Ալիեւի հերթական բարդույթը – Արցախյան թեմա

ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւի հայտարարությունը՝ ՀԱՊԿ շրջանակներում եւ հայ-ռուսական ռազմական պայմանագրի համաձայն Հայաստանին սատարելու մասին, քիչ էր, հիմա էլ ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման Նյու-Յորքում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի հետ հանդիպմանը, ըստ Սպիտակ տան տարածած հաղորդագրության, արծարծել է 4 թեմա՝ 1. Վաշինգթոնը չի թույլատրի դուրս բերել ղարաբաղյան բանակցության գործըն-թացը ԵԱՀԿ ՄԽ շրջանակից, 2. Օբաման կոչ է արել Ալիեւին դադարեցնել սադրանքները արցախա-ադրբեջանական սահմանին, 3. ԱՄՆ նախագահը հայտա-րարել է, որ չի համարում տարածքային ամբողջության սկզբունքը գերակա այլ սկզբունքների նկատմամբ, եւ 4. Վաշինգտոնը քննադատել է ա-լիեւյան քաղաքականությունը՝ ուղղված մարդու իրավունքների եւ ժողովրդավարության չափանիշների ոտնահարմանը:

Արման Դավթյան

«Ղարաբաղը»` սուբյեկտ
ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության քարտուղար Է. Շարմազանովը նշել է. «Օբաման թարմացրել է Ալիեւի  հիշողությունը՝ հայտարարելով, թե «ղարա-բաղյան հարցի խաղաղ կարգավորումն այլընտրանք չունի, եւ հիմնարար 3 սկզբունքները՝ ինքնորոշում, տարածքային ամբողջականութ-յուն եւ ուժի կիրառման բացառում, պետք է հավասար գործեն… Հ. Քլինթոնը պատահաբար չհնչեցրեց «Ղարաբաղ» բառը. սա նշանակում է, որ «Ղարաբաղ»-ն ընդունում է որպես սուբյեկտ»…

ԼՂՀ նախագահն ընդունել է Վլադիմիր Մովսեսյանին
Արցախի Հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանն ընդունել է Հայաստանի Հանրապետության նախագահին առընթեր Սեւանա լճի հիմնահարցե-րի հանձնաժողովի նախագահ, Հանրային խորհրդի անդամ Վլադիմիր Մովսեսյանին:
Հանդիպման ընթացքում քննարկվել են գյուղատնտեսության, էկոլոգիայի, ջրային պաշարների արդյունավետ օգտագործման հետ կապված հարցեր:
Երկրի ղեկավարն ընդգծել է վերոհիշյալ ոլորտներում Հայաստանի Հանրապետության հետ համագործակցության ընդլայնման կարեւորությու-նը` հավելելով, որ այն կնպաստի երկու հայկական պետությունների զարգացմանն ու զորացմանը:
Այս մասին հայտնում են Արցախի Հանրապետության նախագահի աշխատակազմի տեղեկատվության գլխավոր վարչությունից:

Միջազգային փաստահավաք առաքելության ժամանումից առաջ
ԼՂՀ տարածքների հարցում տերմինաբանական հստակություն պետք է մտցվի
ՀՀ պաշտպանության նախարարին առընթեր հասարակական խորհրդի անդամ, ռազմական փորձագետ Դավիթ Ջամալյանն ասել է («Հայոց Աշխարհ»-ն տված հարցազրույցում), որ «Տարիներ շարունակ մեզանում տիրում է կատարյալ տերմինաբանական շփոթ այն հարցի շուրջ, թե ինչպես անվանել նախկին ԼՂԻՄ-ից դուրս գտնվող եւ հայկական զինուժի կողմից վերահսկվող տարածքները: Այժմ, երբ այդ տարածքները Արցախի սահմանադրութ-յամբ հռչակված են իբրեւ այդ երկրի անբաժանելի մաս` անորոշության տեղ այլեւս չկա, սակայն անհրաժեշտ է առավելագույն տերմինաբանական հստակություն: Մասնավորապես առաջնահերթ կարեւորության խնդրի է վերածվում միջազգային քաղաքական շրջանառության մեջ եղած այնպիսի եզրույթների ներմուծումը, որոնք առավել ամբողջական կարտահայտեին տարածաշրջանում ձեւավորված աշխարհաքաղաքական իրողությունները: Սա արդիական է հատկապես հիմա, երբ նախատեսվում է միջազգային փաստահավաք առաքելության ժամանումը Արցախի Հանրապետություն:
Մենք գործ ունենք առնվազն երկու այդպիսի տերմինի հետ, որոնցից մեկը «ԼՂՀ օկուպացված տարածքներ» տերմինն է, որը հայ դիվանագիտութ-յունը, ի դեմս փոխարտգործնախարար Շ. Քոչարյանի, արդեն դրել է շրջանառության մեջ: Ըստ այդմ, հարկավոր է առավելագույն հետեւողականութ-յամբ այդ տերմինը տարբեր միջազգային կառույցներում կիրառության մեջ դնել` այն հակադրելով «Ադրբեջանի օկուպացված տարածքներ» եզ-րույթին:
Տեսեք. «ԼՂՀ օկուպացված տարածքներ» եզրույթը վերաբերում է ներկայիս ԼՂՀ Շահումյանի շրջանի հյուսիսային հատվածին, որը վերահս-կում են ադրբեջանական օկուպացիոն ուժերը: Այդ տարածքում վերջին տարիներին ինտենսիվ վերաբնակեցում է իրականացվել: Այս տարածքի իսկական տերերը, որոնք 1992թ. ողբերգական անցքերի հետեւանքով վերածվեցին փախստականների, ներկայումս բնակվում են ԼՂՀ այդ նույն Շահումյա-նի շրջանի հարավ-արեւմտյան հատվածում (նախկին Ադրբեջանական ԽՍՀ Քելբաջարի շրջան): Փաստահավաք առաքելությանը պետք է հստակորեն ներկա-յացվի այս իրողությունը. սա ադրբեջանահայության իրավունքների մասին բարձրաձայնելու պատեհ առիթ է:
Եվ ապա. գոյություն ունի «ԼՂՀ սահմանադրորեն ամրագրված տարածքե տերմինը: Բանն այն է, որ տարածքները, որոնք անվանում ենք «ազատագրվածե, «ԼՂ-ին հարակից» կամ «անվտանգության գոտի», իրականում Արցախի Հանրապետության սահմանադրությամբ հռչակված են իբրեւ այդ երկրի անբաժա-նելի մաս, կազմում են հանրապետության 4 վարչական միավորների` Շահումյանի, Քաշաթաղի, Հադրութի եւ Ասկերանի շրջանների մասը:
Հատկապես ընդգծենք. ներկայիս Արցախի Հանրապետությունը նախկին ԼՂԻՄ-ը չէ: Այսպես կոչված «անվտանգության գոտու» կամ «ազատագրված տարածք-ների» իրավական պատկանելությունը Արցախին այլեւս անվիճարկելի է (մանավանդ դա ամբողջապես պատմական Արցախն է): Եվ հակառակը. անտրամաբանական է ներկայիս Արցախի Հանրապետության տարածքը նախկին ԼՂԻՄ-ի տարածքի հետ նույնացնելը: Գոյություն ունի Արցախ` պետական շինարա-րության ասպարեզում լրջագույն հաջողություններ ունեցող երկրորդ հայկական պետությունն իր 12.000 քառ. կմ տարածքով»:

Եվրադատարանում Հայաստանի վիճակն ավելի լավ է, քան Ադրբեջանինը
«Ժամանակ»-ը զրուցել է Եվրադատարանի գործերով մասնագիտացած իրավաբան Արա Ղազարյանի հետ: «Եվրադատարանում ներկայացված երկու գործերի հիմ-քում ընկած հարցը սովորական գույքային խնդիր է: Հարցի էությունը նրանումն է, թե կոնկրետ Չիրագովի դեպքում` ո՞ր պետությանը պետք է սուբյեկտ համարել. խախտումը պետք է վերագրել Հայաստանի՞ Հանրապետությանը, թե՞ Ղարաբաղին, որովհետեւ Լաչինը Հայաստանի սահման-ներից դուրս է: Չիրագովի գործում միտումնավոր կերպով նշվում է, որ հայկական զինված ուժերն են ներխուժել Լաչին, որպեսզի Հայաստա-նին պատասխանատվության կանչեն:
Հայաստանն էլ պնդում է, որ` ոչ, դա իր սահմաններից դուրս է, դա ղարաբաղյան ուժերն են, եւ Ղարաբաղը պետք է պատասխանատվության կանչվի` եթե գտնեն, որ խախտում կա, որովհետեւ դա Ղարաբաղի չճանաչված, բայց ես ասում եմ` ամենաճանաչված չճանաչված պետությունն է, պետությունը կա-րող է սուբյեկտ հանդիսանալ»,- ասել է Ա. Ղազարյանը եւ հավելել, որ եթե Չիրագովի գործով որոշվի, որ Հայաստանն է միջամտել, խախտել ի-րավունքները նաեւ Հայաստանի սահմաններից դուրս, սա պիլոտային` նախադեպային որոշում կլինի, ինքնըստինքյան` Հայաստանը կհամար-վի որպես սուբյեկտ: «Դրանց հակակշիռն արդեն հայկական գործերն են ընդդեմ Ադրբեջանի, որովհետեւ ադրբեջանցիները հաստատ չեն կարող ասել, որ ասենք, Գյուլիստանը գտնվում է ինքնահռչակ ինչ-որ պետության տիրապետության տակ, որտեղ Ադրբեջանը վերահսկողություն չունի: Ադր-բեջանն ավելի խոցելի է, որովհետեւ չունի Ղարաբաղ` որպես անկախ պետություն…»,- նշել է իրավաբանը:

Աբխազիայի խորհրդարանի փոխխոսնակ է ընտրվել հայազգի պատգամավոր Սերգեյ Մաթոսյանը
Աբխազիայի խորհրդարանի պատգամավորները հայազգի պատգամավոր Սերգեյ Մաթոսյանին ընտրել են փոխխոսնակ: Այս մասին հայտնում է Analitika.at.ua կայքը` հղում անելով Աբխազիայի նախագահի պաշտոնական կայքին:
Խորհրդարանի փոխխոսնակն ընտրվել է գաղտնի քվեարկությամբ: Քվեարկության մասնակցած 24 պատգամավորից 22-ն իրենց ձայնը տվել են Սերգեյ Մաթոսյանին:

«Լուսանցք» թիվ 33 (164), 2010թ.
Կարդացեք «Լուսանցք»-ի PDF տարբերակները www.hayary.org -ի «Մամուլ» բաժնում www.pressinfo.am -ի «Բեռնում» բաժնում