Նոր պատ­վաս­տում. խա­բեութ­յու՞ն, թե՞ անհ­րա­ժեշ­տութ­յուն

Հոկ­տեմ­բե­րի 1-ից մեր փոք­րիկ­նե­րին փոր­ձութ­յուն է սպաս­­վում:

Ե­րե­խա­նե­րը նոր պատ­­վաս­տում կստա­նան՝ ռո­տա­վի­րու­սի դեմ, որ կնե­րառ­վի պլա­նա­յին պա­տ­­վաս­տում­նե­րի շար­քում:

Եվ դա իս­կա­կան փոր­ձութ­յուն է ոչ միայն փոք­րիկ­նե­րի, այ­լեւ նրանց մայ­րե­րի հա­մար: Վախ կա, ան­հանգս­տութ­յուն, ու դա ան­հիմն չէ: Դեռ թարմ է այն հի­շո­ղութ­յու­նը, երբ հնդկա­կան դե­ղե­րի ներ­մուծ­մամբ հա­մա­տա­րած պատ­վաս­տում­ներ էին սկսել իբր գրի­պի դեմ, ու հե­տո պատ­վաս­տում­նե­րի բա­ցա­սա­կան հե­տե­ւանք­նե­րի դեպ­­քեր ար­ձա­նագ­րվե­ցին: Փաս­տենք. հան­րութ­յան շրջա­նում ա­ռող­ջա­պա­հա­կան հա­մա­կար­գի նկատ­մամբ վստա­հութ­յան պա­կաս կա: Ուս­տի զար­մա­նա­լի չէ, որ հեր­թա­կան պատ­վաս­տու­մից ա­ռաջ խու­ճապ է ա­ռա­ջա­ցել: Չնա­յած ա­ռող­ջա­պա­հութ­յան նա­խա­րա­րութ­յու­նը հոր­դո­րում է չվա­խե­նալ, բա­ցատ­րում է, որ ոչ մի վտանգ չկա, բայց դե… այն ժա­մա­նակ էլ էր հոր­դո­րում ու բա­ցատ­րում, մինչ­դեռ բնակ­չութ­յու­նը հա­մոզ­վեց հա­կա­ռա­կում, դրա հա­մար էլ այ­սօր չի հա­վա­տում հեր­թա­կան խոս­տում­նե­րին:

Ու հե­տաքր­քիր է, որ «ան­հաս­կա­նա­լի» «զու­գա­դի­պութ­յամբ», հեր­թա­կան պատ­վաս­տու­մը նույն­պես գրի­պի դեմ է, բայց այս ան­գամ՝ ստա­մոք­սա­յին գրի­պի: Նա­խա­րա­րութ­յու­նը օգտ­վում է «ռո­տա­վի­րուս» հաս­կա­ցութ­յու­նից:

Պատ­վաս­տում՝ քա­ղա­քա­կան են­թա­տեքս­տով

Ա­ռող­ջա­պա­հութ­յան նա­խա­րա­րութ­յունն ա­սում է, որ այս նոր պլա­նա­յին պատ­վաստ­ման ներդ­րումն ի­րենք նա­խա­տե­սել էին ի­րա­կա­նաց­նել ա­վե­լի շուտ, սա­կայն հաշ­վի առ­նե­լով, որ առ­ջե­ւում խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րութ­յուն­ներ են, հե­տաձ­գել են՝ կան­խար­գե­լե­լու բո­լոր հնա­րա­վոր շա­հար­կում­նե­րը:

Եր­կու դի­տար­կում է այս­տեղ հարկ ա­նել. նախ՝ ե­թե հնա­րա­վոր է ե­ղել հե­տաձ­գել, ու­րեմն՝ Հա­յաս­տա­նում այդ պատ­վաստ­ման անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նը չի ե­ղել: Ե­թե ե­ղել է ու հե­տաձգ­վել, ու­րեմն ա­ռող­ջա­պա­հա­կան հա­մա­կար­գը քա­ղա­քա­կան խնդիր է լու­ծել: Եվ հե­տո՝ ուս­տի այ­սօր էլ կա­րող է հե­տաձ­գել՝ դարձ­յալ քա­ղա­քա­կան խնդիր լու­ծե­լով, ո­րով­հե­տեւ ա­ռա­ջի­կա­յում էլ նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րութ­յունն է: Իսկ ե­թե հնա­րա­վոր չէ հե­տաձ­գել, ու­րեմն քա­ղա­քա­կան խնդիրն է փոխ­վել: Ու­րեմն՝ ու՞մ­ է ձեռն­տու այս պատ­վաս­տու­մը, ո՞վ­ է պատ­վաս­տան­յու­թի ներկր­ման «քա­վո­րը»:

Ի՞նչ­ է ռո­տա­վի­րու­սը

Գանք ռո­տա­վի­րուս կոչ­վա­ծին՝ հաս­կա­նա­լու հա­մար դրա դեմ պատ­վաստ­ման կա­րե­ւոր-ան­կա­րե­ւոր լի­նե­լը:

Ի դեպ, բժշկա­կան կրթութ­յուն չու­նե­նա­լով, մաս­նա­գի­տա­կան վեր­լու­ծութ­յուն չեմ ա­նի, փո­խա­րե­նը կօգտ­վեմ լրագ­րո­ղա­կան կր­­թու­թ­­յու­նիցս՝ փաս­տե­րը հա­մա­դրե­լու եւ տրա­մա­բա­նա­կան եզ­րա­կա­ցութ­յուն ա­նե­լու նկա­տա­ռու­մով:

Ռու­սա­կան մաս­նա­գի­տա­կան է­լեկտ­րո­նա­յին կայ­քե­րում իմ փն­տր­տու­քը ցույց տվեց, որ ռո­տա­վի­րու­սը, ինչ­պես վե­րե­ւում ա­սա­ցի, ստա­մոք­սա­յին գրիպն է կամ՝ այլ կերպ դա ան­վա­նում են «կեղ­տոտ ձեռ­քե­րի հի­վան­դութ­յուն»: Սա խիստ վա­րա­կիչ է եւ վա­րա­կը ե­րե­խա­յի օր­գա­նիզմ է թա­փան­ցում բե­րա­նի խո­ռո­չով (այս­տե­ղից էլ ան­վա­նու­մը՝ ՐՏՑ­-Ո ՉՌՐցր): Այս հի­վան­դութ­յու­նը հան­դի­պում է սո­վո­րա­կան հի­վան­դա­ցութ­յուն­նե­րի, նաեւ հա­մա­ճա­րա­կա­յին բռնկում­նե­րի ձե­ւով՝ ու­նե­նա­լով սե­զո­նա­յին բնույթ: Օ­րի­նակ Ռու­սաս­տա­նում ռո­տա­վի­րու­սով վա­րակ­ման դեպ­քե­րի 93 տո­կո­սը տար­վա ցուրտ ժա­մա­նակ է լի­նում՝ նո­յեմ­բե­րից ապ­րիլ: Հի­վան­դութ­յան դեպ­քում նկատ­վում է միան­գա­մից տա­քութ­յան կտրուկ բարձ­րա­ցում, հա­մար­յա ան­կանգ լուծ, մրսա­ծութ­յան բո­լոր ձե­ւե­րը՝ գրիպ, հազ, նշիկ­նե­րի ցավ: Ռո­տա­վի­րու­սով վա­րակ­վել կա­րող են կեղ­տոտ ձեռ­քե­րի, չե­ռաց­րած ջրի (քլո­րը վա­րա­կը չի վե­րաց­նում) մի­ջո­ցով, օ­դա-կա­թի­լա­յին (հա­զից) ճա­նա­պար­հով:

Ռո­տա­վի­րու­սը վտան­գա­վոր է հատ­կա­պես տա­րեց­նե­րի, ե­րե­խա­նե­րի եւ թույլ օր­գա­նիզմ ու­նե­ցող­նե­րի հա­մար: Սա գրի­պի պես հի­վան­դութ­յուն է, ո­րից միակ փր­­կու­թ­­յու­նը պատ­վաս­տումն է: Բայց դե դա էլ փրկութ­յուն չէ, ո­րով­հե­տեւ աշ­խար­հում ինչ­քան էլ գրի­պի դեմ պատ­վաս­տեն, միեւ­նույնն է, մար­դիկ ի­րենց կյան­քում գրի­պով հի­վան­դա­նում են բազ­միցս:

Ռո­տա­վի­րու­սով չվա­րակ­վե­լու հա­մար հարկ է հա­ճախ լվա­նալ ձեռ­քե­րը, լավ լվա­նալ միր­գը, բան­ջա­րե­ղե­նը, կա­նա­չե­ղե­նը, գնել ո­րակ­յալ եւ ժամ­կե­տի մեջ կաթ­նամ­թերք եւ հե­ռու մնալ ար­դեն ռո­տա­վի­րու­սով վա­րակ­ված­նե­րից:

Մայ­րա­կան կա­թը չի՞ օգ­նում

Դա­տե­լով հի­վան­դութ­յան ա­ռա­ջաց­ման պատ­ճառ­նե­րից՝ հարց է ծա­գում. ե­թե ե­րե­խան նո­րա­ծին է, ձեռ­քե­րը կեղ­տոտ չեն, միրգ ու բան­ջա­րե­ղեն չի ու­տում, մայ­րա­կան կա­թով է սնվում, մարդ­կանց հետ շփում չու­նի, ա­պա ին­չու՞ են նրան էլ պատ­վաս­տում:

Հի­շեց­նենք, որ ՀՀ­ ա­ռող­ջա­պա­հութ­յան նա­խա­րա­րութ­յունն ա­սել է, թե պատ­վաս­տե­լու են մին­չեւ 3 ամ­սա­կան ե­րե­խա­նե­րին: Նաեւ՝ մեկ այլ գոր­ծոն էլ կա. չէ՞ որ մայ­րա­կան կա­թով սնվող ե­րե­խան հատ­կա­պես այդ տա­րի­քում նման վա­րակ­նե­րից զերծ մնա­լու շատ մեծ հա­վա­նա­կա­նութ­յուն ու­նի: Բայց չգի­տես ին­չու պատ­վաս­տու­մից ա­ռաջ հաշ­վի չի առն­վե­լու՝ ե­րե­խան մայ­րա­կա՞ն ­կա­թով է սն­­վում, թե՞ ար­հես­տա­կան: Ի՞նչ­ է, զա­ռան­ցենք, թե մայ­րա­կան կա­թը չի՞ օգ­նում ա­ռողջ ու պինդ բա­լիկ ու­նե­նա­լուն:

Ի դեպ, գանք պատ­վաստ­ման տա­րի­քին: Սկզբում հայ­տա­րար­վեց, թե պատ­վաստ­վե­լու են մին­չեւ 3 ամ­սա­կան ե­րե­խա­նե­րը, հե­տո թե՝ մին­չեւ 6 ամ­սա­կան, հե­տո էլ թե՝ մին­չեւ 5 տա­րե­կան: Ժամ­կետ­ներն ին­չու՞ այս­քան ա­րագ փոխ­վե­ցին: Նախ աս­վեց, թե ա­ռա­ջին «դե­ղա­չափն ըն­դուն­վում է 6 շա­բա­թա­կա­նում, իսկ երկ­րոր­դը՝ 12»: Հե­տո թե՝ «Հա­յաս­տա­նում հոկ­տեմ­բե­րի 1-ից պար­տա­դիր կան­խար­գե­լիչ պատ­վաս­տում­նե­րի թվում 1-5 տա­րե­կան ե­րե­խա­նե­րը կպատ­վաստ­վեն ռո­տա­վի­րու­սի դեմ»:

Պատ­կե­րաց­նում եք, 6 շա­բա­թա­կան ման­կի­կին պատ­վաս­տում են, ո­րից հե­տո նա ու­նե­նում է ջեր­մութ­յուն, լուծ, փսխոց, որ կա­րող էր չու­նե­նալ, ո­րով­հե­տեւ, կրկնում ենք, նո­րա­ծին է ու շփման մի­ջա­վայ­րը շատ փոքր, վա­րակ­վե­լու հա­վա­նա­կա­նութ­յու­նը՝ չնչին:

Մի տար­բե­րութ­յուն էլ ենք նկա­տել պատ­վաստ­ման հե­տե­ւանք­նե­րի մա­սով. օ­րի­նակ՝ ա­ռող­ջա­պա­հութ­յան նա­խա­րա­րութ­յան մոր եւ ման­կան ա­ռող­ջութ­յան պահ­պան­ման բաժ­նի պետ Կա­րի­նե Սա­րի­բեկ­յանն ա­սում է, որ ռո­տա­վի­րու­սա­յին պատ­վաս­տան­յութն անվ­տանգ է, պատ­վաս­տու­մը հեշտ է կա­տար­վում (քթանց­քի մեջ են կա­թեց­նում), հեշտ յու­րաց­վում, չու­նի հա­կա­ցու­ցում­ներ, չի տա­լիս բար­դութ­յուն­ներ:

Բայց նույն նա­խա­րա­րութ­յան ի­մու­նա­կան­խար­գել­ման ազ­գա­յին ծրագ­րի ղե­կա­վար Գա­յա­նե Սա­հակ­յանն ա­սում է, թե պատ­վաստ­ման հա­ջորդ շա­բաթ­վա ըն­թաց­քում ե­րե­խա­յի մոտ կա­րող է դիտ­վել թե­թե­ւա­կի ջեր­մութ­յուն, մի քա­նի ան­գամ փսխում կամ փոր­լուծ:

Պատ­վաս­տում, որ ար­դիա­կան չէ՞

Ռո­տա­վի­րու­սի դեմ պատ­վաս­տում ա­նում են Եվ­րո­պա­յում: Ա­նընդ­հատ սա են ընդգ­ծում մեր ա­ռող­ջա­պա­հութ­յան նա­խա­րա­րու­թ­­յան պա­տաս­խա­նա­տու­նե­րը:

Հե­տո՞ ինչ, դա նշա­նա­կում է, որ պատ­վաս­տու­մը Հա­յաս­տա­նի հա­մա՞ր­ էլ ար­դիա­կան է: Եվ­րո­պա­յում բնա­կան սնունդն այն­քան թանկ է, որ մար­դիկ տե­ւա­կան ժա­­մա­նակ դրանք չըն­դու­նե­լով, ֆի­զի­կա­պես չու­նեն այն դի­մա­դրո­ղա­կա­նութ­յու­նը, որ ու­նենք մենք՝ հա­յերս, թե­կու­զեւ այս­տեղ էլ ար­­դեն սկսել են փչաց­նել սննդա­մ­­թեր­­քի ո­րա­կը:

Եվ­րո­պա­յում ա­նընդ­հատ մայ­րե­րին հա­մո­զում են ե­րե­խա­նե­րին կե­րակ­րել կրծքի կա­թով, մեզ մոտ հա­մո­զել պետք չէ, կե­րակ­րում են ու վերջ: Եվ­րո­պա­յում կլի­ման այլ է, մեզ մոտ՝ այլ: Ու­րեմն ին­չու՞ ա­նել մի պատ­վաս­տում, ո­րի անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նը չկա կամ գու­ցե այն­քան էլ չկա: Հատ­կա­պես, որ մեր հան­րութ­յու­նը, ընդ ո­րում շատ հա­ճախ օբ­յեկ­տիվ պատ­ճառ­նե­րից ել­նե­լով, պատ­վաս­տում­նե­րը գրկա­բաց չի ըն­դու­նում: Կամ՝ հատ­կա­պես որ ոչ բո­լոր փոր­լու­ծերն են ռո­տա­վի­րու­սով պայ­մա­նա­վոր­ված:

Կ. Սա­րի­բեկ­յա­նը չի հեր­քում, որ ամ­բողջ աշ­խար­հում ե­րե­խա­նե­րի լու­ծե­րի 40%-ի պատ­ճա­ռը հենց ռո­տա­վի­րուսն է. «Մեր մո­նի­տո­րինգն էլ նույ­նը ցույց տվեց: Այ­սինքն՝ 1000 ե­րե­խա­յի մոտ ե­թե լուծ կա, ա­պա 4-ի մոտ ռո­տա­վի­րուս վա­րակն է: Սա մի­ջին վի­ճա­կագ­րութ­յուն է, եւ ե­թե լու­ծե­րի մոտ կե­սի պատ­ճա­ռը այդ վի­րուսն է, ա­պա ին­չո՞ւ ­պատ­վաս­տում չա­նե­լ»:

Թող­նենք մի կողմ, որ 1000-ի կե­սը 4-ը չէ, իսկ մնա­ցածն էլ… թող­նենք ըն­թեր­ցո­ղի եզ­րա­կա­ցու­թ­­յա­նը:

Հա­վե­լենք, որ ի ու­րա­խութ­յուն մեր ա­ռող­ջա­պա­հութ­յան նա­խա­րա­րութ­յան, պար­տա­դիր պատ­վաս­տում­ներ անց­նում են նաեւ ՀՀ­-ում հա­վա­տար­մագր­ված ար­տա­սահ­ման­յան դի­վա­նա­գի­տա­կան կոր­պու­սի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի ե­րե­խա­նե­րը: Ին­չի ա­ռի­թով ՄԱԿ-ի ման­կա­կան հիմ­նադ­րա­մի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Է­միլ Սա­հակ­յա­նը շեշ­տել է (խնդրո ա­ռար­կա­յի թե­մա­յով դա­սըն­թաց­նե­րին), որ վեր­ջին­ներս մեր բժիշկ­նե­րից պա­հան­ջում են պատ­վաս­տում­նե­րին մո­տե­նալ այն­պես, ինչ­պես ի­րենց երկ­րում է, այն է՝ ու­շադ­րութ­յուն չդարձ­նել, որ պատ­վաստ­ման պա­հին ե­րե­խան մի փոքր վա­տա­ռողջ է կամ ջեր­մում է:

Իսկ մենք մեր ծնող­նե­րին խոր­հուրդ ենք տա­լիս ջեր­մող ե­րե­խա­յին պատ­վաստ­ման չտա­նել:

Ին­չե­ւէ, հար­ցե­րը բազ­մա­զան են, մտա­հո­գիչ, ի վեր­ջո մեր փո­ք­­րիկ­նե­րին են առնչ­վում, բայց որ այս հար­ցե­րին պի­տի տրվեն ճիշտ պա­տաս­խան­ներ, հաս­տատ է:

Պի­տի գա՞ այն օ­րը, երբ մայ­րե­րը վստա­հեն ա­ռող­ջա­պա­հա­կան հա­մա­կար­գի աշ­խա­տող­նե­րին ու ե­րե­խա­նե­րին պատ­վաստ­ման տա­նե­լուց ա­ռաջ նույն հա­մա­կար­գի ծա­նոթ աշ­խա­տա­կից­նե­րից հար­ցու­փորձ չա­նեն հնա­րա­վոր հե­տե­ւանք­նե­րի մա­սին: Եվ այս­­տեղ վստա­հա­բար ա­նե­լիք ու­նի հենց նա­խա­րա­րութ­յու­նը: Խն­­դի­րը մե­ծա­մա­սամբ հենց իր մեջ է, ու մի­ան­շա­նակ հարկ չկա ի­րենց նկատ­մամբ այդ անվս­տա­հութ­յու­նը բա­ցատ­րել ծնող­նե­րի անգ­րա­գի­տութ­յամբ: Քան­զի չեն վստա­հում նաեւ գրա­գետ­նե­րը…

Ա­ստղի­նե Քա­րամ­յան

Դրանց փչա­ցած ձվե­րը

Գյու­ղատն­տե­սութ­յան նա­խա­րա­րութ­յան սննդամ­թեր­քի անվ­տան­գութ­յան պե­տա­կան ծա­ռա­յութ­յու­նը կո­չով դի­մել է սպա­ռող­նե­րին՝ ձեռք չբե­րել եւ չօգ­տա­գոր­ծել «Լու­սա­կերտ ՏԹՖ» ՍՊԸ-ի կող­մից 08.09.12թ. եւ 13.09.12թ., «Արզ­նի Տոհ­մա­յին ԹՏԽ» ԲԲԸ-ի կող­մից 10.09.12թ., «Աշ­տա­րակ ձո­ւ» ՍՊԸ-ի կող­մից 29.08.12թ., 03.09.12թ. եւ 05.09.12թ. օ­րե­րին ար­տադր­ված ձվե­րը:

Ա­հա այս­պես, մեր ըն­կե­րութ­յուն­նե­րը մեզ կերց­նում են փչա­ցած ձվեր, նա­խորդ մեր թո­ղար­կու­մից էլ կհի­շեք՝ բու­սա­յու­ղով թթվա­սեր եւ սո­դա­յով կաթ: Իսկ պե­­տութ­յու­նը միակ բա­նը որ ա­նում է, զգու­շաց­նել է, իսկ ըն­կե­րութ­յուն­նե­րին պատ­ժում է ըն­դա­մե­նը 300 հազ դրա­մով:

… Ու փչա­ցած դե­ղե­րը

Ա­ռող­ջա­պա­հութ­յան նա­խա­րար Դե­րե­նիկ Դու­ման­յանն այ­ցե­լել է նա­­խա­րա­րութ­յան «Դե­ղե­րի եւ բժշ­­կա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի փոր­ձա­­գի­տա­կան կենտ­րոն», հան­դի­պել աշ­խա­տա­կազ­մին, ծա­նո­թա­ցել կենտ­րո­նի գոր­ծու­նեութ­յա­նը, տե­խ­­նո­լո­գիա­կան եւ կադ­րա­յին հա­գեց­վա­ծութ­յա­նը:

Նա­խա­րա­րը կա­րե­ւո­րել է դե­ղե­րի արդ­յու­նա­վե­տութ­յան, անվ­տան­գութ­յան ու ո­րա­կի ա­պա­հով­ման գոր­ծում մաս­նա­գի­տաց­ված կա­ռույ­ցի դե­րը: Նա կենտ­րո­նի ղե­կա­վա­րութ­յան առ­ջեւ խնդիր է դրել շա­րու­նա­կա­բար հզո­րաց­նել տեխ­նո­լո­գիա­կան եւ կադ­րա­յին հա­գեց­վա­ծութ­յու­նը, ու­ժե­ղաց­նել ներ­քին վե­րահս­կո­ղութ­յան մե­խա­նիզմ­նե­րը: Նաեւ խնդիր է դրվել ու­ժե­ղաց­նել հսկո­ղութ­յու­նը հան­րա­պե­տու­թ­­յուն ներկր­վող դե­ղե­րի նկատ­մամբ՝ դրանց անվ­տան­գութ­յու­նը ե­րաշ­խա­վո­րե­լու նպա­տա­կով, ինչ­պե­սեւ հե­տա­մուտ լի­նել կեղծ, ժամ­­կե­տանց ու չգրանց­ված դե­ղե­րի ներ­մուծ­ու­մը կանխ­ե­լուն:

… Մեկ էլ՝ ան­համ մրցույթ­նե­րը

«Ուղ­ղա­կի խայ­տա­ռա­կութ­յուն է: Կա­րե­ւո­րա­գույն օբ­յեկտ (ազ­գա­յին գրա­դա­րա­նը,-Ա.Ք.), ո­րը գտն­­վում է հան­րա­յին ու­շադ­րութ­յան կենտ­րո­նում, պե­տա­կան բյու­ջեից 700 մլն դ­րամ ենք հատ­կաց­րել, աշ­խա­տանք­նե­րը մին­չեւ հի­մա ա­վարտ­ված չեն, եւ պարզ­վում է, որ պե­տութ­յու­նը պետք է լրա­ցու­ցիչ գու­մար­ներ հատ­կաց­նի: Վար­չա­պե­տի վե­րահս­կո­ղութ­յան ծա­ռա­յութ­յան ղե­կա­վա­րին քա­ղա­քա­շի­նութ­յան տես­չութ­յան հետ հա­մա­տեղ՝ ու­սում­նա­սի­րութ­յուն կա­տա­րել եւ բո­լոր նյու­թե­րը հանձ­նել մեր ի­րա­վա­պահ մար­մին­նե­րին… Ե­թե կոնկ­րետ այս­պի­սի կա­րե­ւո­րա­գույն օբ­յեկ­տի պա­րա­գա­յում այս­պի­սի լկտիութ­յուն ու այ­լան­դա­կութ­յուն­ներ կան, կա­րող ենք պատ­կե­րաց­նել, թե մնա­ցած օբ­յեկտ­նե­րում ինչ խախ­տում­ներ են բա­ցա­հայտ­վե­լու»,- ա­սաց ե­րեկ վար­չա­պե­տը գոր­ծա­դի­րի նիս­տում:

Ի­րենք են ստեղ­ծել գնում­նե­րի այս կար­գի «մրցու­թա­յին» հա­մա­կար­գը, ի­րենք էլ զար­մա­նու՞մ­ են:

Ա­ստղի­նե Քա­րամ­յան

«Լու­սանցք» թիվ 29 (250), 2012թ.

Կար­դա­ցեք «Լու­սանցք»-ի PDF տար­բե­րակ­նե­րը www.hayary.org -ի «Մամուլ» բաժնում www.pressinfo.am -ի «Բեռնում» բաժնում