Ե­րե­ւան­յան գծագ­րեր – Երբ փոք­րա­մաս­նութ­յուն­նե­րը ճնշում են մե­ծա­մաս­նութ­յան ի­րա­վունք­նե­ր

Սկիզ­բը՝ թիվ 5-9-ում

Կո­մայ­գու մյուս եր­կու «զրու­ցա­կից­ներս» էլ ա­ռանձ­նա­պես չեն տար­բեր­վում Բար­բիից, Գա­յու­լի­կից ու Դա­յա­նա­յից (ըն­թեր­ցող­նե­րիս հի­շեց­նեմ, որ նրանք ար­վա­մոլ­ներ են). նույն ան­պատ­կե­րաց­նե­լի մտա­հո­րի­զո­նը, «խղճից թույլ» հո­գի­նե­րը, զո­հի կեր­պա­րան­քը, հա­ցի փող աշ­խա­տե­լու անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նից ել­նող վի­ճա­կը: Հատ­կա­պես վեր­ջի­նը, մեղմ ա­սած, տա­րօ­րի­նակ է: «Հա­ցի փող աշ­խա­տե­լու հա­մար ձեռ ու ոտ ու­նես, գնա՛, մի տեղ բան­վո­րութ­յուն ա­րա՛»,- «հու­շում» եմ Բար­բիին: «Չի դզում»,- ծպաց­նում է:

Դե, ի­հար­կե, լավ է, ո­րով­հե­տեւ ար­վա­մոլ­ներն ի­րենց վա­ճառ­քից հա­ճույք են ստա­նում, իսկ թե ծեծ­վում էլ են՝ մտա­ծում են,-ծեծ­վում են, ո­րով­հե­տեւ տար­բեր­վում են, ա­զա­տա­միտ են, հա­մար­յա՝ գե­րա­զան­ցութ­յան կենտ­րոն են: Ու այս գի­տակ­ցումն էլ նրանց սա­դիս­տա­կան մեկ այլ հա­ճույք է պատ­ճա­ռում: Եվ բա­ցի այդ՝ ի՜նչ ­կա­րիք կա տանջ­վե­լու, ե­թե, օ­րի­նակ, հա­ճույ­քի հետ միա­սին, փո­ղից զատ, կա­րե­լի է նվեր­ներ էլ ստա­նալ: Նրանք բո­լորն էլ՝ բար­բի­նե­րը, գա­յու­լիկ­նե­րը, դա­յա­նա­նե­րը… չաշ­խա­տե­լու մի պատ­ճա­ռա­բա­նութ­յուն ու­նեին՝ ի­րենք աշ­խա­տել են, բայց աշ­խա­տան­քից վռնդվել են սե­ռա­կան կողմ­նո­րոշ­ման պատ­ճա­ռով: Իսկ սե­ռա­կան կողմ­նո­րո­շու­մը հայտ­նի է դար­ձել, ո­րով­հե­տեւ ի­րենք չեն կա­րո­ղա­ցել ի­րենց զսպել եւ, ա­սենք, մի օր սի­րա­հար­­վել են աշ­խա­տակ­ցին (հաս­կա­նալ՝ «ձեռք գցե­լով»՝ հան­կար­ծա­կիի բե­րել՝ հաս­կա­նա­լու հա­մար վեր­­ջի­նիս հե­ռա­հար ար­ձա­գան­քը,-սա է «սի­րա­հար­վել» բա­յի նր­­անց՝ կի­րա­ռա­կան բա­ցատ­րութ­յու­նը): Հե­տո էլ ա­սում են, թե դա ի­րենց անձ­նա­կան գործն է: Բա ե­թե անձ­նա­կան է, ին­չի՜ եք աշ­խար­հով մեկ տա­րա­ծում:

Ո­րով­հե­տեւ անբ­նա­կան այս տե­սա­կը տա­րած­վե՜լ­ է ու­զում:

Ընդ­լայն­վե՜լ­ է ու­զում: Մա­հա­ցու՝ օ­րի­նակ ՁԻԱՀ-ով հի­վանդ­ներն ինչ­պե՜ս­ են, մին­չեւ մեռ­նե­լը ա­նընդ­հատ վա­րա­կել են ու­զում եւ ինչ­քան շատ՝ այն­քան լավ: Դա այդ մեռ­նո­ղին հո­գե­կան թե­թե­ւութ­յուն է բե­րում: Ես չեմ ա­սում, այլ՝ տար­բեր երկր­նե­րի հո­գե­բան­նե­րը:

Հա, մի բան էլ, նրանք բա­վա­կա­նին ագ­րե­սիվ են: Հերք չէ, որ այ­գին զավ­թել են, ու նոր­մալ ե­րեւ­ան­­ցին չի կա­րո­ղա­նում այս­տեղ զբոս­նել, դեռ միա­միտ զբոս­նո­ղի հան­դեպ հար­ձա­կո­ղա­կան դիր­քո­րո­շում էլ են բռնում: Մի ան­գամ, երբ այ­գում Բար­բիի հետ էի «զրույ­ցի բռնվել» (տես նա­խորդ հա­մա­րը) տե­սա, որ մի կին հան­կար­ծա­կիի էր ե­կել նրանց հա­գու­կա­պից, իսկ երբ կող­քից հու­շել էին, որ այս լան­ջա ու ա­մեն ին­չա բաց «աղ­ջիկ­նե­րը» աղ­ջիկ­ներ չեն, այլ՝ տղա­ներ, կի­նը մեխ­վել էր ու տե­ղից շարժ­վել չէր կա­րո­ղա­նում:

«Մոր­քուր, քայ­լի, ար­ձա­նի դե­րը քեզ չի սա­զում»,-Բար­բիի ձայնն էր: Պատ­կե­րաց­նու՞մ­ եք, ինձ ինչ­պես եմ զսպել, որ ձայն չհա­նեմ՝ «չբռնվե­լու» ու հար­ցա­խույզս շա­րու­նա­կել կա­րո­ղա­նա­լու հա­մար:

«Վա՜յ, գե­տի­նը մտնի ձեզ բե­րող մե­րը, հա»,- սաս­տեց կի­նը: «Գե­տի­նը դու մտնես,-ձայ­նե­ցին բախ­տա­կից ար­վա­մոլ­նե­րը,-դու մեզ­նից լավն ե՞ս, այ խոզ, ոչ­խար: Ա­րի… (հայ­հո­յանք), բռնի… (հայ­հո­յանք)… կ­­յան­քում սենց բան տե­սած չես լի­նի… (հայ­հո­յանք)»: ­Կինն ա­րա­գաց­րեց քայ­լե­րը ու ի­րեն այ­գուց դուրս շպրտեց:

«Գնամ, հանգս­տաց­նեմ, որ չբո­ղո­քի»,- խա­բե­ցի Բար­բիին ու վա­զե­ցի կնոջ հե­տե­ւից: Լաց էր լի­նում, ա­սա­ցի. «Մայ­րիկ ջան, ա­րի գնանք ոս­տի­կա­նութ­յուն, բո­ղոք գրի, ես էլ կվկա­յեմ, որ այդ ա­մեն ին­չին ա­կա­նա­տես եմ ե­ղել»: «Այ բա­լա, ու՜մ ­բո­ղո­քեմ, ին­չի՜ հա­մար, խի մի­լի­ցե­քը սրանց չեն տես­նու՞մ, տո սրանց էլ թա­ղեմ, սրանց տե­րե­րին էլ»,- լա­ցե­լով էլ հե­ռա­ցավ:

Իսկ ոս­տի­կան­նե­րը տես­նու՞մ­ են, ի­հար­կե, տես­նում են ու, ինչ­պես մեր նա­խորդ հա­մար­նե­րից մե­կում էինք գրել, խնդի­րը խոր­քա­յին լու­ծել չեն ու­զում, ան­հա­տա­կան բո­ղոք-դի­մու­մի են սպա­սում:

Տես­նում են, լռում են ու ա­նու­նը դնում են՝ «եվ­րա­խոր­հուր­դը չի թող­նում»: Թե այն կնոջ խոս­քե­րով ա­սեմ՝ «տո Եվ­րո­պա­յին էլ թա­ղեմ, նրան լսող­նե­րին էլ հե­տը, Եվ­րո­պան ձեզ ա­սում է՝ տուն­ներդ մի մաք­րե՞ք, կամ մաք­րեք ու կեղ­տը կուլ տվե՞ք»:

Ոս­տի­կա­նա­պետ Վլա­դի­միր Գաս­­պար­յա­նը մի ա­ռի­թով լրա­գ­­րող­նե­րին ա­սաց. «Գրեք, թե­ման հնչեց­րեք, ես Ձեր կող­քին եմ»:

Ա­հա գրում ենք, եւ այն էլ ի՜նչ ­ձե­ւով ենք հնչեց­նում: 6 հրա­պա­րա­կու­մից բաղ­կա­ցած հոդ­վա­ծա­շա­րում ոս­տի­կան­նե­րին եւ ընդ­հան­րա­պես, ի­րա­վա­պահ ամ­բողջ հա­մա­կար­գին «հու­շել» ենք, թե ինչ­պես կա­րե­լի է այ­գին մաք­րել նրան­ցից եւ ինչ­պես խնդրին ամ­բող­ջա­կան լու­ծում տալ:

Հոդ­վա­ծա­շա­րը նա­մա­կով ու­ղարկ­վել է երկ­րի նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­յա­նին, ԱԺ նա­խա­գահ Սամ­վել Նի­կո­յա­նին, վար­չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­յա­նին, ոս­տի­կա­նա­պետ Վրա­դի­միր Գաս­պար­յա­նին եւ Ե­րե­ւա­նի քա­ղա­քա­պետ Տա­րոն Մար­գար­յա­նին՝ գրա­ռութ­յամբ, որ­տեղ մաս­նա­վո­րա­պես աս­վում է. «Ձեր ու­շադ­րութ­յունն եմ հրա­վի­րում մե­զա­նում ար­մա­տա­ցող մի բա­ցա­սա­կան եւ ա­­պազ­գա­յին ե­րե­ւույ­թի նկատ­մամբ, ո­րը հո­գե-բա­րո­յա­կան, ի­րա­վա-քա­ղա­քա­կան եւ ա­ռող­ջա­կան ու դաս­տիա­րակ­չա­կան լուրջ խնդիր­նե­րի առ­ջեւ կկանգ­նեց­նի մեր հան­րութ­յա­նը, ազ­գին, ե­թե մի­ջոց­ներ չձեռ­նարկ­վեն եւ մեր ազ­գա­յին պե­տութ­յու­նը ա­վե­լի հե­տե­ւո­ղա­կան չլի­նի իր քա­ղա­քա­ցի­նե­րի մե­ծա­մաս­նութ­յան ի­րա­վունք­նե­րը պաշտ­պա­նե­լու հար­ցե­րում»:

Կանդ­րա­դառ­նա՞ն այս խնդրին մեր պե­տա­կան այ­րե­րը:

Միան­գա­մից կաս­կա­ծե­լը դաս­տիա­րակ­ված մար­դու հա­մար է­թի­կա­յի կա­նոն­նե­րից դուրս է:

Բայց միան­գա­մից միան­շա­նակ հա­վա­տա­լն­ էլ միամ­տութ­յուն է՝ մեր պե­տա­կան այ­րե­րի նա­խատ­րա­մադր­վա­ծութ­յու­նը հաշ­վի առ­նե­լով: Ուս­տի՝ ճիշ­տը սպա­սելն է: Խոս­տա­նում ենք մեր ըն­թեր­ցող­նե­րին, որ պա­տաս­խա­նի մա­սին ան­պայ­ման կտե­ղե­կաց­նենք:

 
Իբ­րեւ վեր­ջա­բան

Նյու­թը պատ­րաստ էր տպագ­րութ­յան, երբ «Լու­սանցք»-ը ոս­տի­կա­նութ­յու­նից գր­­ու­թյուն ստա­ցավ այն մա­սին (ի մի­ջի այ­լոց, ար­ձա­գան­քը ա­րագ ե­ղավ, ուս­տիեւ՝ ճիշտ էինք, երբ ա­սում էինք, թե միան­գա­մից կաս­կա­ծե­լը դաս­տիա­րակ­ված մար­դու հա­մար է­թի­կա­յի կա­նոն­նե­րից դուրս է), թե մեր թո­ղար­կում­նե­րը քննարկ­ման հա­մար ու­ղարկ­վել են ոս­տի­կա­նութ­յան կազ­մա­կերպ­ված հան­ցա­վո­րութ­յան դեմ պայ­քա­րի գլխա­վոր վար­չութ­յուն:

Գու­ցե գոր­ծըն­կեր­ներս ինձ մե­ղադ­րեն լրագ­րո­ղա­կան միամ­տութ­յանս հա­մար, բայց, կար­ծես, վստահ եմ, որ հնչեց­րածս խն­­դի­րը լու­ծում կստա­նա, թե­կուզ եւ ոս­տի­կա­նութ­յան ներ­քին քննար­կում­նե­րի մա­սին ինձ, ինչ-ինչ հաս­կա­նա­լի նկա­տա­ռում­նե­րից ել­նե­լով, չտե­ղե­կաց­վի եւ հե­տաքրք­րա­սի­րութ­յունս չբա­վա­րար­վի:

Խնդիր չեմ տես­նում, կա­րե­ւո­րը ճիշտ լու­ծումն է…

Ա. Մել­քոն­յան

Հ.Գ.-1 – Լու­սան­կա­րը դարձ­յալ Մա­մուլ.am-ից է վերց­ված:

Հ.Գ. – 2 – Մի հարց առ­կախ մնաց (ոչ մեզ հա­մար, այլ՝ եվ­րա­խորհր­դի խոր­հուրդ­նե­րով ապ­րող­նե­րի).- աշ­խար­հում բժիշկ­նե­րի մի մասն ա­սում է, որ հա­մա­սե­ռա­մո­լութ­յու­նը հոր­մո­նալ խախտ­ման հե­տե­ւանք է, մի մասն էլ թե՝ հո­գե­կան խախտ­ման արդ­յունք է: Եր­կու դեպ­քում էլ՝ բու­ժում է անհ­րա­ժեշտ: Հի­մա՝ ի՜նչ­ է ար­վում, երբ մար­դը հե­րիք չէ, որ բուժ­վել չի ցան­կա­նում, դեռ մի բան էլ ա­վե­լի՝ իր­պես­ներ է բու­ծել ու­զում, ա­սել է թե՝ վա­րա­կում է ու­րիշ­նե­րին կամ հա­սա­րա­կա­կան սպառ­նա­լիք է ու­րիշ­նե­րի հա­մար: Ի՞նչ­ են ա­նում բուժ­վել չցան­կա­ցո­ղին, կամ՝ հար­կա­դիր բուժ­ման են ու­ղար­կում, կամ՝ մե­կու­սաց­նում են: Այս­պես չէ՞…

Հ.Գ. -3 – Ազ­գա­յին անվ­տան­գութ­յան հի­մա ար­դեն մի նախ­կին՝ այս­պես ա­սած թե­թեւ դա­սա­յին աշ­խա­տա­կից (թեեւ դրանց նախ­կի­նը չի լի­նում՝ ան­կախ մի ժա­մա­նակ զբա­ղեց­րած աս­տի­ճա­նա­կար­գից կամ կշ­­ռից) ինձ հետ այս թե­մա­յի շուրջ զրույ­ցում ան­հե­թեթ մտքեր դուրս տվեց: Հի­մա ճշ­­տում­ներ ենք ա­նում՝ դա նրա անձ­նա­կա՞ն, թե հա­մա­կար­գի թե­կուզ մի բաժ­նի տե­սա­կետն է:

Ե­թե վեր­ջին տար­բե­րակն է, ա­պա սկան­դա­լա­յին բա­ցա­հայ­տում­ներ կա­րող են ար­վել…

«Լու­սանցք» թիվ 10 (231), 2011թ.