Գուր­գեն Մար­գար­յա­նի վրեժն ար­դար է ու նաեւ հայ­րե­նա­տի­րութ­յան նոր նա­խա­հիմք պիտի լինի

Եր­կի­րը վա­ճա­ռո­ղը՝ մար­դաս­պա­նից էլ մար­դաս­պան – (3-րդ մաս) – Վերջ

Էջ­միա­ծի­նը եւս խո­սեց

Կա­սեց­վե­ցին նաեւ մի շարք մշա­կու­թա­յին ու մար­զա­կան մի­ջո­ցա­ռում­ներ՝ կապ­ված Հուն­գա­րիա մեկ­նե­լու հետ: Դաշ­նա­կա­հար Հայկ Մե­լիք­յա­նը հրա­ժար­վեց դե­պի եվ­րո­պա­կան երկր­ներ 2012թ. աշ­նա­նա­յին լայ­նա­ծա­վալ հա­մեր­գա­յին ու­ղե­ւո­րութ­յան շրջա­նակ­նե­րում նա­խա­տես­ված միան­գա­մից 2 մե­նա­հա­մերգ­նե­րից: Ա­ռա­ջի­նը Բու­դա­պեշ­տում կա­յա­նա­լիք հա­մերգն էր եւ ծրագ­րում պետք է հնչեին հուն­գար­­ կոմ­պո­զի­տոր­ներ Բ. Բար­տո­կի, Գ. Լի­գե­տիի, Դ. Կուր­տա­գի, Ֆ. Ֆար­կա­շի, ինչ­պես նաեւ հայ կոմ­պո­զի­տոր­նե­ր ­Կո­մի­տա­սի, Տ. Ման­սուր­յա­նի, Ա. Բա­բա­ջան­յա­նի եւ Ա. Խա­չատր­յա­նի ստեղ­ծա­գոր­­ծութ­յուն­նե­րը: Երկ­րորդ հա­մեր­գը ե­րե­ւան­յան հա­մեր­գա­շա­րի շրջա­նակ­նե­րում կա­յա­նա­լիք հա­մերգն էր, բա­ցա­ռա­պես հուն­գա­րա­կան ե­րաժշ­տութ­յան ծրագ­րով, ո­րը պետք է տե­ղի ու­նե­նար նո­յեմ­բե­րին, ան­մի­ջա­պես դաշ­նա­կա­հա­րի Ե­րե­ւան ժա­մա­նե­լուց հե­տո:

Հայկ Մե­լիք­յա­նի հայ­տա­րա­րութ­յու­նը մեկ ան­գամ եւս գա­լիս է փաս­տե­լու, որ ի­րա­պես ար­վես­տի մար­դը չի կա­րող չհաս­կա­նալ, որ մշա­կույթն է ա­մե­նա­մեծ քա­ղա­քա­կա­նութ­յու­նը: Թե չէ ար­վես­տի մեր ո­րոշ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ հենց գա­լիս է փող աշ­խա­տե­լու պա­հը, նույ­նիս­կ­ ե­թե դա Թուր­քիա­յում պի­տի լի­նի, դա­տար­կա­բա­նում են, թե մշա­կույ­թը քա­ղա­քա­կա­նութ­յուն չէ:

Պաշ­տո­նա­կան Էջ­միած­ի­նը նույն­պես ար­տա­հերթ ժո­ղով էր գու­մա­րել: Մայր Ա­թոռ Ս. Էջ­միած­նում Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գա­րե­գին Բ ­Ծայ­­րա­գույն Պատ­րիարք եւ Ա­մե­նայն Հա­յոց Կա­թո­ղի­կո­սի նա­խա­գա­հու­թ­­յամբ տե­ղի ու­նե­ցավ Գե­րա­գույն հո­գե­ւոր խորհր­դի ար­տա­հերթ ժո­ղով, ո­րը վրդով­մուն­քով եւ մտա­հո­գութ­յամբ անդ­րա­դար­ձավ Բու­դա­պեշ­տում ՀՀ ­ԶՈւ սպա Գուր­գեն Մար­գար­յա­նին սպա­նած Ադր­բե­ջա­նի ԶՈւ սպա Ռա­միլ Սա­ֆա­րո­վի՝ Հուն­գա­րիա­յի իշ­խա­նութ­յուն­­նե­րի կող­մից ար­տա­հանձն­ման եւ Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հի կող­մից նրան նե­րում շնոր­հե­լու ի­րո­ղութ­յա­նը. «Կա­տար­վա­ծը հեր­թա­կան դրս­­ե­ւո­րումն է Ադր­բե­ջա­նի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի որ­դեգ­րած հա­յատ­յաց քա­ղա­քա­կա­նութ­յան: Ցա­վոք, ժո­ղովր­դա­վա­րութ­յան եւ ար­դա­րա­դա­տութ­յան սկզբունք­ներ դա­վա­նող ԵՄ ան­դամ Հուն­գա­րիան՝ ոտ­նա­հա­րե­լով եվ­րո­պա­կան ար­ժե­հա­մա­կար­գի բա­րո­յա­կան նոր­մե­րը, պա­խա­րա­կե­լի հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յամբ սա­տա­րեց Ադր­բե­ջա­նում հե­րո­սաց­ված մար­դաս­պա­նին ա­զատ ար­ձա­կե­լու նենգ ծրագ­րին, ո­րը հղի է ազ­գա­յին եւ կրո­նա­կան պատ­կա­նե­լութ­յան հո­ղի վրա սպա­նութ­յուն­նե­րի վտան­գով: Մարդ­կա­յին կյան­քը աստ­վա­ծա­տուր է, եւ կան­խամ­տած­ված մար­դաս­պա­նութ­յան ոճ­րա­գոր­ծութ­յու­նը՝ ո­ճիր մարդ­կութ­յան եւ Աստ­ծո դեմ»: Հայ ե­կե­ղե­ցին նաեւ կոչ է ուղ­ղել ե­կե­­ղե­ցու բո­լոր սպա­սա­վոր­նե­րին, աշ­խար­հասփ­յուռ մեր ժո­ղովր­դի հա­վա­տա­վոր զա­վակ­նե­րին միաս­նա­կան ո­գով բո­ղո­քի ի­րենց ձայ­նը հնչեց­նե­լու տե­ղա­կան հո­գե­ւոր եւ աշ­խար­հիկ իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի առ­ջեւ՝ հա­նուն մեր ազ­գա­յին ի­րա­վունք­նե­րի պա­շ­տ­պա­նութ­յան: «Դի­մում ենք նաեւ մեր Քույր Ե­կե­ղե­ցի­նե­րին եւ կրո­նա­կան բո­լոր կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին՝ դա­տա­պար­տե­լու այս ի­րո­ղութ­յու­նը եւ ի­րենց ձայ­նը բար­ձ­­րաց­նե­լու հա­նուն ար­դա­րութ­յան եւ ճշմար­տութ­յա­ն»: Կա­թո­ղի­կո­սն­ այս առն­չութ­յամբ դի­մե­լ­ է կրո­նա­պե­տե­րին, ինչ­պե­սեւ ա­ռան­ձին պե­տութ­յուն­նե­րի, մի­ջազ­գա­յին կազ­­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի եւ կրո­նա­կան ու հա­սա­րա­կա­կան կա­ռույց­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րի:

Հուն­գա­րիա­յի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին բո­ղո­քի նա­մա­կով է դի­մել Մե­ծի Տանն Կի­լի­կիո կա­թո­ղի­կոս Ա­րամ Ա-ն՝ նշե­լով, որ այս ա­նար­դա­­րու­­թյու­նը բոր­բո­քել է ինչ­պես Հա­յա­ս­­տա­նի, այն­պես էլ Սփյուռ­քի հա­յութ­յա­նը: Հուն­գա­րիա­յի հո­գեւ­որ ա­ռաջ­նորդ, Հուն­գա­րիա­յի Կա­թո­լիկ ե­պիս­կո­պոս­նե­րի հա­մա­գու­մա­րի նա­­խա­գահ Կար­դի­նալ Փի­թեր Էր­դոնն ի պա­տաս­խան Հայ ե­կե­ղե­ցու ու­ղեր­ձի, զո­րակ­ցութ­յուն է հայտ­նել հայ ժո­ղովր­դին, ցավ է ապ­րել հայ սպա­յին սպա­նած ադր­բե­ջան­ցու ա­զատ ար­ձակ­ման հա­մար եւ դա­տա­պար­տել ազ­գա­յին պատ­կա­նե­լութ­յան հո­ղի վրա ի­րա­կա­նաց­վող բռնութ­յունն ու ա­տե­լութ­յու­նը՝ հայ­ցե­լով, որ «Բարձր­յալ Աստ­ված պահ­պա­նի հա­մայն հայ ժո­ղովր­դին եւ օրհ­նի ար­դա­րութ­յան ու խա­ղա­ղութ­յան շնորհ­նե­րով»: Հուն­գա­րիա­յի ա­վե­տա­րա­նա­կան հա­մայն­քերն էլ ի­րենց սրտակ­ցութ­յունն են հայտ­նել հայ ժո­ղովր­դին՝ կրկին ցավ ար­տա­հայ­տե­լով «Հու­ն­­գա­րիա­յի կող­մից Ադր­բե­ջա­նի ԶՈւ սպա Ռա­միլ Սա­ֆա­րո­վի ար­տա­հանձն­ման եւ Ադր­բե­ջա­նում ա­զատ ար­ձակ­ման առն­չութ­յամբ»: Հուն­գա­րիա­յի Լյու­թե­րա­կան ե­կե­ղե­ցու ա­ռաջ­նորդ ե­պիս­կո­պոս Փի­թեր Գան­ցի եւ Հուն­գա­րիա­յի Ռե­ֆոր­միս­տա­կան ե­կե­ղե­ցի­նե­րի խոր­հր­­դի նա­խա­գահ ե­պիս­կո­պոս Գյու­ս­­տավ Բյոլց­կեի գրութ­յան մեջ էլ աս­վում է. «Հա­վա­տում ենք, որ մի­այն Աստ­ված է ար­դա­րո­րեն դա­տում մեզ բո­լո­րիս եւ Նրա առ­ջեւ է, որ պետք է բո­լորս մի օր կանգ­նենք: Սա­կայն պե­տութ­յանն է տր­­ված իշ­խա­նութ­յունն ու պա­տաս­խա­նատ­վութ­յու­նը ծա­ռա­յե­լու եւ պաշտ­պա­նե­լու հա­սա­րա­կութ­յա­նը. այս­պի­սով՝ հան­ցա­գործ­նե­րին թո­ղ­­նել ա­զա­տութ­յու­նը վա­յե­լել Աստ­ծու պատ­վի­րա­նին դեմ է: Մենք լիո­վին հաս­կա­նում ենք ներ­ման՝ դա­տա­պար­տե­լի քայ­լի առն­չութ­յամբ հայ ժո­ղովր­դի վրդով­մուն­քը եւ մեր ժո­ղովր­դի ա­նու­նից հայտ­նում մեր հա­մե­րաշ­խութ­յու­նը»:

Ար­ձա­գան­քե­լով Մայր Ա­թո­ռի կո­չին՝ ցա­վա­լի ե­րե­ւույ­թի ա­ռի­թով Ե­կե­ղե­ցի­նե­րի Հա­մաշ­խար­հա­յին Խորհր­դի եւ ան­դամ 349 Ե­կե­ղե­ցի­նե­րի ա­նու­նից Հուն­գա­րիա­յի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին իր վրդով­մունքն է ար­տա­հայ­տել Խոր­հր­­դի Գլխա­վոր քար­տու­ղար դոկ­տոր Օ­լավ Տվեյ­թը: Անդ­րա­դառ­նա­լով Հուն­գա­րիա­յի եւ Ադր­բե­ջա­նի ձեռ­նար­կած մտա­հո­գիչ քայ­լե­րին՝ ԵՀԽ-ն ­դա­­տա­պար­տել է բո­լոր այն գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րը, ո­րոնք կոպ­տո­րեն խա­թա­րում են խա­ղա­ղութ­յու­նը եւ ար­դա­րութ­յու­նը տա­րա­ծաշր­ջա­նում:

Կար­ծիք­ներ կան, որ Հուն­գա­րիա­յից Ռա­միլ Սա­ֆա­րո­վին էքստ­րա­դի­ցիա­յի են­թար­կե­լու գոր­ծըն­թա­ցում Բա­քուն օգտ­վե­լ­ է սի­րիա­հա­յե­րի շուրջ ստեղծ­ված բարդ ի­րա­վի­ճա­կից: «Բա­քուն իր հան­ցա­վոր քայ­լի հա­մար հա­տուկ ժա­մա­նակ էր ընտ­րել՝ նպաս­տա­վոր այն­քա­նով, որ այ­սօր մեծ տագ­նապ­ներ է հնչեց­նում հա­յութ­յան վի­ճա­կը Սի­րիա­յում: Ա­րեւ­մուտ­քի կող­մից զին­վող խմբա­վո­րում­ներն ար­դեն ոտնձ­գութ­յուն­ներ են կա­տա­րու­մ­՝ ե­կե­ղե­ցի­նե­րի նկատ­մամբ եւ նպ­­ա­տա­կաուղղ­ված հար­վա­ծում են հա­յե­րի­ն»,- ա­սել է քա­ղա­քա­գետ Հմա­յակ Հով­հան­նիս­յա­նը: Ըստ նրա՝ ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կը կապ­ված է ոչ միայն Ար­ցա­խի, այ­լեւ հայտ­նի այն նա­մա­կի հետ, ո­րո­վ­ ա­ռա­ջարկ­վում է Ի­րա­նի մի մա­­սը միաց­նել Ադր­բե­ջա­նին:

Եվ­րո­պա­յի հա­յե­րի հա­մա­գու­մա­րը (ԵՀՀ) եւս հան­դես է ե­կել կո­չով՝ ուղղ­ված ԵԱՀԿ ՄԽ ­հա­մա­նա­խա­գահ­­նե­րին, ԵՄ նա­խա­գա­հութ­յանն ու եվ­րո­պա­կան այլ կա­ռույց­նե­րի: ԵՀՀ կո­չում աս­վում է. «Թեեւ հայ ժո­ղո­վուր­դը եւ մա­նա­վանդ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հա­յութ­յու­նը վա­ղուց ի­ վեր ո­րե­ւէ սպա­սե­լիք չու­նեին ազ­գա­յին խտ­­րա­կա­նութ­յան խորհր­դա­նիշ հան­դի­սա­ցող Բաք­վի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րից, այ­նու­ա­մե­նայ­նիվ, այս ան­գամ ադր­բե­ջա­նա­կան ռա­սիստ­նե­րը կա­­տա­րե­ցին այն ա­մե­նը, ին­չը պետք էր՝ մի­ջազ­գա­յին հան­րութ­յան, եվ­րո­պա­կան կա­ռույց­նե­րին ու ԵԱՀԿ Մինս­կի խմբի հա­մա­նա­խա­գա­հող երկր­նե­րի ղե­կա­վա­րութ­յա­նը հա­մո­զե­լու, որ Ադր­բե­ջա­նի հա­մար հա­յաս­պա­նութ­յու­նը՝ Ադր­բե­ջա­նում թե այ­լուր, ոչ միայն հան­ցանք չէ, այ­լեւ պար­գե­ւատր­վող ա­րարք»: Այ­նու­հե­տեւ հա­մոզ­մունք է հայտն­վում, որ «Պե­տա­կան կա­ռույց­ներ հիմ­նադ­րած, դե­մոկ­րա­տա­կան եւ կա­յուն քայ­լե­րով իշ­խա­նա­կան հիմ­քեր ամ­րապն­դող Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը, Սում­գայ­ի­թի եւ Բաք­վի ջար­դե­րից հե­տո, այ­սու­հետ, ա­ռա­վել եւս, ի­րա­վունք ու­նեն, մի­ջազ­գա­յին հան­րութ­յու­նից պա­հան­ջե­լու, որ ադր­բե­ջա­նա­կան շին­ծու եւ ինք­նա­կոչ սահ­ման­նե­րի հո­ղա­յին ամ­բող­ջա­կա­նութ­յան ան­վան տակ չվտան­գեն Ղա­րա­բա­ղի քա­ղա­քա­ցի­նե­րի անվ­տա­գութ­յու­նը ի­րենց հայ լի­նե­լու պատ­ճա­ռով»:

Բարոյական հաղթանակների մերժելիությունը ………………………………

Ո՞վ կս­պա­նի Սա­ֆա­րո­վին

«Ադր­բե­ջա­նի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը մտա­դիր են սպա­նել հայ սպա Գուր­գեն Մար­գար­յա­նին սպա­նած Ռա­միլ Սա­ֆա­րո­վին»,- հայ­տա­րա­րել է Ար­ցա­խի հե­րոս, գե­նե­րալ-մա­յոր Ար­կա­դի Տեր-Թա­դե­ւոս­յա­նը (Կո­ման­դոս): Գե­նե­րա­լի կար­ծի­քով՝ Սա­ֆա­րովն ար­դեն կա­տա­րել է իր դե­րը եւ ուղ­ղա­կի գլ­­խա­ցա­վանք է դար­ձել Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հի հա­մար: Իր ծրագ­րի հե­տա­գա ի­րա­գործ­ման հա­մար Ա­լիե­ւին ար­դեն մե­ռած Ռա­միլ Սա­ֆա­րով է պետք: Նա նշել է, որ մար­դաս­պա­նի հետ կապ­ված ամ­բողջ պատ­մութ­յու­նը թուրք-ադր­բե­ջա­նա­կան դա­շին­քի մտահ­ղա­ցած մեծ խա­ղի մի մասն է: «Ադր­բե­ջա­նի նպա­տա­կը Ղա­րա­բա­ղում ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րը վեր­սկ­­սելն է, եւ Սա­ֆա­րո­վի հետ կապ­ված այս ամ­բողջ պատ­մութ­յունն այդ նպա­տա­կին հաս­նե­լու հա­մար էր: Հա­մա­ձայն ռազ­մա­կան տե­սութ­յան՝ ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն­ներ սկսե­լու հա­մար հար­­կա­վոր է ե­ռա­միաս­նութ­յուն ա­պա­հո­վել՝ ու­ժեղ բա­նակ, երկ­րի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի նկատ­մամբ վս­­տա­­հութ­յան բարձր մա­կար­դակ եւ հան­րութ­յան պատ­րաս­տա­կա­մութ­յուն: Սա­ֆա­րո­վի դե­րը հենց այս վեր­ջին եր­կու տար­րերն ա­պա­հո­վելն էր»,- ա­սել է Կո­ման­դո­սը: Սա­ֆա­րո­վի ար­տա­հանձ­նումն ա­պա­հո­վեց Ա­լիե­ւի վար­կա­նի­շի էա­կան բարձ­րա­ցու­մը, իսկ հայ­կա­կան կող­մի ար­ձա­գան­քը միայն ու­ժե­ղաց­րեց տվյալ հան­գա­ման­քը՝ Ադր­բե­ջա­նի ու­ժեղ եւ ան­հաղ­թե­լի դի­վա­նա­գի­տութ­յան ա­ռաս­պե­լը թե­ժաց­նե­լով: Մնում է ա­պա­հո­վել եր­րորդ բա­ղադ­րի­չը՝ հան­րութ­յան պատ­­րաս­տա­կա­մութ­յու­նը: Հենց դրա հա­մար անհ­րա­ժեշտ է մե­ռած Սա­ֆա­րո­վը: «Նրան մտա­դիր են սպա­նել, հե­տո բռնել եւ կա­լա­նա­վո­րել հայ­կա­կան ազ­գա­նու­նով մար­­դու, հե­տո հայ­տա­րա­րել, որ տվյալ ան­ձը գոր­ծել է ՀՀ­ իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի հրա­հան­գով եւ ու­ղարկ­ված է ե­ղել նրանց կող­մից»,- ա­սել է Կո­ման­դո­սը: Նման քայ­լը, ըստ պա­տե­րազ­մի վե­տե­րա­նի, եր­կա­կի ազ­դե­ցութ­յուն կու­նե­նա: Մի կող­մից, հե­րոս ըն­կալ­վո­ղի հա­մար ադր­բե­ջա­նա­կան հա­սա­րա­կութ­յան մեջ վրե­ժի ցան­կու­թ­­յուն եւ ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թ­­յուն­նե­րի պատ­րաս­տա­կա­մութ­յուն կձե­ւա­վո­րվի, մյուս կող­մից, հա­յե­րին կմե­ղադ­րեն ա­հա­բեկ­չու­թ­­յան եւ Ադր­բե­ջան ներ­խու­ժե­լու մեջ՝ դրա­նով իսկ մի­ջազ­գա­յին հան­րութ­յան աչ­քում ար­դա­րաց­նե­լով ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի վերսկ­սու­մը՝ նրա­նից ա­ջակ­ցու­թ­­յուն ստա­նա­լով:

«Ես ոչ մի վայրկ­յան չեմ կաս­կա­ծում մեր հաղ­թա­նա­կի հար­ցում: Բայց պա­տե­րազ­մը միշտ են­թադ­րում է մարդ­կա­յին զո­հեր: Խա­­ղա­ղութ­յու­նը միշտ էլ գե­րա­դա­սե­լի է, մենք պետք է ձգտենք հաս­­նել պա­տե­րազ­մի ցան­կա­ցած սպառ­նա­լի­քի վե­րաց­ման»,- ամ­փո­փել է միտ­քը հայտ­նի զո­րա­վա­րը, ով կողմ է, որ Հա­յաս­տա­նը ճա­նա­չի ԼՂՀ­ ան­կա­խութ­յու­նը:

Հուն­գա­րիան պետք է 1-ի­նը ճա­նա­չի Ար­ցա­խի ան­կա­խութ­յու­նը

«Ադր­բե­ջա­նում այն­պի­սի ա­տե­լութ­յամբ են լցված հա­յե­րի նկատ­մամբ, որ մո­ռա­ցել են բա­րո­յա­կա­նութ­յան սահ­ման­նե­րի մա­սին,- աս­վում է 2-րդ ­նա­խա­գահ Ռո­բերտ Քո­չար­յա­նի գրա­սեն­յա­կի հայ­տա­րա­րութ­յու­նում,- Ադր­բե­ջա­նի իշ­խա­­նութ­յուն­նե­րի գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րը զար­մանք չեն ա­ռա­ջաց­նում: Սա այդ երկ­րում վա­ղուց փայ­փայ­վող հա­յատ­յա­ցութ­յան չկշռա­դատ­ված դրսե­ւո­րում է: Հի­շենք Սում­գա­յի­թը, հա­յե­րի ջար­դե­րը Բաք­վում եւ «շա­հիդ­նե­րի պու­րա­կը», ո­րը հա­վեր­ժաց­նում է ջար­դա­րար­նե­րի հի­շա­տա­կը: Սրա­նում հա­մոզ­վա­ծութ­յունն է ժա­մա­նա­կին ձե­ւա­վո­րել ղա­րա­բաղ­յան հա­կա­մար­տութ­յան կար­գա­վոր­ման գոր­ծըն­թա­ցում հայ­կա­կան կող­մի ան­փո­փոխ դիր­քո­րո­շու­մը՝ ո­րե­ւէ ձեւ­ով Ադր­բե­ջա­նի կազ­մում ԼՂՀ ­գո­­­յութ­յան անհ­նա­րի­նութ­յու­նը»: Հայ­տա­րա­րութ­յու­նում, նշվում է, որ ե­թե «հուն­գա­րա­կան կող­մի ար­­ձա­գան­քից պարզ­վի, որ Ադր­բե­ջանն ի­րոք խա­բել է պաշ­տո­նա­կան Բու­դա­պեշ­­տին եւ հան­ցա­վոր հա­մա­ձայ­նու­թ­­յուն չի ե­ղել, ա­պա հուն­գա­րա­ցի­­նե­րի ա­մե­նաար­ժա­նի պա­տաս­խա­­նը կա­րող է լի­նել ԼՂՀ ­ճա­նա­չու­մը»:

Ի դեպ, սեպ­տեմ­բե­րի 4-ին ԱԺ «Ժա­ռան­գութ­յուն» խմբակ­ցութ­յան քար­տու­ղար Զա­րու­հի Փոս­տանջ­յա­նը կրկին շրջա­նա­ռութ­յան մեջ է դրել «Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի Հան­րա­պե­տութ­յու­նը ճա­նա­չե­լու մա­սին» օ­րի­նա­գի­ծը: Օ­­­րեն­քի ըն­դուն­մամբ մեր պե­տու­թ­­յու­նը ի­րա­վամբ կճա­նաչ­ի ԼՂՀ ­փաս­տա­ցի կար­­գա­վի­ճա­կը՝ ել­նե­լով այն հան­գա­ման­քից, որ Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­­տութ­յու­­նը լիար­ժե­քո­րեն բա­վա­րա­րում է ինք­նիշ­խան պե­տութ­յան հա­մար սահ­ման­ված մի­ջազ­գա­յին օ­րեն­քի բո­լոր նա­խա­պայ­ման­նե­րը:

Բայց ՀՀ-ն դեռ չի ճա­նա­չե­լու ԼՂ­-ի ան­կա­խութ­յու­նը, ին­չը ան­գամ ստո­րեւ ներ­կա­յաց­րած բա­ցատ­րու­թյու­նը չի ար­դա­րաց­նում եւ ի­րա­պես ան­հաս­կա­նա­լի է մեր պե­տու­թ­­յան ան­հա­մար­ձա­կութ­յու­նը, քա­նի որ մի­ջազ­գա­յին հան­րութ­յան բա­րո­յա­կան գնա­հա­տա­կան­նե­րից զատ այլ բան ակն­կա­լե­լը ժա­մա­նա­կի կո­րուստ է, եւ դա ժա­մա­նա­կի կո­րուստ է լի­նե­լու հենց մեր նպա­­տա­կնե­րի ի­րա­գործ­ման հա­մար: «Մենք պի­տի կա­րո­ղա­նանք մեր կող­­մից չվն­­ա­­սել տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին անվ­տ­­ան­­գութ­յուն­ը»,- ա­սել է ՀՀԿ ­պատ­գա­մա­վոր, ԱԺ ար­­տա­քին հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գահ Ար­տակ Զա­քար­յա­նը՝ այս­պես պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով մար­դա­ս­­պան Սա­ֆա­րո­վին ա­զատ ար­ձա­կե­լուց հե­տո ԼՂ­-ի ան­կա­խու­թ­­յունն այս պա­հին չճա­նա­չե­լու ՀՀ­ իշ­խա­նութ­յան ո­րո­շու­մը: Ըստ նրա, հայ-հուն­գա­րա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի օ­րա­կար­գում Սա­ֆա­րո­վի հար­ցը բազ­միցս բար­ձ­­րաց­վել է, պաշ­տո­նա­պես դի­մում­ներ ե­ղել են Հուն­գա­րիա­յի ի­րա­վա­սու մար­մին­նե­րին եւ նույն կերպ պա­շ­­տո­նա­պես տե­ղե­կաց­վել է, որ ա­զատ ար­­ձա­կու­մը տե­ղի ու­նե­նալ չի կա­րող: Պատ­գա­մա­վո­րը նշել է, որ Հուն­գա­րիա­յի խոր­հր­­դա­րա­նից ո­րե­ւէ պա­հանջ ու­նե­նա­լու հար­ցը այս պա­հին ստ­­եղ­­ծ­­ված խորհր­դա­րա­նա­­կան աշ­խա­տան­քա­յին խմբ­­ում չի քննարկ­վել. «Պետք է մի­ջազ­գա­յին խորհր­դա­րա­նա­կան կազ­­­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րից պա­հան­­ջենք բա­նա­ձե­ւեր, զե­կույց­ներ: Ա­կն­­կա­լում ենք նրան­ցից անդ­րա­դարձ Հու­ն­­գա­րիա­յի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի կա­յաց­րած ո­րոշ­մա­նը եւ դա­տա­պար­տող գնա­հա­տա­կան՝ Հուն­գա­րի­­ա­յի եւ Ադր­բե­ջա­­նի մի­ջեւ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յա­նը»:

Զղջումի անարգասաբեր հետողորմյան …………………………….

Ու­շա­ցած նե­րո­ղութ­յուն, որ Սա­ֆա­րո­վին հետ չի տա­նի

Բու­դա­պեշ­տում Գուր­գեն Մար­գար­յա­նին կաց­նա­հա­րած Ռա­միլ Սա­ֆա­րո­վին՝ Հուն­գա­րիա­յի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի կող­մից Ադր­բե­ջան ար­տա­հանձ­նե­լու փաս­տը զայ­րաց­րել է ոչ միայն հա­յե­րին, այ­լեւ այ­լազ­գի­նե­րի, այդ թվում՝ հուն­գա­րա­­ցի­նե­րի: Հուն­գա­րա­ցի հա­յա­գետ­նե­րից մե­կը հայտ­նել էր, որ ա­մա­չում է հուն­­գա­րա­ցի լի­նե­լու հա­մար: Հե­տո երբ Բու­դա­պեշ­տում ցույ­ցեր ե­ղան, հայ­տա­րա­րեց, որ հետ է վեր­ց­­նում հուն­գա­րա­ցի լի­նե­լուց ա­մա­չե­լու մա­սին խոս­քը, բայց շա­րու­նա­կում է նե­րո­ղութ­յուն խնդրել հա­յե­րից: Ֆեյս­բուք­յան խմբում, որ­տեղ հուն­գա­րա­ցի­նե­րը Հուն­գա­րիա­յի կա­ռա­վա­րութ­յան ո­րոշ­ման հա­մար նե­րո­ղութ­յուն են խնդրում հա­յե­րից, մե­կը գրել է. «Գուր­գեն Մար­գար­յա­նի հի­շա­տա­կին Հուն­գա­րիա­յի Սե­գեդ քա­ղա­քում նոր խաչ­քար կտե­ղադր­վի»: «Դա­դա­րեց­րե՛ք ­Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նութ­յու­նը (1894, 1909, 1915, 1990, 2004)»,- գրել է մեկ այլ հուն­գար՝ Պե­տեր Կրա­նի­ցը:

Հուն­գա­րիա­յում այս օ­րե­րին բո­­ղո­քի ակ­ցիա­ներ են լի­նում կա­ռա­վա­րութ­յան ո­րոշ­ման դեմ: Ցույ­ցե­րի նպա­տակ­նե­րը նման են. մաս­­նա­կից­ներն ընդգ­ծում են, որ հուն­գար ժո­ղո­վուր­դը ցան­կա­նում է ցույց տալ, որ հայ ժո­ղովր­դի կող­քին է, նույ­նիսկ այն ժա­մա­նակ, երբ կա­ռա­վա­րութ­յունն այն­պի­սի ո­րո­շում է կա­յաց­նում, ո­րը հա­յա­նպ­­աստ չէ: Հուն­գա­րա­ցի­նե­րը նե­րո­ղութ­յուն են խն­դ­րում հա­յե­րից, ինչ­պես նաեւ ցույ­ցե­րով ի­րենց կա­ռա­վա­րութ­յան վրա ճնշում գոր­ծադ­րում, որ­պես­զի նա շտկի Հա­յաս­տա­նի հետ կա­պե­րը, պաշ­տո­նա­պես նե­րո­ղութ­յուն խն­դ­րի թե հա­յե­րից, թե Հա­յաս­տա­նից: Ինչ վե­րա­բե­րում է Հուն­գա­րի­ա­յում պան­թուր­քիզ­մի գա­ղա­փար­նե­րի տա­րած­մա­նը, ա­պա, հուն­գա­րա­ցի մի հա­յա­գե­տի խոս­քով, հուն­գար ժո­ղո­վուր­դը ոչ մի կապ չու­նի պան­թուր­քիզ­մի հետ, եւ այն­տեղ հայտ­նա­բեր­ված ա­ռա­ջին թուր­քե­րեն ար­­ձա­նագ­րութ­յու­նը 1500 տա­րե­կան է, հե­տե­ւ­­ա­բար՝ չի կա­րող ո­րե­ւէ կապ լի­նել հուն­գա­րե­րե­նի եւ թուր­քե­րե­նի հետ կամ այդ ժո­ղո­վուր­դ­­նե­րի մի­ջեւ (այս վեր­ջի­նը վի­ճե­լի հարց է – Ա.Հ., Ն.Մ. եւ Ա.Մ.): Նրա կար­ծի­քով՝ պան­թուր­քիզ­մը հա­­կա­գի­տա­կան տե­սութ­յուն է, ո­րը չի կա­րող շրջա­նառ­վել Հուն­գա­րիա­յի գի­տա­կան շրջա­նակ­նե­րում: Ըստ նրա, Հուն­գա­­­րիա­յում մի­այն մեկ կու­սակ­ցու­թ­­յուն կա, ո­րը սերտ կա­պե­րի մեջ է Ադր­բե­ջա­նի դես­պա­նա­տան հետ եւ այդ գոր­ծար­քի հե­տե­ւան­քով տա­րա­ծում է տե­սութ­յուն­ներ, թե հուն­գա­րա­ցի­նե­րը հե­ռա­վոր ազ­­­գակ­ցութ­յուն ու­նեն թուր­քա­կան ցե­ղե­րի հետ:

Պատ­մա­կան խնդրին ա­ռի­թով դեռ կանդ­րա­դառ­նանք՝ Հուն­գա­րիա­յի ծա­գու՞մն­ է թյուր­քա­կան, թե՞ քայ­լը, թե՞ եր­կու­սը միա­սին՝ պատ­ճա­ռա­հե­տե­ւան­քա­յին կա­պի հա­մա­ձայն:

Իսկ ա­ռայժմ շեշ­տենք մի բան. նրանց նե­րո­ղութ­յունն այ­լեւս ու­շա­ցած է, քան­զի Սա­ֆա­րո­վին հետ չեն տա­նի: Ոչ կու­զեն: Ոչ էլ կա­նեն: Գու­ցե, ի ա­մոթ ի­րենց, ոչ էլ կա­րող են ա­նել: Կա­նե՞ն (ին­չին խո­րա­պես կաս­կա­ծում ենք), նե­րո­ղութ­յունն ըն­դու­նե­լի կդառ­նա:

Ար­տակ Հա­յոց­յան, Նա­րե Մշեց­յան, Ա­նի Մա­րութ­յան

«Լու­սանցք» թիվ 27 (248), 2012թ.

Կար­դա­ցեք «Լու­սանցք»-ի PDF տար­բե­րակ­նե­րը www.hayary.org -ի «Մամուլ» բաժնում www.pressinfo.am -ի «Բեռնում» բաժնում