ԱԺ-ի այ­լընտ­րան­քա­յին փի­լի­սո­փա­յութ­յու­նը

Բայց այդ շա­տե­րի հա­մար, նաեւ քա­ղա­քա­գետ Ռու­բեն Մեհ­րա­բ­­յա­նի, նոր խորհր­դա­րա­նը «նույն հնա­մաշ, ժա­մա­նա­կավ­րեպ, ժա­մա­նա­կի պա­հանջ­նե­րին ոչ ա­դեկ­վատ, ժա­մա­նա­կի պուլ­սը չզ­­գա­ցող ինչ-որ մի ի­րա­վի­ճակ, նույ­նիսկ ինչ-որ մի տեղ ան­մեղ­սու­նա­կութ­յան հաս­նո­ղ» մար­մին է: Եվ բո­լոր նախնտ­րա­կան խոս­տում­նե­րը մնա­լու են թղթին, եւ այս խոր­հր­­դա­րա­նը չի տար­բեր­վե­լու նա­խորդ­նե­րից, շու­տով շատ պատ­­գա­մա­վոր­նե­րի լրագ­րող­նե­րն­ այ­լեւս չեն տես­նի խորհր­դա­րա­նում, այն պարզ պատ­ճա­ռով, որ նրանք օ­րենս­դիր աշ­խա­տան­քի հա­մար չեն եւ այլն: Քա­ղա­քա­գե­տին չի ո­գե­ւո­րում նաեւ խորհր­դա­րա­նում ՀԱԿ-ի հայտ­նվե­լը, թեեւ ՀԱ­Կ­-ի քա­ղա­քա­կան քայ­լը, ո­րով բոյ­կո­տե­ցին ԱԺ ա­ռա­ջին նիս­տը, ո­րին ներ­կա էր նաեւ Սերժ Սարգս­յա­նը, ճիշտ է հա­մա­րում:

Իսկ ՀՅԴ­-ի ու ԲՀԿ­-ի մա­սին, որ­պես ընդ­դի­մա­դիր­ներ, նույն վեր­­լու­ծող­նե­րը չեն ցան­կա­նում խո­սել, հաշ­վի առ­նե­լով այն հան­գա­ման­քը, որ այս կազ­մա­կեր­պու­թ­­յուն­նե­րը ոչ վաղ անց­յա­լում ե­ղել են իշ­խա­նա­կան կոա­լի­ցիա­յի ան­դամ­ներ եւ պա­տաս­խա­նատ­վութ­յուն չեն կրել… ու պատս­պար­վում են ընդ­դի­մա­դիր դաշ­տում:

Փո­խա­րե­նը Նի­կոլ Փա­շին­յա­նը փոր­ձում է ա­պա­ցու­ցել, որ նոր ԱԺ-ն «նույն հնա­մաշ, ժա­մա­նա­կավ­րեպ, ժա­մա­նա­կի պա­հանջ­նե­րին ոչ ա­դեկ­վատ…» մար­մի­նը չէ, եւ նա քն­­նարկ­ման ա­ռար­կա կդարձ­նի ԱԺ պատ­գա­մա­վոր­նե­րի վար­քա­գի­ծը: Խորհր­դա­րանն ա­ռայժմ չի շտա­պում է­թի­կա­յի հանձ­նա­ժո­ղո­վի ձե­ւա­վոր­ման հար­ցում, բայց ԱԺ աշ­խա­տա­կազ­մի ղե­կա­վա­րի տե­ղա­կալ-քար­տու­ղա­րութ­յան պետ Թա­թուլ Սո­ղո­մոն­յանն ա­սել է, որ ԱԺ 6 խմբակ­ցութ­յուն­նե­րից ա­ռայժմ 4-ն­ են ի­րենց թեկ­նա­ծու­նե­րին ա­ռա­ջադ­րել, եւ հի­մա ի­րենք սպա­սում են ՀԱԿ-ի եւ ՕԵԿ-ի թեկ­նա­ծու­նե­րին: է­թի­կա­յի հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գա­հի ու փոխ­նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նը ռո­տա­ցիոն կար­գով է լի­նե­լու, այն զբա­ղեց­նե­լու ի­րա­վունք ու­նեն ա­մե­նա­մեծ ընդ­դի­մա­դիր եւ ոչ ընդ­դի­մա­դիր խմբակ­ցութ­յուն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը: Ե­թե հաշ­վի առ­նենք, որ ԲՀԿ-ն չի հայ­տա­րա­րել ընդ­դի­մա­դիր լի­նե­լու մա­սին, ա­պա, ինք­նըս­տինք­յան, ա­մե­նա­մեծ ընդ­դի­մա­դիր խմբակ­ցութ­յունն ԱԺ-ում ՀԱԿ-ն­ է, ո­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչն էլ ՀՀԿ­-ի հետ ռո­տա­ցիոն կար­գով ղե­կա­վա­րե­լու է հանձ­նա­ժո­ղո­վը: Իսկ ՀԱԿ-ը է­թի­կա­յի հանձ­նա­ժո­ղո­վում մտա­դիր է ա­ռա­ջադ­րել Նի­կոլ Փա­շին­յա­նին: Ա­հա այս­պի­սի նո­րութ­յուն­ներ «հնա­մաշ» ԱԺ-ից:

Հնա­րա­վոր է, որ շու­տով ՌԴ ­Պետ­դու­մա­յում պատ­գա­մա­վոր­նե­րը բա­ցա­կա­յե­լու հա­մար կզրկվեն ոչ միայն աշ­խա­տա­վար­ձից, այ­լեւ՝ ման­դա­տից: Վլա­դի­միր Ժի­րի­նովս­կու գլխա­վո­րած կու­սակ­ցութ­յու­նը շրջա­նա­ռութ­յան մեջ մի օ­րի­նա­գիծ է դրել, ո­րով նա­խա­տես­վում են փո­փո­խութ­յուն­ներ կա­նո­նադ­րութ­յու­նում: Մաս­նա­վո­րա­պես՝ ար­գել­վում է պատ­գա­մա­վոր­նե­րին ա­ռանց հար­գե­լի պատ­ճա­ռի բա­ցա­կա­յել նիս­տե­րից: Որ­պես պա­տիժ ան­պա­տաս­խա­նա­տու պատ­գա­մա­վոր­նե­րին ա­ռա­ջարկ­վում է կի­­րա­ռել աշ­խա­տա­վար­ձի պա­հում­ներ, իսկ ծայ­րա­հեղ դեպ­քե­րում նաեւ՝ զրկել ման­դա­տից: Սա հրա­շա­լի օ­րի­նակ է, ո­րը կա­րե­լի է կի­րա­ռել նաեւ ՀՀ­ ԱԺ-ում, եւ է­թի­կա­յի հանձ­նա­ժո­ղո­վը կա­րող է օգտ­վել ռու­սաս­տան­յան փոր­­ձից, ո­րը ճիշտ է, ա­րեւմտ­յան չէ, բայց օգ­տա­կար է:

Դառ­նա­լով խորհր­դա­րա­նի բոյ­կոտ­նե­րով նո­րա­մու­տին՝ նշենք, որ ԱԺ ա­ռա­ջին նիս­տը նշա­նա­վոր­վեց նաեւ այն բա­նով, որ ի տար­բե­րութ­յուն ՀԱԿ-ի, «Ժա­ռան­գութ­յան» եւ ՀՅԴ­-ի, ԲՀԿ-ն չհայ­տա­րա­րեց իր ընդ­դի­մա­դիր լի­նե­լու մա­սին: Ստաց­վեց՝ ԲՀԿ-ն ոչ իշ­խա­նութ­յուն է, ոչ էլ ընդ­դի­մութ­յուն, այլ պար­զա­պես այ­լընտ­րանք է: ԲՀԿ­-ի այ­լընտ­րանք լի­նե­լու մա­սին հայ­տա­րա­րութ­յու­նը զլմ-­նե­րին հի­շեց­րեց ԱԼՄ-ի եւ ԺԿ ­նա­խա­գահ Տիգ­րան Կա­րա­պե­տյա­նի հայտ­նի ար­տա­հայ­տութ­յունն այն մա­սին, որ ին­քը ոչ ընդ­դի­մութ­յուն է, ոչ էլ իշ­խա­նութ­յուն, ինքն ու­ղիղ կենտ­րո­նում է:

Իսկ ի՞նչ հ­նա­րա­վո­րութ­յուն­ներ է ստեղ­ծում ԱԺ-ն­ ընդ­դի­մութ­յան կամ այ­լընտ­րանք­նե­րի հա­մար: «Յու­րա­քանչ­յուր ուժ ինքն է ո­րո­շում իր քա­ղա­քա­կան գոր­ծու­նե­ութ­­յունն ու քայ­լե­րը, սա­կայն հաշ­վի առ­նե­լով այն փաս­տը, որ ՀԱԿ-ը ներ­կա­յաց­ված է նոր խոր­հր­­դա­րա­նում ու հնա­րա­վո­րութ­յուն ու­նի ԱԺ ամ­բիո­նից բարձ­րա­ձայ­նե­լ­ իր ա­ռա­ջարկ­նե­րի ու նա­խա­ձեռ­նութ­յուն­նե­րի մա­սին, ա­պա ցան­­կա­լի կլի­ներ, որ քննար­կում­նե­րը ոչ թե հան­րա­հա­վաք­նե­րի, այլ ա­ռա­վել քա­ղա­քա­կիրթ տար­բե­րա­կով ըն­թա­նա­ն»,- ա­սել է ԱԺ ՀՀԿ խմ­բակ­ցութ­յան պատ­գա­մա­վոր Ա­րա­յիկ Հով­հան­նիս­յա­նը: ԱԺ մե­ծա­մաս­նու­թ­­յան ներ­կա­յա­ցու­ցիչն այն կար­­ծի­քին է, որ լավ կլի­նի, ե­թե տար­բեր հար­ցե­րի շուրջ քննար­կում­նե­րը տե­ղի ու­նե­նան ԱԺ-ում, քա­նի որ խորհր­դա­րանն ա­վե­լի շատ հնա­րա­վո­րութ­յուն է ստեղ­ծում, քան դա քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը կա­րող են ու­նե­նալ փո­ղո­ցում՝ հան­րա­հա­վաք­նե­րի մի­ջո­ցով:

Բայց ՀԱԿ-ը բազ­միցս է հայ­տա­րա­րել, որ խորհր­դա­րա­նա­կան պայ­քա­րին զու­գա­հեռ, չի դա­դա­րեց­նե­լու նաեւ հան­րա­հա­վա­քա­յին պայ­քա­րը: ԱԺ ՀԱԿ խմբակ­ցութ­յան քար­տու­ղար Ա­րամ Մա­նուկ­յա­նը ա­սել է. «Մեր հիմ­նա­կան ու­ժը ժո­ղո­վուրդն է, եւ շատ լավ գի­տակ­ցում ենք, որ ժո­ղովր­դի ճնշմամբ կա­րե­լի է այս իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին խել­քի բե­րել, նրանց վրա ազ­դե­ցութ­յուն գոր­ծել: Մենք շատ լավ գի­տակ­ցում ենք, որ 7 պատ­գա­մա­վո­րա­կան տե­ղը շատ լավ է, դա խո­սա­փող է, դա հնա­րա­վո­րութ­յուն է, դա ակ­տիվ քա­ղա­քա­կան գոր­ծու­նեութ­յան հնա­րա­վո­րութ­յուն է: Բայց գորշ մե­ծա­մաս­նութ­յան դեմ 7-ը քիչ է, եւ այդ տար­բե­րա­կի հա­մար մենք օգ­տա­գոր­ծե­լու ենք մեր բո­լոր հնա­րա­վո­րութ­յուն­նե­րը»:

Այ­սինքն, ի­րենց 7-ից այն կողմ կոնգ­րե­սա­կան­նե­րը ընդ­դի­մա­դիր­ներ չեն տես­նում ԱԺ-ում, եւ «Ժա­ռան­գութ­յուն»-ն­ ու ՀՅԴ-ն ի­զու՞ր­ են հայ­տա­րա­րել ընդ­դի­մութ­յուն լի­նե­լու մա­սին: Իսկ ՀԱԿ-ը ին­չու՞ քայ­լեր չի ա­նում 2-րդ ­խորհր­դա­րա­նա­կան ու­ժին՝ ԲՀԿ­-ին, այ­լընտ­րան­քա­յին լի­նե­լուց ընդ­դի­մա­դիր դաշտ բե­րե­լու ուղ­ղութ­յամբ:

Պարզ է, ե­զա­կի ընդ­դի­մութ­յուն լի­նե­լը ՀԱԿ-ի դերն էր, երբ ար­տա­­խորհր­դա­րա­նա­կան ուժ էր եւ այդ­պի­սին էլ ցան­կա­նում է մնալ խորհր­դա­րա­նում: Այ­սինքն, ով ընդ­­դի­մա­դիր է, պետք է միա­նա ՀԱԿ դա­շին­քին……

­Հա, «հնա­մաշ» ԱԺ-ում ՀԱԿ-ը կզբաղ­վի նաեւ «իմ­փիչ­մեն­թո­վ», չնա­յած ՀՀ ­նա­խա­գա­հի ընտ­րութ­յունն այլ­եւս առ­ջե­ւում է, բայց ինչ­պես կա­րե­լի է չպայ­քա­րել, օր ա­ռաջ չա­զատ­վել «հան­ցա­վոր ռե­ժի­մից», որ­պես­զի ա­մե­նաա­ռա­ջին «հան­ցա­վոր ռե­ժի­մը» իր գոր­ծը շա­րու­նա­կի ա­ռա­վել «ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան» եւ «զի­ջե­լու պատ­րաստ» մե­թոդ­նե­րով:

ՀԱԿ-ը նաեւ «սեւ ցու­ցակ» է հրա­պա­րա­կել, եւ այն­տեղ ա­ռայժմ 3 պատ­գա­մա­վոր է՝ Ար­տա­շես Գե­ղամ­յա­նը, Խոս­րով Հա­րութ­յուն­յա­նը եւ Հայկ Բա­բու­խան­յա­նը, ով­քեր ի­րենց կու­սակ­ցութ­յուն­նե­րը «փա­թա­թել» են ՀՀԿ­-ի մեջ եւ դար­­ձել պատ­գա­մա­վոր: «Մենք պայ­մա­նա­վոր­վել ենք այդ ե­րե­քից ոչ մե­կին եր­բեք չպա­տաս­խա­նել՝ դա կլի­նի մեր ար­ձա­գան­քը նր­­անց ցան­կա­ցած ե­լույ­թին»,- ՀԱԿ հան­րա­հա­վա­քում հայ­տա­րա­րել է  Ա­րամ Մա­նուկ­յա­նը, ով հպար­տա­ցել է, որ ԱԺ ա­ռա­ջին նիս­տին չեն մաս­նակ­ցել, ո­րով­հե­տեւ ի­րենք «չէին երդ­վե­լու գո­ղե­րի առ­ջե­ւ»:

Դե ո՜նց չ­հի­շենք այն ա­սաց­ված­քը, որ գողն ա­մե­նա­բար­ձրն­ է գո­ռում՝ բռնեք գո­ղին, որ­պես­զի ի­րեն չնկա­տեն ու չկաս­կա­ծեն: …

­Չէ, կար­ծես քա­ղա­քա­գետ Ռու­բեն Մեհ­րաբ­յա­նը ճիշտ էր՝ նոր ԱԺ-ն «նույն հնա­մաշ, ժա­մա­նա­կա­վ­­րեպ, ժա­մա­նա­կի պա­հանջ­նե­րին ոչ ա­դեկ­վատ» մար­մինն է:

Մնում է հա­վե­լենք, որ փոր­ձա­գետ Հա­րութ­յուն Մես­րոբ­յա­նը հայ­տնել է, թե ՀՀ­-ում լուրջ փո­փո­խու­թ­­յուն­ներ չեն ե­ղել. «Ոչ մի սպա­սե­լիք մի ու­նե­ցեք նոր խորհր­դա­րա­նից, ընդ­հան­րա­պես ոչ մի նոր ո­րա­կա­կան հատ­կա­նիշ, դրա­կան ի­մաս­տով, չու­նի այս ԱԺ-ն­ ի տար­բե­­րութ­յուն նա­խորդ խորհրդ­ա­րան­նե­րի»: Հա­յաս­տա­նը այս­օր էլ շա­րու­նա­կում է մնալ ընտ­րութ­յուն­նե­րի փու­լում, հե­տե­ւա­բար քա­ղա­քա­կան դաշ­տում շա­րու­­նա­կվում է ա­ռեւ­տու­րը՝ յու­րա­քանչ­յու­րը փոր­ձում է իր գի­նը բար­ձ­­րաց­նել տար­բեր մի­ջոց­նե­րով: «Նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րութ­յուն­նե­րի հետ էլ կա­պած ոչ մի ար­­տա­ռոց սպա­սե­լիք մի ու­նե­ցեք,- հա­վե­լել է փոր­ձա­գե­տը,- ե­թե այս քա­ղա­քա­կան դաշ­տը չփոխ­վի, ոչ մի բան էլ չի փոխ­վի»:

Քա­ղա­քա­գետ Եր­վանդ Բո­զո­յա­նի կար­ծի­քով էլ՝ ԱԺ ընտ­րու­թ­­յուն­նե­րը ցույց տվե­ցին, որ ՀՀ­-ում կա­տար­վել է թղթա­յին հե­ղա­փո­խու­թ­­յուն եւ հար­կա­վոր են վճռա­կան քայ­լեր. «Հա­յաս­տա­նում ա­ռանց լուրջ ցնցում­նե­րի իշ­խա­նու­թ­­յուն չի փոխ­վի»:

Վա­հագն Նան­յան

Նա­րե Մշեց­յան

«Լու­սանցք» թիվ 24 (245), 2012թ.