Ադրբեջանի բոլոր դեմքերը իսրայելական են… Բաքուն «Նաբուկո»-ով խաղացնում է Եվրոպան – «Լուսանցք»-ի գլխ

Իրանցի հոգեւորականներն արդեն պարբերաբար քննադատում են Ադրբեջանի կառավարությանը այն բանի համար, որ այդ երկրի մամուլում հաճախ են հայտնվում վիրավորական հոդվածներ Մոհամմադ մարգարեի վերաբերյալ, ինչը իրանական կողմը կապում է Ադրբեջան-Իսրայել հարաբերություննե-րի լավացման հետ: «Երբ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը մասնակցում է հրեաների մշակույթի կենտրոնի բացմանը եւ իր քայլը բացատրում իբրեւ այդ երկրում ազատության ու հանդուրժողականության դրսեւորում, ապա նմանօրինակ հակաիսլամական դրսեւորումների նկատմամբ որոշ շրջանակներ ինչու՞ են լռություն պահպանում»,- նշում են իրանական կայքերը: Անգամ Բաքվում հակաիսլամական նյութ է հրապարակվել ԻԻՀ նա-խագահ Մահմուդ Ահմադինեժադի՝ Ադրբեջան կատարելիք այցի նախաշեմին:

Արման Դավթյան

Արհեստական պետություն՝ ստեղծված փորձանք դառնալու համար
Բաքուն «Նաբուկո»-ով խաղացնում է Եվրոպային

Պատմական կտրվածքով միայն վերջերս ստեղծված Ադրբեջանի Հանրապետությունը ոչ միայն վտանգավոր է տարածաշրջանի խաղաղության ու կայունության համար, այլեւ Եվրոպայի գլխին էլ է դեռ փորձանք դառնալու: Բաքուն խաղացնում է (Անկարայի հետ միասին) «Նաբուկո»-ի գործոնը, բայց քանի դեռ Ռուսաստանից շահ ունի, այդ ծրագիրն այդպես էլ
«օդից չի իջեցնի»: Ապացու՞յց՝ խնդրեմ:
Նախ՝ արդեն «Նաբուկո»-ի հետ կապված Թուրքիայում (մենք Ադրբեջանն ու Թուրքիան առանձին չենք դիտարկում) մի քանի անգամ պայմանագրեր են ստորագրվել ու վերաստորագրվել, բայց սայլը տեղից չի շարժվում: Հետո՝ «Նաբուկո»-ի հիմնական մատակարարը պիտի դառնա Ադրբեջանը, որ ասում է ա-յո, բայց չի հաստատում դա, որպեսզի խողովոկաշարը սկսեն կառուցել «Նաբուկո»-ի կոնսորցիումի մեջ մտնող երկրները: Կամ՝ Եվրոպային չի ա-սում, որ ինքը իր արդյունահանած գազով հազիվ հասցնում է Ռուսաստանի հետ կնքված պայմանագրի դրույթները բավարարել: Կամ… չնայած ես Եվրո-պայի համար ապացույց բերողը չեմ: Եվրոպան էլ հաստատ լավ է հասկանում թյուրքական խաղը, դրա համար անընդհատ ներկայացուցիչ է ուղարկում Բաքվի դուռ, բայց այո-ն չի հաստատվում ու չի հաստատվում: Եվրոպան ուրիշ ճար չունի, ստիպված Բաքվին համոզելու տարբեր եղանակներ է մտածում՝ հուսալով, որ մի օր կնվազեցնի իր էներգետիկ կախվածության մակարդակը Ռուսաստանից… Հայկական կողմը հարկ է, որ ուշադիր հետեւի ընդհանրապես միջազգային էներգետիկ զարգացումներին, քանզի Բաքուն ու Անկարան մշտապես իբրեւ փոխհատուցում Արցախն են ուզում… Համոզված եմ՝ Եվրո-պան սա քաջ գիտակցում է…
Ինչեւէ, երկու օր առաջ Թուրքիայում ստորագրվել է «նաբուկոյական» հերթական համաձայնագիրը, բայց ոչինչ էլ չի փոխվել:
 «Nabucco Gas Pipeline GmbH» ընկերության գործադիր տնօրեն Ռեյնհարդ Միտչեկը, ով մշտապես ահազանգում է, թե «Նաբուկո» ծրագրի հետ կապված ֆինանսական խնդիրները լուծում չեն ստանում, իսկ այդ նպատակով վարկերի ստացման հնարավոր գործընթացը դժվարանում է, կրկին հերթակա՛ն անգամ նշել է, թե հերթակա՛ն պայմանագրով գազատարի հիմքերը դրվեցին: Իսկ «Նաբուկո»-ի շահագրգիռ մի կողմը՝ ադրբեջանականը, նկատի ունենալով այն փաստը, որ կոնսորցիումը (խոշոր բանկերի միավորվածություն) պլանավորել է դիմել միջազգային ֆինանսական կազմակերպություններին եւ գործակալություններին՝ վարկային միջոցներ ստանալու նպատակով, կարծում է, որ դա հազիվ հաջողվի, քանզի Եվրոպայում ոչ բոլորն են, որ հավա-տում են նշյալ նախագծի իրագործմանը: Այդ երկրներից կարելի է առանձնացել Գերմանիային, Ֆրանսիային եւ Իտալիային, որոնք թերահավատո-րեն են տրամադրված նշյալ գործարքին ու դա ամենեւին էլ չեն թաքցնում:
«Նաբուկո» նախագծին մասնակցելու երաշխիքներ դեռեւս չի ներկայացրել նաեւ նախագծի շահագրգիռ մյուս կողմը՝ Թուրքմենստանը: Թյու-րըմբռնումների տեղիք չտալու համար ասենք, որ, այո, Ադրբեջանը պետական մակարդակով հետաքրքրվածություն է հայտնել այն մասին, թե ուզում է մասնակցել «Նաբուկո»-ին, թե պատրաստ է քննարկել իր կողմից գազամատակարարման ծավալները, բայց երաշխիք, որ կվկայի «Նաբուկո»-ին պարտադիր մասնակցությունը, չի տվել: ««Նաբուկո»-ի առջեւ ոչ մի պարտավորություն Ադրբեջանը չի ստանձնել»,-հայտարարել է այդ երկրի արդյունաբե-րության եւ էներգետիկայի նախարարը:
Հստակեցնենք, այս պահի դրությամբ «Նաբուկո»-ի մասնակիցներն են ավստրիական OMV-ն, հունգարական MOL-ը, բուլղարական Bulgargaz- ը, ռու-մինական Transgaz- ը, թուրքական Botas-ը, գերմանական RWE-ն, որոնցից յուրաքանչյուրի մասնաբաժինը 16,67 տոկոս է: «Նաբուկո»-ի ընդհա-նուր արժեքի 30 տոկոսը կվճարեն նշյալ բաժնետերերը, իսկ մնացյալ 70 տոկոսը վարկատուների միջոցներով կլինի:
Այնուամենայնիվ, դեռ ամենասկզբում հայտարարված՝ «Նաբուկո»-ի շինարարության մեկնարկի տարեթիվը (ինչպես կանխատեսել էի եւ այդ մասին ա-ռավել մանրամասն գրել «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթում)` 2010-ը` ձգձգվեց, 2011թ.-ն՝ նույնպես: Երկու օր առաջ էլ Թուրքիա-յում խոսել են արդեն 2013թ. ծրագրին մեկնարկ տալու մասին:
Իսկ ռուսական կայքերը գրում են, թե «Նաբուկո»-ն չծնված՝ մահացել է: Բանն այն է, որ Իրանն ու Պակիստանը «համաձայնագիր էին ստորագրել գազա-մուղ կառուցելու մասին, որը կարող է ցրել «Նաբուկո» գազամուղի ծրագրի իրականացման հետ կապված վերջին հույսը»: Իրանն ու Պակիստանը գա-զամուղի կառուցման համաձայնագիրը, որով իրանական գազը պետք է առաքվի Պակիստանի Բալուջիստան եւ Սինդ նահանգներ, ստորագրել էին Թուր-քիայում: Պակիստանի նավթի նախարարը հայտարարել է, որ գազամուղի շինարարությունը սկսվել է անմիջապես ստորագրումից հետո: Այս՝ 2,1 հազար կմ երկարությամբ գազամուղը կարժենա, նախնական հաշվարկներով, 3-4 մլրդ դոլար եւ կմեկնարկի արդեն 2014թ.: Այլ կերպ՝ ճիշտ այն ժամանակ, երբ ծրագրված էր «Նաբուկո»-ով գազամատակարարումը: Իրանա-պակիստանյան գազամուղը ոչ միայն կբավարարի Պակիստանի գազի պահանջարկը, այլ նաեւ կա-րող է ունենալ հեռահար նպատակներ՝ Հնդկաստանով հասնելով Չինաստան:
Ռուսաստանի մասնագետներն արդեն սկսել են ծաղրել «Նաբուկո»-ն՝ ասելով, թե «կարեւորը գազախողովակը կառուցելն է, գազը՝ հետո»: ՌԴ ազգային է-ներգետիկ անվտանգության ֆոնդի տնօրենը նկատում է, որ Թուրքմենստանը հազիվ թե միանա  «Նաբուկո»-ին, քանզի պատրաստվում է Չինաստանին գազ մատակարարել:
«Նաբուկ
ո»-ի փորձություններն առջեւում են, որովհետեւ այս նախագիծը ստեղծված է հենց աշխարհաքաղաքական ենթատեքստով…

Արմենուհի Մելքոնյան
«Լուսանցք» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր

«Լուսանցք» թիվ 22 (198), 2011թ.
Կարդացեք «Լուսանցք»-ի PDF տարբերակները www.hayary.org -ի «Մամուլ» բաժնում www.pressinfo.am -ի «Բեռնում» բաժնում