Կեռխաչ (Սվաստիկա)

Սվաստիկա. սանսկրիտերեն ստուգաբանությամբ su և asti, նշանակում է լավ լինել: Արտահայտում է երջանկություն, բարեբախտություն գաղափարը: Կեռխաչը համարվում է հավերժության խորհրդանշանի նախատիպը՝ աջ և ձախ պտույտներով և կրում է ծնունդի ու մահվան, արիության ու կատարելության, երջանկության ու բարեբախտության խորհուրդ: Ութաթեւ կեռխաչը կամ աստղը հայոց հավերժության խորհրդանիշն է եւ մեզ ուղեկցում է անհիշելի ժամանակներից: Ցեղահաղորդ արի հայը կեռխաչը նույնացնում է արեւի, կյանքի ու երջանկության հետ:

Հայկական լեռնաշխարհում կեռխաչերը հանդիպում են հնագույն ժայռապատկերներում, այնուհետև, լինելով բրոնզեդարյան հիմնական զարդանախշերից, պատկերվել են զանազան առարկաների (կավամաններ, բրոնզե գոտիներ, գնդասեղներ, դաշույններ և այլն) վրա, հաճախ՝ առանձին զարդ (բրոնզից, ծարիրից): Հետագայում ենթարկվելով ձևափոխությունների՝ կեռխաչը ստացել է բարդ ձևեր: Որոշ կեռխաչերի ծայրերը ծռված են մի քանի անգամ, երբեմն հանդիպում են եռաճանկ ու բազմաճանկ, խաչաձևման մասում սկավառակ կամ շրջանակ պատկերված (Անիի պարիսպների վրա) կեռխաչեր: Հայաստանում տարածված են հատկապես կեռխաչ, ճանկախաչ, խաչաթև, հավերժության նշան և այլ անվանումներով միոլոր, բազմոլոր խորհրդանշանները:
    Կեռխաչը խորհրդանշել է նաև՝ արև, կրակ, կայծակ,      կյանք, պտղաբերություն և ծննդաբերություն: Հատկապես արևը խորհրդանշող խորհրդանշաններից մեկն է կեռխաչը, որի թևերը ուղիղ անկյունով թեքվում են դեպի աջ կամ ձախ:
     Կեռխաչն իր ձևերով անընդհատ շարժման տպավորություն է ստեղծում, խորհրդանշելով հենց արևի շարժումը:
     Արևապաշտ հայը արև է պատկերել ժայռերին, զենք ու զրահին, կենցաղային իրերին, զարդերին… Մեր նախնիները արևը պատկերել են շրջանակի, խաչի, կեռխաչի, անիվի, պտտվող ճառագայթների, անգամ կենդանիների (առյուծ, ձի, խոյ) պատկերով: Արևի պաշտամունքը շատ հազարամյակներ ուղեկցել է հայ ազգին. այն մեր հավատալիքների, հեքիաթների, ասացվածքների, հանելուկների, երգերի ու պարերի (շուրջպար), անվանումների մեջ է… Արևը հայի համար նաև սրբազան երդում է (նաև` ծնողների արևով երդվելը):
     Կեռխաչի (Սվաստիկայի) հետ առնչվող վերլուծություն- ները նորից հիմնավորելով դրանց հայ-արիական ծագումը (Հայաստանի ժայռապատկերներում հայտնաբերվել են կեռխաչերի ամենահին օրինակները), հավաստում են, որ Ա. Հիտլերը և նացիստա-ֆաշիստական այլևայլ պարագլուխները իրապես չեն հասկացել ԿԵՌԽԱՉ-ի խորհուրդը և իրենց գործելակերպով միայն վարկաբեկել են այն: Սակայն, դա մեզ չի կարող պարտադրել հրաժարվելու Հայոց հազարամյակների պատմությունից, նաև՝ Տիեզերական խորիմաստ խորհուրդներից: Կեռխաչը տիեզերածնության, հավերժության, նաև արեգակնային պտույտի, հայոց հարատևության ու առաքելության խորհրդանշան է և պետք է արժանավույնս տեղ ունենա մեզանում:

ՀԱՄ


Այս գրառումը հրապարակվել է Հ.Ա.Մ., Հայտարարություններ խորագրում։ Էջանշեք մշտական հղումը։