Գուր­գեն Մար­գար­յա­նի վրեժն ար­դար է ու նաեւ հայ­րե­նա­տի­րութ­յան նոր նա­խա­հիմք պիտի լինի

Եր­կի­րը վա­ճա­ռո­ղը՝ մար­դաս­պա­նից էլ մար­դաս­պան – (1-ին մաս)

Թյուր­քա­կան ար­յու­նը եվ­րո­պա­կան չի լի­նում…

Հուն­գա­րիա­յի կող­մից Ռա­միլ Սա­ֆա­րո­վի հանձ­նու­մը Ադր­բե­ջա­նին հա­վաս­տում է այն պարզ ճշմար­տութ­յու­նը, որ ար­յու­նը ջուր չի դառ­նում: Հուն­գար­նե­րը թյուր­քա­կան լեզ­վաըն­տա­նի­քի շա­ռա­վիղ­նե­րից են եւ պատ­մա­կա­նո­րեն ի­րենց ար­յան մեջ կրում են թյուր­քա­կան դա­վա­դիր ու նենգ տար­րը…

Եվ­րո­պան է­լի ու­նի նմա­նա­տիպ տար­րեր (թյուրք-ույ­ղու­րա­կան), ո­րոնք, թվում է, թե եվ­րո­պա­կա­նաց­վել են, սա­կայն ինչ-որ բան միշտ մնում է հնից:

Հուն­գա­րա­ցի­նե­րը ա­պա­ցու­ցե­ցին, որ թյուրք տե­սա­կը չի եվ­րո­պա­կա­նաց­վում եւ հա­կա­մար­դը չի մեռ­նում սրանց մեջ: Եվ այս­պես թյուր­քա­կան տար­րի եր­կու ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ՝ ծպտյալ թյուր­քա­կան (Հուն­գա­րիա) եւ բա­ցա­հայտ թյուր­քա­կան (Ադր­բե­ջան) երկր­ներ, եղ­բայ­րա­կան քայլ կա­տա­րե­ցին ու մար­դաս­պան ադր­բե­ջան­ցին, ով սպա­նել էր քնած հա­յին (իս­կը թյուր­քա­կան ոճ) հուն­գա­րա­կան ար­դա­րա­դա­տութ­յան կող­մից հանձն­վում է Բաք­վին: Իսկ նա­խա­գահ Իլ­համ Ա­լիե­ւը ան­մի­ջա­պես նե­րում է շնոր­հում վախ­կոտ երկ­րա­­ցուն, ով չի հա­մար­ձակ­վել հա­յի ար­թուն ժա­մա­նակ պար­զել իր հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը…

Վստահ ենք՝ այս­տեղ առ­կա է նաեւ Ադր­բե­ջա­նի եւ Հուն­գա­րիա­յի մայր-եր­կիր Թուր­քիա­յի միջ­նոր­դութ­յու­նը, եւ ի­հար­կե Բաք­վի վար­ձատ­րութ­յու­նը Բու­դա­պեշ­տին…

Հայ Ա­րիա­կան Միա­բա­նութ­յունն ու Հայ Ազ­գայ­նա­կան­նե­րի Հա­մախմ­բու­մը Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին կոչ են ա­նում դա­դա­րեց­նել դի­վա­նա­գի­տակ­յան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը Հուն­գա­րիա­յի հետ եւ պաշ­տո­նա­պես այս եր­կի­րը գրան­ցել Մեծ Թու­րա­նի ստեղծ­ման ջա­տա­գով­նե­րի շար­քում՝ որ­պես թշնա­մա­կան եր­կիր:

Հայ Ա­րիա­կան Միա­բա­նութ­յուն եւ Հայ Ազ­գայ­նա­կան­նե­րի Հա­մախմ­բում

01.09.2012թ.

* * *

Քա­ղա­քա­կա­նութ­յու­նում ա­մեն բան պա­տա­հում է, ա­մեն ան­հա­վա­նա­կան ու անս­պա­սե­լի քայ­լեր լի­նում են, հատ­կա­պես մի­ջազ­գա­յին քա­ղա­քա­կան ա­պա­կան­ված աս­պա­րե­զում: Բայց որ մի եր­կիր հստակ գու­մա­րով ծախ­վի մեկ այլ երկ­րի… սա լրիվ նոր ու ան­նոր­մալ մի բան է: Հուն­գա­րիան եւ Ա­դր­­բե­ջա­նը այս ա­ռու­մով նոր ու ան­նոր­մալ քա­ղա­քա­կա­նութ­յան հիմ­նա­դիր­նե­րը ե­ղան, իսկ պարզ բնու­թագր­մամբ՝ ոչ ի­րա­վա­չափ քայլ կա­տա­րե­ցին: Սա կար­ձա­նագր­վի հա­մաշ­խար­հա­յին պատ­մութ­յու­նում՝ որ­պես ա­­ռու­­ծա­խի ա­մե­նաս­տոր մի­ջազ­գա­յին նմուշ:

Հի­շեց­նենք, օ­գոս­տո­սի վեր­ջին գու­մա­րի դի­մաց Հուն­գա­րիա­յի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը ցմահ դա­տա­պարտ­ված մար­դաս­պան Ռա­միլ Սա­ֆա­րո­վին հանձ­նե­ցին Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հին, ի­րա­պես հենց Իլ­համ Ա­լի­ե­ւին, քա­նի որ նա անձ­նա­պես հե­տա­գա­յում տնօ­րի­նեց մար­դաս­պա­նի ճա­կա­տա­գի­րը՝ ա­ռանց օ­րեն­քին ու­շադ­րութ­յուն դարձ­նե­լու: Ան­գամ ար­հա­մար­հեց իր երկ­րի օ­րեն­քը:

Եվ միան­շա­նակ է՝ ո­րե­ւէ ար­դա­րա­ցում չի կա­րող լի­նել ո՛չ ­Հուն­գա­րիա­յի հա­մար, ո՛չ ­Բաք­վի: Ան­գամ այն շա­հար­կում­նե­րը, թե պաշ­տո­նա­կան Բա­քուն խոս­տա­ցել էր շա­րու­նա­կել մար­դաս­պան հա­յաս­պա­նի բան­տար­կութ­յու­նն­ Ադր­բե­ջա­նում, հա­վաս­տի չէր, քան­զի կույ­րին էլ տե­սա­նե­լի էր, որ ա­դր­­բե­ջա­նա­կան մտա­ծո­ղութ­յամբ (նույնն է՝ ա­լիեւ­յան) այդ հա­յաս­պա­նը չէր կա­րող բան­­­տարկ­ված մնալ իր երկ­րում: Ե­թե ան­գամ բան­տարկ­վեր էլ, ա­պա բան­տի դռնե­րը նրա հա­մար միշտ բաց էին լի­նե­լու: Բայց այ­լեւս հղփա­ցած ա­լիեւ­յան կլա­նը ան­գամ այս տար­­բե­րա­կից չօգտ­վեց: Վստահ ենք՝ Հու­ն­­­գա­րիա­յի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը Մար­սից չեն ե­կել Եր­կիր մո­լո­րակ, եւ ադր­բե­ջա­նա­կան տար­բե­րա­կը հստակ գի­տակ­ցում էին: Իսկ ե­թե ան­գամ կաս­կա­ծում էին, ին­չը գո­նե պետք է լի­ներ ու­ղեղ ու­նե­ցող ա­րա­րա­ծի մոտ, ա­պա տե­ղա­փոխ­ման ի­րա­կա­նա­ցու­մը պետք է բաց ու հրա­պա­րա­­­կա­յին լի­ներ (էլ չա­սենք, որ Հա­յաս­տա­նի հետ վերջ­նա­կա­նա­պես հա­մա­ձայ­նեց­ված), նաեւ հար­կա­վոր էր նա­խա­պես պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն ձեռք բե­րել, որ Ադր­բե­ջա­նում ա­պա­հով­վե­լու են բո­լոր պայ­ման­նե­րը, որ­պես­զի մար­դաս­պան Սա­ֆա­րո­վը պա­տի­ժը կրի այն­տեղ մի­ջազ­գա­յին հսկո­ղութ­յան ներ­քո: Եվ նոր միայն պետք է կա­տար­վեր ար­տա­հան­ձնու­մը:

Լուրն այն­քան ան­հա­վա­նա­կան էր թվ­­ում, որ այն մի քա­նի ան­գամ ե­թե­րից լսե­լու ցան­կութ­յուն ա­ռա­ջա­ցավ, որ­պես­զի հա­վատ լի­ներ լսո­ղութ­յան նկատ­մամբ: Եվ զար­­­մա­նա­լի չէր նաեւ ա­ռա­ջին քա­ղա­քա­կան ար­ձա­գան­քը. «Ադր­բե­ջա­նը մա­րում­ է Հուն­գա­րիա­յի վար­կը»: Հաս­կա­նա­լի էր, որ այս­տեղ միայն ծա­խու տար­բե­րակ կա­րող է լի­նել, քան­զի քա­ղա­քա­կան կամ ի­րա­վա­կան բա­ցատ­րութ­յուն չկար բո­լո­րո­վին: Ար­ձա­­գանք­նե­րը ծա­վալ­վե­ցին եւ պարզ­վեց, որ հա­յաս­պան Սա­ֆա­րո­վին Ադր­բե­ջա­նին հան­ձ­­նո­ղը Հուն­գա­րիա­յի վար­չա­պետ Վիկ­տոր Օր­բանն է, ո­վ, մեղմ ա­սած, այդ­քան էլ սիր­ված չէ թե՛ իր երկ­րում եւ թե՛ եվ­րա­գո­տում: Խոս­քը 2-3 մլրդ ­դո­լար գու­մա­րի մա­­սին է, ո­­րի դի­մաց ա­զատ է ար­ձակ­վել ադր­բե­ջան­ցի լա­մու­կը: Վեր­ջերս Հուն­գա­րի­ան Ար­ժույ­թի մի­ջազ­գա­յին հիմ­նադ­րա­մից հս­­կա­­յա­կան վարկ էր հայ­ցում, որ­պես­զի ինչ-որ չա­փով մեղ­մի իր ծախ­սե­րը: Բայց մերժ­վել էր: Եվ ա­հա թյուրք-ադր­բե­ջա­նա­կան կա­շա­ռատ­վութ­յու­նն­ իր գործն ա­րեց:

Հի­շեց­նենք մեկ ան­գամ էլ, որ 2004թ. փե­տր­­վա­րին Հու­ն­­գա­րիա­յի մայ­րա­քա­ղաք Բու­դա­պե­շ­­տում ՆԱ­ՏՕ-ի դա­սըն­թաց­նե­րի ժա­մա­նակ ադր­բե­ջան­ցի սպա Ռա­միլ Սա­խիբ օղ­լի Սա­ֆա­րո­վը ա­ռանձ­նա­կի դա­ժա­նութ­յամբ սպան­եց՝ քնած ժա­մա­նակ կաց­նա­հար­եց հայ սպա Գուր­գեն Մար­գար­յա­նին: 2 տա­րի տ­­ե­ւած դա­տա­վա­րութ­յան արդ­յուն­քում ադր­բե­ջան­ցին դա­տա­պարտ­վեց ցմահ ա­զա­տազրկ­ման՝ ա­ռանց 30 տա­րի ներ­ման ի­րա­վուն­քի: Այդ երկ­րի Վե­րաքն­նիչ դա­տա­րա­նը 2007թ. փետր­վա­րի 22-ին ան­փո­փոխ էր թո­ղել դա­տավ­ճի­ռը: Բայց 2-3 մլրդը կա­րո­ղա­ցավ «թքել» հուն­գա­րա­կան եւ եվ­րո­պա­կան ար­դա­րա­դա­տու­թ­­յան վրա: Եվ դրա դի­մաց ա­զատ ար­ձակ­վեց հա­յաս­պա­նը:

Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րն­ ա­րագ ար­ձա­գան­քե­ցին եւ շատ խիստ: Նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­յա­նը ան­մի­ջա­պես Անվտ­ան­­գութ­յան խորհր­դի նիստ ու նաեւ ար­տա­կարգ խորհր­դակ­ցութ­յուն հրա­վի­րեց, ո­րին հրա­վի­րվել էին ՀՀ­-ում հա­վա­տար­մա­գր­­ված ՄԱԿ-ի ան­դամ պե­տութ­յուն­նե­րի դի­վա­նա­գի­տա­կան ներ­կա­յա­ցուց­չութ­յուն­նե­րի եւ ՀՀ­-ում գոր­ծող մի­ջազ­գա­յին կա­ռույց­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րը: Հուն­գա­րիա­յի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի՝ ադր­բե­ջան­­ցի մո­լա­գա­րին գաղտ­նի Ադր­բե­ջան տե­­ղա­փո­խե­լու փաս­տը զար­մաց­րել ու զայ­րաց­րել էր ոչ միայն հա­յե­րին: Սերժ Սարգս­յա­նը ան­հաս­կա­նա­լի հա­մա­րեց հայ սպա Գուր­գեն Մար­գար­յա­նին սպա­նած ադր­բե­ջան­ցի բա­շի­բո­զու­կին Հուն­գա­րիա­յի կող­մից Ադր­բե­ջա­նին վե­րա­դարձ­նե­լը եւ հի­շեց­րեց, որ մենք նա­խազ­գու­շաց­նում էինք բազ­մա­թիվ ան­գամ­ներ, թե Ադր­բե­ջա­նի նա­խա­գա­հի կող­մից ան­հա­պաղ նե­րում է շնորհ­վե­լու նրան. «Եվ դա տե­ղի է ու­նե­­ցել, քա­նի որ Եվ­րո­պա­կան միութ­յան եւ ՆԱ­ՏՕ-ի ան­դամ Հուն­գա­րիա­յի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը գոր­ծար­քի մեջ են մտել Ադր­բե­ջա­նի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի հետ»: Նա­խա­գա­հը նաեւ նշել է, թե այդ հան­ցա­գոր­ծութ­յան կա­տա­րու­մից ան­մի­ջա­պես հե­տո ինչ­պես Հուն­գա­րիա­յի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը, այն­պես էլ Եվ­րո­պա­կան միութ­յան ու ՆԱ­ՏՕ-ի ան­դամ երկր­նե­րը մեզ ա­ն­­ընդ­հատ հոր­դո­րում էին չքա­ղա­քա­կա­նաց­նել այս գոր­ծը. «Մեզ ա­նընդ­հատ հոր­դո­րում էին վստա­հել այդ կա­րե­ւոր դա­շին­քի ան­դամ հան­դի­սա­ցող Հուն­գա­րիա­յի ար­դա­րա­դա­տութ­յա­նը: Մենք ա­մե­նայն ու­շադ­րութ­յամբ հե­տե­ւում էինք ոճ­րա­գոր­ծի շուրջ բո­լոր զար­գա­ցում­նե­րին: Հուն­գա­րիա­յի նա­խա­գա­հի, խոր­հր­­դա­րա­նի խոս­նա­կի, ԱԳ նա­խա­րա­րի, դես­պա­նի հետ մեր յու­րա­քանչ­յուր հան­դի­պ­­ման ժա­մա­նակ այս հարցն ար­ծարծ­վել է, եւ մենք բա­զում ան­գամ ստա­ցել ենք հա­վաս­տիա­ցում­ներ, որ հան­ցա­գոր­ծի վե­րա­դար­ձը Ադր­բե­ջան կամ փո­խան­ցու­մը բա­ցառ­վում է: Նույնն են ա­սել մեր հար­ցում­նե­րին ի պա­տաս­խան Հուն­­գա­րիա­յի ար­տա­քին գե­րա­տես­չութ­յու­նում եւ խորհր­դա­րա­նում վեր­ջին օ­րե­րի շփում­նե­րի ըն­թաց­քում: Տե­ղի ու­նե­ցած ուխ­տադ­րուժ զար­գա­ցում­նե­րի արդ­յուն­քում մար­դաս­պա­նը հայտն­վեց Բաք­վում եւ ա­զա­տութ­յան մեջ: Ինչ վե­րա­բե­րում է Ադր­բե­ջա­նին, ա­պա ես ո­չինչ չու­նեմ ա­սե­լու: Ուղ­ղա­կի ո­չինչ չու­նեմ ա­սե­լու: Այդ եր­կի­րը իր քայ­լե­րով խո­սում է իր մա­սին, եւ ես չէ, որ դա պետք է բա­ցատ­րեմ»:

Ի­րա­տե­սա­կան է նա­խա­գա­հի այն միտ­քը, որ ի­րենց այս հա­մա­տեղ գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րով Հուն­գա­րիա­յի եւ Ադր­բե­ջա­նի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը դուռ բա­ցե­ցին նման հան­ցա­գոր­ծութ­յուն­նե­րի կրկնութ­յան հա­մար: Այս ո­րոշ­մամբ նրանք ու­ղերձ տվե­ցին մար­դաս­պան­նե­րին, որ էթ­նիկ կամ կրո­նա­կան ա­տե­լութ­յան հո­ղի վրա կա­տար­ված սպա­նու­թ­­յու­նը կա­րող է ան­պա­տիժ մնալ: Ուս­տի՝ «Ես դա հան­դուր­ժել չե՛մ ­կա­րող: Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տութ­յու­նը դա հան­դուր­ժել չի՛ կա­րող: Հայ ժո­ղո­վուր­դը դա չի՛ նե­րե­լու»,- հայ­տա­րա­րել է ՀՀ ­նա­խա­գա­հը:

Դա­տար­կա­խոս­նե­րը՝ դա­տաս­տա­նի առ­ջեւ

Ան­մի­ջա­պես հայ­տա­րար­վեց նաեւ, որ մեր եր­կի­րը կա­սեց­նում է Հուն­գա­րիա­յի հետ դի­վա­նա­գի­տա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը եւ բո­լոր պաշ­տո­նա­կան կա­պե­րը: Եվ ակն­կալ­վում է մեր բո­լոր գոր­ծըն­կեր­նե­րի հստակ ու միան­շա­նակ գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րը այս դե­պ­­քի կա­պակ­ցութ­յամբ: «Այս ա­մե­նը հան­դուր­­­ժող­նե­րը վա­ղը պա­տաս­խան են տա­լու պա­տ­­մութ­յան առ­ջեւ: Կես­գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րը եւ դա­տար­կա­խո­սութ­յուն­նե­րը ա­նըն­դու­նե­լի են: Տե­ղի ու­նե­ցա­ծի հան­դեպ գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի հի­ման վրա ենք մենք դա­տե­լու հայ ժո­ղովր­դի անվ­տան­գութ­յան հան­դեպ մեր գոր­ծըն­կեր­նե­րի վե­րա­բեր­մուն­քի մա­սին»,- ամ­փո­փել է իր խոս­քը նա­խա­գա­հը:

Ար­տա­կարգ խորհր­դակ­ցութ­յան մաս­նա­կից դի­վա­նա­գետ­նե­րին հանձ­նա­րար­վել է մեր երկ­րի ղե­կա­վա­րի այս անձ­նա­կան ու­­ղեր­ձը փո­խան­ցել ի­րենց պե­տութ­յուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րին ու կա­ռա­վա­րութ­յուն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րին:

Այս­քա­նից հե­տո հաս­կա­նա­լի էր, որ ԱԺ նա­խա­գահ Հո­վիկ Աբ­րա­համ­յա­նի այ­ցը Բու­դա­պեշտ չի կա­յա­նա, քան­զի հայ օ­րենս­դիր­նե­րի ղե­կա­վա­րը չի կա­րող ա­նե­լիք ու ա­­սե­լիք ու­նե­նալ մի ա­նօ­րեն երկ­րում, ինչ­պի­սին Հուն­գա­րիան է: Հան­ցա­գոր­ծութ­յան կա­տա­րու­մից հե­տո ինչ­պես Հուն­գա­րի­ա­յի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը, այն­պես էլ Եվ­րո­պա­կան միութ­յան եւ ՆԱ­ՏՕ-ի ան­դամ երկր­նե­րը դեռ պետք է ցու­ցա­նեն ի­րենց հա­մա­պա­տաս­խան վե­րա­բեր­մուն­քը: 2 օր ա­ռաջ ՀՀ­ Ազ­գա­յին Ժո­ղո­վը մար­դաս­պա­նին Ադր­բե­ջա­նին հանձ­նե­լու հար­ցով ար­տա­հերթ նստա­շր­­ջա­նում ո­րո­շում կա­յաց­րեց, որ կա­սեց­նում է պաշ­տո­նա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը Հուն­գա­րիա­յի հետ, քա­նի որ այդ երկ­րի իշ­խա­նութ­յու­նը նույն­պես պա­տաս­խա­նատ­վու­թ­­յուն է կրում կա­տար­վա­ծի հա­մար:

Իսկ ՀՀ ­նա­խա­գա­հը նաեւ հստակ ար­տա­հայ­տ­­վեց այն ա­ռու­մով, որ նո­րա­նոր ա­պա­ցույց­ներ ենք ստա­նում, թե 21 տա­րի ա­ռաջ որ­քան ճիշտ է Ար­ցա­խի ժո­ղո­վուր­դը, որ կա­­տա­րեց իր ան­կախ ապ­րե­լու ընտ­րութ­յու­նը. «Արդ­յո՞ք­ այս­քա­նից հե­տո մո­լո­րա­կի վրա կգտ­ն­վի մեկ մարդ, ով կա­ռա­ջար­կի Ար­ցա­խի ժո­ղովր­դին մտնել Ադր­բե­ջա­նի կազ­մ»: Այ­սօր­վա աշ­խար­հը գու­ցե ա­ռա­վել եւս հա­­մոզ­վի, որ Ադր­բե­ջա­նի ան­հե­ռա­տես իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի սան­ձա­զեր­ծած պա­տե­րա­զ­­մից եւ ա­վե­րում­նե­րից ու կաց­նա­հա­րու­մ­­նե­րից փր­կ­վե­լու միակ պայ­մա­նը հենց ան­կախ պե­տութ­յան հռչա­կումն էր ազ­գե­րի ինք­նո­րոշ­ման մի­ջազ­գա­յին ի­րա­վուն­քի հի­ման վրա:

Իսկ Հուն­գա­րիա­յի ու Ադր­բե­ջա­նի մի­ջեւ կա­յա­ցած գաղտ­նի գոր­ծըն­թա­ցը նաեւ մի­ջազ­գա­յին օ­րենք­նե­րի հան­դեպ է կաս­կա­ծամ­տութ­յուն ա­ռա­ջաց­նում, ին­չը պետք է հստա­կութ­յան մղի հա­յութ­յա­նը եւ ՀՀ-ԼՂՀ վե­րա­միա­վոր­ման հար­ցը միան­շա­նակ դար­ձ­­նի: Ե­թե մի­ջազ­գա­յին հան­րութ­յու­ն ­կո­չ­­վա­ծը այս հուն­գա­րա-ադր­բե­ջա­նա­կան ա­նօ­րի­նութ­յու­նը պետք է նե­րի, ա­պա Հա­յաս­տանն ա­զատ է իր գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րում, քան­զի մի օր էլ ինչ-որ երկր­ներ կու­զե­նան Ար­ցա­խը Ադր­բե­ջա­նին հանձ­նել, ինչ­պես Սա­ֆա­րո­վին՝ Ա­լիե­ւին:

Թյուր­քա­կան գե­նի բա­ցա­սա­կան մե­նաշ­նո­րհը

Շա­տե­րը խո­սե­ցին թյուր­քա­կան գե­նի, դրա բա­ցա­սա­կան ա­ռանձ­նա­հատ­կութ­յուն­նե­րի մա­սին: Մար­դաս­պա­նութ­յունն ու ա­մեն բան ա­ռու­վա­ճառ­­քի հա­նե­լը թյուր­քա­կան տար­րի սո­վո­րույթն է, եւ ոչ մի մ­­ի­ջազ­գա­յին օ­րենք չի կա­րող սա սա­սա­նել: Պար­զա­պես եվ­րա­կա­շա­ռա­կեր­նե­րը սա չեն գի­տակ­ցում, կամ էլ ի­րենք են կա­մաց-կա­մաց մո­տե­նում թյուր­քա­կան գե­նին…

Մա­նա­վանդ այդ գե­նի օ­ղու­զա­կան հատ­վա­ծում սպա­նե­լը պար­տա­դիր ամ­րագր­ված է լի­նում: Իսկ գե­նը չի ան­հե­տա­նում, այլ են­թար­կ­­վում է վե­րա­փո­խում­նե­րի, հատ­կա­պես, որ դա բնա­կան գեն չէ: Թյուրք տե­սա­կը բնա­կան ազգ չէ, եւ չու­նի բնա­կան գեն, իսկ ձեռք­բե­րո­վի գե­նը նաեւ «զար­գա­ցում­ներ» է ապ­րում՝ իր հին սո­վո­րույթ­նե­րին հեն­ված: Գու­ցե ան­գամ ո­րո­շա­կի «դա­դար» է վերց­նում, ի­մա՝ իբր եվ­րո­պա­­կա­նաց­վում է, բայց միշտ ակ­տի­վա­նա­լու հե­ռան­կա­րը կա ու շա­րու­նա­կա­կան է՝ ըստ ի­րա­վի­ճակ­նե­րի:

Ար­հես­տա­կան գե­նե­րը (ի­մա՝ ազ­գե­րը) եր­բեք չեն հան­դուր­ժել բնա­կան-բնա­ծին գե­­նե­րի գո­յութ­յու­նը, քան­զի այն, ինչ գո­յու­թ­­յուն ու­նի բնութ­յան մեջ, երկ­րագն­դի վրա, դրանք բո­լո­րը բնա­կան-բնա­ծին ազ­գե­րինն են ի վե­րուստ, եւ խառ­նար­յու­նութ­յու­նից ու խառ­նակ­չութ­յուն­նե­րից ա­ռա­ջա­ցա­ծ­­նե­րը ի­րա­կա­նում հաս­կա­նում են, որ ո­չինչ չու­նեն եւ այն, ինչ ձեռք են բե­րել, գո­ղաց­ված է, ինչ­­­քան էլ թմբկա­հա­րեն ի­րենց «փա­ռա­հեղ» գե­նի մա­սին:

Թյուր­քա­կան տար­րը ար­հես­տա­կան գե­նե­րի ա­մե­նա­զար­գա­ցած բա­ցա­սա­կան տար­­բե­րակն է, ուս­տի հաս­կա­նում էր, որ Հայ­կա­կան լեռ­նաշ­խարհ խցկվե­լու միակ ձե­ւը հայ գե­նի ոչն­չա­ցումն է, այն բնա­կան գե­նի, ո­րի ա­րար­չա­տուր հայ­րե­նիքն է Հայ­կա­կան լեռ­նաշ­խար­հը: Եվ հար­յու­րամ­յակ­ներ շա­րու­նակ փոր­ձե­ցին կազ­մա­կեր­պել հայ գե­նի սպան­դը, ո­րը աբ­դուլ­հա­միդ­յան ջար­դե­րից հե­տո ի­րա­կա­նաց­վեց 1915-1923թթ.՝ Հա­յոց մեծ ցե­ղաս­պա­նութ­յամբ (եւ Ա­րեւմտ­յան եւ Ա­րե­ւել­յան Հա­յաս­տան­նե­րում): Բայց այս ար­հես­տա­կան խեղ­կա­տակ­նե­րը չեն հաս­կա­ցել մի պարզ բան, որ բնա­ծին գե­նե­րը նաեւ ա­րար­չա­կան կո­դեր ու­նեն եւ ինք­նա­պահ­պան­ման

աստ­վա­ծա­տուր բնազդ ու նրանց ոչն­չաց­նե­լը գրե­թե անհ­նար է: Նշա­նա­կում է՝ բնա­կա­նո­րեն եւ մեր վրեժն է մշտառ­կա, եւ մի օր շռնդա­լից սկսվե­լու է ան­կաս­կած:

Հա­յոր­դի Գուր­գեն Մար­գար­յա­նի՝ քնած ժա­մա­նակ սպա­նութ­յու­նը թյուր­քա­կան ա­ռանձ­նա­հատ­կութ­յուն­նե­րի վե­րոնշ­յալ շար­քից է, պար­զա­պես այդ գենն աշ­խա­տեց ա­դր­­բե­ջա­նա­կան հատ­վա­ծում: Քնած մար­դու կա­ց­­նով սպա­նութ­յու­նը, բա­զում հար­ված­նե­րը… միայն թյուր­­քա­կան գե­նի՝ դա­դա­րից զարթ­նե­լու մա­սին է խո­սում, ուս­տի մենք՝ հա­յերս պետք է հաս­կա­նանք, որ կա՛մ ­պի­տի սատ­կաց­նենք թշ­­նա­մուն՝ թե­կուզ եր­կա­րա­տեւ ծրագ­րի ի­րա­գոր­ծու­մով, կա՛մ ­պի­տի նոր ե­ղեռ­նի են­թար­կ­­վենք: Ա­ռա­ջա­դեմ հոր­ջորջ­վող աշ­խար­հի վրա եւս մեկ ան­գամ հույս դնե­լը կա­պա­ցու­ցի, որ մենք դեռ ուշ­քի չենք ե­կել, իսկ դա ա­վե­լի կո­գե­ւո­րի մեր թշնա­մի­նե­րին…

Թյուր­քա­կան վե­րո­հիշ­յալ գենն ակ­տի­վա­­նում է, բայց այն լռեց­նել հնա­րա­վոր է: Սա­կայն, մե­կընդ­միշտ ամ­րագ­րենք, մի­ա՛յն ­ֆի­զի­կա­կան ու­ժով, հա­ճախ այն­պի­սի՝ ինչ­պի­սին ի­րենք են կի­րա­ռում: Բա­րո­յա­կան, ի­րա­վա­կան կամ մա­սո­նա-եղ­բայ­րա­կան ու հա­րե­ւա­նա-դրա­ցիա­կան կամ այլ ձե­ւե­րով չի հաս­կա­նա այս թշնա­մին: Նշե­ցինք, որ նրա գե­նը ա­մե­նա­բա­ցա­սա­կան ի­մաս­տով զար­­գա­ցածն է, եւ բա­րի, մար­դա­վա­րի խոս­­քը ա­նու­ղեղ­նե­րի հա­մար չէ: Հի­մա ա­րի ու Ա­լիե­ւին բա­ցատ­րի, որ քնած մար­­դուն կաց­նա­հա­րո­ղը հե­րոս չի՛ կա­րող լի­­նել եւ այլն եւ այլն: Այս, ե­րե­ւի թե մար­դու (չնա­յած՝ կաս­կա­ծե­լի է) ու­ղե­ղին դա հա­սա­նե­լի չէ հաս­տատ:

Հուն­գա­րա­ցի­նե­րը էթ­նիկ եւ լեզ­վա­յին ա­ռու­մով այն­քան էլ հե­ռու չեն թյուր­քա­կան տար­րից, ու պետք չէ զար­մա­նալ, որ Եվ­րո­պա են հա­սել: Ան­գամ ֆին-ույ­ղու­րա­կան լեզ­վաըն­տա­նիք կա Եվ­րո­պա­յում եւ Ռու­սաս­տա­նում ապ­րող: Էս­տո­նա­ցի­նե­րի մեզ չսի­րե­լու՝ ան­գամ ի­րենց ան­հաս­կա­նա­լի պատ­ճառ­նե­րից մե­կը եւս դա է… Գու­ցե հե­տո ա­վե­լի ման­րա­մասն կանդ­րա­դառ­նանք սրան:…

Երբ հայ ա­րի­նե­րը պնդում են, որ Հա­յա­ս­­տա­նը պետք է տա­րա­ծաշր­ջա­նի էթ­նիկ ա­զ­­գե­րի (ա­րիա­կան, կով­կաս­յան, մեր­ձա­վո­ր­­ա­ր­­ե­ւել­յան) դա­շինք­ներ ձե­ւա­վո­րի, շա­տե­րը վրդով­վում են՝ թե է­լի սկսե­ցին… Բայց մե՛նք ­չենք սկսում, մե՛ր ­դեմ են սկսում ու՝ ար­­դեն հար­յու­րամ­յակ­ներ: Եվ այդ­պես էլ կլի­նի՝ ե­թե մե՛նք չսկ­սենք:

Հայ քա­ղա­քա­կան միտ­քը՝ բա­ցի մե­կից

Երկ­րի նա­խա­գա­հի խոս­քին հա­մար­ժեք ար­ձա­գան­քեց նաեւ ՀՀ­ ԱԳՆ-ն՝ հի­շեց­նե­լով, որ «Սա­ֆա­րո­վը եւ Մար­գար­յանն այ­ցե­լել էին Բու­դա­պեշտ՝ մաս­նակ­ցե­լու ՆԱ­ՏՕ-ի «Գոր­ծըն­կե­րու­թ­­յուն հա­նուն խա­ղա­ղութ­յան» ծրագ­րի շրջա­նակ­նե­րում կազ­մա­կերպ­ված լեզ­վի ու­սուց­ման դա­սըն­թաց­նե­րին»: Իսկ Հուն­գա­րիա­յի կա­ռա­վա­րութ­յու­նը, որ­պես հյու­րըն­կա­լող եր­կիր, չի կա­րո­ղա­ցել ա­պա­հո­վել հայ մաս­նակ­ցի անվ­տան­գութ­յու­նը իր տա­րած­քում կազ­մա­կերպ­ված մի­ջազ­գա­յին մի­ջո­ցառ­մա­նը, ուս­տի երկ­րի ի­րա­վա­կան հաս­տա­տութ­յուն­նե­րը եւ դա­տա­րան­ներն ա­րա­գո­րեն են գոր­ծել՝ հան­ցա­գոր­ծին ար­դա­րա­դա­տութ­յան առ­ջեւ կանգ­նեց­նե­լու հա­մար, ա­ռանց կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րի պա­տաս­խա­­նատ­վութ­յան հար­ցը քննար­կե­լու: Միա­ժա­մա­նակ՝ սա խոսք է ուղղ­ված եվ­րա­հա­մա­գոր­ծա­կ­­ցութ­յա­նը եւ ՆԱ­ՏՕ-ին: Մեր ԱԳՆ-ն ­զար­մա­ցած է ար­տա­հանձն­ման քայ­լով. «Հուն­­գա­րիա­յի կա­ռա­վա­րութ­յու­նը տար­բեր մա­կար­դակ­նե­րով, նե­րառ­յալ ա­մե­նա­բարձր մա­կար­դա­կը, հե­տե­ւո­ղա­կա­նո­րեն ու մին­չեւ վեր­ջին պա­հը հա­վաս­տիաց­րել է Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րութ­յա­նը, որ ո­րե­ւէ քայլ չի ձեռ­նար­կի, ո­րի արդ­յուն­քում ա­հա­սար­սուռ սպա­նու­թ­­յու­նը կա­տա­րած հան­ցա­գոր­ծի նկատ­մամբ կդա­դա­րի ար­դա­րա­դա­տութ­յան ի­րա­կա­նա­ցու­մը եւ հստա­կո­րեն բա­ցա­ռել է հան­ցա­գոր­ծին փո­խան­ցե­լու ո­րե­ւէ տար­բե­րակ: Ցա­վա­լի է նաեւ Հուն­գա­րիա­յի կա­ռա­վա­րութ­յան կող­մից այս գոր­ծար­քի ի­րա­կա­նաց­ման ձ­­ե­ւը»:

Եվ Հա­յաս­տա­նը դի­տար­կում է Հուն­գա­րիա­յի կա­ռա­վա­րութ­յան վե­րոնշ­յալ ո­րո­շու­մը որ­պես ոչ բա­րե­կա­մա­կան քայլ, ո­րը խա­թա­րում է երկր­նե­րի մի­ջեւ առ­կա գոր­ծըն­կե­րա­յին լավ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը: Ուս­տի՝ 2 պե­տութ­յուն­նե­րի մի­ջեւ դի­վա­նա­գի­տա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րը կա­սեց­վում են­ Հա­­յա­ս­­տա­նի կա­ռա­վա­րութ­յան ո­րոշ­մամբ:

Այդ օ­րե­րին Ի­րա­նում գտնվող ՀՀ­ ԱԳՆ Էդ­վարդ Նալ­բանդ­յա­նը նույն­պես հան­դես է ե­­կել քննա­դա­տութ­յամբ. «Ադր­բե­ջա­նի հա­մար սո­վո­րա­կան է դար­ձել մի­ջազ­գա­յին ի­րա­վուն­քի հիմ­նա­րար նոր­մե­րի ու ձեռք բեր­ված պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­նե­րի խա­խ­­­տու­մը»,- ա­սել է նա­խա­րա­րը Թեհ­րա­նում «Չմիա­ցած երկր­նե­րի շարժ­ման» 16-րդ ­գա­գա­թա­ժո­ղո­վին, ո­րին ներ­կա էին կազ­մա­կեր­պութ­յան 120 ան­դամ եւ 17 դի­տորդ երկր­նե­րի բարձ­րաս­տի­ճան պատ­վի­րա­կութ­յուն­նե­րը, ՄԱԿ-ի գլխա­վոր քար­տու­ղա­րը: Այս հա­մա­տեքս­տում անդ­րա­դառ­նա­լով ար­ցախ­յան հիմ­նախնդ­րին՝ նա­խա­րա­րը դի­մե­լով ներ­կա բարձ­րաս­տի­ճան պատ­վի­րա­կութ­յուն­նե­րին, ա­սել է. «Հա­մոզ­ված եմ, որ կա­րե­ւոր է այս հար­գար­ժան լսա­րա­նին ներ­կա­յաց­նել Ադր­բե­ջա­նի կող­մից գա­գա­թա­ժո­ղո­վի հայ­տա­րա­րութ­յան 391-րդ ­պար­­բե­րութ­յան շուրջ ի­րա­կա­նաց­ված մա­նի­պուլ­յա­ցիա­նե­րի վե­րա­բեր­յալ ի­րո­ղութ­յու­նը: Ադր­բե­ջա­նը ընդ­ա­մե­նը 1 տա­րի ա­ռաջ դար­ձավ «Չմի­ա­ցած երկր­նե­րի շարժ­ման» ան­դամ, եւ ար­դեն փոր­ձում է շա­հար­կե­լով իր ան­դա­մակ­ցութ­յու­նը, թյու­րի­մա­ցութ­յան մեջ գցել կազ­մա­կեր­պութ­յան ան­դամ երկր­նե­րին՝ ուղ­ղոր­դե­լով նրանց մի­ջազ­գա­յին հա­ն­­րութ­յան դիր­քո­րո­շում­նե­րի դեմ: Այս պար­բե­րութ­յու­նը հա­կա­սութ­յան մեջ է մտ­­նում Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հիմ­նախնդ­րի կար­գա­վոր­ման բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցի տրա­մա­­բա­նութ­յա­նը, ո­գուն ու ձ­­ե­ւա­կեր­պու­մ­­նե­րին, ո­րոնք ար­տա­ցոլ­ված են ԵԱՀԿ ՄԽ ­հա­մա­նա­խա­գահ երկր­նե­րի՝ Ռու­սա­ս­­տա­նի, Ֆրան­սիա­յի, Միաց­յալ Նա­հան­գ­­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րի լ­՛Աք­վի­լա­յում, Մու­ս­­կո­կա­յում, Դո­վի­լում եւ Լոս-­Կա­բո­սում ըն­դուն­ած հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րում, ինչ­պե­սեւ ԵԱՀԿ շրջա­նակ­նե­րում՝ Աս­տա­նա­յի գա­գա­թա­ժո­ղո­վի, Հել­սին­կիի, Ա­թեն­քի, Ալ­մա­թիի, Վինլ­յու­սի նա­­խա­րա­րա­կան հան­դի­պում­նե­րի շրջա­նակ­նե­րում Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հիմ­նա­խնդ­­րի կար­գա­վոր­ման վե­րա­բեր­յալ ըն­դուն­ված հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րում»:

Իսկ Բա­քուն վա­ղուց է ա­պա­ցու­ցել, որ կա­րող է հաշ­վի չառ­նել մեր նա­խա­րա­րի նշած բա­զում փաս­տաթղ­թե­րը, ին­չը հիմ­նա­վո­րեց մար­դաս­պան Սա­ֆա­րո­վին հե­րո­սաց­նե­լով ու ա­զատ թող­նե­լով՝ միա­ժա­մա­նակ ոտ­նա­հա­րե­լով եւ՛ սե­փա­կան երկ­րի եւ՛ մի­ջազ­գա­յին բո­լոր ի­րա­վա­կան նոր­մե­րը: Տար­բեր երկր­նե­րում մեր երկ­րի դիր­քո­րո­շու­մը ներ­կա­յաց­րել են նաեւ ՀՀ ­դես­պան­նե­րը եւ այլ դի­վա­նա­գետ­ներ: Ի­րա­նում եւս քննարկ­վել է այս խնդի­րը, ու մեր դես­պանն ընդգ­ծել է, որ Ադր­բե­ջա­նը վնա­սում է խա­ղաղ բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թա­ցը:

Հա­յաս­տա­նի պե­տա­կան եւ քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րը, կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րը շատ բուռն ար­ձա­գան­քե­ցին այս դա­վա­դիր քայ­լին: ՀՀԿ-ն եւ ՕԵԿ-ը լի­նե­լով իշ­խա­նա­կան կոա­լի­ցիա­յի ան­դամ­ներ՝ տե­սա­կետ­ներ հայտ­նե­ցին ՀՀ ­նա­խա­գա­հի խոս­քե­րով: Մեկ հա­վե­լում ԿԳ­ նա­խա­րար Ար­մեն Ա­շոտ­յա­նն­ ա­րեց. «Ի՞նչ­ ի­մա­նա­յին Հուն­գա­րիա­յի ան­կա­խութ­յան հա­մար պայ­քա­րող հայ գե­նե­րալ­նե­րը, որ այդ երկ­րի ղե­կա­վա­րութ­յու­նը կբա­րո­յազրկ­վի այս աս­տի­ճա­ն: Ու­զում եմ փաս­տել, որ Հուն­գա­րիա­յի ժա­մա­նա­կա­կից կա­ռա­վա­րութ­յան ձեռ­քե­րը թա­թախ­վել են Գուր­գեն Մար­գար­յա­նի ար­յան մե­ջ»:

Հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րով հան­դես ե­կան գրե­թե բո­լոր գոր­ծուն քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը: ՀԱԿ­-ը նշել է. «Փո­խա­նակ ստոր մար­դա­ս­­պա­նը մին­չեւ վերջ կրեր իր ար­ժա­նի պա­տի­ժը, որ­պես հա­մար­ժեք հա­տու­ցում իր քստմնե­լի ա­րար­քի, ար­դա­րաց­վում է Ադր­բե­ջա­նում եւ դառ­նում նրա ազ­գա­յին հե­րո­սը: Մի կողմ դնենք, սա­կայն, այն ի­րո­ղութ­յու­նը, որ Ադր­բե­ջա­նը որ­պես պե­տութ­յուն դրա­նով ստանձ­նում է հրե­շա­վոր այդ ոճ­րա­գոր­ծութ­յան ամ­բողջ պա­տաս­խա­նատ­վութ­յու­նը. այլ բան մի պե­տութ­յու­նից, ո­րը բազ­մա­թիվ ո­ճիր­ներ է գոր­ծել ԼՂՀ­-ի եւ Հա­յաս­տա­նի բնա­կիչ­նե­րի դեմ, չէր էլ կա­րե­լի սպա­սել»: «Տվյալ դեպ­քում շատ ա­վե­լի կա­րե­ւոր է Հա­յաս­տա­նի գոր­ծող իշ­խա­նութ­յան պա­տաս­խա­նատ­վութ­յան հար­ցը…»,- հա­վե­լել է ՀԱԿ-ը՝ հաս­կա­նա­լի տրա­մա­բա­նութ­յամբ, քան­զի ո­րե­ւէ ի­րա­դար­ձութ­յուն իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի դեմ չօգ­տա­գոր­ծե­լը ՀԱԿ-ա­կան­նե­րի կամ­քից վեր է… Իսկ «Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նութ­յան հան­ցա­վոր այս ան­գոր­ծութ­յու­նը, ո­րի արդ­յունքն է ոճ­րա­գոր­ծի ա­զատ ար­ձակ­վե­լը» այն­քան անտ­րա­մա­բա­նա­կան է հնչում, որ ափ­սո­սում ես այս քա­ղա­­քա­կան ու­ժի հայ­տա­րա­րութ­յան հա­մար, որն ա­ռա­վե­լա­պես ներ­քա­ղա­քա­կան խնդիր է լու­ծում, քան ար­տա­քին թշնա­մա­­կան քայ­լե­րին է ուղղ­ված: Մին­չ­­դեռ պարզ մի բան կա. նմա­ն­­օ­րի­նակ դեպ­քե­րում բո­լորն են միա­վոր­վում՝ ընդ­հա­նուր թշնա­մու դեմ: Ին­չը եւ ա­րեց հա­յութ­յու­նը Հա­յաս­տա­նում եւ Սփյուռ­քում, բա­ցի այս մի ու­ժից:

ՌԱԿ-ը մաս­նա­վո­րա­պես նշել է. «Ադր­բե­ջա­նա­կան կող­մի պահ­ված­քը ոչն­չով զար­մա­նա­լի չէ, քա­նի որ նրանց հա­մար մար­դատ­յա­ցութ­յու­նը սո­վո­րա­կան կեն­­ցաղ է, ապ­րե­լա­կերպ, նրանք հար­ցե­րի լուծ­ման այլ ե­ղա­նա­կի պար­զա­պես ըն­դու­նակ էլ չեն: Զար­մա­նա­լին ու զայ­րա­ցու­ցի­չը հուն­գա­րա­կան կող­մի եվ­րո­պա­ցուն ա­մե­նե­ւին ոչ վա­յել կեց­վածքն է: Հուն­գա­րա­կան իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը, փաս­տո­րեն, վա­ճառ­քի հա­նե­ցին ի­րենց խիղճն ու ոտ­նա­հա­րե­ցին բա­րո­յա­կան ըն­դու­նե­լի բո­լոր ար­ժեք­ներն ըն­դա­մե­նը 2 մլրդ.-ի հա­մար: Ա­կա­մա հարց է ա­ռա­ջա­նում. իսկ ին­չի են նրանք ըն­դու­նակ, ա­սենք, 5, 8 կամ 10 մլրդի դի­մաց»:

ՍԴՀԿ-ն եւս ընդ­դի­մա­դիր ուժ լի­նե­լով, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, ող­ջու­նել է ՀՀ­ իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի դի­վա­նա­գի­տա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի կա­սեց­ման ո­րո­շու­մը՝ հույս հայ­տ­­նե­լով, որ այս­քա­նով չի ա­վարտ­վի վե­րա­բեր­մուն­քը: Սո­ցիալ դե­մոկ­րատ­նե­րը հույս են հայտ­նել, որ Սփյուռ­քի կազ­մա­կեր­­պա­կան կա­ռույց­ներն ի­րենց ողջ ու­ժով եւ կա­րո­ղութ­յամբ կսկսեն պայ­­քա­րը, որ­պես­զի ամ­բողջ աշ­խարհն ար­ժա­նի գնա­հա­տա­կան տա Հուն­գա­րիա­յի ուխ­տադ­րուժ, իսկ Ադր­բե­ջա­նի էլ ֆա­շիս­տա­կան քա­ղա­քա­կա­նութ­յա­նը: Հա­տուց­ման պա­հը մոտ է…»:

ԲՀԿ­ պատ­գա­մա­վոր, ԱԺ եվ­րո­պա­կան ին­տեգ­ր­­ման մշտա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գահ, ԵԽԽՎ-ում հայ­կա­կան պատ­վի­րա­կութ­յան ան­դամ Նաի­րա Զոհ­րաբ­յա­նը նա­մակ է հղել ԵԽԽՎ-ում Հուն­գա­րիա­յի պատ­վի­րա­կութ­յան ան­դամ­նե­րին. «Այն, որ Ադր­բե­ջա­նում հա­յատ­յա­ցութ­յու­նը պե­տա­կան քա­ղա­քա­կա­նութ­յուն է՝ դա ո­րե­ւէ մե­կի հա­մար նո­րութ­յուն չէ: Այն, որ Ադր­բե­ջա­նի քա­ղա­քա­կան ու հա­սա­րա­կա­կան միտ­քը Սա­ֆա­րո­վին հա­մա­րում է ազ­գի հե­րոս, քան­զի նրանց հա­մար հա­յին կաց­նա­հա­րա­ծը ա­մե­նա­մեծ հե­րոսն է, դա եւս ­փաստ է: Ինձ հա­մար, որ­պես պատ­գա­մա­վո­րի եւ քա­ղա­քա­ցու, որ­պես ԵԽԽՎ հայ­կա­կան պատ­վի­րա­կութ­յան ան­դա­մի, ան­հաս­կա­նա­լի և դա­տա­պար­տե­լի է ԵՄ ան­դամ Հուն­գա­րիա­յի նման ո­րո­շու­մը: Այլ գնա­հա­տա­կան տալ կա­տար­վա­ծին, քան այն, որ ձեր երկ­րի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը գոր­ծար­­քի են գնա­ցել մար­դաս­պան ծնած երկ­րի հետ, հնա­րա­վոր չէ»:

ՀՅԴ-ն եւս իր դիր­քո­րո­շումն է հայ­տ­­նել՝ պա­հան­ջե­լով վե­րա­տե­սութ­յան են­թար­կել ԵԱՀԿ ՄԽ ­ձե­ւ­­ա­չա­փով Ադր­բե­ջա­նի հետ բա­նակ­­ցե­լու նպա­տա­կա­հար­մա­րութ­յու­նը: Այլ գնա­հա­տա­կան­նե­րից զատ դաշ­նակ­ցա­կան­նե­րը նշել են, որ «ստեղծ­ված կա­ցութ­յու­նից ել­քը հա­սա­րա­կութ­յան լայն շրջա­նակ­նե­րի, քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի, սփ­­յուռ­­քի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցա­բար՝ Հա­յաս­տա­նում եւ հա­յութ­յան մեջ ազ­գա­յին ու բա­րո­յա­հո­գե­բա­նա­կան ա­ռողջ մթնո­լորտ ձե­ւա­վո­րե­լու նա­խադր­յալ­նե­րի ստեղ­ծումն է, ին­չը հնա­րա­վո­րութ­յուն կտա տա­րա­ծաշր­ջա­նում եւ աշ­խար­հում մե­ծաց­նել մեր պե­տա­կա­նութ­յան կշիռն ու ազ­դե­ցութ­յու­նը»:

Քննա­դա­տա­կան խոսք ա­սա­ցին նաեւ «Ժա­ռան­գութ­յուն»-ը, «Ա­զատ դե­մոկ­րատ­ներ»-ը, «Նոր ժա­մա­նակ­ներ»-ը, Դեմ­կու­սը եւ այլ կու­սա­կ­­ցութ­յուն­ներ (Հայ Ա­րիա­կան Միա­բա­նութ­յան (Հայ Ազ­գայ­նա­կան­­նե­րի Հա­մախմբ­ման հետ) հայ­­տա­րա­րութ­յու­ննե­րը հրա­պա­րա­կում ենք ամ­բող­­ջութ­յամբ):

Բա­ցի քա­ղա­քա­կան ու հա­սա­րա­կա­կան ու­ժե­րից, ի­րենց բո­ղո­քը հայտ­նե­ցին նաեւ ե­րի­տա­սար­դա­կան եւ ու­սա­նո­ղա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րը՝ ՀՀԿ­ ե­րի­տթե­ւը, «Հա­յազ­ն» մի­ութ­յու­նը եւ այ­լոք, կազ­մա­կեր­պե­ցին բո­ղո­քի ցույց Հուն­գա­րիա­յի հյու­­պա­տո­սութ­յան դի­մաց՝ լո­լի­կա­հա­րե­լով հյո­ւպա­տո­սութ­յու­նը, այ­­րե­լով այդ երկ­րի դրո­­շը: Ցու­ցա­րար­նե­րի ձեռ­քին նաեւ պաս­տառ­ներ կա­­յին, ո­րոնց վրա գրված էր. «Գոր­­­ծե­լու ժա­մա­նակն է – ASA­LA»:

Բո­ղո­քի ձայ­ն ­բարձ­րաց­րեց նաեւ ՀՀ ­Հան­րա­յին խորհր­դը. «Ակն­հայտ է, որ Բու­դա­պեշ­տը Ռա­միլ Սա­ֆա­րո­վին «վա­­ճա­ռե­ց» Բաք­վին»: ՀԽ ­նա­խա­գահ Վազ­գեն Մա­նուկ­յա­նը, ով նաեւ ԱԺՄ նա­խա­գահն է, 3 կե­տից բաղ­կա­ցած կոչ է հղել ՀՀ ­նա­խա­գա­հին. «1-ին՝ դա­դա­րեց­նել բա­նա­կ­­ցութ­յուն­ներն Ա­լիե­ւի հետ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հար­ցի շուրջ, 2-րդ՝ ճա­նա­չել Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի ան­կա­խութ­յու­նը, եւ 3-րդ՝ Հա­­յա­ս­­տա­նի ու Ղա­րա­բա­ղի մի­ջեւ կնքել ռազ­մա­կան դա­շինք»:

Եվ այժմ պաշ­տո­նա­կան Ե­րե­ւ­­ա­­նը պետք է ա­պա­ցու­ցի, որ «մի­ջազ­գա­յին օ­րենք­նե­րը բո­լո­րի հա­մար հա­վա­սար են» աս­վա­ծը խաբ­­­­կանք է, եւ ինքն ի­րա­վունք ու­նի այ­լեւս չվստա­հել Ա­րեւ­մուտ­քին, ե­թե այս հար­ցը ար­դա­րա­ցի լու­ծում չստա­նա: Հուն­գա­րիա­յի իշ­­խա­նութ­յուն­նե­րը նավ­թի եւ ինչ-որ բիզ­նե­ս ծ­րագ­րե­րի հա­մար գն­­ա­ցին փոխ­հա­մա­ձայ­նութ­յան եւ ա­զա­տե­ցին ցմահ դա­տա­պարտ­ված հան­ցա­գոր­ծին, եւ սա ո­րե­ւէ բա­ցատ­րութ­յուն չու­նի: Հա­յաս­տա­նը եւ Հա­յութ­յո­ւնը սպա­սում են հատ­կա­պես եվ­րա­հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան ու ՆԱ­ՏՕ-ի քայ­լե­րին:

Շարունակելի – 1-ին մաս

«Լու­սանցք» թիվ 27 (248), 2012թ.

Կար­դա­ցեք «Լու­սանցք»-ի PDF տար­բե­րակ­նե­րը www.hayary.org -ի «Մամուլ» բաժնում www.pressinfo.am -ի «Բեռնում» բաժնում