Ան­բա­րո թշնա­մի­նե­րին ծնկի բե­րե­լն­ ա­վե­լի հեշտ է

Հա­մա­սե­ռա­մո­լութ­յու­նը ո­րե­ւէ բնա­կան մի­ջա­վայ­րում չի ըն­դուն­վում, ան­գամ չի ըն­կալ­վում նման­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րից խո­սե­լը: Թե ինչ է կա­տար­վում Հա­յաս­տա­նում, մա­սամբ վեր­լուծ­վեց «Լու­սանցք»-ի գլխա­վոր խմբագ­րի կող­մից «Ե­րե­ւ­­ան­յան գծագ­րեր – Երբ փոք­րա­մաս­նութ­յուն­նե­րը ճնշում են մե­ծա­­մաս­նութ­յան ի­րա­վունք­նե­րը»  հոդ­ված­ա­շա­րում, ո­րոն­ցում նաեւ լու­­ծում­ներ ա­ռա­ջարկ­վե­ցին եւ գոր­ծող վար­չա­կան ու քրեա­կան օ­րենք­նե­րը կի­րա­ռե­լու անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նը: Մինչ այդ էլ, ի­հար­­կե մեր թեր­թում անդ­րա­դար­ձեր են ե­ղել այդ թե­­մա­նե­րին ու, վստա­հա­բար, դեռ կլի­նեն, քա­նի դեռ հար­ցը չի սպառ­վել:

Այս խնդի­րը նաեւ սկսել է ան­հանգս­տաց­նել Ա­րեւ­մուտ­քի եւ Ա­ր­­ե­ւել­քի շատ երկր­նե­րի ազ­գա­յին հատ­ված­նե­րին: ԱՄՆ-ի բա­նա­կում միա­սե­ռա­կան տղա­մարդ­կանց եւ կա­նանց նո­րո­վի քա­րո­զն­ ու թող­տվ­­ու­թ­­յուն­նե­րը նո­րից վրդով­եց­րել են կրո­նա­կան եւ ազ­գա­յին կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին: Հե­տաքր­քիր է, որ հա­կա­ռակ ա­մե­րիկ­յան պատ­կե­րա­ցում­նե­րի, այս խնդի­րը ա­վե­լի պահ­պա­նո­ղա­կան ընդ­դի­մութ­յան է հան­դի­պում Եվ­րո­պա­յում եւ Ռու­սաս­տա­նում: Երբ Եվ­րո­պա­յի ո­րե­ւէ երկ­րում հա­մա­սե­ռա­կան­նե­րը քայ­լեր­թի թույլտ­վութ­յուն են ստա­նում, ա­պա գրե­թե միշտ հա­կա­ռակ ուղ­ղութ­յամբ դե­պի այդ քայ­լերթն են գա­լիս այդ երկ­րի ա­զ­­գայ­նա­կան­նե­րը կամ ազ­գայ­նա­մոլ­նե­րը: Եվ դա իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին ստի­պում է ա­վե­լի պահ­պա­նո­ղա­կան լի­նել: Ան­գամ Հո­լան­դիա­յի եւ Բել­գիա­յի պես ա­մե­նա­­թող երկր­նե­րում ազ­գայ­նա­կան­­ներն ար­դեն ընտ­րութ­յուն­նե­րի մի­ջո­ցով դար­ձել են խոր­հր­­դա­­­րա­նա­կան ու­ժեր, որ­պես­զի կա­­սե­ց­­նեն օ­տա­ր­­եր­կ­­րա­ցի­նե­րի եւ ան­­բա­րո­նե­րի շքերթ­ը…

Նույնն է նաեւ Ռու­սաս­տա­նում, որ­տեղ ազ­գայ­նա­կան­ներն ու ֆա­­շիս­տա­կան, ազ­գայ­նա­մո­լա­կան ուղ­ղութ­յան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­ներն ա­վե­լի ագ­րե­սիվ են գոր­ծում: Այս­տեղ բա­ցի ռուս­նե­րից, նաեւ այ­լազ­գի­ներն են ընդ­դի­մա­նում հա­մա­սե­ռա­կան ա­զա­տութ­յուն­նե­րին: Վեր­ջերս Մոսկ­վա­յում ձեր­բա­կա­լել են նաեւ դաղս­տան­ցի­նե­րի, ո­վքեր սպա­նում էին հա­մա­սե­ռա­մոլ­նե­րի: Դաղս­տա­նի 2 քա­ղա­քա­ցի­ներ ըն­դու­նել են ի­րենց մեղ­քը 3 նմա­նա­տիպ սպա­նութ­յուն­նե­րի գծով, տղա­մար­դա­վա­րի խոս­տո­վա­նել են, որ կա­տա­րել են այդ սպա­նութ­յուն­նե­րը ա­տե­լութ­յու­նից դրդված՝ նրանք չեն ըն­դու­նել ի­րենց զո­հե­րի սե­ռա­կան կողմ­նո­­րո­շու­մը: Նրանք զո­հե­րի հետ ծա­նո­թա­նում էին հա­մա­ցան­ցում եւ սպա­նում էին հենց ի­րենց իսկ բն­­ա­կա­րան­նե­րում, ուր այ­ցե­լում էին հան­դիպ­ման հա­մար: Բո­լոր զո­­հե­րը խեղ­դա­մահ են ար­վել:

Սա կա­րող է գոր­ծուն մի­ջոց դառ­նալ այլ երկր­նե­րում եւս… Եվ պետք է զգո­նաց­նի նաեւ մեր իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին՝ սե­ռա­կան հի­վանդ կամ օ­տա­րի պատ­վե­րով աշ­խա­տող կողմ­նո­րո­շում­նե­րի քա­­րո­զիչ­նե­րին եւ «գոր­ծող ան­ձանց» կար­գի հրա­վի­րե­լու հա­մար……

­Հա­մա­սե­ռա­մոլ­նե­րին ա­տող դաղս­տան­ցի­նե­րը ե­զա­կի չեն ի­րենց տե­սա­կի մեջ նաեւ այլ երկր­նե­րում: Հեր­թա­կան հա­մա­սե­ռա­կան զո­հե­րի «հանգր­վան» կա­րող է դառ­նալ Ար­գեն­տի­նան: Այս եր­կի­րը դար­ձավ ա­ռա­ջի­նը, որ­տեղ մի­­ա­­սե­ռա­կան զբո­սաշր­ջիկ­նե­րը կա­րող են ա­մուս­նա­նալ: Զբո­սաշր­ջիկ­նե­րին թույ­լատր­վում է պաշ­տո­նա­պես միա­սեռ­կան ա­մուս­նութ­յուն կա­տա­րել: Մինչ այդ միայն Կա­­նա­դա­յում էր, որ հա­մա­սե­ռա­մոլ զբո­սաշր­ջիկ­նե­րը կա­րող էին գրան­ցել ըն­տա­նե­կան միութ­յու­նը, բայց միայն այն պար­տա­դիր պա­յմա­նով, որ միա­սե­ռա­կան ա­մուս­նութ­յուն­նե­րը թույ­լատ­րե­լի են նա­եւ ի­րենց եր­կր­­նե­րում: Իսկ Ար­գեն­տի­նա­յում այդ­պի­սի պայ­­ման զբո­սաշր­ջիկ­նե­րին չի ա­ռա­ջադր­վում:

Ա­ռա­ջին ա­մուս­նութ­յան մա­սին իր ֆեյս­բուք­յան է­ջում տե­ղե­կաց­րել է Ռո­սա­րիո քա­ղա­քի (Սան­տա Ֆե նա­հանգ) քա­ղա­քա­պետ Մո­նի­կա Ֆեյ­նը եւ նշել, որ ա­մուս­նութ­յու­նը կա­յա­ցել է երկ­րում գտնվող պա­րագ­վայ­ցի­ներ Սի­մոն Կա­սա­լի ու Սեր­խիո Լո­պե­սի մի­ջեւ: Մինչ­դեռ Պա­րագ­վա­յում միա­սե­ռա­կան ա­մուս­նութ­յու­ննե­րն­ ար­գել­վում են:

Ի­հար­կե, այս կար­գի վտանգ մեզ դեռ չի սպառ­նում. Հա­յաս­տա­նում եւ՛ ա­զ­­գայ­նա­կան­նե­րը, եւ՛ ա­ռողջ մտա­­վո­րա­կան­ներն ու պե­տա­կան այ­րե­րը, ե­կե­ղե­ցա­կան­նե­րը, նաեւ նոր­մալ մար­դիկ սա հաս­կա­նում են: Հա­կա­ռակ հայ­կա­կան ի­րա­կա­­նութ­յա­նը, ադր­բե­ջա­նա­կան եւ վրա­ցա­կան հան­րույթ­ներն ու իշ­­խա­նութ­յուն­նե­րը  տուրք են տա­լիս եվ­րա­ար­ժեք­նե­րի տակ թաքն­ված գոր­ծող հա­մա­սե­ռա­կան խա­ղե­րին: Ադր­բե­ջա­ն­­ում եվ­րա­տե­սիլ­յան մի­ջո­ցա­ռու­մը հա­մա­սե­ռ
ա­կան­նե­րի շքեր­թով անց­կաց­նե­լու պատ­րաս­տա­կա­մու­թ­­յու­նը, Կով­կա­սի հա­մա­սե­ռա­կան կենտ­րո­նը Բա­քուն դար­ձ­­նե­լը եւ Վրա­ս­­տա­նի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի այ­դօ­րի­նակ մի­­­ջո­ցա­ռում­նե­րը ող­ջու­նելն ու ի­րենց երկ­րում անց­կա­ց­­նե­լու պա­տ­­րաս­տա­կա­մութ­յու­նը մեզ պետք է ու­րա­խաց­նի, քան­զի դա կազ­մա­­լու­ծե­լու է ին­չ­­պես այդ երկր­նե­րի զին­ված ու­ժերն ու կա­ռույց­նե­րը, այ­լեւ հան­րա­յին ո­լոր­տի ան­բա­րո­յա­կա­նաց­ման գոր­ծըն­թաց է սկսե­լու: Իսկ թույլ եւ ան­բա­րո թշնա­մուն ծնկի բե­րե­լը շատ ա­վե­լի հեշտ է…

Ի ու­րա­խութ­յուն մեզ, հա­մա­սե­ռա­մո­լութ­յու­նը զար­գա­ցում է ու­նե­նում նաեւ Թուր­քիա­յում: «BBC»-ն­ անդ­րա­դար­ձել է Էմ­րե Ա­զիզ­լե­րի «The Pink Certificate» («Վար­­­­դա­գույն վկա­յա­կա­ն») թուր­քա­կան բա­նա­կի մա­սին նկա­րա­հան­ված վա­վե­րագ­րա­կան ֆիլ­մին, ո­րում ներ­կա­յաց­վում է թուր­քա­կան բա­նա­կում հա­մա­սե­ռա­մոլ­նե­րի խնդի­րը: Ֆիլ­մում խոս­վում է այն բար­­դութ­յուն­նե­րի մա­սին, ո­րոնց մի­ջով անց­նում են վեր­ջին­ներս՝ ի­ր­­ենց սե­ռա­կան կողմ­նո­րո­շումն ա­պա­ցու­ցե­լու հա­մար: Զին­վո­րա­կան ծա­ռա­յութ­յու­նը պար­տա­դիր է բո­լոր թուրք տղա­մարդ­կանց հա­մար, իսկ ծա­ռա­յութ­յու­նից կա­րող են խու­սա­փել միայն այն դեպ­քում, ե­թե հի­վանդ, հաշ­ման­դամ կամ հա­մա­սե­ռա­մոլ են: Սա­կայն նրանց հա­մար ի­րենց կար­­գա­վի­ճակն ա­պա­ցու­ցե­լը մի ամ­բողջ փոր­ձութ­յուն է: Թուրք ե­րի­տա­սարդ­նե­րից մե­կը պատ­մել է, թե ինչ­պես են ի­րեն ստի­պել ա­պա­ցու­ցել ի­րա­կա­նութ­յու­նը. «Ինձ հարց­րին, թե արդ­յոք ես կրում եմ կա­նա­ցի հա­գուստ, կամ ինչ օ­ծա­նե­լիք եմ ­գոր­ծա­ծում: Ա­վե­լի ուշ վեր­ջին­ներս ինձ ստի­պե­ցին, որ կա­նա­ցի հա­գուս­տով նկար ներ­կա­յաց­նեմ, կամ մի լու­սան­կար, որ­­տեղ համ­բուր­վում եմ իմ ըն­կե­րոջ հե­տ»… Ահ­մեդ ա­նու­նը ստա­ցած այդ ե­րի­տա­սար­դը նաեւ պատ­մել է, թե ինչ­պես են ի­րեն այլ բա­ներ ստի­պել…

Բայց լավ է, որ թշնա­մա­կան երկ­րում հա­մա­սե­ռա­մո­լութ­յու­նը  մեծ տա­րա­ծում է ստա­նում: Ստ­­ամ­բու­լում գոր­ծում են հա­տուկ ա­կումբ­ներ կամ սրճա­րան­ներ: Անց­յալ տա­րի «գեյ շքեր­թ» էր կա­­զ­­մա­կերպ­վե­լ: Տա­րեց­տա­րի միա­սե­ռա­կան­նե­րը Թուր­­քիա­յի մեծ քա­ղաք­նե­րում ա­վե­լի ակն­հայտ են ե­րե­ւում: Նման այ­ցե­լու­նե­րի հա­մար ա­կումբ­ներ, սր­­ճա­րան­ներ են բաց­վել:

Բայց դեռ թուր­քա­կան պահ­պա­նո­ղա­կան հատ­վա­ծը դի­մադ­րում է եւ ինչ­պես վե­րոնշ­յալ ֆիլ­մում եւս մեկ հա­մա­սե­ռա­մոլ, Գյոք­հան ա­ն­­ու­­նով ե­րի­տա­սարդն է BBC-ին պա­տ­­մել, ի­րե­նից էլ սե­ռա­կան ակ­տը պատ­կե­րող լու­սան­կար­ներ են պա­հան­ջել. «Թուր­քիա­յում ո­րոշ մար­դիկ կար­ծում են, որ գե­յե­րը եր­ջա­նիկ են, քա­նզի ծա­ռա­յութ­յու­նից խու­սա­փե­լու պատ­ճառ ու­նեն: Նրանք ստիպ­ված չեն, օ­րի­նակ, ձմռա­նը քրդե­րի դեմ պա­տե­րազ­մել: Սա­կայն Թուր­քիա­յում միա­սե­ռա­կա­նութ­յու­նը չթաքց­նող տղա­մարդ­կանց կյան­քը հե­ռու է հեշ­տ ­կոչ­­վե­լու­ց»…

Հու­սանք, որ այս կար­գի թե­մա­նե­րը շու­­տով Հա­յաս­տա­նում այ­լեւս թե­մա չեն լի­նի, իսկ հայ հան­րութ­յունն էլ բո­լո­րո­վին չի մտա­ծի իր սերն­դի մարդ­կա­յին ու բա­րո­յա­կան կեր­պա­րը պահ­­պա­նե­լու մա­­սին:

 

Ա­նի Մա­րութ­յան

 

«Լու­սանցք» թիվ 11 (232), 2011թ.

Կար­դա­ցեք «Լու­սանցք»-ի PDF տար­բե­րակ­նե­րը www.hayary.org -ի «Մամուլ» բաժնում www.pressinfo.am -ի «Բեռնում» բաժնում

Այս գրառումը հրապարակվել է Հ.Ա.Մ., Հոդվածներ խորագրում։ Էջանշեք մշտական հղումը։