Ադրբեջանի թշնամիներին թշնամի «եղբայրական» Վրաստանը… Ջավախքը նախ ազատության, հետո՝ ազատագրության կա

Եթե իրապես Ադրբեջանի թշնամին նաեւ Վրաստանի թշնամին է, ապա ինչու են ամիսը մի քանի անգամ վրացի ղեկավարներն այցելում թշնամական Հայաստան ու տարաբնույթ համագործակցության եզրեր փնտրում:

Վրացական պատվիրակությունը վերջերս նորից վազել էր Երեւան՝ քննարկելու միջազգային ավտոմոբիլային ուղեւորատար եւ բեռնատար փոխադրումների հեշտացման հետ կապված հարցերը: Իսկ եթե Սաակաշվիլին պարզապես ցանկանում է անիմաստ խոսող պետությունների նախագահների շարքում Ալիեւից առաջ անցնել, ապա գոնե պետք է հայկական կողմին «իշմար» տա…

Վրաստանի համար ամենամեծ խնդիրը, անշուշտ, Ռուսաստանն է եւ կարծիք կա, որ Սաակաշվիլիի հայտարարությունները այդ երկրի դեմ են ուղղված, բայց ո՛չ թուրքերը, ո՛չ ադրբեջանցիները, ո՛չ էլ ՌԴ քաղաքական ու քաղաքացիական ուժերը վրացիների կամ գուշակների ցանկությամբ չէ, որ մտածում են:

Իսկ, ասենք, եթե հայ-ռուսական հարաբերությունները խանգարում են Վրաստանի կայացմանը, ապա հայ-վրացական հակասությունները կարող են այն աստիճան լարվել, որ Վրաստանից միայն Թբիլիսիի նահանգը կմնա… այն էլ՝ լավագույն դեպքում:

Տեսաբանները կարծում են, որ այսօրվա Վրաստանի քաղաքականությունը 1918-20թթ. Վրաստանի քաղաքականության օրգանական շարունակուկթյունն է: Պարզապես մեկ անգամ պետք է հասկացնել վրացիներին, որ Հայաստանի հետագա թուլացումը ապագայում կբերի Վրաստանի կործանմանը թուրք-ադրբեջանական դաշինքի ձեռքին:

ՀՀ ԱԳՆ-ն այս հարցերում պիտի այլեւս բաց աշխատի հայության համար եւ ոչ թե գաղտնի ու մութ գործեր անի՝ իբր դիվանագիտական գաղտնիքը պահելու նպատակով: Վրաստանի խորհրդարանում մարդուն վիրավորելու համար ասում են «սոմեխի», այսինքն՝ հայ, իսկ Հայաստանից՝ ոչ մի պատասխան: Այսպես է նաեւ Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի խորհրդարաններում…

Իսկ թուրք-ադրբեջանական համագործակցությունը նոր զարգացումներ է ապրում: Ադրբեջանում Թուրքիայի դեսպան Խուլուսի Կիլիջը հայտնել է, որ ծրագրվում է ադրբեջանական գազն արտահանել Եվրոպա՝ Թուրքիայի տարածքով: Նախատեսվում է տարեկան 10 մլրդ. խմ գազ արտահանել Եվրոպա: Ադրբեջանի պետական նավթային ընկերության օտարերկրյա ներդրումների կենտրոնի ղեկավար Վագիֆ Ալիեւը տեղեկացրել է, որ պայմանագրի մանրամասներն արդեն հաստատվել են, սակայն իրավաբանական խնդիրները դեռեւս լուծված չեն: Հաշվի առնելով, որ խողովակաշարի շինարարությունը մոտ 25-30 մլրդ. դոլար ներդրում է պահանջում, ադրբեջանական կողմը ապահովագրական երաշխիք է ակնկալում:

Վերջերս կրկին քննարկումներ են լինում՝ աշխարհաքաղաքականության մեջ Հարավային Կովկասի տեղի ու դերի վերաբերյալ: Հարավային Կովկասը՝ պարփակված 2 ծովերի արանքում, հյուսիսային ցամաքային սահմանագծով Ռուսաստանի հետ առնչվում է Կովկասյան լեռնաշղթայի ընձեռած հարմար բնական պատնեշով, իսկ հարավում՝ Թուրքիայի եւ Իրանի հետ Արաքսի գետային ցանցով: Պատմական հենքի վրա ձեւավորված ներկա քաղաքական հարաբերություններում կովկասյան յուրաքանչյուր հանրապետություն լրջագույն խնդիրներ ունի իրեն սահմանակից 2 պետություններից մեկի հետ: Վրաստանը սահմանակցում է Թուրքիային, Հայաստանին եւ Ռուսաստանին եւ վերջինիս հետ ունի սրված ռազմաքաղաքական հակասություններ: Հայաստանը սահմանակցում է Վրաստանին, Իրանին, Ադրբեջանին եւ Թուրքիային եւ վերջին երկուսի հետ ունի խորը հակասություններ: Միաժամանակ, յուրաքանչյուր երկիր ուղղակի կապ չունենալով Հարավային Կովկասին սահմանակցած յուրաքանչյուր երրորդ տերության հետ, վերջինիս հետ ռազմավարական դաշնակցային կամ բարիդրացիական տիրույթում է: Հատկապես Ադրբեջան-Թուրքիա եւ Հայաստան-Ռուսաստան ռազմավարական գործակցությունները հնարավորություն են տվել վերջին 2 տասնամյակում պահել ուժերի հավասարակշռությունը Կովկասում: Սա հնարավորություն է տալիս կովկասյան այս եռանկյունին մշտապես պահել ոչ թե վերբեռնման-բաժանման, այլ հավասարակշռման տիրույթում. այսպես են մտածում միջազգային վերլուծաբանները:

Դառնալով վրացական թեմային՝ նշենք, որ Ռուսաստանը պատրաստ է վերականգնել հարաբերությունները Վրաստանի հետ, բայց բացառված են նախագահ Սաակաշվիլիի հետ որեւէ ձեւաչափի շփումները: «Այն մարդու հետ, ով հանցագործ հրաման է տվել սպանել խաղաղապահներին, խաղաղ բնակիչներին… մենք գործ չենք ունենալու»,- նշել է ՌԴ ԱԳ նախարարը եւ հավելել, որ Մոսկվան ամենեւին էլ չի նույնացնում Սաակաշվիլիին վրաց ժողովրդի հետ:

Ավելի կտրուկ է խոսել ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւը. «Սաակաշվիլին արժանի է միջազգային դատարանի: Հարձակումը Հարավային Օսիայի վրա միջազգային նորմերի կոպիտ խախտում էր եւ դա է պատճառը, որ ես կողմ եմ արտահայտվում Սաակաշվիլիին դատելուն»:

Վրաստանի նախագահը նաեւ ազգային փոքրամասնություններին ճնշելու մեջ է մեղադրվում. «Քսենոֆոբիայի օրինակները երկրում ակնհայտ են»,- ասել է Վրաստանի նախկին նախագահ Էդուարդ Շեւարդնաձեն: Վրաստանի ներկայիս նախագահի կողմից ռուս ժողովրդի հասցեին հնչեցված վիրավորական խոսքերի, ռուսաց լեզվով կինոնկարների կամ երգերի հեռարձակման արգելքի, ինչպես նաեւ Մոսկվա այցելող Վրաստանի քաղաքացիներին՝ դավաճան որակելու համար, պատասխան է տալու ամբողջ երկիրը,- նշել է նախկին նախագահը՝ հավելելով, որ ոտնահարվում են անգամ հայերի ու ադրբեջանցիների որոշ իրավունքներ:  

Վահագն Նանյան

* * *

Ջավախքը նախ ազատության կարիք ունի

Ջավախահայ գործիչ, 10 տարվա ազատազրկման դատապարտված Վահագն Չախալյանի ընտանիքը շարունակում է ապրել Ախալքալաքում՝ սակայն չի մասնակցում տեղի քաղաքական եւ ազգամիջյան խնդիրների քննարկմանը: Վահագնի հայրը՝ Ռուբեն Չախալյանը, ոչ մեծ ցանկությամբ է պատասխանում հարցերին՝ նշելով, որ անհանգստանում է ոչ թե իր, այլ կրտսեր որդու՝ Արմեն Չախալյանի համար, ում նկատմամբ եւս տարիներ առաջ մեղադրանք էր առաջադրվել ապօրինի զենք-զինամթերքի պահման համար, բայց գրավով ազատ է արձակվել:

Իսկ ահա, Վ. Չախալյանը թեեւ անազատության մեջ է, սակայն շարունակում է իր նպատակներին հավատարիմ մնալ: Երբ Եվրոպայի խորհրդի ներկայացուցիչը նրան առաջարկել է ստորագրել, որ մեղավոր է եւ նա ազատ կարձակվի ու կարող է գնալ տուն, Վահագնը հրաժարվել է… Այստեղ է, որ Վ. Չախալյանի ընտանիքը նեղսրտում է, թե չկա Հայաստանի աջակցությունը եւ ազգային խնդիրների արծարծման համար բանտարկված հայորդին շարունակում է մնալ ճաղերի հետեւում:

Չախալյանները նշում են, որ Ջավախքում, մասնավորապես Ախալքալաքում, արտաքնապես բարեփոխումներն ակնհայտ են, սակայն իրականում այստեղ ժողովրդին շարունակում են պահել վախի մթնոլորտում: Այսօր վրացական իշխանություններից գոհ են միայն նրանք, ովքեր աշխատանք ունեն: Ջավախքի ժողովրդի մեծ մասը, մասնավորապես երիտասարդների, տարբեր քրեական հոդվածներ ունեն իրենց վրա, դա անգամ կարող է լինել նաեւ այն բանի համար, որ ջավախքահայը փորձի պաշտպանել իր մարդկային իրավունքները՝ ազգային իրավունքից չխոսելով անգամ…

Այո՛, Ջավախքը նախ ազատության կարիք ունի, հետո միայն ազատագրության:

Անի Մարության

«Լուսանցք» թիվ 30 (206), 2011թ.