Ար­ցա­խը նո՞ր ­նա­խա­գահ կու­նե­նա

Մյուս թեկ­նա­ծու­նե­րը եւս դժգո­հել են. «սոց­հար­ցում­նե­րին ակ­տի­վո­րեն մաս­նակ­ցում է Ա­զա­տա­մար­տիկ­նե­րի միու­թ­­յան «Հայ­րեն­յաց պաշտ­պա­ն» ե­րի­տա­սար­դա­կան միութ­յու­նը՝ կազ­­մա­կեր­պութ­յան ղե­կա­վար Գե­ղամ Ստե­փան­յա­նի գլխա­վո­րութ­յամբ: Հստակ է, որ հարց­ման արդ­յունք­նե­րը կան­խո­րոշ­ված են»: Վի­տա­լի Բա­լա­սան­յա­նը ՀՅԴ–ի՝ ա­ռա­ջի­կա ընտ­րութ­յուն­նե­րում գոր­ծող նա­­­խա­գահ Բա­կո Սա­հակ­յա­նին սա­­տա­րե­լու մա­սին հայ­տա­րա­րութ­յու­նը հա­մա­րել է ոչ կո­ռեկտ, նաեւ վստա­հութ­յուն է հայտ­նել, որ ո­րո­շումն ըն­դուն­վել է Բյու­րո­յի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Հրանտ Մար­գար­յա­նի ազ­դե­ցութ­յամբ. «Ես սկսել եմ հա­մա­գոր­ծակ­ցել ՀՅԴ ­հետ 2005թ., երբ «ՀՅԴ-­Շար­ժում-88» դա­շին­քի կազ­մում մաս­նակ­ցել եմ խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րութ­յուն­նե­րի եւ հան­դի­սա­ցել եմ խորհր­դա­րա­նա­կան հա­մա­նուն խմ­­բի ան­դամ: 2010թ. առ այ­սօր «Դաշ­նակ­ցութ­յու­ն» խմբակ­ցութ­յան ան­դամ եմ: Իմ գոր­ծու­նեութ­յան ժա­մա­նակշր­ջա­նում գոր­ծել եմ ըստ խմբակ­ցութ­յան կա­նո­նա­կար­գի եւ կյան­քի եմ կո­չել նշված դա­շին­քի կու­սա­կ­­ցութ­յուն­նե­րի ծրագ­րե­րը: Մինչ այ­սօր ու­նե­ցել ենք բնա­կա­նոն փոխ­­հա­րա­բե­րութ­յուն­ներ, միշտ զգա­­ցել եմ Դաշ­նակ­ցութ­յան ան­դամ­նե­րի եւ հա­մա­կիր­նե­րի հար­գանքն իմ նկատ­մամբ: Լի­նե­լով ան­կու­սակ­ցա­կան, բայց խմ­­բա­կ­­ցութ­յան ան­դամ՝ իմ բա­րո­յա­կան պարտքն եմ հա­մա­րել նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րութ­յուն­նե­րում ա­ռա­ջադր­վե­լու մտ­­ա­դ­­րութ­յան մա­սին տե­ղե­կաց­նել խմբակ­ցութ­յան ղե­կա­վա­րին եւ ան­դամ­նե­րին»:

Ըստ կա­նխա­տե­սում­նե­րի, Ար­ցա­խի նա­խա­գահ դառ­նա­լու հիմ­նա­կան թեկ­նա­ծու­նե­րը եր­կուսն են, եւ մրցակ­ցութ­յունն ըն­թա­նա­նում է Վի­տա­լի Բա­լա­սան­յա­նի ու Բա­կո Սա­հակ­յա­նի մի­ջեւ:

Նա­խընտ­րա­կան խոս­տում­նե­րի շար­քում ար­ծարծ­վում է նաեւ Ար­ցա­խում երկ­քա­ղա­քա­ցիութ­յան սահ­ման­մա­ն խն­դի­րը: Քննարկ­վում են ԼՂՀ ­քա­ղա­քա­ցիութ­յան օ­րեն­քի հե­տաձգ­ման եւ ընդ­հան­րա­պես ար­ցախ­յան քա­ղա­քա­ցիութ­յան մա­սին հար­ցե­րը: Նշվում է, որ Ար­ցա­խում բնակ­վել ցան­կա­ցող բո­լոր հա­յե­րին ԼՂՀ ­քա­ղա­քա­ցի­ու­թ­­յուն պետք է տրվի ա­ռա­վե­լա­գույնս պար­զեց­ված կար­գով՝‘ան­կախ ծննդյան վայ­րից: Հա­­տ­­կա­պես պետք է ու­շադ­րութ­յուն դարձ­նել ար­ցախ­յան պա­տե­րազ­մի հե­տե­ւան­քով փախս­տա­կան դար­ձած հա­յե­րին, պա­տե­րազ­մում կռված մար­տիկ­նե­րին եւ նրանց ըն­տա­նի­քի ան­դամ­նե­րին, տար­բեր եր­կր­­նե­րից Ար­ցախ տե­ղա­փոխ­վել ցան­կա­ցող ո­րակ­յալ մաս­նա­գետ­նե­րի­ն: Կար­ծիք­ներ կան, որ երկ­քա­ղա­քա­ցիութ­յուն պետք է շնոր­հել նաեւ ԼՂՀ ՊԲ զին­ծա­ռա­յող­նե­րին, նաեւ պետք է ծա­ռա­յութ­յու­նից հե­տո Ար­ցա­խում հաս­տատ­վե­լու հնա­րա­վո­րութ­յուն տալ՝ տուն, հո­ղա­­մա­ս­ եւ այլ օգ­նութ­յուն տրա­մադր­ե­լով:

Իսկ վե­րոնշ­յալ սո­ցիո­լոգ Ա. Ա­դի­բեկ­յա­նը հայ­­տա­րա­րել է, թե «Ար­ցախ­ցին ա­թո­ռի հա­մար չի կռվու­մ», ըստ նրա, հարց­ման նպա­տակն է ե­ղել պար­զել բնակ­չութ­յան սո­ցիա­լա­կան սպա­սե­լիք­նե­րը, գոր­ծող նա­խա­գա­հի գոր­ծու­նեութ­յա­նը տր­­ված գնա­հա­տա­կան­նե­րը, ընտ­րա­կան ակ­տի­վութ­յու­նը եւ նա­խա­գա­հի մեկ­նար­կա­յին վար­կա­նիշ­նե­րը: Եվ գոր­ծող նա­խա­գա­հի վար­կա­նի­շը ա­մե­նա­բարձրն է ե­ղել: Իսկ ար­ցախ­ցուն ա­մե­նա­շա­տը հե­տա­քրք­­րում է Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հիմ­նա­հար­ցի կար­գա­վո­րո­մը. «Սա­հ­­մա­նա­մերձ շրջան­նե­րում տագ­նա­պը մնում է, սոց­հարց­ման մաս­նա­կից­նե­րի 5,8%-ը նշել է, որ պետք է լի­նի Ար­­ցա­խի հիմ­նա­հար­ցի լու­ծու­մը»: Նա եւս հա­վաս­տել է, որ «հիմ­նա­կան պայ­քա­րը կգնա Բա­կո Սա­հակ­յա­նի եւ Վի­տա­լի Բա­­լա­սան­յա­նի մի­ջեւ, Ար­կա­դի Խա­­չա­տր­­յա­նի շան­սե­րը մեծ չե­ն»:…

­Հու­լի­սի 19-ին Ար­ցա­խում կա­յա­նա­լիք խորհր­դա­րա­նա­կան ըն­տ­­րութ­յուն­նե­րից հե­տո կա­րե­ւոր ու նշա­նա­կա­լի է ԼՂՀ ­նա­խա­գա­հի հեր­­­թա­կան ընտ­րութ­յուն­ը, ին­չը կա­րե­ւոր է երկ­րի պե­տա­կա­նութ­յան կա­յաց­ման եւ Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տ­­ու­թ­­յան մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­ման գոր­ծում:

Ար­ցա­խի ԱԺ նա­խա­գահ Ա­շոտ Ղուլ­յա­նը խորհր­դա­րա­նի ա­նու­նից դի­մել է հան­րա­պե­տութ­յան բո­լոր ընտ­րող­նե­րին՝ կոչ ա­նե­լով ան­պայ­ման ի­րա­կա­նաց­նել ընտ­րե­լու ի­րենց քա­­­ղա­քա­ցիա­կան ի­րա­վունքն ու մա­ս­­նակ­ցել հա­մա­ժո­ղովր­դա­կան քվեար­կութ­յա­նը. «Չմո­ռա­նանք, որ ա­ռա­ջի­կա նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րութ­յուն­նե­րին մեզ­նից յու­րա­քանչ­յու­րի մաս­նակ­ցութ­յունն Ար­ցա­խի ան­կախ, ին­ք­­նիշ­խան պե­տա­կա­նութ­յան զար­գաց­ման եւ, մա­նա­վանդ, նրա մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­ման էա­կան գրա­վա­կան է»:

Ար­տակ Հա­յոց­յան

*  *  *

 
Հա­յաս­տա­նի ռազ­մա­կան ա­ռաջ­նա­հեր­թութ­յուն­նե­րը

ՆԱ­ՏՕ-ն ­հայ­տա­րա­րել է, որ սա­տա­րում է ԵԱՀԿ Մինս­կի խմբի ջան­քե­րը՝ Ղա­րա­բաղ­յան հա­կա­մար­տութ­յան խա­ղաղ կար­գա­վոր­ման գոր­ծում: ՆԱ­ՏՕ-ի գլխա­վոր քար­տու­ղա­րի Հա­րա­վա­յին Կով­կա­­սի եւ Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա­յի հա­տուկ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Ջեյմս Ա­փա­թու­րա­յը նման հայ­տա­րա­րութ­յուն է ա­րել նաեւ Բաք­վի ու ՆԱ­ՏՕ-ի եւ ANAMA-ի հա­մա­տեղ ի­րա­կա­նաց­վող «Ջեյ­րանչ­յո­լ» նա­խագ­ծի բաց­ման ա­րա­րո­ղութ­յան ժա­մա­նակ: Նա ընդգ­ծել է, որ ՆԱ­ՏՕ-ում Ադր­բե­ջա­նի ան­դա­մութ­յան հար­ցը օ­րա­կար­գում չէ, բայց ՆԱ­ՏՕ-ի ա­ջակ­ցութ­յամբ ի­րա­գործ­վում են մի շարք նա­խագ­ծեր:

Հա­յաս­տա­նը եւս հա­մա­գոր­ծա­կ­­ցում է ՆԱ­ՏՕ-ի հետ, բայց միա­ժա­մա­նակ՝ մեր երկ­րում գտնվող ռու­սա­կան ռազ­մա­կա­յա­նի զո­րա­վար­ժա­րանն­նե­րը հա­գեց­վում են ժա­մա­նա­կա­կից սար­քա­վո­րում­նե­րով: 2012թ. ռազ­մա­կա­յա­նի սպա­ռա­զի­նութ­յուն­նե­րը հա­մալր­վել են ար­դիա­կան ավ­տո­մա­տաց­ված սար­­քա­վո­րում­նե­րով եւ գոր­ծիք­նե­րով, ո­րոնց նպա­տակն է ա­պա­հո­վել կրա­կի ու տակ­տի­կա­կան պատ­­րաս­տութ­յու­ն: Նոր սպա­ռա­զի­նութ­յան հիմ­նա­կան ա­ռանձ­նա­հատ­կութ­յու­նն­ այն է, որ դա տե­ղա­­կայ­ման եւ շա­հա­գործ­ման հա­մար չի պա­հան­ջում հսկա­յա­կան մա­լուխ­նե­րի ընդ­­լայն­ված ցանց, իսկ հե­ռա­կա­ռա­վա­րու­մը թույլ է տա­լիս կա­ռա­վա­րել յու­րա­քանչ­յուր կար­­գի մեծ թվով թի­րախ­նե­րի՝ տե­­ղա­կայ­ված 2.00-2.000 մ ­հե­ռա­վո­րութ­յան վրա:

Կա­րե­ւոր է, որ Մոսկ­վան չի խո­­չըն­դո­տում Հա­յա­ս­­տան-ՆԱ­ՏՕ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի զար­գաց­մա­նը: «Ռու­սաս­տա­նի հետ ռազ­մա­վա­րա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յու­նը չի խան­գա­րում Հա­յաս­տա­նին զար­գաց­նել երկկ­րողմ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը հյու­սի­սատ­լանտ­յան դա­շին­քի հետ»,- հայտ­նել է վա­շին­գոն­յան Ռազ­մա­վա­րա­կան եւ մի­ջազ­գա­յին հե­տա­զո­տութ­յուն­նե­րի կենտ­րո­նի փոր­ձա­գետ Սեր­գեյ Մար­կե­դո­նո­վը եւ հա­վե­լել. «Չեմ կար­ծում, որ ա­մեն ինչ կախ­ված է Ռու­սաս­տա­նից: Երկ­կողմ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը ա­ռա­ջին հեր­թին երկ­կող­մա­նի շար­ժում է: Հենց Հա­յաս­տա­նը, իմ կար­ծի­քով, չի զգում ՆԱ­ՏՕ-ի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան խո­րաց­ման կա­րիք: Հայ զին­վո­րա­կան­նե­րը ե­ղել են Կո­սո­վո­յում, Աֆ­ղանս­տա­նում եւս առ­կա է հայ­կա­կան ռազ­մա­կան զո­րա­կազմ, ո­րի հա­մալ­րու­մը եւս ­բա­ցառ­ված չէ: ՆԱ­ՏՕ-ի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րից բա­ցի առ­կա են նաեւ հայ-ա­մե­րիկ­յան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը: ՀՀ-ն սեր­տո­րեն հա­մա­գոր­ծակ­ցում է նաեւ ԵՄ ան­դամ եր­կր­­նե­րի՝ մաս­նա­վո­րա­պես, Ֆրան­սիա­յի հետ»:

Եվ ա­րեւմտ­յան գոր­ծիչ­նե­րը այ­լեւս չեն կար­ծում, թե Ռու­սաս­տա­նը ՆԱ­ՏՕ-ին Հա­յաս­տա­նի ին­տեգ­րա­ցիա­յի գլխա­վոր պատ­նեշն է: Նրանք նաեւ հա­մոզ­ված են, որ ե­թե ՆԱ­ՏՕ-ն ԼՂ-ի հիմ­նա­հար­ցում զբա­ղեց­նի պրոադր­բե­ջա­նա­կան դիր­քո­րո­շում, ա­պա ՀՀ-­ՆԱ­ՏՕ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան ընդ­լայ­նու­մը հա­զիվ թե դառ­նա ի­րա­կա­նութ­յուն: Հա­յաս­տա­նը չի ցան­կա­նում, որ հյու­սի­սատ­լանտ­յան դա­շին­քում սկսի գե­րիշ­խել պրոա­դ­ր­բե­ջա­նա­կան դիր­քո­րո­շու­մը:

Իր հեր­թին Հա­յաս­տա­նի եւ Ադր­բե­ջա­նի հետ առ­կա հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը ստի­պում են ՆԱ­ՏՕ-ին որ­դեգ­րել ա­վե­լի զգույշ եւ հե­ռան­կա­րա­յին դիր­քո­րո­շու­մ, ին­չից էլ բխում է ՆԱ­ՏՕ-ի վե­րոնշ­յալ հայ­տա­րա­րու­թ­­յու­նը ար­ցախ­յան խնդ­­րի մա­սին:

Իսկ Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սում ՆԱ­ՏՕ-ի հա­մա­կար­գող-սպա Ո­ւիլ­յամ Լաուն վեր­ջերս եւս նշել էր, որ «ՆԱ­ՏՕ-ն ­ցա­վում է հայ-ա­դր­­բե­ջա­նա­կան շփման գծում մի­ջա­դե­պե­րի գրանց­ման հա­մա­ր­ եւ հա­մոզ­ված է, որ ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կը չի հան­գեց­նի ա­վե­լի մեծ ան­կա­յու­նութ­յան: ՆԱ­ՏՕ-ն ­չի մաս­նակ­ցում ղա­րա­բաղ­յան հա­կա­մար­­տութ­յան կար­գա­վոր­ման բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցին, բայց լիո­վին ա­ջակ­ցում է ԵԱՀԿ ՄԽ ­գոր­­­­ծադ­րած ջան­քե­րի­ն»:

Այս ա­ռու­մով քննար­կում­ներ են ե­ղել նաեւ հայ-ռու­սա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րում: Սանկտ Պե­տեր­­բուր­գում անվ­տան­գութ­յան հար­ցե­րի պա­տաս­խա­նա­տու բար­ձ­­րաս­տի­ճան պաշ­տոն­յա­նե­րի մի­ջազ­գա­յին 3-րդ ­հա­մա­ժո­ղո­վի վեր­ջին օ­րը ԱԱԽ քար­տու­ղար Ար­թուր Բաղ­­դա­սար­յանն ա­ռանձ­նազ­րույց է ու­նե­ցել ՌԴ­ ԱԽՔ Նի­կո­լայ Պատ­րու­շե­ւի հետ:

Հան­դիպ­մա­նը քն­­նարկ­վել են եր­կու երկր­նե­րի մի­ջեւ ան­վ­­տան­գութ­յան ո­լոր­տում երկ­կողմ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան ըն­թաց­քը եւ տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին հար­ցեր:

Ար­ման Դավթ­յան

«Լու­սանցք» թիվ 25 (246), 2012թ.