Daily Archives: August 3, 2014

Երբ մեր կառավարությունը եվրապարտատոմսեր թողարկեց ու վաճառեց, «Լուսանցք»-ը գրեց. «Միայն թե եվրապարտատոմսեր տպելու մոլուցքով չտարվենք»: Մտահոգություն ունեինք Հունաստանի օրն ընկնելու: Երբ կառավարությունում մտավախությունս հնչեցրի, ֆինանսների մեկ տարի առաջվա նախարար Դավիթ Սարգսյանը ասաց, որ դրա կարիքն ընդհանրապես չկա, եւ բացի այդ, ՀՀ-ն մեկ էլ եվրապարտատոմսեր գուցե թողարկի տարիներ անց: Հնարավո՞ր է, որ այդ տարիներ անցը հենց 2014թ. գա: Այս հարցադրմանն ի պատասխան էլ որոշակի ոչինչ չհնչեց: Հիմա՝ ցավոք, ճիշտ դուրս եկա, տարիներ անցը ընդամենը 1 տարի անց եղավ: Ուրեմն՝ մտահոգությունս էլ հուզական դաշտից չէր:

Գանք սկզբից:

Դեռ մեկ տարի առաջ Հայաստանի կառավարությունը «Քարդաշյան» անունը ստացած եվրապարտատոմսերի վաճառքից եկած գումարով միանգամից մարեց ռուսական 500 մլն դոլար վարկը եւ, ընդ որում, մարեց ամբողջությամբ: Թե չէ Ռուսաստանն այդ վարկի պատճառով մեր քթից բռնած ինչ իմանաս ինչեր էր ուզելու: Տնտեսական լեզվով ասած՝ տարեկան 44 մլն դոլար ավել վճարելուց պրծանք: Ավելի պարզ՝ Հայաստանը վաղաժամկետ եւ փաստորեն ամբողջությամբ մարեց ռուսական վարկը: Ավելի ստույգ՝ 500 մլն դոլար վարկի մնացորդը՝ 440 մլն դոլար, որը ներառում է ինչպես մայր գումարի մնացորդի, այնպես էլ հաշվարկված տոկոսների պարտքը: Եվ այդ վարկը մարվեց հենց սեպտեմբերի 18-ին թողարկած 700 մլն դոլարի եվրապարտատոմսերի հաշվին։ Հիշեցնենք, որ վարկը Ռուսաստանից վերցրել էինք 2009թ.՝ 15 տարի ժամկետով, լիբոր+3 տոկոսադրույքով։ Եվ սկսած այս տարվանից պետք է տարեկան մոտ 44 մլն դոլար վճարեինք մայր գումարի մարման նպատակով։ Քաղաքական լեզվով էլ ասած՝ մենք տվեցինք պարտքը մի երկրի, որ հարյուրավոր միլիոններ ներեց աֆրիկյան երկրներին, բայց իր այսպես ասած ռազմավարական Հայաստանի պարտքը չներեց: Ու թե այդ լիբոր+3-ն էլ 15 տարում վրաներս ինչ կնստեր, պարզ չէ:

(Ի դեպ, այս մասին «Լուսանցք»-ը շատ է խոսել, ուստի հնաավոր է՝ կրկնվենք:)

Զուգահեռ մի խնդիր էլ կար՝ բանն այն է, որ ՀՀ-ն միջազգային ֆինանսական կառույցների կողմից (ումից ՀՀ-ն վարկեր է վերցնում) արդեն իսկ դասվում է միջին եկամուտ ունեցող երկրների շարքին: Սա նշանակում է, որ միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունները դադարեցնում են Հայաստանին արտոնյալ պայմաններով փոխառությունների տրամադրումը, ինչն էլ իր հերթին ընդգծում էր եվրապարտատոմսերի թողարկման անհրաժեշտությունը: Այլ կերպ՝ քանի որ Հայաստանն այլեւս արտոնյալ պայմաններով վարկեր չի ստանալու ոչ Արժույթի միջազգային հիմնադրամից, ոչ Համաշխարհային բանկից, ոչ այլ միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունից (եթե նախկինում այդ կազմակերպությունները վարկ  տրամադրում էին, որպես կանոն, 10 տարի մարման ժամկետով եւ 0,75% տոկոսադրույքով, ապա 2007թ. սկսած արտոնյալ վարկերը  նվազում են, սկսում են ավելի թանկ պայմաններով առաջարկել), պետք է ինքնուրույն ֆինանսավորում հայթայթեր։ Սրանով էլ բացատրվում է եվրապարտատոմսերի թողարկումը:

Դրանք, ի դեպ, շատ արագ սպառվեցին: Սեպտեմբերի 18-ին թողարկվեցին, եւ սեպտեմբերի 30-ին ամբողջ գումարը տեղափոխվեց ՀՀ կառավարության հաշվեհամարներին: Եվրապարտատոմսերը ձեռք են բերել 152 ներդրողներ՝ աշխարհի բոլոր ֆինանսական կենտրոններից։

Continue reading →