոփոխությունների ծրագրերը նպատակ են հետապնդում միջազգայնացնել երկրի մակրոտնտեսական քաղաքականությունը եւ այն դնել Միջազգային դրամական հիմնադրամի (ՄԴՀ) եւ Համաշխարհային դրամատան (ՀԴ) անմիջական ղեկավարության ներքո: Պատմության որեւէ այլ շրջանում «ազատ» շուկան այնքան մեծ դեր չի խաղացել «ինքնիշխան» պետությունների ճակատագիրը տնօրինելու հարցում, ինչքան այսօր:

Մեր թերթի էջերում, մանավանդ այն օրից, երբ Երեւան ժամանեցին «Մեծ Արեւելք» մասոնական օթյակի անդամները, բազմիցս անդրադարձել ենք մասոնականությանը, դրա նպատակներին ու բացասական ազդեցությանը հայ ազգի պատմության ընթացքին: Անդրադարձերի անհրաժեշտությունը կարեւորում ենք հատկապես այն գործոնով պայմանավորված, որ դրան այսօր էլ կուլ են գնում մեր հայրենակցները՝ հաճախ չհասկանալով ու, ավելին, երբեմն նաեւ հպարտանալով այդ օթյակներին իրենց անդամակցությամբ: Մինչդեռ…

Տոներ բոլորն են սիրում: Խնդիրը մեկն է: Հաջողվու՞մ է այդ տոնը իսկապես տոն դարձնել, թե՞ տոնում են, որովհետեւ բոլորն են տոնում, ասել է թե՝ պետք է: «Լուսանցք»-ը 2007թ. դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ ուսումնասիրեց քաղաքական ուժերի կայքէջերը՝ դիտարկելու, թե որ կազմակերպությունն ինչպես է շնորհավորել մեր ժողովրդին Ամանորի կապակցությամբ: Պարզվեց՝ շատ քչե’րն իրապես մաղթանք ունեն հենց ժողովրդի համար: Կազմակերպությունների մեծ մասը մաղթել էին… առաջիկա ընտրություններում սեփական-նեղ անձնական ցանկությունները:

Ներքին թուրքը հո պոզով-պոչով չի…

Հայ հանրությունը ծանոթ է բլեյանիզմի թուրք-ադրբեջանապաշտական նկրտումներին, բայց որ այն շատ արագ կանցնի մի նոր՝ բլեյանօղլիիզմի փուլի, երեւի քչերն էին սպասում:

Այո, ՀՀ–ում թուրք-ադրբեջանական համատեղ դեսպանատանը՝ «Մխիթար Սեբաստացի» (խե~ղճ Սեբաստացի) կրթահամալիրում, դեկտեմբերի 17-20-ին կայացավ «Ադրբեջանի օրեր» անվամբ միջոցառումների շարքը: Միջոցառումը, որն իրականացվում էր «Հայաստան-Ադրբեջան-Թուրքիա. քայլ դեպի երկխոսություն» ծրագրի շրջանակներում, նախաձեռնել էին «Խաղարարար նախաձեռնությունների կովկասյան կենտրոն»-ը եւ ՀՀ–ում Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատունը: Դե Աշոտ Բլեյանն էլ հին «ադրբեջանագետ» է, էն մութ ու ցուրտ տարիներին Բաքու այցելա~ծ ու հետո Հայաստանում նրանց՝ մեր թշնամիների (ովքեր հայ մորթելը աստվածահաճո գործ էին համարում) գովքն արա~ծ… համ էլ ծագումով վայթե հայ չի, իրան ի~նչ, թե…

Երբ քաղաքական միտումով է նաեւ պատմությունը-1

Հայագիտության մեջ առավել արծարծված խնդիրներից մեկը եղել եւ մնում է հայության ծագման ու կազմավորման հարցը, ինչը մի շարք դեպքերում ցայսօր վիճահարույց է: Որտեղի՞ց է ծագում հայ ազգը, ո՞րն է նրա բնօրրանը, ե՞րբ է ձեւավորվել իբրեւ ինքնուրույն էթնիկ միավոր եւ ո՞ր ժամանակներից է հիշատակվում հատկապես հնագույն գրավոր հուշարձաններում: Այս հարցերի կամ դրանց առանձին կետերի խնդրահարույց լինելը պայմանավորված է ոչ միայն սկզբնաղբյուրների տեղեկությունների բազմազանությամբ, այլեւ երբեմն դրանցով զբաղվողների քաղաքական ու այլաբնույթ շահագրգռություններով, թեպետ առկա փաստերն ու ուսումնասիրության այսօրվա մակարդակը լիովին թույլ են տալիս պատասխանելու հայ տեսակի ծագմանն ու կազմավորմանը վերաբերող բոլոր հիմնահարցերին: Նպատակ չունենալով մանրամասն ներկայացնելու հիմնախնդրի ամբողջ պատմությունն ու վերլուծությունը՝ անդրադառնանք նախ հայերի ծագման մասին հին ու միջին դարերում գրի առնված ավանդազրույցներին, ընդհանուր գծերով ներկայացնենք պատմագիտությունում տարբեր ժամանակներում առավել տարածված տեսությունները (չնշելով մասնավոր կարծիքները), ապա՝ հարցի ուսումնասիրության այսօրվա վիճակը եւ Հայաստանի ու հայերի մասին պահպանված հնագույն տեղեկությունները:

Վերջերս ներկա իշխանություններին ընդդիմադիր քաղաքական գործիչներն ու լրատվամիջոցները հետեւողականորեն վարում են մեծանուն հայ Գարեգին Տեր-Հարությունյանի (Նժդեհ) եւ նրա ստեղծած Ցեղակրոն ուսմունքի (որոշակիորեն նաեւ՝ Հայկ Ասատրյանի Տարոնական ոսմունքի) դատափետման քաղաքականություն:

Սկզբում կարծես հիմնական մաղձը թափվում էր իշխանական կուսակցությունների՝ ՀՀԿ–ի եւ ՀՅԴ–ի վրա, հետո՝ միայն ՀՀԿ–ի: Այս կուսակցությունը իրավացիորեն մեղադրվում էր Նժդեհին ու Ցեղակրոնության գաղափարները վարկաբեկելու մեջ: Հարցերն ու մեղադանքները կարծես հստակ էին եւ ինչ-որ տեղ համապատասխանում էին իրականությանը:

Բ Ո Վ Ա Ն Դ Ա Կ Ո Ւ Թ Յ Ո Ւ Ն

թ.

Եվրոպացի մի շարք ականավոր լեզվաբաններ, ուսումնասիրելով հայոց լեզուն, ժամանակին առաջարկել են հայերենը դարձնել գիտության (հետագայում՝ նաեւ հաղորդակցության) միջազգային լեզու:

Ներկայացնում ենք այդ կարծիքներից մեկը.

Հայերենը եվրոպական լեզուների համեմատ մի կարեւոր առավելություն ունի, եվրոպացիները գիտական նոր եզրեր ստեղշում են հունարեն բառերի միջոցով, իսկ եվրոպացիների մեծամասնության համար այն անհասկանալի, մեռած լեզու է: Ուրեմն այդ լեզվով կազմված բառերն ու եզրերն էլ եվրոպացիների համար խորթ են, մեռած: Մինչդեռ հայերենն ի վիճակի է գիտական եզրեր, բառեր կազմել իր միջոցներով, որոնք հասկանալի են հայերեն խոսող բոլոր մարդկանց: Սա մեծ առավելություն է: Հայերենի մյուս արժանիքներն են նրա պարզ քերականությունը, հրաշալի տրամաբանությունը:

Հայերենը կարող է լինել նորոգույն լեզու: Հայոց լեզվի արտահայտչական միջոցները ավելի մեծ են, քան նույնիսկ անգլերենինը, ֆրանսերենինը: Բացի դրանից, գիտությունը սիրում է ճշգրտություն: Հայերենի ամենակարեւոր հատկություններից է արտահայտման ճշգրտությունը»:

Հարձակողական եւ ինքնապաշտպանական

զինված գործողություններ ու ընդհարումներ

Ահաբեկչություն

Հեռու մնալով ահաբեկչության ու վրիժառության այսպես կոչված դասական ձեւակերպումներից՝ դրանք կքննարկենք իրենց ներկայիս ակներեւ դրսեւորումների վերլուծությամբ:

Յուրաքանչյուր զինված գործողություն կարելի է դիտարկել եւ’ որպես ահաբեկչություն, եւ’ որպես վրիժառություն, նայած թե ով ինչպես եւ որ կողմից է դիտարկում դրանք: Սակայն, իրականում տարբերություններն ակնհայտ են ու եթե իրապես վերլուծության ենթարկվեն ահաբեկչությունն ու վրիժառությունը, ապա դրանց նմանությունը կարող է լինել բացառապես կատարման ձեւի մեջ, բայց՝ ոչ բովանդակության: Դրանք միմյանցից հստակորեն տարբերվում են նպատակների ու գաղափարաբանական առումով: Ահաբեկչությունը նախահարձակ բնույթ ունենալով՝ հարձակողական է նաեւ իր էությամբ, ինչ-որ բան զավթելու, տիրելու, թիրախին ոչնչացնելով ինչ-որ բան ստանալու, տիրապետելու խնդիր է լուծում եւ շահախնդիր է ի սկզբանե: Ուստի անարդար է ու արժանի համարժեք պատասխանի:

Թվում է, թե ահաբեկչությունը մեկ այլ ահաբեկչության տրամաբանական հակադարձումն է: Այդպես էլ է լինում իհարկե, սակայն հիմնականում ահաբեկչության հակադարձումը վրիժառությունն է լինում, եւ այն գոյատեւում է այնքան ժամանակ, մինչեւ մեկը մյուսի հանդեպ ահաբեկչություն-վրիժառություն փակ շղթայում ներառնված կողմերը հավասարապես բավարարված լինեն կամ՝ բանակցելով գան փոխհամաձայնության, որն առավել մոտ է իրականությանը: Եվ կապ չունի, թե որ դարի մասին է խոսքը եւ ինչ քաղաքակրթություն է տվյալ պահին: Հաճախ են ասում, թե 21-րդ դարը «մարդկության քաղաքակրթության» ու «փոխըմբռնման» վերելքն է, բայց սխալվում են. սա ազգերի հակադրման ամենադաժան դարն է լինելու՝ ազգերին ճզմելու, ձուլելու, պետություններ «բացել-փակելու», աշխարհին տիրելու առումով: Գոնե առաջիկա 20-25 տարիներին այդպես է լինելու: Միակ կանխարգելիչ ելքը տվյալ պահին առավել հզոր ահաբեկչի (անհատ, թե պետություն) «մեղա» գալն է ու հաշտության ձեռք մեկնելը, այլապես ահաբեկչական ալիքը գնալով ընդարձակվելու է՝ ձնագնդի նման մեծանալով: Ներկայում ոչ մի գերտերություն «մեղա» գալու մարտավարություն չի որդեգրել, ավելին՝ վերստին սրվում է աշխարհին վերատիրելու, այն վերաձեւելու հարցը…