Մեր տուրօպերատորները ՀՀ-ի հակագովա՞զդն են անում

Աստղինե Քարամյան

Իսկ դու՛ ապահովագրե՞լ ես մեքենադ

Ներկայումս 400 հազարից ավելի ավտոտրանսպորտային միջոցներ են շահագործվում մեր երկրում, տարեցտարի մեքենաների ներմուծումն ավելանում է: Ավելանում են պատահարները, եւ գույքային վնասից բացի նաեւ մարդկային զոհեր են լինում: Այժմ ԱԺ-ում է «Ավտոտրանսպորտային միջոցների օգտագործումից բխող պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրության մասին» օրենքի նախագիծը, որը ենթադրում է, որ այսուհետ մեր երկրում կկիրառվի մեքենաների պարտադիր ապահովագրությունը, ինչը կօգնի փոխհատուցել տուժողի վնասները: Օրինագծի լսումները կսկսվեն այսօր:
Օրինագծի համաձայն, պարտադիր ապահովագրման ենթակա է ՀՀ տարածքում ընդհանուր օգտագործման ավտոմոբիլային ճանապարհներով երթեւեկող ավտոտրանսպորտային միջոցների օգտագործումից բխող պատասխանատվությունը: Հատուցման ենթակա են միայն ՀՀ տարածքում տեղի ունեցած ապահովագրական պատահարների հետեւանքով առաջացած վնասները: Ավտոտրանսպորտային միջոցների օգտագործումից բխող պատասխանատվության  պարտադիր ապահովագրության (ԱՊՊԱ) պայմանագիրը կարող է միակողմանի դադարեցվել ապահովագրական ընկերության կողմից, եթե տվյալ պայմանագրի գործողության ընթացքում տեղի է ունեցել առնվազն երեք պատահար, եւ դրանց համար վճարված ապահովագրական հատուցումների ընդհանուր գումարը գերազանցում է 6 միլիոն դրամը: ԱՊՊԱ ոլորտում կիրառվող ապահովագրավճարները պետք է լինեն հիմնավորված, ոչ խտրական եւ իրենց հաշվարկման հիմքում պետք է ներառեն ապահովագրական ընկերության կրած ծախսերի եւ ողջամիտ շահույթի հաշվարկը:
Ապահովագրական գումարը չպետք է մեկ ապահովագրական պատահարի համար պակաս լինի՝  ա). անձնական վնասների համար՝ 4 մլն դրամ գումարից՝ ըստ յուրաքանչյուր տուժողի եւ 9 մլն դրամից՝ ըստ յուրաքանչյուր ապահովագրական պատահարի, բ) գույքային վնասների համար՝ 2 մլն դրամից՝ ըստ յուրաքանչյուր ապահովագրական պատահարի: Իսկ այն դեպքում, երբ հատուցման ենթակա գույքային վնասներ են կրել մեկից ավելի անձինք եւ այդ վնասների ընդհանուր գումարը գերազանցում է ըստ յուրաքանչյուր ապահովագրական պատահարի սահմանված ապահովագրական գումարը, ապա այդ անձանցից յուրաքանչյուրին ապահովագրական հատուցումները վճարվում են նրանց պատճառված գույքային վնասների չափերին համամասնորեն:
Եթե տուժողը մեկնում է բուժման եւ ներկայացնում համապատասխան ծախսեր, ապա ապահովագրական համակարգը պարտավոր է լուծել նաեւ այս խնդիրը: Ընդ որում, տուժողն իրավունք ունի բժշկական օգնություն ստանալ կամ առողջությունը վերականգնել ՀՀ տարածքից դուրս: Օրինագիծը, սակայն, հստակեցնում է, որ ՀՀ տարածքից դուրս բժշկական օգնություն ստանալու կամ առողջությունը վերականգնելու համար ապահովագրական հատուցումը տուժողին վճարվում է ապահովագրական գումարի սահմաններում` բժշկական օգնություն ստանալու կամ առողջությունը վերականգնելու համար փաստացի կատարված, ինչպես նաեւ դրանց հետ կապված եւ փաստացի կատարված այլ ողջամիտ ծախսերի չափով:
Ի դեպ, այս «ողջամիտ» ասվածը մի քիչ անհասկանալի է, որն արվում է տուժողին վնասողի ջրաղացն անջուր չթողնելու համար: Եթե վնասողը մարդուն հաշմանդամ է դարձնում կամ սպանում է, փոխհատուցման ողջամիտ սահմանը ո՞րն է: Պետք է զգույշ լինել. նման բազմակիությունը միշտ կասկածելի է դարձնում օրենքի արդարացիությունը:
Ինչեւէ, հիշյալ օրինագծով պարտադիր ապահովագրման պահանջը չի տարածվում որոշ վնասների հատուցման համար պատասխանատվության վրա. օրինակ, երբ վնասները պատճառվել են ահաբեկչության, ռազմական գործողությունների, խռովությունների կամ զանգվածային անկարգությունների հետեւանքով, կամ` վտանգավոր թափոնների տեղափոխման հետեւանքով, եթե դրանք կապված են բացառապես վտանգավոր թափոնների հետ:
Պարտադիր ապահովագրման ենթակա չեն առավելագույն արագությունը 50 կմ/ժ-ը կամ շարժիչի ծավալը 50 սմ3-ը չգերազանցող  ավտոտրանսպորտային միջոցները, միայն հատուկ առանձնացված վայրերում օգտագործվող սպորտային կամ ժամանցի նպատակով օգտագործվող ավտոտրանսպորտային միջոցները` միայն այդ վայրերում օգտագործելու դեպքում:
Ի միջի այլոց, այն վարորդները, ովքեր քիչ վնասներ են պատճառում, ապահովագրական ընկերություններին քիչ կվճարեն, իսկ հակառակի դեպքում` շատ:
Ապահովագրական գումարները, ըստ նախնական գնահատականների, կարող են ամսական տատանվել հազարից մինչեւ մի քանի հազար դրամ: Այն վարորդները, ովքեր ապահովագրական վճար չեն վճարի, ՀՀ տարածքում մեքենան վարել չեն կարողանա:

Աստղինե Քարամ
յան

Կկառուցվի լավագույն ՀԷԿ-ը

Հայ-իրանական միջկառավարական վերջին նիստից հետո ստորագրված փաստաթուղթը նախատեսում է նաեւ Մեղրի ՀԷԿ-ի կառուցում: Կա սխեմայի վերաբերյալ նախնական փաստաթուղթը: Երկու ամիս ժամկետ է տրված վերջնական ուսումնասիրության համար:
Մեղրի ՀԷԿ-ը խոշոր է լինելու: Դեռ 1995թ. հայկական եւ իրանական կողմերը պատրաստակամություն հայտնեցին համատեղ գործածել գետի՝ մոտավորապես 40 կմ երկարությամբ հատվածը: «Հայհիդրոէներգանախագիծ» ընկերությունը մշակեց գետի ջրային պաշարի յուրացման հայեցակարգը:
2003թ. հաստատվեց ջրային ներուժի գործածման սխեման, որի համաձայն երկու ՀԷԿ-եր պետք է կառուցվեն՝ մեր երկրի տարածքում Մեղրի ՀԷԿ-ը եւ Իրանի տարածքում` Ղարաչիլարի ՀԷԿ-ը:
Մեղրի ՀԷԿ-ի թունելի տրամագիծը կլինի 8.5մ, ջրի հոսքը՝ 160 խմ վայրկյանում, հզորությունը՝ 2 x 70 ՄՎտ, էլէներգիայի տարեկան արտադրանքը՝ 841.6 մլն կՎտժ:
Ղարաչիլարի ՀԷԿ-ի թունելի տրամագիծը կլինի 8.7մ, ջրի հոսքը՝ 170 խմ վայրկյանում, հզորությունը՝ 2 x 70 ՄՎտ, էլէներգիայի արտադրանքը՝ 794.8 մլն կՎտժ:
Էներգետիկայի եւ բնական պաշարների նախարարության մասնագետները համոզված են` Մեղրի ՀԷԿ-ը տեխնիկատնտեսական ցուցանիշներով լավագույնը կլինի Հայաստանի էներգահամակարգում ու  կամրապնդի հայկական էներգահամակարգի աշխատանքի հուալիությունը:

Գոհար Վանեսյան

«Լուսանցք» թիվ 5 (136), 2010թ.