Սրանք ա­տում են բուն ՄԱՐԴ-ուն

Որ ե­կե­ղե­ցա­կան­նե­րը հայտն­վել էին հա­կա­հա­մա­սե­ռա­կան­նե­րի եր­թին, ո­գե­ւո­րիչ էր, սա­կայն ե­կե­ղե­ցա­կան դա­սը մի բան եր­կար պա­հել չի սի­րում: Հով­հան­նես ե­կե­ղե­ցու հո­գե­ւոր սպա­սա­վոր Տեր Շմա­վոն քա­հա­նա Ղե­ւոնդ­յա­նը, ա­սել է, որ ոչ թե պետք է շա­րու­նա­կա­բար խո­սել ու տար­բեր մա­կար­­դակ­նե­րում քննար­կել կամ մեկ­­նա­բա­նել տե­ղի ու­նե­ցա­ծը, այլ զուտ պետք է տալ օ­րեն­քով սահ­ման­ված ե­րե­ւույ­թի ճիշտ գնա­հա­տա­կան եւ օբ­յեկ­տի­վո­րեն ներ­կա­յաց­նել պա­տա­հար­նե­րը. «Ան­տար­բե­րութ­յու­նը եւս մեղ­քե­րից մեկն է»,- ա­սել է հո­գե­ւո­րա­կա­նը:

Լավ է, որ գո­նե քա­հա­նան շեշ­տել է, թե Հայ ա­ռա­քե­լա­կան ե­կե­ղե­ցին հո­մո­սեք­սո­ւա­լիզ­մը չի ըն­դու­նում, քա­նի որ այն հա­կաաստ­վա­ծա­յին է. «Նման մար­դիկ ու­նեն հո­գե­բա­նա­կան խնդիր­ներ եւ կա­րիք ու­նեն օգ­նութ­յան: Մենք՝ հո­գե­ւո­րա­կան­ներս, նույն­պես այս ուղ­ղութ­յամբ ա­նե­լիք­ներ ու­նենք: Սա­կայն հո­գե­ւո­րա­կան­նե­րին հա­մա­սե­ռա­մոլ­նե­րը չեն դի­մում: Մենք կօգ­նենք, ե­թե նրանք դի­մեն… Նույ­նը կա­րե­լի է ա­սել նաեւ ան­բա­րո կա­նանց մա­սին: Ի­հար­կե, ե­թե նրանք գան ե­կե­ղե­ցի եւ ան­վա­յել պա­հեն ի­րենց, նրանց ներ­կա­յութ­յունն ան­ցան­կա­լի կլի­նի»:

Հո­գե­բա­նա­կան գի­տութ­յուն­նե­րի դոկ­տոր Սամ­վել Խու­դո­յա­նն­ այն կար­ծի­քին է, որ «հո­մո­սեք­սու­ա­լիզ­մը դե­ռա­հա­սութ­յան շրջա­նից ե­կող‘ սե­ռա­կան բնազ­դի խան­գա­րում­նե­րից է, ո­րը բուժ­ման կա­րիք չու­նի, բայց ո­րո­շա­կի կա­նոն­նե­րի պահ­պան­ման դեպ­քում կա­րող է զսպվել»: Նրա խոս­քով՝ ներ­կա­յիս աշ­խար­հում վտան­գա­վո­րը ոչ թե բուն ե­րե­ւույթն է, այլ նրա քա­րոզ­չութ­յու­նը. «Ա­մե­նավ­տան­գա­վո­րը պրո­պա­գան­դան է: Չեմ կար­ծում, որ մեր երկ­րում հո­մո­սեք­սո­ւա­լիզ­մը սրված է: Փոր­ձում են ար­հես­տա­կան սրել դրսից… հենց այդ քա­րոզ­չութ­յանն է միտ­ված «հո­մո­ֆոբ» կամ «հո­մո­սեք­սո­ւալ մարդ­կանց ա­տող» տեր­մի­նի լայն օգ­տա­գոր­ծու­մը սե­ռա­կան փոք­րա­մաս­նութ­յուն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի կամ նրանց պաշտ­պան­նե­րի ու հա­մա­կիր­նե­րի կող­մից: Նմ­­ան տեր­մի­նի օգ­տա­գործ­մամբ՝ նր­­անք ար­հես­տա­կան անջր­պետ են ստեղ­ծում եւ նպաս­տում հո­մո­սեք­սո­ւա­լիզ­մի պրո­պա­գան­դա­յին»:

Իսկ հո­գե­բույժ Սամ­վել Սու­քի­աս­յա­նը վստահ է, որ որ­քան հան­րութ­յան մեջ կա­րե­ւոր­վում է այս ե­րե­ւույ­թը եւ խոս­վում դրա մա­սին, այդ­քան այն տա­րա­ծում է գտնում: «Ու­զած, թե չու­զած՝ այս ե­րե­ւույ­թը կա նաեւ Հա­յաս­տա­նում: Ուղ­ղա­կի նրանց պետք է ըն­դու­նեն որ­պես ու­րիշ­ներ: Մենք որ­քան մատ­նա­ցույց ա­նենք, խնդիրն այն­քան գնա­լով սրա­նա­լու է»:

Իսկ հայ ա­րի­նե­րը ինչ­պես նախ­­­կի­նում, այ­սօր էլ պնդում են որ հա­մա­սե­ռա­կա­նութ­յու­նը եւ մո­լա­գա­րա­կան այլ սե­ռա­կան դրսեւ­ո­րում­նե­րը ոչ միայն հա­կաաստ­վա­ծա­յին, այ­լեւ՝ հա­կաա­րար­չա­կան են: Ա­րար­չի ի­րա­վունք­նե­րը ան­գամ «մի­ջազ­գա­յին հան­րութ­յուն» կոչ­ված սին հա­զա­րա­դեմ (կամ ան­դեմ) զանգ­վա­ծը չի կա­րող ձե­ւա­խե­ղել ու այ­լա­կեր­պել ա­մե­նա­տար­բեր մո­լութ­յուն­նե­րով, հո­գե­ւոր, թե սե­ռա­կան՝ միեւ­նույնն է: Մո­լա­գա­րութ­յուն­նե­րը հա­կազ­գա­­յին ու հա­կա­պե­տա­կան են,  հա­կաբ­նա­կան, ու­ստիեւ՝ մեր­ժե­լի: Ա­մե­նաայլ­յատ­յաց­նե­րը սե­ռա­կան եւ հո­գե­ւոր փոք­րա­մաս­նութ­յուն­ներն են: Սրանք ա­տում են բուն ՄԱՐԴ-ուն:  Մեր այ­սօր­վա հյու­րը՝ ՀԱՄ ա­ռաջ­նոր­դ­ Ար­մեն Ա­վե­տիս­յա­նը ժա­մա­նա­կին ա­սում էր, որ խեղ­­ված­նե­րի հա­մար հա­մա­սե­ռա­շեն պետք է կա­ռու­ցել, որ մեզ­նից՝ բնա­կան մարդ­կան­ցից հե­ռու հա­վաք­վեն ի­րար գլխի ու ի­րար ինչ ու­զում են ա­նեն… մին­չեւ վե­րա­նան… Սրա­նից էլ լավ ա­զա­տութ­յու՞ն: Բայց չէ՜, խեղ­ված­նե­րը գո­նե հաս­կա­նում են, որ սե­րունդ չեն տա­­լու եւ ա­ռան­ձին չեն ու­զում ապ­­րել: Կամ՝ ա­ռան­ձին ու՞մ կ­յան­­քը պղտո­րեն եւ ո՞վ­ այ­լեւս դրա­­մաշ­նորհ­ներ կտրա­մադ­րի:

Գո­հար Վա­նես­յան

* * *

Ի­րա­վունք­նե­րը բնութ­յու­նից էլ պետք է ի­րա­վունք ու­նե­նան

Երբ մա­յի­սի 8-ի ա­ռա­վոտ­յան պայ­թեց­րե­ցին Ծո­մակ Օ­գա­նե­զո­վա­յին պատ­կա­նող «DIY» ա­կում­բը, կրկին ար­դիա­կա­նաց­վեց հա­մա­սե­ռա­կան­նե­րի թե­ման: Սա եր­կու ե­րես ու­նի մեր կար­ծի­քով՝ կամ դրսի ու­ժե­րին հան­գիստ չի տա­լիս այս եւ նմա­նա­տիպ թե­մա­նե­րի լռութ­յու­նը, քան­զի ճնշում­նե­րը Հա­յաս­տա­նի վրա նաեւ այս ուղ­ղութ­յու­նից են սնվում, կամ երկ­րի ներ­սում գոր­ծող ո­րո­շա­կի ու­ժեր սե­փա­կան շա­հերն են հե­տապն­դում: Վեր­ջինն ինքն էլ իր հեր­թին եր­կու կողմ ու­նի: Մեկն այն է, որ ո­մանց մի­ջազ­գա­յին դրա­մաշ­նորհ­նե­րը խիստ պա­կա­սել են եւ աղ­մուկ է պետք՝ այս­պես կոչ­ված ա­ջակ­ցութ­յուն, մյուսն էլ այն է, որ ո­մանց պետք էր շտապ քա­ղա­քա­կան խնդիր լու­ծել՝ ԱԺ ընտ­րութ­յուն­նե­րից հե­տո սա­սան­ված դիր­քերն ամ­րապն­դե­լու հա­մար:

Բայց հե­տաքր­քիր է, որ հիշ­յալ ծա­վա­լում­նե­րից հե­տո բո­լո­րն­ էլ վստահ են, որ սա ա­տե­լութ­յան նշան է: Սա էլ եր­կու ծայր ու­նի, այն, որ ա­տե­լութ­յուն կա հան­րութ­յան ներ­սում սե­ռա­մո­լա­գա­րա­կան դրսե­ւո­րում­նե­րի հետ կապ­ված, նո­րութ­յուն չէ, եւ մո­լա­գա­րութ­յուն­նե­րի դեմ հան­դես ե­կող հան­րութ­յու­նը դեռ ա­ռողջ է: Մյուս ծայ­րում՝ իբր խեղճ ու կրակ, բայց ի­րա­կա­նում ագ­րե­սիվ եւ օ­տա­րա­հաճ մի զանգ­ված է, որ ա­մեն գնով փոր­ձում է ինչ-որ փոք­րա­մաս­նութ­յան ի­րա­վունք­ներ փա­թա­թել մե­ծա­մաս­նութ­յան վզին: «Լու­սանցք»-ն­ այս թե­մա­յին անդ­րա­դար­ձավ՝ վեր­նագ­րե­լով. «Երբ փոք­րա­մաս­նութ­յուն­նե­րը ոտ­նա­հար­ում են մե­ծա­­­մաս­նութ­յան ի­րա­վունք­նե­րը»՝ ներ­կա­յաց­նե­լով Կո­մայ­գու ցա­վա­լիո­րեն ցնցող վի­ճա­կը:

­Դառ­նա­նք ­պայ­թեց­մա­նը: Պայթ­յու­նի հե­ղի­նակ­նե­րը պարզ­վե­ցին եւ բեր­ման են­թարկ­վե­ցին ոս­տի­կան­ութ­յուն: Ա­րա­գո­րեն նշ­­վեց ան­գամ ի­րա­նա­հայ ե­րի­տա­սարդ­նե­րի դաշ­նակ­ցա­կան լի­նե­լը եւ ՀՅԴ­-ի՝ այս գոր­ծին մաս­նա­կից լի­նե­լու համ­գա­ման­քը, ին­չը վեր­ջին­ներս հեր­քե­ցին, բայց այդ­պես էլ մնա­ցին սա­տա­րող այն ե­րի­տա­սարդ­նե­րին, ով­քեր հայտ­նել էին, թե գոր­ծել են ՀՅԴ­-ի հետ հա­մա­ձայ­նեց­ված:

Ծո­մա­կը եւս հա­մոզ­ված է ՀՅԴ ­մաս­նակ­­ցութ­յան հար­ցում, քա­նի որ Թուր­քիա­յում մաս­նակ­ցե­լով հա­մա­սե­ռա­կան­նե­րի շքեր­թին, դրա­նից հե­տո վատ վե­րա­բեր­մունք է տես­ել նրանց կող­մից, կար­ծես մնաց­յալ քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը կամ ան­հատ­նե­րը ցնծութ­յու­նից մե­ռել էին…

Ար­ձա­գանք­նե­րը միան­շա­նակ հա­կա­սե­ռա­մո­լա­գա­րա­կան են, եւ հայ հան­րութ­յու­նը այս ե­րե­ւույ­թի դեմ ընդվ­զում է եւ՛ Հա­յաս­տա­նում եւ՛ սփյուռ­քում: Հա­մա­ցան­ցա­յին գրա­ռում­նե­րը եւ մարդ­կանց բաց նա­մակ­նե­րը դա են հա­վաս­տում վճռա­կա­նո­րեն: Ան­գամ հա­մա­ցան­ցում նշվել է, թե «կա­րե­ւոր չէ, ինչ էին կա­մե­ցել ե­րի­տա­սարդ­նե­րը ա­սել դրա­նով, միան­շա­նակ է, որ խնդրո ա­ռար­կան գնա­լով է՛լ­ ա­վե­լի սուր բնույթ է ստա­նում մեր հան­րութ­յան մեջ, ո­րը որ­պես մի ա­ռան­ձին մար­մին իր պաշտ­պա­նո­ղա­կան վարքն է ցու­ցա­բե­րում այս հա­կա­մարդ­կա­յին ե­րեւ­ույթ­ի հան­դեպ»: «Նշա­նա­կում է, որ այ­լեւս անհ­նար է աչք փա­կել ու հան­դուր­ժո­ղա­կա­նութ­յան կո­չեր ա­նել այս ա­րատ­նե­րի վե­րա­բեր­յալ: Որ­քան շատ կա­մե­նան փո­խել մեզ, այն­քան ա­վե­լի հզոր հա­կա­հար­վա­ծը կլի­նի»,- ա­վե­լաց­րել են այ­լե­րը:

Այս հա­մա­պատ­կե­րին մի նոր սադ­րանք դար­ձավ բազ­մա­զա­նութ­յան շքեր­թի անց­կաց­ման ա­ռա­ջին փոր­ձը. մի քա­նի հկ-­ներ մե­զա­նում հի­մա էլ փոր­ձում են մա­յի­սի 21-ին մի­ջազ­գա­յին օր տո­նել՝ Բազ­մա­զա­նութ­յան օ­րը:

Սա­կայն ակն­հայտ էր, որ բազ­մա­զա­նութ­յան այս շքեր­թը եւս փոր­ձե­լու են գոր­ծա­ծել օ­տար­նե­րի վե­րո­հիշ­յալ նպա­տակ­նե­րի հա­մար: Եվ շքերթն իր հա­կաշ­քերթն ու­նե­ցավ տրա­մա­բա­նո­րեն: Բազ­մա­թիվ ե­րի­տա­սարդ­ներ ազ­գա­յին-հայ­րե­նա­սի­րա­կան եր­գե­րի ներ­քո ե­կան մաս­նակ­ցե­լու շքեր­թին եւ հաս­կաց­նում էին, որ հա­մա­սե­ռա­կան բազ­մա­զա­նութ­յու­նը հա­յի հա­մար չէ, զգու­շաց­նում էին մարդ­կանց. «Սրանք գա­լու­բոյ ե­ն», «Հե­ռու պա­հեք ե­րե­խա­նե­րի­ն», «Ոչ այ­լա­սեր­մա­նը» եւ այլն:

Հի­շեց­նենք, որ այդ օ­րը սո­ցիա­լա­կան ցան­ցե­րում հա­ղորդ­վում էր, որ մշա­կու­թա­յին բազ­մա­զա­նութ­յան հա­մաշ­խար­հա­յին օր­վան նվիր­ված «Բազ­մա­զա­նութ­յա­ն­ երթ»-ն­ ի­րա­կա­նում «գե­յ շ­քերթ» է, քա­նի որ կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րից «PINK» (անգ­լե­րե­նից թարգ­մա­նա­բար՝ վար­դա­գույն) հկ­-ի նա­խա­գահ Մա­մի­կոն Հով­սեփ­յա­նը հայտ­նի է որ­պես միա­սե­ռա­կան: «Հան­րա­յին տե­ղե­կատ­վութ­յուն եւ գի­տե­լի­քի կա­րի­ք» եւ «Կա­նանց ռե­­սուր­սա­յին կենտ­րո­ն» հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րը եւս կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րի մեջ էին եւ չգի­տես ին­չու շա՜տ­ էին զար­մա­ցել հա­կա­հա­մա­սե­ռա­կան այս ա­լի­քից: «Գո­միկ­նե­րին՝ Բա­քո­ւ».- գո­չում էին հայ ե­րի­տա­սարդ­նե­րը՝ նկա­տի ու­նե­նա­լով, որ այն­տեղ եվ­րա­տե­սիլ­յան «գեյ շքերթ» է լի­նե­լու, եւ թող այն­տեղ նրանք ցու­ցադ­րեն ի­րենց բազ­մա­զա­նութ­յու­նը:

Ի դեպ, այդ օ­րը հեր­թա­կան հար­ձա­կումն էր ար­վել հիշ­յալ ա­կում­բի վրա եւ շատ հաս­կա­նա­լի է, որ սա այ­լեւս ա­հա­զանգ է մեր իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին ու մի­ջազ­գա­յին կոչ­ված հան­րութ­յա­նը՝ Հա­յաս­տա­նում չշա­հար­կել կամ չխա­ղաց­նել հա­մա­սե­ռա­կան խա­ղա­քար­տը:

Ա­նի Մա­րութ­յան

«Լու­սանցք» թիվ 19 (240), 2012թ.