Ան­կա­րան եւ Բա­քուն խիստ ան­հան­գիստ են

Ֆրան­սիան ոչ միայն եվ­րո­պա­կան, այ­լեւ աշ­խար­հի ա­ռա­ջա­տար երկր­նե­րից է, եւ պաշ­տո­նա­կան Փա­րի­զի դիր­քո­րո­շու­մը հա­ճախ է կա­րե­ւոր­վում ա­րեւմտ­յան համ­ընդ­­հա­նուր քա­ղա­քա­կա­նութ­յու­նում: Ուս­տի, երբ Ֆրան­սիա­յի խոր­հր­­դա­րա­նի վե­րին պա­լա­տի սե­նա­տոր­ներ Սո­ֆի Ժո­ւա­սե­նը, Ֆի­լիպ Մա­­րի­նին եւ Բեր­նար Ֆուր­նիեն վեր­­ջերս՝ մինչ ՀՀ ­խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րութ­յուն­նե­րը, այ­ցե­լե­ցին Հա­յաս­տա­ն­ ու Ար­ցա­խ, թուր­քա­կան եւ ադր­բե­ջա­նա­կան զլմ-­նե­րը ա­րագ եւ թուր­քա­վա­րի աղմ­կե­ցին՝ այ­ցը վտան­գա­վոր հա­մա­րե­լով: Վտան­գա­վոր ի­հար­կե՝ թուր­քա­կան ցե­ղաս­պան պե­տութ­յուն­նե­րի հա­մար:

«Հույս ու­նեմ, որ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բաղ ձեր ու­ղե­ւո­րու­թ­­յան հետ կապ­ված Ադր­բե­ջա­նի ար­ձա­գան­քը հու­սա­խաբ չի ա­րել ձե­զ,- հան­դիպ­մանն ա­սել է ՀՅԴ­-ա­կան ­պատ­­գա­մա­վոր Ար­մեն Ռուս­տա­մ­­յա­նը եւ հու­մո­րով հա­վե­լել,- ա­դր­­բե­ջա­նա­կան «սեւ ցու­ցա­կում» դուք, ան­շուշտ, լավ բա­րե­կամ­ներ կգտնե­ք»: Պա­տաս­խա­նը ա­ռա­վել քան հստակ էր. «Մեզ հա­մար մի­եւ­նույնն է, թե Ադր­բե­ջանն ինչ­պես կար­ձա­գան­քի մեր այ­ցի­ն»,- ա­սել է սե­նա­տոր Ֆի­լիպ Մա­րի­նին:

Հայ պատ­գա­մա­վոր­ներն ու ֆրան­սիա­ցի սե­նա­տոր­նե­րը քն­­նար­­կել են ար­ցախ­յան ձեռք­­բե­րու­մ­­նե­րը եւ ԵԱՀԿ ՄԽ շր­ջա­նակ­նե­րում բա­նակ­­ցութ­յուն­նե­րի ըն­թաց­քը, նա­եւ խնդրի կար­­գա­վոր­ման վե­րա­բեր­յալ Ադր­բե­ջա­նի ոչ կա­­ռու­ցո­ղա­կան դիր­քո­­րո­շու­­­մը, նա­խա­պայ­ման­նե­րով խո­սող Թուր­­քիա­յի մո­տե­ցու­մ­­նե­րի ա­նըն­դու­նե­լի լի­նե­լը Հա­յաս­տա­նի հա­մար: Քն­­նար­­կում­ներ ծա­վալ­վել են նա­եւ ԼՂ­-ի հիմ­­նա­խնդ­­րի խա­ղաղ կար­գա­վոր­մա­նը, հայ-թուր­քա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րին, մի­­ջու­կա­յին ծրագ­րի հետ կապ­ված ի­րա­նա­կան խն­դ­րին ու տա­րա­­ծաշր­ջա­նա­յին անվ­տան­գութ­յա­նը, հայ-ֆրան­սիա­կան քա­ղա­քա­կան, տնտե­սա­կան, մշա­կու­թա­յին կա­պե­րի եւ այլ ո­լորտ­նե­րին առնչ­վող հար­ցե­ր­­ի շուրջ եւս:

ՀՀ­ ԱԳՆ Էդ­վարդ Նալ­­բանդ­յա­նը նույն­պես ըն­դու­նել է Ֆրան­սի­ա­յի Սե­նա­տի ան­դամ­նե­րին եւ հա­տ­­կա­պես ող­ջու­նել նրանց այ­ցն­ Ար­ցախ՝ ընդգ­ծե­լով, որ նմա­­նա­տիպ այ­ցե­րը հնա­րա­վո­րու­թ­­յուն են ստեղ­ծում ան­ձամբ տես­նե­լու եւ «ա­ռա­ջին ձեռ­քից» տե­ղե­կա­նա­լու տե­ղի ու­նե­ցող զար­գա­ցում­նե­րի մա­սին: Սե­նա­տոր­նե­րը խո­սել են Ստե­փա­նա­կեր­տում հան­դի­պում­նե­րի տպա­վո­րութ­յուն­նե­րից: Մտ­­քեր են փո­խա­նա­կվել Հա­յաս­տան-ԵՄ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան, ինչ­պե­սեւ՝ մի շարք տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին ու մի­­ջազ­գա­յին հար­ցե­րի շուրջ:

Քննարկ­վել է նաեւ Հա­­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յան մեր­ժու­մը քրեա­կա­նաց­նող օ­րի­նագ­ծի ճա­կա­տա­գի­րը: Արդ­յո՞ք ­նա­խա­գի­ծը կմտնի Սե­նա­տի օ­րա­կարգ եւ Ֆրան­սիա­յի նո­րըն­տիր նա­խա­գահ Ֆրան­սո­ւա Օ­լան­դը հե­տա­մուտ կլի­նի այդ օ­րի­նագ­ծի ըն­դուն­մա­նը:

Հի­շեց­նենք, որ տար­եսկզ­բին Ֆրան­սիա­յի Սահ­մա­նադ­րա­կան խոր­հուր­դը Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յան ժխտու­մը քրեա­կա­նաց­նող օ­րի­նա­գի­ծը հա­կա­սահ­մա­նա­դ­­րա­կան ճա­նա­չեց եւ հնա­րա­վո­րութ­յուն չտվեց կյան­քի կո­չել այն: Այդ ա­ռու­մով սե­նա­տոր Բեր­նար Ֆուր­նիեն հայ լրագ­րող­նե­րի հետ հան­դի­մա­նը նշեց. «Մենք Ֆրան­սի­ա­յի նախ­կին նա­խա­գահ Նի­կո­լա Սար­կո­զիին սա­տա­րող «Ժո­ղովր­դա­կան շար­ժում միութ­յա­ն» ան­դամ­ներ ենք եւ մեծ հե­տաքրք­րութ­յամբ ի­մա­ցանք Ֆրան­սո­ւա Օ­լան­դի նպա­տա­կի մա­սին: Մենք՝ ֆրան­սիա­ցի­ներս, հա­յե­րի բա­րե­կամ­ներն ենք եւ, ի­հար­­կե, շատ ու­րախ կլի­նենք, որ Ֆրան­սիա­յում կոն­սեն­սուս ստեղ­ծ­­վի այս հար­ցի վե­րա­բեր­յա­լ»:

Այ­­­ցե­լե­լով Հա­յոց ցե­ղա­ս­­պա­նու­թ­­յան թան­գա­րան-ինս­տի­տուտ՝ ֆրան­սի­­ա­ցի սե­նա­տոր­ներն է՛լ­ ա­վե­լի են հա­մոզ­վել, որ 1915թ. հա­յե­րի նկա­տ­­մամբ ի­րա­կա­նաց­ված ցե­ղաս­պա­նութ­յու­նը պետք է մի­ջա­զ­­գայ­նո­րեն ճա­նաչ­վի ու դա­տա­պար­տ­­վի:

Սե­նա­տոր­նե­րին ըն­դու­նել է նա­­եւ ­նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­յա­­նը ու նշել, որ խոր­հր­­դա­րա­­նա­կան մա­կար­դա­կով բազ­մա­թիվ այ­ցե­րը եւս նպաս­տում են մի­ջա­զ­­գա­յին հան­րութ­յան շրջա­նում այն պատ­կե­րա­ցում­նե­րի ամ­րա­պն­դ­մա­նը, ըստ ո­րի ԼՂՀ ­ժո­ղո­վուրդն էլ, աշ­խար­հի մյուս ժո­ղո­վուր­դ­­նե­րի պես ի­րա­վունք ու­­նի իր ճա­կա­տա­գի­րը տնօ­րի­նե­լու, սե­փա­կան երկ­րում ա­զատ ու անվ­տանգ ապ­րե­լու:

Սե­նա­տոր­նե­րը ՀՀ ­նա­խա­գա­հին հայտ­նել են, որ ար­դեն ման­րա­մաս­նո­րեն տի­րա­­պե­տում են ԼՂ­-ի հա­կա­մար­տու­թ­­յան պատ­մութ­յա­նը եւ հե­տե­ւե­լով կար­գա­վոր­ման բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցին, ող­ջու­նում են պաշ­տո­նա­կան Ե­րե­ւա­նի կա­ռու­ցո­ղա­կան մո­տե­ցու­մը:

Սե­նա­տոր­ներ Ֆի­լիպ Մա­րի­նին, Սո­ֆի Ժո­ւա­սենն ու Բեռ­նար Ֆուր­­նիեն Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յան թան­գա­րան-ինս­տի­տու­տում, բա­ցի Հա­յոց Մեծ ե­ղեռ­նը հա­վաս­տող վա­վե­րագ­րե­րին ու փաս­տա­թղ­­թե­րին ծա­նո­թա­նա­լուց, դի­տե­ցին ցու­ցան­մուշ­նե­րը եւ գրա­ռում կա­տա­րե­ցին «Պատ­վո հյու­րե­րի» հու­շա­մատ­յա­նում: Սե­նա­տոր Մա­րի­նին գրա­ռեց. «Այս­տեղ տե­սա ցավ, կո­րուստ ու կո­տո­րած­ներ, ո­րոնց մա­սին պա­­տ­­մում են փաս­տաթղ­թերն ու վա­վե­րագ­րե­րը: Մինչ­դեռ այ­սօր կան մար­դիկ, ով­քեր ժխտում են ցե­­ղաս­պա­նութ­յու­նը, ո­րի ար­հա­վիր­ք­­նե­րից էլ ծնվե­ցին 2-րդ­ աշ­խար­­հա­մար­տի ար­հա­վիրք­նե­րը»:

Դա­տա­պար­տե­լով 1915թ. Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յու­նը կազ­մա­կեր­պող­նե­րին՝ սե­նա­տոր­նե­րը վս­տ­ա­հութ­յուն հայտ­նե­ցին, որ «Ֆր­­ա­ն­­սիա­յի խորհր­դա­րա­նում ներ­կա­­յաց­ված քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը՝ եւ՛ նախ­կին նա­խա­գահ Սար­կո­զիի, եւ՛ նո­րըն­տիր նա­խա­գահ Օ­լան­դի կողմ­նա­կից­նե­րը, հաշ­վի առ­նե­լով Ֆրան­սիա­յի Սահ­մա­նադ­րա­կան խոր­հր­­դի ո­րոշ­ման մեջ ամ­րագր­ված նախ­կին օ­րի­նագ­ծի վե­րա­բեր­յալ ա­ռար­կութ­յուն­նե­րը, երբ ձե­­ւ­­ա­վոր­վի Ֆրան­սիա­յի նոր խոր­հր­­դա­րա­նը՝ կներ­կա­յաց­նեն նոր օ­րի­նա­գիծ, որն ի­րա­վա­կան տե­սա­­կե­տից պետք է ա­նա­ռար­կե­լի լի­նի: Հիմ­նա­կան նպա­տակն է օ­ր­­են­սդ­­րո­րեն պատ­ժել այն մարդ­կանց, ով­քեր Ֆրան­սիա­յի տա­րա­ծ­­քում կժխտեն Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յու­նը»:

Այս հան­դի­պում­նե­րը հա­վաս­տե­ցին, որ հայ-ֆրան­սիա­կան եւ թուրք-ֆրան­սիա­կան, ինչ­պե­ս ­նա­եւ՝ հայ-թուր­քա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը նոր փուլ են մտնում, որ­տեղ հայ­կա­կան շա­հե­րի պաշտ­պա­­նու­թ­­յու­նը պետք է հար­ձա­կո­ղա­կան եւ ան­բե­կա­նե­լի լի­նի:

Ար­տակ Հա­յոց­յան

«Լու­սանցք» թիվ 21 (242), 2012թ.