Ցի­նիզ­մը՝ ադր­բե­ջա­նա­կան հա­տկութ­յուն

«Ցի­նիզ­մի ա­ռանձ­նա­հա­տուկ դրս­­ե­ւո­րում է, երբ Հա­յաս­տա­նի հան­դեպ սին մե­ղադ­րանք­ներ է հնչեց­նում մի երկ­րի ղե­կա­վա­րը, ում իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը միջ­նա­դար­յան մե­թոդ­նե­րով ջար­դեր, էթ­նիկ զտում­­ներ են կազ­մա­կեր­պել հա­յու­թ­­յան դեմ, մի երկ­րի, որ­տեղ հե­րո­սաց­նում են գի­շե­րը քնած մար­դ­­կանց դա­ժա­նա­բար կաց­նա­հա­րո­ղ­­նե­րին, մի երկ­րի, որ­տեղ ա­հա­­­բե­կիչ­նե­րին հա­տուկ գոր­ծե­լա­ո­ճով՝ պա­տան­դին նվաս­տաց­նում են տե­սախ­ցի­կի առ­ջեւ, ա­պա սպ­­ա­նում, մի երկ­րի, որ­տեղ ա­հա­բե­կիչ­նե­րին բ­­նո­րոշ ձե­ռագ­րով բար­­բա­րո­սա­բար ոչն­չաց­վում են դա­րե­րի պատ­մութ­յուն ու­նե­ցող մշա­կու­թա­յին կո­թող­նե­րը»,- աս­ված է մեր ԱԳՆ հայ­տա­րա­րութ­յու­նում:

ՄԱԿ-ի կա­նո­նադ­րութ­յան նպա­տա­կ­­նե­րին եւ սկզբունք­նե­րին հա­կա­սող՝ Ադր­բե­ջա­նի ղե­կա­վա­րութ­յան շա­րու­նա­կա­կան սպառ­նա­լիք­նե­րը տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին կա­յու­նութ­յա­նը եւ անվ­տան­գութ­յա­նը, ռազ­մա­տենչ ու թշնա­մանք սեր­մա­նող սա­­դ­­րիչ հայ­­տա­րա­րութ­յուն­ներն ան­հա­րիր են ՄԱԿ-ի ան­դամ պե­տութ­յա­նը եւ հար­ված են հասց­նում Անվ­տան­գութ­յան խորհր­դի հե­ղի­նա­կութ­յա­նը, ո­րի ան­դամ վեր­­ջերս դար­ձավ Ադր­բե­ջա­նը:

Գո­հար Վա­նես­յան

Գոր­ծակ­ցութ­յուն  «Ալ-Քաի­դա»-ի հետ

ՄԱԿ-ում տե­ղի է ու­նե­ցել Անվ­տան­գութ­յան խորհր­դի հա­կաա­հա­բեկ­չութ­յան հար­ցե­րով զբաղ­վող կո­մի­տե­նե­րի զե­կույց­նե­րի քն­­նար­կում, որն անց­կաց­վել է Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հութ­յան ներ­քո: Վեր­ջինս փոր­ձել է չա­րա­շա­հել նա­խա­գա­հո­ղի իր դիր­քը՝ մեր­ժե­լու հա­մար հան­դիպ­մա­նը ե­լույթ ու­նե­նա­լու Հա­յաս­տա­նի խնդրան­քը՝ գի­տակ­ցե­լով, որ հայ­կա­կան կողմն ան­­պա­տաս­խան չի թող­նի ան­ցած շա­բաթ ՄԱԿ-ի այդ մարմ­նում Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հի ցի­նիկ եւ ստա­հոդ հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րը: ԱԽ ան­դամ եր­կր­­նե­րի ճնշման հե­տե­ւան­քով ադր­բե­ջա­նա­կան նա­խա­գա­հութ­յու­նը ստիպ­ված է ե­ղել ե­լույ­թի հնա­րա­վո­րութ­յուն ըն­ձե­ռել ՄԱԿ-ում ՀՀ մշ­տա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ դե­ս­­պան Կա­րեն Նա­զար­յա­նին:

Ա­հա­բեկ­չութ­յան հան­ցա­գոր­ծ­­ու­թ­­յան անդր­սահ­մա­նա­յին բնույ­թը հաշ­վի առ­նե­լով՝ ­դես­պա­նը նշ­­ել է, որ այս բնա­գա­վա­ռում տա­րա­­ծա­շր­­ջա­նա­յին հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան հիմ­նա­կան խո­չըն­դոտ­նե­րից է հա­րե­ւան երկր­նե­րի հետ սահ­ման­նե­րի փակ լի­նելն, ու խո­րը մտա­հո­գութ­յուն հայտ­նել, որ մի­ջազ­գա­յին կա­ռույց­ներն հստա­կո­րեն մատ­նան­շում են, թե Ադր­բե­­ջա­նի տա­րածքն ա­զատ գործ­ած­վում է տար­բեր ա­հա­բեկ­չա­կան ու ծայ­րա­հեղ կրո­նա­կան խմ­­բա­վո­րում­նե­րի կող­մից, ո­րոնք այդ եր­կիրն ի­րենց հան­­ցա­գործ գոր­ծու­նեութ­յան հա­մար ա­պա­հով մի­ջա­վայր են հա­մա­րում: Կ. Նա­զար­յա­նը նաեւ հա­վե­լել է, որ այդ խմբա­վո­րում­նե­րը կով­կաս­յան տա­րա­ծաշր­ջա­նով մեկ զբաղ­վել են մարդ­կանց, զեն­քի ու փո­ղե­րի ա­պօ­րի­նի փո­խա­դր­­մամբ, ո­րի հա­մար էլ մի­ջազ­գա­­յին հան­րութ­յու­նը շա­րու­նա­կում է ա­հա­զան­գել Ադր­բե­ջա­նի կող­մից ձեռ­նարկ­ված ան­բա­վա­րար հա­կա­ա­հա­բեկ­չա­կան քայ­լե­րի առն­չութ­յամբ: Նշվել է, որ հայտ­նի ու լա­վա­գույնս փաս­տագր­ված է «Ա­դր­­բե­ջա­նի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի կապն ալ-Քաի­դա­յին հա­րող ա­հա­բեկ­չա­կան խմբե­րի հետ, ո­րոնք փոր­­ձել են պա­տե­րազ­մել Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի դեմ 90-ա­կան­նե­րի սկզբին եւ որ այդ պատ­ճա­ռով էլ անհ­րա­ժեշտ է դրս­­ե­ւո­րել զգո­նու­թ­­յուն՝ թույլ չտա­լու ա­հա­բե­կիչ­նե­րի հա­վա­քագ­րումն ու ծայ­րա­հե­ղա­կան­նե­րի կող­մից տա­րա­ծա­շր­­ջա­նի փխրուն ի­րա­վի­ճա­կի կր­կ­նա­կի շա­հար­կումն ա­հա­բեկ­չութ­յուն­նե­րի ու սադ­րանք­նե­րի մի­­­ջո­ցով»:

Ի դեպ, որ­պես Անվ­տան­գութ­յան խորհր­դի փաս­տա­թուղթ, ՄԱԿ-ում պաշ­տո­նա­պես շրջա­նա­ռվել է ՀՀ­ ԱԳՆ հայ­տա­րա­­րութ­յունն Իլ­համ Ա­լիե­ւի մա­յի­սի 4-ի ե­լույ­թի ա­ռն­­չութ­յամբ, որն (ե­լույ­թը) ա­ռա­ջա­ց­­րել է ան­­դամ եր­կր­­նե­րի տա­րա­կու­­սանքն ու ան­թա­քույց դժ­­­գո­հու­թ­­յու­նը:

Ար­տակ Հա­յոց­յան

Փա­կել են Մա­մեդ­յա­րո­վի բե­րա­նը

Ար­ժա­նի հա­կա­հար­ված ադր­բե­ջա­նա­կան ստե­րին

Ե­գիպ­տո­սի Շարմ էլ-Շեյխ քա­ղա­­քում կա­յա­ցավ Չմիա­ցած եր­կր­­նե­րի շարժ­ման (ՉԵՇ) արտ­գործ­­նա­խա­րար­նե­րի հան­դիպ­ու­մը: Ե­լույ­թով հան­դես է ե­կել ԱԳ նա­խա­րար Էդ­վարդ Նալ­բանդ­յա­­նը, ով նշել է, որ հան­դի­սա­նա­լով ՉԵՇ-ի դի­տորդ, Հա­յաս­տա­նը կի­սում է այդ կազ­մա­կեր­պութ­յան ար­ժեք­նե­րը, ո­րոնք հիմն­ված են ՄԱԿ-ի կա­նո­նադ­րութ­յան նպա­տա­կ­­նե­րի ու սկզբունք­նե­րի, մար­դու հիմ­նա­րար ի­րա­վունք­նե­րի հան­դեպ հար­գան­քի հի­ման վրա: Անդ­րա­դառ­նա­լով ար­ցախ­յան հիմ­նա­խն­դ­րին՝ մեր նա­խա­րա­րը, դի­մե­լով ներ­կա արտ­գործ­նա­խա­րար­նե­րին, ա­սել է. «Բո­լորդ հաս­կա­նում եք Ադր­բե­ջա­նի ԱԳ նա­խա­րա­­րի հայ­տա­րա­րութ­յան քա­րոզ­չա­կան բնույ­թը, ո­րը հա­վել­յալ մեկ­նա­բա­նութ­յան կա­րիք չու­նի: Հա­­մոզ­ված եմ, որ կա­րե­ւոր է այս հար­գար­ժան լսա­րա­նին ներ­կա­յաց­նել Ադր­բե­ջա­նի կող­մից այս հան­դիպ­ման հայ­տա­րա­րութ­յան 382-րդ ­պար­բե­րութ­յան շուրջ ի­րա­կա­նաց­վող մա­նի­պուլ­իա­ցիա­նե­րի վե­րա­բեր­յալ ի­րո­ղութ­յու­նը: Ադր­բե­ջա­նը ըն­դա­մե­նը մեկ տա­րի ա­ռաջ դար­ձավ ՉԵՇ-ի ան­դամ, եւ ար­­դեն փոր­ձում է, շա­հար­կե­լով իր ան­դա­­մակ­ցութ­յու­նը, թյու­րի­մա­ցութ­յան մեջ գցել կազ­մա­կեր­պու­թ­­յան ան­դամ երկր­նե­րին՝ ուղ­ղոր­դե­լով նրանց մի­ջազ­գա­յին հա­ն­­րու­թ­­յան դիր­քո­րո­շում­նե­րի դեմ»:

Ադր­բե­ջա­նի ԱԳ նա­խա­րար Էլ­մար Մա­մեդ­յա­րո­վի ա­սած­նե­րը հա­­կա­սութ­յան մեջ են մտնում բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցի տրա­մա­բա­նութ­յա­նը, ո­գուն ու ձ­­ե­ւա­կեր­պու­մ­­նե­րին, ո­րոնք ար­տա­ցոլ­ված են ԵԱՀԿ ՄԽ ­հա­մա­նա­խա­գահ եր­կր­­նե­րի՝ Ռու­սաս­տա­նի, Ֆրան­սի­ա­­յի, Մի­աց­յալ Նա­հանգ­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րի լ՛ Աք­վի­լա­յում, Մուս­կո­կա­­յում եւ Դո­վի­լում ըն­դուն­ված հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րում, ինչ­պես նա­­­եւ ԵԱՀԿ շր­­ջա­նակ­նե­րում՝ Աս­տա­նա­յի գա­գա­թա­ժո­ղո­վին, Հել­սին­­կիի, Ա­թեն­քի, Ալ­մա­թիի, Վիլ­նյու­սի նա­խա­րա­րա­կան հան­դի­պու­մ­­նե­րի շրջա­նակ­նե­րում Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հիմ­նախնդ­րի կար­գա­վոր­ման վե­րա­բեր­յալ ըն­դուն­ված հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րում: Իսկ այդ փաս­տաթղ­թե­րը կա­րե­ւո­րում են մի­ջազ­գա­յին ի­րա­վուն­քի 3 սկզբ­­ու­ն­ք­նե­րի՝ ու­ժի կամ ու­ժի սպառ­նա­­լի­քի չկի­րառ­ման, ժո­ղո­վուրդ­նե­­րի ի­րա­վա­հա­վա­սա­րութ­յան ու ինք­նո­րոշ­ման ի­րա­վուն­քի եւ տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նութ­յան՝ որ­պես ԼՂ­-ի հի­մ­­նա­խնդ­­րի կար­­գա­վոր­ման ան­կ­­յու­նա­քա­րա­յին տար­րեր: Ադր­բե­ջա­նա­­­կան մո­տե­ցու­մը ան­տե­սում է ինք­նո­րոշ­ման ի­րա­վուն­քի սկզբ­­ուն­­քը եւ չի օգ­տա­գոր­ծում մի­ջազ­գա­յնո­րեն ըն­դուն­ված «Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հիմ­նախն­դի­ր» ե­զ­­րույ­թը, ին­չն­ ըստ հայ նա­խա­րա­րի, ոչ միայն վտան­գում է բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցը եւ փխրուն ի­րա­վի­ճա­կը հա­կա­մար­տութ­յան գո­տում, այ­լեւ հա­կա­սում է ՉԵՇ-ի հի­մ­­նա­րար սկզբուն­ք­­նե­րին: Ադր­բե­ջա­նի հա­մար սո­վո­րա­կան է դար­ձել մի­ջա­զ­­գա­յին ի­րա­վուն­քի հիմ­նա­րար նոր­մե­րի եւ ձեռք բեր­ված պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­նե­րի խա­խ­­տու­մը ու ո­րե­ւի­ցե մե­կի հա­մար ա­նա­կն­­կալ չէ, որ այս եր­կի­րը, լի­նե­լով ՉԵՇ-ի ան­դամ, շա­րու­նա­­կա­բար խա­խ­­տում է «Բան­դուն­գի սկզբ­­ուն­­ք­­նե­րը»՝ խտ­­րա­կա­­նութ­յուն եւ ազ­գա­յին ա­տե­լութ­յուն քա­րո­զե­լով: Բաք­վի ղե­կա­վա­րութ­յան հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րը, թե «Ադր­բե­ջա­նի թիվ 1 թշ­­նա­­մին աշ­խար­հի հա­յերն ե­ն», հա­վաս­տում են դա: Մի­ջազ­գա­յին կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րը հա­մա­պա­տաս­խան գնա­հա­տա­կան­ներ են տվել Ադր­բե­ջա­նում քսե­նո­ֆո­բի­ա­յի, ռա­սիզ­մի եւ ան­հան­դուր­ժո­ղա­կա­նութ­յան դրե­սեւ­ո­­րում­նե­րի­ն­ եւս:

«Բան­դուն­գի սկզբունք­նե­րի­ն» հա­կա­սող՝ Ադր­բե­ջա­նի ղե­կա­վա­ր­­ու­­թ­­յան շա­րու­նա­կա­կան սպառ­նա­լիք­նե­րը տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին կա­յու­­նութ­յա­նը եւ անվ­տան­գութ­յա­նը, ռազ­մա­տենչ ու թշնա­մանք սեր­­մա­­­նող սադ­րիչ հայ­տա­րա­րութ­յուն­ներն ան­հա­րիր են ՉԵՇ-ի ան­դամ պե­տութ­յա­նը եւ ա­վե­լին, հար­ված են հասց­նում այս կազ­մա­կեր­պութ­յան հե­ղի­նա­կութ­յա­նը: Եվ, երբ Ադր­բե­ջա­նի ԱԳ նա­խա­րա­րը փոր­­ձել է խո­սել ար­ցախ­յան խն­դ­րից, նրա խո­սա­փո­ղը ան­ջա­տել են եւ չեն միաց­րել հե­տո:

Սա այս հան­դիպ­ման ներ­քին խո­հա­նո­ցից է հայտ­նի դար­ձել, եւ նա­խա­րար Մա­­­մադ­յա­րո­վը այդ­պես էլ չի կա­րո­ղա­ցել Ադր­բե­ջա­նի տե­սա­կետ­նե­րը ներ­կա­յաց­նել այս հիմ­նա­խն­դ­րի վե­­րա­բեր­յալ: Ար­ցախ­յան հիմ­նա­խնդ­­րի կար­գա­վոր­ման վե­րա­բեր­յալ Ադր­բե­ջա­նի ա­ռա­ջար­կած պար­բե­րութ­յու­նն­ ի սկզբա­նե կրել է խիստ միա­կող­մա­նի բնույթ, մաս­նա­վո­րա­պես նույ­նիսկ նե­ր­­առ­­­ված չի ե­ղել ու­ժի չկի­րառ­ման եւ խա­ղաղ կար­գա­վոր­ման մա­սին դրույ­թը, սա­կայն տա­րաբ­նույթ ճն­­շում­նե­րից հե­տո Ադր­բե­ջա­նը ստի­պ­­ված է ե­ղել հա­մա­ձայ­նել վե­րո­հիշ­յալ դր­­ույ­թ­­նե­րի ընդգրկ­մա­նը:

Ու­րուգ­վա­յը, Ալ­ժի­րը եւ այլ եր­կր­­ներ մեջ­բե­րել են ՀՀ­ ԱԳ նա­խա­րա­րի ե­լույ­թի դրույթ­նե­րը ար­ցախ­յան հիմ­նախնդ­րի ինք­նո­րոշ­ման ի­րա­վուն­քի հի­ման վրա լուծ­ման վե­րա­բեր­յալ եւ ի­րենց ա­ջակ­ցութ­յու­նը հայտ­նել այդ դիր­քո­րոշ­մա­նը: Հա­յաս­տա­նի ԱԳ նա­խա­րա­րը ա­ռան­ձին հան­դի­պում­ներ է ու­նե­ցել նաեւ Չմիա­ցած երկր­նե­րի շար­ժ­­ման բո­լոր երկր­նե­րի արտ­գործ­նա­խա­րար­նե­րի հետ:

Կա­րեն Բալ­յան

Ծի­ծա­ղե­լի «Եվ­րա­տե­սիլ»-ը՝ Բաք­վում

«Independent» պար­բե­րա­կանն անդ­րա­դար­ձել է Ադր­բե­ջա­նում «Եվ­րա­տե­սիլ 2012» եր­գի մրցույ­թի նա­խօ­րեին տե­ղի ու­նե­ցող ի­րա­դար­ձութ­յուն­նե­րին. «Ադր­բե­ջա­նում մի շարք ի­րա­վա­պաշտ­պան­ներ նշում են, որ կա­ռա­վա­րութ­յու­նը, ո­րի գլուխ կանգ­նած է բռնա­պետ Իլ­համ Ա­լիե­ւը, օգ­տա­գոր­ծում է մրցույ­թը, որ­պես­զի մի­ջազ­գա­յին հան­րութ­յան ու­շադ­րութ­յու­նը շե­ղի Ադր­բե­ջա­նում առ­կա մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի ոտն­ա­հար­ման վե­րա­բեր­­­յալ քննա­դա­տութ­յուն­նե­րից: «Ա­զա­տութ­յու­ն» ռ/կ-ի թղթա­կից Խա­դի­ջա Իս­մաի­լո­վան շատ լավ գի­տի, թե Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հին հա­կա­ռակ­վե­լու դեպ­քում ինչ է լի­նում, երբ նա բա­ցա­հայ­տեց կա­շա­ռա­կե­րութ­յան մի շարք դեպ­քեր, ո­րոնք կապ­ված էին նա­խա­գա­հի ըն­տա­նի­քի ան­դամ­նե­րի հետ, ինչ­պես նաեւ այն, որ «Եվ­րա­­­­տե­սիլ 2012» եր­գի մրցույ­թի մար­զա­հա­մեր­գա­յին սրահ կա­ռու­ցե­լուց ֆի­նան­սա­կան մեծ օ­գուտ­ներ է ու­նե­ցել նա­խա­գա­հի ըն­տա­նի­քը: Նա նա­մակ է ստա­ցել, որ­տեղ նրան զգու­շաց­րել էին, որ իր ին­տիմ տե­սան­յու­թե­րը կտե­ղադր­վեն հա­մա­ցան­ցու­մ. «Նրանք ինձ զգու­շաց­նում էին, որ ե­թե ես իմ ու­սում­նա­սի­րութ­յուն­նե­րը չդա­դա­րե­ց­­նեմ, նրանք կհրա­պար­կեն այդ տե­սան­յու­թը: Նրանք հաշ­վար­կել էին, որ ես կա­մա­չեմ ու լուռ կմն­­ամ: Բայց նրանց հաշ­վար­կը սխալ դուրս ե­կա­վ»,- նշել էր Իս­մա­յի­լո­վան, ով միա­կը չէ, որ «տա­ռա­պում է «Եվ­րա­տե­սի­լի» պատ­ճա­ռով:

«Crystal Hall»-ի շրջա­կայ­քում ապ­րող բնա­կիչ­նե­րը նույն­պես զոհ են դար­ձել եր­գի մրցույ­թի պա­տ­­ճա­ռով. նրանց տնե­րը ա­պօ­րի­նի քանդ­վել են, ու նրանք դրա հա­մար պատ­շաճ փոխ­­հա­տու­ցում չեն ստա­ցել: Ադր­բե­ջա­նի կա­ռա­վա­րութ­յունն է քա­ղա­քա­կա­նաց­րել այդ մրցույ­թը, քա­­նի որ Մեհ­րի­բան Ա­լիե­ւա­յին նշ­­ա­նա­կել է նա­խա­պատ­րաս­տա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գահ:

«Ե­թե Ա­րեւ­մուտ­քից ի­րա­կան ճնշում լի­ներ այն­պի­սի ի­րա­դար­ձութ­յան ժա­մա­նակ, ինչ­պի­սին է «Եվ­րա­տե­սիլ 2012» եր­գի մրցույ­թը, ա­պա իշ­խող կլա­նը վախ կու­նե­նար: Ե­թե լի­նի այն վա­խը, որ Ե­վ­­րո­պա­յում գտնվող նրանց բո­լոր մի­լիոն­նե­րը, ինչ­պես նաեւ նր­­անց ա­ռանձ­նատ­նե­րը եւ սե­փա­կա­նութ­յուն­նե­րը նրան­ցից կվերց­նեն, նրանք ա­մեն ին­չի մա­սին նո­րից կմտա­ծեին: Ծի­ծա­ղե­լի է՝ «Եվ­րա­տե­սիլ 2012» եր­գի մրցույ­թը տե­ղի է ու­նե­նում մի երկ­րում, ինչ­պի­սին է Ադր­բե­ջա­նը՝ մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի ոտ­նա­հար­ման նման­ա­տիպ փա­ս­­տե­րով: Հիա­նա­լի կլի­նի, որ մաս­նա­կից­նե­րից ո­րե­ւէ մե­կը բե­մա­հար­թա­կից հի­շեց­նի իշ­խող ռե­ժի­մի մա­սի­ն»,- նշել է մեկ այլ լրագ­րող՝ Աբ­բա­սո­վը:

Ա­նի Մա­րութ­յան

«Լու­սանցք» թիվ 18 (239), 2011թ.