Ջեր­մո­ցը լավ է, բայց շատ ջեր­մաց­նել պետք չէ

Հա­յաս­տա­նում վեր­ջին 5 տա­րի­նե­րի կտրված­քով բան­ջա­րա­նո­ցա­յին մշա­կա­բույ­սե­րի տա­րե­կան ար­տադ­րան­քի մի­ջին ծա­վա­լը կազ­մել է 800 հազ տոն­նա՝ 1 շնչի հաշ­վով մոտ 250 կի­լոգ­րամ, ո­րը բա­վա­կան բարձր ցու­ցա­նիշ է: Այ­նու­հան­դերձ, բու­սա­բու­ծա­կան ար­­տադ­րան­քի ար­տադ­րութ­յու­նը մեր երկ­րում ընդգծ­ված սե­զո­նա­յին բնույթ ու­նի, ին­չի հե­տե­ւան­քով էլ տար­վա տար­բեր սե­զոն­նե­րին շու­կա­յում գնե­րի կտրուկ տա­տա­նում­ներ են նկատ­վում, իսկ ար­տա­հան­ման ծա­վալ­նե­րը հա­մա­խառն բեր­քի չնչին տո­կոսն են կազ­մում, ներկրման ծավալներն էլ անընդհատ ավելանում են:

Հա­յաս­տա­նում բու­սա­բու­ծա­կան ար­տադ­րան­քի ար­տադ­րութ­յան սե­զո­նա­յին տա­տա­նում­նե­րը մեղ­­մե­լու, տե­ղա­կան եւ ար­տա­քին շու­կա­նե­րում մրցու­նա­կութ­յու­նը բարձ­րաց­նե­լու բու­սա­բու­ծա­կան ար­տադ­րան­քի ներ­մուծ­ման ծա­վալ­նե­րը կրճա­տե­լու արդ­յու­նա­վետ մի­ջոց է ժա­մա­նա­կա­կից տեխ­նո­լո­գիա­նե­րով ջեր­մատ­նե­րի զար­­գա­ցու­մը եւ ընդ­լայ­նու­մը: Մեր ջեր­մատ­նե­րը հիմ­նա­կա­նում կա­ռուց­վել են տաս­նամ­յակ­ներ ա­ռաջ եւ ի­­րենց տեխ­նո­լո­գիա­յով ու արդ­յու­նա­վե­տութ­յամբ էա­պես զի­ջում են ժա­մա­նա­կա­կից ջեր­մատ­նե­րին: Բա­ցա­ռութ­յամբ վեր­ջին 1-2 տա­րի­նե­րին կա­ռուց­ված­նե­րի (մոտ 3 հա), առ­կա ջեր­մատ­նե­րում բան­ջա­րե­ղե­նի բեր­քատ­վութ­յու­նը 1քմ ­հաշ­վով տա­տան­վում է 15-20 կգ, մինչ­դեռ ժա­մա­նա­կա­կից ջեր­մա­տ­նե­րը՝ կախ­ված տեխ­նո­լո­գի­ա­կան հա­գեց­վա­ծութ­յան աս­տի­ճա­նից, կա­րող են ա­պա­հո­վել 45-100 կգ­ ար­տադ­րանք: Ներ­կա պայ­ման­նե­րում հա­յաս­տան­յան ար­տադ­րող­նե­րը դե­ռեւս ի զո­րու չեն ար­տա­քին խո­շոր շու­կա­նե­րի հա­մար բա­վա­րար քա­նա­կութ­յամբ, տե­սա­կա­նիով բան­ջա­րե­ղեն ար­տադ­րել:

Հա­յաս­տա­նում ժա­մա­նա­կա­կից տեխ­նո­լո­գիա­նե­րով ջեր­մատ­նե­րի  զար­գաց­ման եւ ընդ­լայն­ման նպա­տա­կով մշակ­վել է Նո­րա­գա­վիթ թա­ղա­մա­սին հա­րող տա­րած­քում ջեր­մատ­նե­րի կա­ռուց­ման եւ զար­գաց­ման ներդ­րու­մա­յին ծրա­գի­րը, ո­րը եւ հա­վա­նութ­յան ար­ժա­նա­ցավ կա­ռա­վա­րութ­յան նիս­տում:

Ծրա­գիրն ու­նի նաեւ սո­ցիա­լա­­կան ու բնա­պահ­պա­նա­կան նշ­ա­­նա­կութ­յուն՝ բնակ­չութ­յան հա­մար նոր աշ­խա­տա­տե­ղե­րի ստեղ­ծ­­ման, հո­ղե­րի արդ­յու­նա­վետ օգ­տա­գործ­ման, ինչ­պես նաեւ գույ­քա­հար­կի ու հո­ղի հար­կի մա­սով տե­­ղա­կան բյու­ջե լրա­ցու­ցիչ մուտ­քե­րի ա­պա­հով­ման ա­ռու­մով:

Դեմ չեմ, որ ջերմոցային տն­տե­­սությունները տնտեսության հա­մար կարեւոր են, որ ջեր­մատ­նե­րի հե­­տա­գա զար­գա­ցու­մը էա­պես կնվա­­զեց­նի առ­կա գյու­ղատն­տե­սա­կան ռիս­կե­րը՝ կապ­ված ե­ղա­նա­կի տա­­տան­ումների հետ, որ տնտե­սու­­թ­­յան վարման այս ձեւը կնպաս­տի նրան, որ տարին բոլոր բանջա­րե­ղեն կունենանք շուկայում՝ ներ­կրված թուրքական աղբի հույսի չմնա­­լով, որ աշխատատեղեր կավե­լա­նան եւ այլն: Բայց վերջերս կար­ծես շատ ենք հույսներս դնում ջեր­մո­ցային տնտեսության վրա (կա­ռա­­վարությունը հաճախ է նմանա­տիպ որոշումներ կայացնում): Էլի եմ ասում, լավ բան է ջերմոցը, բայց պետք չէ հիմնական շեշտադրումն ան­­ընդհատ այս ճյուղի վրա դնել: Չլինի թե մի ոլորտ շատ ջերմաց­նե­լով՝ մոռանանք արդյունաբե­րա­կան գլխավոր ճյուղերի մասին:

Հիշու՞մ եք այն շրջանը, երբ շինարարությունը միայն հյուրանո­ցա­յին էր ու մտածում էինք տու­րիզմը զարգացնելու մասին: Հյու­րա­­նոցները շատացան, բայց  դր­անց ծառայությունների գնան­կում այդպես էլ չեղավ, ու հայերը գե­րադասեցին հանգստանալ ան­թա­լիաներում, որովհետեւ ավելի էժան էր: Հետո դրան հաջորդեց էլի­տար շենքերի շինարարությունը, որոն­ցից շատերն այդպես էլ մնա­ցին դատարկ ու առանց էլիտար բնակ­չության, որովհետեւ քաղաքի աղ­մկոտ կենտրոնում ապրելն այն­քան է հարմար չէ: Հիմա էլ արդյու­նա­բերություն ասելով միայն փոքր ու միջին ձեռներեցություն ենք հաս­կանում ու զարկ ենք տալիս ջեր­մա­տնային քաղաքականությանը՝ մոռանալով, որ տնտեսության տա­րատեսականացում ասվածը միայն ՓՄՁ չէ ու հարկ է մտածել արդյու­նաբերական այլ ճյուղերի մասին եւս: Այլ կերպ՝ գործարաններ հիմ­նե­լու մասին: Որովհետեւ աշխա­տա­տեղեր, ճիշտ է, ջերմոցներն էլ են բացում, բայց գործարանների թափն ուրիշ է:

Սա, ի դեպ, ի գիտություն ԱԺ մտնել ցանկացող 8 կուսակցության եւ 1 դաշինքի, որոնք արդյունա­բե­րությունից խոսում, բայց այդպես էլ չէին պատկերացնում՝ ինչ են ու­զում, հետեւաբար՝ որոշակի ոչ մի քայլի առաջարկ էլ չէին անում, իսկ եթե մի բան էլ անեն, շատ-շատ ՓՄՁ-ոտ մի գործ լինի:

 

Արմենուհի Մելքոնյան, «Լուսանցք»-ի գլխավոր խմբագիր

 

*  *  *

 
Հայ մար­դու Հայ­րե­նի­քը

 

Հայ Ա­րիա­կան Միա­բա­նութ­յու­նը մա­յի­սի 1-ին շնոր­հա­վո­րել է հայ աշ­խա­տա­վո­րնե­րին: Հայ ա­րի­նե­րը մաս­նա­վո­րա­պես կա­րե­ւո­րել են բան­վոր­նե­րի ու գյու­ղա­ցի­նե­րի, ծա­ռա­յող­նե­րի, գի­տութ­յան մար­դու եւ մշա­կի, զին­վո­րա­կա­նի եւ հո­գե­ւ­­որ ո­լոր­տի նվիր­յա­լի, հայ բո­լոր աշ­խա­տա­վոր­նե­րի հայ­րե­նի­քում ա­շ­­խա­տանք եւ վաս­տակ ու­նե­նա­լու հան­գա­ման­քը եւ հայ մար­դուն հնա­րա­վո­րութ­յուն ըն­ձեռ­նե­լը՝ սե­փա­կան քրտի­նքով իր ա­զատ կյանքն ստեղ­ծե­լու ու ար­դար պե­տութ­յու­նը կեր­տե­լու հա­մար:

Հայ մար­դը պետք է շե­նաց­­նի՛ հա­յոց եր­կի­րը, պե­տութ­յան տնտե­սութ­յու­նը եւ ա­պա­հո­վի բո­լոր ո­լորտ­նե­րի ռիթ­միկ զար­գաց­ու­մը:

«Հայ մար­դը տա­րի­ներ շա­րու­նակ դե­գե­րում է օ­տար երկր­նե­րում եւ մա­քա­ռում իր ըն­տա­նի­քի գո­յութ­յան պահ­պան­ման նպա­տա­կով, ին­չը հա­ճախ հայ ըն­տա­նիք­նե­րի պա­ռա­կտ­­ման եւ կոր­ծան­ման պատ­ճառ է դառ­նում: Մինչ­դեռ հայ հոր­ջորջ­վող­նե­րից ո­մանք՝ հա­յութ­յան մի չնչին, բայց ըն­չա­քաղց մա­սը, ար­դեն հոգ­նել է շլա­ցու­ցիչ, ցոփ ու շվայտ կյան­քից…»:

Հայ ա­րի­նե­րը հայ­տա­րա­րում են, որ այս ա­մե­նը կկար­գա­վոր­վի հի­րա­վի ազ­գա­յին պե­տութ­յան գո­յութ­յամբ եւ այդ ազ­գա­յին Հա­յաս­տա­նում չպե՛տք­ է լի­նեն ման­կատ­ներ եւ ծե­րա­նոց­ներ, մու­րաց­կան­ներ, ին­չը հայ տե­սա­կի հա­մար լուռ ա­մո­թան­քի դրոշմ է:

Հայ մար­դը պե՛տք­ է ապ­րի հզոր երկ­րում, հա­յա­շունչ, հա­յա­շեն եւ հա­յա­սեր երկ­րում.- աս­ված է ՀԱՄ շնոր­հա­վո­րան­քում:

 

*  *  *

 

Ս­եւա­նը կբարձ­րա­նա մին­չեւ 34 սմ­-ով

 

Այս նախընտրական թոհ ու բո­հում անգամ կան կարեւորա­գույն խնդիրներ, որոնցից մեկը Սե­ւ­ա­նա լճի՝ մեր բնական ջրամբարի պահ­պանմանն է վերաբերվում: Եվ ա­ռաջիկա 2 ամսվա կտրված­քով լճի մակարդակի բարձրա­ցում է ակնկալվում:

Կան­խա­տես­վում է, որ 2012թ. հու­լի­սի 1-ին 2012թ. ապ­րի­լի 1-ի հա­­մե­մա­տ Ս­­ե­ւա­նի մա­կար­­դա­կի բարձ­րա­ցում կլի­նի 27-34 սմ­-ով, իսկ դեկ­տեմ­բե­րի 31-ի դրութ­յամբ՝ լճի մա­կար­դա­կը կան­խա­տես­վում է՝ 1900,23-1900,28 մ սահ­ման­­նե­րում, ո­րը ընթացիկ տարվա հուն­վա­րի 1-ի հա­մե­մատ բարձր կլի­նի 10-17 սմ­-ով:

Այս կան­խա­տե­սում­ներն ա­րել է ԱԻՆ-ը՝ հաշ­վի առ­նե­լով ե­ղա­նա­կի եւ Ս­­ե­ւա­նա լիճ մուտք գոր­ծող գե­տա­յին հոս­քի կան­­խա­տե­սում­նե­րի ճշգրտում­նե­­րը, լճի մա­կե­րե­ւույ­թից գո­լոր­շաց­ման մե­ծութ­յուն­նե­րը, ինչ­պես նաեւ այն, որ Ար­փա-Ս­­ե­ւան ջրա­տա­րով Ս­­ե­ւա­նա լիճ ջուր չի տե­ղա­փոխ­վե­լու, իսկ «Ս­եւա­նի մա­սին» օ­րեն­քի հա­մա­ձայն՝ լճից ջրա­ռը ո­ռոգ­ման նպա­տա­կով ա­ռա­վե­լա­գույ­նը թույ­լատր­վում է 170 մլն խմ:

 

Գոհար Վանեսյան

 

«Լու­սանցք» թիվ 16 (237), 2011թ.

Կար­դա­ցեք «Լու­սանցք»-ի PDF տար­բե­րակ­նե­րը www.hayary.org -ի «Մամուլ» բաժնում www.pressinfo.am -ի «Բեռնում» բաժնում

 

This entry was posted in Հ.Ա.Մ., Հոդվածներ. Bookmark the permalink.