Պատ­մութ­յան դա­սեր. պա­տե­րազմ­նե­րի տեխ­նո­լո­գիան

Սկիզ­բը՝ թիվ 7-ում

 
Մով­սես Հեսս՝ Կարլ Մարք­սի ու­սու­ցի­չը

The Scorpion էջ 67

Կարլ Մարք­սի՝ բռնութ­յան պաշ­տա­մուն­­քի զգա­ցու­մը է՛լ­ ա­վե­լի ու­ժե­ղաց­րեց ֆրան­կիստ մի կո­մու­նիստ, ո­րին նա հան­դի­պեց 23 տա­րե­կան ­հա­սա­կում, 1841թ.: Այդ մար­դու ա­նու­նը Մով­սես Հեսս էր: Հես­սը ծնվել է հա­րուստ հրեա արդ­յու­նա­բե­րո­ղի ըն­տա­նի­քում՝ 1812թ. հու­նի­սի 21-ին, Բոնն քա­ղա­քում: Վախ­ճան­վել է 1875թ. ապ­րի­լի 6-ին Փա­րի­զում եւ թաղ­ված է Իս­րա­յե­լում: Անհ­րա­ժեշտ է նշել նաեւ, որ նա է հիմ­նադ­րել Գեր­մա­նիա­յի Սո­ցիալ-դե­մոկ­րա­տա­կան կու­սակ­ցութ­յու­նը: «Judis­ches Lexikon»­-ում (Բեռ­լին, 1928թ., էջ 1577-78թթ.) նրան ան­վա­նու­մ­ են կո­մու­նիստ ռաբ­բի եւ ժա­մա­նա­կա­կից սո­ցիա­լիզ­մի հայ­րը:

Նույն Հես­սը նաեւ սո­ցի­ա­լիստ-կո­մու­նիս­­տա­կան չա­րա­բաս­տիկ գա­ղա­փա­րա­խո­սութ­­յան հե­ղի­նա­կն­ էր: Նա նա­եւ ա­ռա­ջինն էր, ով որ­պես հիմ­նա­կան գա­ղա­փար նշեց այն սկզբուն­քը, հա­մա­ձայն ո­րի՝ մաս­նա­վոր սե­փա­կա­նութ­յուն հաս­կա­ցու­թ­­յու­նը պետք է վե­րաց­վեր: Ա­լեք­սանդ­ր­ Վո­­լո­­դինն իր «Հեր­ցեն» (Տալ­լին, 1972թ., էջ 97) գր­­քում Մով­սես Հես­սին ան­վա­նում է «փի­լի­սո­փա»: Ո­րո՞նք­ էին նրա ա­կա­նա­վոր գա­ղա­փար­նե­րը: Ի­ր­ աշ­խա­տութ­յուն­նե­րում Մով­սես Հեսսն ընդ­­գ­­ծում է, որ անհ­րա­ժեշտ է քա­րոզ­չութ­յան մի­ջո­ցով դրդել սո­ցիա­լա­կան տար­­բեր դա­սա­կար­գե­րի­ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րին ընդ­հար­վել միմ­յանց հետ՝ այս­պի­սով խո­­չըն­դո­տե­լով նրանց հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յու­նը: Նա ցան­կա­նում էր հու­դա­յա­կա­նութ­յան, ռա­սիզ­մի ու դա­սա­կար­գա­յին պայ­քա­րի մի­ջո­ցով ի­րա­կա­նաց­նել սո­ցիա­լիս­տա­կան հե­ղա­փո­խութ­յուն: Նա ընդգ­ծում էր, որ սո­­ցիա­լիզմ­ն­ ան­քակ­տե­լիո­րեն կապ­ված է ին­տեր­նա­ցիո­նա­լիզ­մի հետ, քա­նի որ սո­ցի­ա­­լիստ­նե­րը չու­­նեն հայ­րե­նիք: Ճշմա­րիտ սո­­ցիա­լիս­տը չի կա­րող իր ազ­գութ­յան­ հետ ո­րե­ւէ կերպ կապ­ված լի­նել: Նա նաեւ նշում է՝ սա չի վե­րա­­բե­րում հրեա­նե­րին: Հե­ս­­սը հա­­վա­տա­ցած էր, որ ին­տեր­նա­ցիո­նա­լիզ­մը ծա­ռա­յում է ի ն­­պաստ հու­դա­յա­կա­նութ­յան շա­հե­րի:

The Scorpion էջ 100

1893թ. հոկ­տեմ­բե­րի 31-ին Վլա­դի­միր Ուլ­յա­նո­վը (Լե­նին) ժա­մա­նեց Սանկտ-Պե­տեր­­բուրգ, որ­տեղ սկսեց ծա­վա­լել կոր­ծա­նա­րար ­գոր­ծու­նեութ­յու­ն: 1895թ. աշ­նա­նը նա իր գա­ղա­փա­րա­կից­նե­րի հետ միա­սին ստեղ­ծեց բան­վոր դա­սա­կար­գի ա­զա­տագր­ման հա­մար պայ­քա­րող­ Լի­գան, ո­րը ժա­­մա­նա­կի ըն­թաց­քում վե­րած­վեց ա­հա­բեկ­չա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յան: Նա­խա­ձեռ­նութ­յան ու կազ­մա­կեր­պութ­յան հո­վա­նա­վորն էր­ ծա­գու­մով Օ­դե­սա­յից հրեա մի­լիո­նա­տեր Իս­րա­յել Հել­ֆան­դը, հայտ­նի նաեւ՝ որ­պես Ա­լեք­սանդր Պար­վուս: Ըստ բրի­տա­նա­­ցի պատ­մա­բան Նես­տա­ Վեբս­տե­րի, Պար­­վու­սը Գեր­մա­նիա­յի Սո­ցիալ-դե­մոկ­րա­տա­կան կու­սակ­ցութ­յան ան­դամ դար­ձավ 1886թ.: Պար­վու­սը բա­ցատ­րում է Լե­նի­նին, որ կազ­մա­կեր­պութ­յան նա­խա­ձեռ­նած հե­ղա­փո­խութ­յու­նը հա­ջող կեր­­պով ի­րա­կա­նա­ց­­նե­լու հա­մար դրա­մա­կան մեծ հնա­րա­վո­րութ­յուն­ներ ե­ն­ անհ­րա­ժեշտ: Նա գի­տեր, թե ին­չի մա­սին էր խո­սում, քա­նի որ դե­ռեւս Բալ­­կան­յան պա­տե­րազ­մի տա­րի­նե­րին (1912-1913թթ.) ֆի­նան­սա­կան­ խորհր­դատ­վութ­յուն էր տրա­մադ­րում թուր­քե­րին եւ բուլ­ղա­րա­ցի­նե­րին: Պար­վուսն աշ­խա­տում էր Սա­­լո­նիկ քա­ղա­քում, որ­տեղ էլ կա­պեր ստ­­եղ­­­ծեց­ տե­ղա­կան զո­րեղ մա­սո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յան հետ: Նշենք, որ հենց Սա­լո­նի­կից ե­կած հրեա­ներն էին իշ­խում Թուր­քիա­յում: Ներ­քին գոր­ծե­րի­ նա­խա­րար Թա­լեաթ փա­շան՝ Մեծ Ե­ղեռ­նի գլ­­խա­վոր ծրագ­րո­ղը, եւս հ­­րեա (ծպ­տ­յալ-կրիպ­տո) էր:

The Scorpion էջ 151

Ռու­սաս­տա­նում կո­մու­նիզ­մը տա­րա­ծե­լու գոր­ծին խո­շոր ֆի­նա­ն­­սա­կան ա­ջակ­ցութ­յուն ցու­ցա­բե­րեց նաեւ Ջեյ­կոբ Շիֆ­ֆը: Նա 1860-ա­կան­նե­րին ժա­մա­նեց Նյու Յորք: Մե­յեր Ամ­շել Ռոտ­շիլ­դը (1744-1812թթ.) դար­ձավ նրա ու­սու­ցի­չը: Ռոտ­շիլդ­նե­րի զո­րեղ ֆի­­նան­սա­կան­ դի­նա­ս­­տիան ծնվեց ֆրան­սիա­կան «հե­ղա­փո­խութ­յա­ն» արդ­յուն­քում: Ռոտ­­շիլդ­ներն այ­սօր էլ քո­ղարկ­ված վե­րա­հս­­կում են կա­րե­ւո­րա­գույն­ գոր­ծ­­ըն­­թաց­ներ հատ­կա­պես ԵՄ շր­­ջա­­նակ­նե­րում: Շի­ֆ­­ֆը սկսեց ներ­թա­փան­ցել «Kuhn», «Loeb & Co.» ըն­կե­րութ­յուն Ռո­տ­­շիլդ­նե­րի օգ­նու­թ­­յամբ: ԱՄՆ Պետ­դե­պար­տա­մեն­տի ար­խիվ­նե­րում «No. 861.00/5339» հա­մա­րը կր­­ող փաս­տա­թուղթ կա, ո­րում նշ­­վում է, թե Ջեյ­­­կոբ Շիֆֆն ինչ­­պի­սի ազ­դե­ցիկ դիրք ու­ներ «Բնա­յի Բրիթ» մա­սո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յու­նում, իսկ նրա գոր­­ծըն­կեր­ներ Ֆե­լիքս Վար­բուր­գը, Օտ­­տո Կա­նը, Մոր­­տի­մեր Շիֆ­ֆը, Ի­սա­հակ Սե­լիգ­մա­նը եւ այ­լոք դե­ռեւս 1916թ. էին ծրա­­գ­­րում գա­հըն­կեց ա­նել Ռու­սաս­տա­նի ցա­րին: 1917թ. ապ­րի­լին Շիֆֆ­ն­ ինքն էլ պա­­շ­­տո­նա­պես հաս­տա­տեց, որ ցա­րի տա­պա­լու­մը հնա­րա­վոր դար­ձավ իր ֆի­­նան­սա­­կան մի­ջամ­տութ­յան արդ­յուն­քում:

The Scorpion էջ 276

 Ցա­րին սպա­նե­լու հրա­հան­գը, փաս­տո­րեն, Նյու Յոր­քից էր ե­կել: 1922թ. Փա­րի­զում մի խումբ մաս­նա­գետ­ներ վեր­ծա­նե­ցին մի­շարք հե­ռագ­րեր, ո­րոնք լույս սփ­­ռե­ցին ցա­րի եւ նրա ըն­տա­նի­քի սպա­նութ­յան պատ­մութ­յան վրա: Յա­կով Սվերդ­լո­վը հա­ղոր­դա­գ­ր­ու­թ­­յուն է ու­ղար­կում­ Յա­կով Յու­րովս­կուն, որ­տեղ ա­սում է, թե այն բա­նից հե­տո, երբ Ջ. Շիֆ­ֆին հայտ­նեց Սպի­տակ բա­նա­կի մո­տե­նա­լու մա­սին, վեր­ջի­նիցս ցա­րին ու նրա ամ­բողջ ըն­տա­նի­քին ոչն­չաց­նե­լու հրա­հանգ ստա­ցավ:

The Scorpion էջ 331

Հրեա հայտ­նի իլ­յու­մի­նատ ու մա­սոն Վա­լ­­­տեր Ռա­տե­նաուն, ո­վ ­դար­ձել էր Գեր­մա­նի­ա­­­յի Հան­րա­պե­­տութ­յան ֆի­նանս­նե­րի նա­խա­րար, ըն­դու­նում է 1912թ. «300 մարդ («300-ի կո­մի­տե»), ո­րոնք բո­լո­րը մի­մ­­յանց ճա­նա­չում են, վե­րա­հս­­կում են Եվ­րո­պա­յի ֆի­նանս­ներն ու պաշ­տոն­յա­նե­րին նշ­­ա­նա­կում են ի­րենց շար­քե­րի­ց» («Wie­n­er Pres­se», դեկ­տեմ­բեր 24, 1912): Ա­մեն ինչ ար­­վում էր հա­մա­ձայն ծրագ­րի: 1913թ. Փա­րի­­­զում­ Վալ­տեր Ռա­տե­նաուն նշում է, երբ ֆի­­նան­սա­կան է­լի­տան ու «Իլ­յու­մի­նա­տ­­ներ»-ը նոր էին ստեղ­ծում «Մի­­ջազ­գա­յին Բան­­­կե­րի Մի­ութ­յու­ն»-ը («International Bank Allian­ce»), ե­կել էր այն պա­հը, երբ ֆի­նան­սա­կան է­լի­տան պետք է պաշ­տո­նա­պես իր կա­նոն­նե­րը թե­լադ­րեր աշ­խար­հին, ինչ­պես որ դա ար­­վում էր­ նախ­կի­նում, միայն թե՝ քո­ղարկ­ված: «Ֆի­նան­սա­կան է­լի­տա­յից պա­հանջ­վում է փո­խա­րի­նել թա­գա­վո­րութ­յուն­ներն ու կայս­րութ­յուն­նե­րը մի այն­պի­սի ու­ժով, ո­րը չի պատ­կա­նում մի կոնկ­րետ երկ­րի, այլ նե­րա­ռում է հա­մայն աշ­խար­հը»:

Կո­մու­նիզ­մի ֆի­նան­սա­վո­րումն ու տա­րա­ծու­մը

The Scorpion էջ 336

Շու­տով, երբ բոլ­շե­ւիկ­նե­րը իշ­խա­նութ­յան ե­կան, «Ստան­դարտ Օյլ» («Standard Oil») ըն­կե­րութ­յու­նը գնեց Կով­կա­սի նավ­թա­հո­րե­րի կե­սը, թեեւ դրանք պաշ­տո­նա­պես պե­տա­կան էին հայ­տա­րար­վել: Էն­թո­նի Սա­տ­­­տո­նը հա­մա­րում է, որ նյու­յորք­յան «Ստ­­ան­­դարտ Օյլ» ըն­­կե­րութ­յու­նը 1921թ. զտ­­ման գոր­ծա­րան կա­ռու­ցեց Ռու­սաս­տա­նում, որ­պես­զի ու­ժե­ղաց­նի (հու­դա)-բոլ­շե­ւիկ­նե­րի տնտե­սութ­յու­նը: «Ստ­­ան­դարտ Օյ­լ»-ի եւ Ռոկ­ֆել­­լեր­նե­րի­ կող­մից կա­ռա­վար­վող այլ ըն­կե­րութ­յուն­նե­րի հետ սերտ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի մեջ էր Ո­ւոլլ Սթրի­թում գտնվող «Kuhn», «Loeb & Co.» բան­կա­յի­ն­ ըն­կե­րութ­յան ներ­­կա­յա­ցու­ցիչ Ջ. Շիֆ­ֆը:

The Scorpion էջ 373

Չի­նաս­տա­նում կո­մու­նիզ­մի հա­­ս­­տատ­մա­նը եւս ն­­պաս­տում էին ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րը Մոսկ­վա­յի մի­ջո­ցով, եր­բեմն էլ՝ նույ­նիսկ ուղ­ղա­կիո­րեն:

Դե­ռեւս 1920-ա­կան թվ­­ա­կան­նե­ր­­ին բարձ­րաս­տի­ճան հրեա գոր­ծիչ­ներն այ­ցե­լում էին Չի­նաս­տան, որ­պես­զի կոնկ­րետ ո­լորտ­նե­րում սեր­մա­նեն­ կո­մու­նիզ­­մը: Այս «խորհր­դա­տու­նե­րի» թվում էին նա­եւ Ա­դոլֆ Յոֆ­ֆեն ու Մի­քա­յել Բո­րո­դի­նը» (ի­րա­կան ա­նու­նը՝ Ջե­կոբ Գ­­րու­զեն­բերգ): Մոն­ղո­լիա­յում կո­մու­նիզ­մը հաս­տա­տ­­վեց 1921թ.: Ռու­սաս­տան­ցի հրե­ա­ներ Վ. Լե­վի­չե­վը, Յան Գա­մար­նի­­կը ա­ռաջ­նոր­դ­­ում էին չի­նա­կան Կար­միր բա­նա­կը: Անգ­լիա­յի հր­­եա Բիլլ­մա­յերն էլ իր հեր­թին ա­պա­հո­վեց չի­նա­կան Կար­միր բա­­նա­կը խորհր­դա­յին­ զեն­­քե­րով:

The Scorpion էջ 374

Միաց­յալ Նա­հանգ­նե­րը պա­հան­ջե­ցին, որ­պես­զի ճա­պո­նա­ցի­նե­րը դա­դա­րեն պա­տե­րազ­մել կո­մու­նիստ չի­նա­ցի­նե­րի դեմ 1937-1945թթ. ըն­թաց­քում: Ա­մե­րիկ­յան կա­­ռա­վա­րութ­յու­նը դա­վա­ճա­նեց Չան Կայ­շե­կի հա­կա­կո­մու­նիս­տա­­կան շարժ­մա­նը 1948թ. աշ­նա­նը:

Այն ժա­մա­նակ­վա պետ­քար­­տու­ղար գե­նե­րալ Ջորջ Մար­շա­լը (1880 -1959թթ.) պա­հան­ջեց, որ­պես­զի Չան Կայ­շե­կը թույլ տա կո­մու­նիստ­նե­րին մուտք­ գոր­ծել իր կա­ռա­վա­րութ­յուն: Մար­շա­լը նա­խա­գահ Տրու­մե­նի հա­տուկ դես­պա­­նորդն էր Չի­նա­ս­­տա­նում 1945-1947թթ.: Նա վս­­տա­­հեց­նում էր, որ կո­­մու­նիզ­մը դր­­ա­կան ե­րե­ւույթ է, իսկ Չան Կայ­շե­կը չէր ցան­կա­նում հա­մա­ձայ­նել դրա հետ: Ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րին էլ հենց այդ­ մեր­ժումն էր պետք, եւ Չան Կայ­շե­կին շու­տով թո­ղե­ցին ա­նօգ­նա­կան: Հա­կա­ռակ դրան, Մաո Ցզե­դու­նին ցու­ցա­բեր­ված ա­ջակ­ցու­թ­­յունն ա­ճեց (օգ­նութ­յունն ու­ղարկ­վում էր չի­նաս­տան­ցի կո­մու­նիստ­նե­րին Մոսկ­վա­յի մի­ջո­ցով): 1949թ. հուն­վա­րի 31-ին կո­­մու­նիստ­ներն ա­մե­րիկ­յան տան­կե­րով ներ­խու­ժե­ցին Պե­կին, իսկ հո­կ­­տեմ­բե­րի 31-ին պա­շ­­տո­նա­պես հռչակ­վեց Չի­նաս­տա­նի Կո­մու­­­նիս­տա­կան Ժո­­ղովր­դա­կան­ Հան­­րա­պե­տութ­յու­նը:

The Scorpion էջ 404

Խորհր­դա­յին Ռու­սաս­տա­նը ցն­­ց­­վեց 1990թ. օ­գոս­տո­սի 26-ին, երբ հրա­պա­րակ­վեց «Խորհր­դա­յին Միութ­յան հրեա­նե­րի­ կա­տե­քիզ­­մը»: Տեքս­տը պա­րու­նա­կում էր գաղ­տ­­նի հրա­հանգ­ներ, ո­րոնք մշակ­վել էին սիո­նիստ­նե­րի կող­մից Թել Ա­վի­վում 1958թ. (սա տպ­­ա­գր­­վել է «Հայ-Ա­րի­ներ»-ում, ա­պա նաեւ «Լու­սանցք»-ում): Ռու­ս­ ազ­գայ­նա­կան­նե­րին հա­ջող­վեց ձեռք բե­րել այդ հրա­հանգ­նե­րի պատ­ճե­նը:

The Scorpion էջ 405

«Անհ­րա­ժեշտ է ա­ջակ­ցել ե­րի­տա­սարդ հրեա­նե­րին՝ իշ­խող դիր­քեր գրա­վե­լու: Ռուս­նե­րը խո­րը մտ­­ա­­ծե­լու եւ վեր­լու­ծե­լու ու­նա­կու­թ­­յու­նից­ զուրկ են… նրանք խո­զի նման են: Այն ա­մենն, ինչ պա­տ­­կա­նում է ի­րենց այ­սօր, ի­րա­կա­նում մերն է. նրանք այս ա­մե­նից միայն ժա­մա­նա­կա­վո­րա­պե­ս­ են օգ­տ­­վում: Աստ­ված մեզ հանձ­նա­րա­րել է խլել այդ ա­մե­նը նրան­ցից: Գո­­յե­րը հի­մար ու պրի­­­­մի­տիվ են, նրանք նույ­նիսկ ստել չեն կա­­րո­ղա­նու­մ»:

 The Scorpion էջ 405

«Զրպար­տեք նրանց թվից ա­ռա­վել ե­րեւ­ե­լի մարդ­կանց, ո­վքեր ի վի­ճա­կի են ե­լույթ ու­նե­նալ: Մեր կար­գա­խո­սը հար­գա­լից հան­դ­գ­­նութ­յունն է: Բո­լոր ն­­րանց, ով­քեր աշ­խա­տում են մեր դեմ, մե­ղադ­րեք հա­կա­սե­մի­տ­­ու­թ­­յան մեջ եւ պի­­տա­կա­վո­րեք որ­պես հա­­կա­սե­միտ: Հա­ճախ տա­րա­ծեք հրեա ժո­ղո­վր­­դի դա­րա­վոր տան­ջանք­նե­րի մա­սին պա­տ­­մութ­յուն­նե­րը՝ տե­ղե­կաց­նե­լով, թե ինչ­պես են մեզ հե­­տապն­դել անց­յա­լում եւ այ­սօր էլ խտ­­րա­կա­նութ­յան են են­թար­կում: «Խեղճ հրե­ա­յի» մար­տա­վա­րութ­յունն ի­րեն ար­դա­րա­ց­­րել է հա­­զա­րամ­յակ­նե­րի ըն­թա­ց­­քու­մ»:

The Scorpion էջ 405

«Աստ­ված ին­քը ցան­կա­ցավ, որ­պես­զի մենք՝ հրեա­ներս, իշ­խենք աշ­խար­հում, եւ մենք դա էլ ա­նում ենք: Ձեր ձեռ­քե­րում պահ­­­պա­նեք զլմ-­ներն ու տե­ղե­կատ­վա­կան մի­ջոց­նե­րը: Ա­ռանց պատ­մութ­յան մար­դիկ նման են ծնո­­ղա­զուրկ ե­րե­խա­յի: Նրանք պետք է ա­­մե­նասկզ­բից սկսեն, այդ­ դեպ­քում ա­վե­լի հեշտ կլի­նի նր­­անց փո­խան­ցել մեր աշ­­խար­հա­հա­յացքն ու մտա­ծե­լա­կեր­պը: Այս­­պի­­սով մենք կկա­րո­ղա­նանք վե­րաց­նել ամ­բողջ­ ռա­սա­ներ:

Նրանք պետք է կորց­նեն ի­րենց պատ­մու­­թ­­յունն ու ի­րենց ա­վան­դույթ­նե­րը, ին­չից հե­տո մենք կկա­րո­ղա­նանք այդ ա­մե­նը ձեւ­ա­­կեր­պել մեր­ տար­բե­րա­կով: Ամ­բող­ջու­թամբ գնեք, քան­դեք, կան­խեք գր­­քե­րի հրա­տա­րա­կու­մը, ե­թե դր­­անք բա­ցա­հայ­տում են մեր մար­տա­վա­րութ­յունն ու­ ռազ­մա­վա­րութ­յու­նը: Գո­յե­րը եր­բեք չպետք է ի­մա­նան հրեա­նե­րի ջար­դե­րի ե­տե­ւում կան­գ­­նած ի­րա­կան պատ­ճառ­նե­րը»:

The Scorpion էջ 405

«Նրանք պետք է ստիպ­ված լի­նեն ըն­տ­­րե­լու կա՛մ ­մեզ, կա՛մ­ քա­ոս: Երբ նրանք փոր­­­­ձեն ա­ռանց մեզ կա­ռա­վար­վել, մենք պետք է կա­տար­յալ­ քաո­սի վե­րա­ծենք ա­մեն ինչ: Հա­վաս­տիա­ցեք, որ­պես­զի ան­հան­­­գս­­տութ­յու­նը շա­րու­նակ­վի այն­քան ժա­մա­նակ, մին­չեւ որ տա­ռա­պող ու տանջ­ված­ ան­հա­վատ­ներն ի­րենք իսկ ցան­կա­նան, որ­պես­զի վե­րա­դառ­նա մեր ռե­ժի­մը: Նրանք պետք է աշ­խա­տեն մեր հսկո­ղութ­յան ներ­քո եւ պետք է մեզ­ հա­մար օգ­տա­կար լի­նեն: Նր­­անք, ով­քեր օ­գուտ չեն տա­լիս, պետք է հե­­ռաց­վե­ն»:    

The Scorpion էջ 406

Ի՞նչ­ է սպաս­վում այ­սօր:

Մի­ջա­զ­­գա­յին է­լի­տան ցան­կա­նում է ԽՍՀՄ­-ը  փո­խա­րի­նել ԵՄ-ով, ինչ­պես նշվում է ավ­ս­տ­րի­ա­­ցի քա­­ղա­քա­գետ Կարլ Շտայն­հա­ու­­զե­րի՝ «EG-die Super-UdSSR von morgen» (Վի­­են­նա, 1992թ.) գր­­քում: Շտայն­հա­ու­­զե­րը նշում է, որ ա­զատ­ մա­սոն­ներն այժմ ստ­­եղ­ծում են մի նոր դաշ­նա­յին գեր­պե­տու­թ­­­յուն, ո­րի մայ­րա­քա­ղա­քը կլի­նի Բրյու­սե­լը (այ­սօր­վա եվ­րա­կենտ­րո­նա­տե­ղին), եւ որ­տեղ քա­ղա­քա­ցի­նե­րը է­լեկտ­րո­նա­յին­ մի­ջոց­նե­րով կեն­թարկ­վեն մշ­­տա­կան վե­րահս­կո­ղութ­յան (հատ­կա­պես հայ ա­րի­նե­րը մշտա­պես զգ­­ու­­շաց­նում էին մար­դու հա­մա­րա­կալ­ման (սոց­քար­տե­րով ծած­կագ­րե­ցին, այժմ էլ՝ բիո­­քար­տե­րով են դա ա­նում), նա­եւ կեն­սա­չա­փա­կան անձ­նագ­րե­րի, մատ­նա­հետ­քի եւ աչ­քի ծի­­ա­­ծա­նա­փայլ թա­ղան­թի ու այլ խիստ անձ­նա­կան տվյալ­նե­րի, նա­եւ մար­դու մարմ­նի մեջ չի­պի տե­ղադր­ման մա­սին:

Ար­դեն ստ­­եղծ­վել է 18 նի­շա­նոց անձ­նա­կան հա­մար­նե­րի հա­­մա­կարգ: Մենք չենք կա­րո­ղա­նա ո­րոշ ան­ցա­կե­տե­րով անց­նել ա­­ռանց մեր ան­ձի հաս­տատ­ման:

Շու­տով վերջ կտան նաեւ «առ­ձեռն» փո­ղե­րին… Ի­տա­լիա­յի մա­սո­նա­կան ու հր­­եա իլ­յու­մի­նատ ա­ռաջ­նորդ Ջու­զեպ­պե Մաց­ցի­նիի ե­րա­զած Եվ­րո­պա­յի Մի­ա­ց­­յալ Նա­հանգ­նե­րը, կար­ծես, ի­րա­կա­նութ­յուն է դառ­նում:

1917-1991թթ. ըն­թաց­քում Սիո­նիս­տա­կան Խորհր­դա­յին Միութ­յու­նը թա­լա­նել է Քրի­­ս­­տոն­յա Ռու­սաս­տանն ու 45 մի­լիոն­ մար­­­դու կյանք է խլել՝ կի­րա­ռե­լով սո­ցիա­լիզմ ու կո­մու­նիզմ կոչ­վող թու­նա­վոր զեն­քը:

Ար­տա­վազդ Ա­վագ­յա­ն

Բո­քա Ռա­թոն,  Ֆլո­րի­դա  (ԱՄՆ)

ardavast@att.net

«Լու­սանցք» թիվ 8 (229), 2011թ.