Կառուցապատողնե՞րն են խաբեբա, թե՞ քաղաքացիները զգոն չեն

Թե ինչ է լինում, երբ պետությունը ոլորտը դուրս է թողնում հսկողությունից

Մեր երկրում անբարեխիղճ կառուցապատողներից փրկում չկա: Նրանք քաղաքացիներից գումարները հավաքում, մարսում են, հետո՝ կամ սնանկանում են, կամ դատապարտվում, բայց քաղաքացուն դրանից սրտի հովան չկա. անտուն է մնացել: Պատկերացնու՞մ եք, թե ինչ չափերի է հասել կառուցապատողների խաբեությունը, որ կառավարությունը, հրաժարականը ներկայացնելուց առաջ, որոշեց զբաղվել խնդրով, ավելի ստույգ՝ խնդրի մի հատվածով, եւ վերջին նիստում ընդունեց մի որոշում, որ վերաբերում է Երեւանի Արամի 72-80 հասցեներում ձախողված կառուցապատման ծրագրից տուժած անձանց:

Մինչ դրան անդրադառնալը, նկատենք, որ այժմ արդեն վարչապետի պաշտոնակատար Տիգրան Սարգսյանն առաջարկեց հսկողական մեխանիզմ կիրառել այն մարդկանց նկատմամբ, «ովքեր հրապարակային օֆերտայով մարդկանցից փող են հավաքում» եւ կոչ արեց քաղաքացիներին զգոն լինել ու չընկնել խաբեբաների ձեռքը: Այսինքն՝ վերջապես եկան այն մտքին, որ ազատական տնտեսահարաբերությունը ամենեւին չի ենթադրում, թե ոլորտները պետք է դուրս մնան պետական վերահսկողությունից: Ինչեւէ, արդեն փաստ է՝ կառուցապատողներից ոմանք խաբեբաներ են, քաղաքացիներն էլ զգոն չեն, հաճախ հավատում են խոսքին, ոչ պայմանագիր են կնքում, ոչ իրավաբանի հետ խորհրդակցում, արդյունքում՝ անտուն են մնում:

Հիմա լուծում է առաջարկվում նշածս փողոցի բնակիչների համար: Խմբագրություն զանգում էին ու խնդրում՝ մանրամասնել՝ ինչ է իրենց սպասվում:

Եվ այսպես, խոսքը հիշյալ հասցեում ձախողված կառուցապատման ծրագրից տուժած անձանց գույքային կորուստների վերականգնման մասին է (այս մասին «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթում էլ եմ խոսել): Բանն այն է, որ 2004թ. ՀՀ-ի եւ «Գապբնակշին» ՍՊԸ-ի միջեւ կնքվել է հողամասի կառուցապատման իրավունքի առուվաճառքի պայմանագրի կնքման իրավունքի ձեռք բերման մասին նախնական պայմանագիր, որի շրջանակներում այս ընկերությունը, որպես փաստացի հողօգտագործող, իրականացրել է բազմաֆունկցիոնալ շենքի կառուցում: Նախնական պայմանագրով նախատեսվել էր, որ «Գապբնակշին» -ի ստանձնած պարտավորությունների խախտման դեպքում հողամասի վրա կատարված բարելավումների արժեքից հատուցվում են ընկերության ծախսերը, մնացած գումարը բաշխվում է կողմերի միջեւ՝ հավասարաչափ: 150 բնակարաններ պետք է կառուցվեին: «Գապբնակշին»-ը Արամի շենքից ապագա օտարման նախնական պայմանագրեր է կնքել նաեւ «տնօրեն Գագիկ Պապոյանի հետ փոխկապակցված՝ այլ կառուցապատող կամ կապալառու հանդիսացող իրավունքի սուբյեկտների («Նարեկ Դավիթ» ՍՊԸ- Սարյան եւ Պուշկինի փողոցների հատման մոտ, «Վիսկոն» ՍՊԸ-Բուզանդի 13-21, «Գրադինվեստ» ՍՊԸ- Եկմալյան 1-3, «Նարեկգրադ» ՍՊԸ- Եկմալյան 4-12, ա/ձ Գագիկ Պապոյան- Եկմալյան 4-12) հետ անշարժ գույքի նախնական առուվաճառքի պայմանագրեր կնքած եւ գումար վճարած կամ այլ կառուցապատողին տարածք իրացրած անձանց հետ՝ «Գապբնակշին»-ին որոշակի լրավճարի կատարմամբ կամ առանց լրավճարի՝ ուղեկցված այլ կառուցապատողին իրականում վճարած գումարի չափով «Գապբնակշին»-ին կեղծ վճարման մուտքի անդորրագրի տրամադրմամբ» (ըստ ֆիննախի տեղեկանքի):

Ավելին՝ 2012թ. մարտի 2-ի դրությամբ դատական ակտերով հաստատված «Գապբնակշին»-ի կնքած հաշտության համաձայնություններով շենքի 150 բնակարանից ընկերությունը շենքի ավարտական գրանցումից հետո հանձնման պարտավորություն է ստանձնել 129 բնակարանի նկատմամբ՝ հողի կադաստրային արժեքը ձեռք բերողի կողմից վճարելու պայմանով, որոնց մի մասը բողոքարկված են տվյալ բնակարանի հանդեպ հավակնություններ ունեցող այլ անձի կողմից: «Գապբնակշին»-ից գումարի բռնագանձնման դատական ակտեր կան, բռնագանձման վճռի հիմքով ներկայացված ընկերության սնանկության դիմումներ էլ կան: «Գապբնակշին»-ի տնօրինության նկատմամբ քրգործ կա հարուցված: Տնօրեն Գագիկ Պապոյանի եւ փոխտնօրեն Սիմոն Աղազարյանի կողմից բնակարաններ վաճառելու պատրվակով 2005-2011թթ. բազմաթիվ քաղաքացիների վստահությունը չարաշահելով խարդախությամբ գումարների հափշտակման կապակցությամբ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշներով հարուցված թիվ 61206911 քրեական գործը քննվում է Երեւանի Կենտրոն եւ Նորք Մարաշ վարչական շրջանների առաջին ատյանի դատարանում:

Վիճակն ավելի է բարդանում, որովհետեւ մեղադրական եզրակացության տվյալներով մեղադրյալների կողմից հափշտակված գումարների հայտնաբերման եւ Արամի 72-80 հասցեներում իրականացված կառուցապատման ծրագրի տուժողներին վերադարձման հարցում իրական աղբյուրներ եւ միջոցներ ըստ էության առկա չեն, բացի կառուցած շենքից, որի արժեքը չի բավարարում տուժողների իրական վնասները հատուցելու համար: Նաեւ՝ շենքի մակերեսը մի քանի անգամ գերազանցող ծավալներով առուվաճառքի նախնական պայմանագրեր են կնքվել: Իսկ այդ պայմանագրերի կնքմամբ գումար վճարած բազմաթիվ պահանջատերերի առկայության եւ «Գապբնակշին»-ի պաշտոնատար անձանց հափշտակած գումարների հայտնաբերման ու տուժողներին վերադարձման նախադրյալների բացակայության պարագայում ստանդարտ ընթացակարգերով մեր երկրի օրենսդրությունը նախատեսում է միայն կառուցապատողի սնանկության ընթացակարգի կիրառում, որի պարագայում միայն գնորդների գծով պարտատերերի պահանջ կգրանցվի առնվազն 40,2 մլն. դոլարին համարժեք գումար, չհաշվված տուգանային տոկոսները եւ մինչև օրս կայացած բռնագանձնման վճիռներով պարտադրված դատական ծախսերը: Եթե շենքի նկատմամբ գրանցվեր «Գապբնակշին»-ի սեփականության իրավունքը, ապա անխուսափելի սնանկության գործընթացով մոտ 1,3 մլն. դոլար գումարի ներգրավմամբ շենքը բնակության համար պիտանի վիճակի հասցնելուց հետո՝ դրա բնակարանների եւ այլ տարածքների շուկայական գներով աճուրդային վաճառքից հավաքագրվող գումարից օրենքով սահմանված հերթում գնորդների պահանջների բավարարմանը, լավագույն կանխատեսումներով, հնարավոր կլինի ուղղել ոչ ավել յուրաքանչյուրի վճարած գումարի 38,5 տոկոսը՝ ընդհանուր մոտ 15,5 մլն. դոլարին համարժեք գումար (ըստ ֆիննախի, շենքի բոլոր տարածքների առանձին գնահատմամբ ընդհանուր շուկայական արժեքը կկազմի մոտ 32 մլն. դոլար, աճուրդներով միջին վաճառքից ենթադրվող հավաքագրումը կկազմի 25,6 մլն. դոլար, որից ԱԱՀ-ի վճարմանը կուղղվի 4,3 մլն. դոլար, իրացվողներին մինչեւ 3,8 մլն. դոլար, շենքի ավարտական ծախսերի համար ներգրաված գումարի վերադարձին մոտ 1,3 մլն. դոլար, կառավարչի վարձատրությանը 768 հազ. դոլար, ընդ որում՝ անտեսված են սնանկության գործընթացի վարչական ծախսերը, վերգետնյա վճարի պարտքը, ներկայումս առկա հարկերի գծով պարտքը, մինչեւ օրս կայացված բռնագանձնման վճիռներով դատական ծախսերի եւ հայցվորների օգտին տուգանային տոկոսների գծով պարտքերը, անձնակազմի, մատարակարների գծով եւ այլ հնարավոր պարտքերը):

Այս ամենը հաշվի առնելով՝ տուժածներին տարբերակ է առաջարկվել՝ Ծիծեռնակաբերդի խճուղի 1/2 հասցեում գտնվող շինությունը: Այս անավարտ շինարարության օբյեկտի սեփականատեր-կառուցապատողը «Դի Ընդ Էյջ Գրուպ» ՍՊԸ-ն է: Կառուցված է 4 մասնաշենք, համապատասխանաբար վերգետնյա 13, 14, 16, 14 հարկերով, ընդհանուր կառուցված կարկասային մակերեսը մոտ 58000քմ է, որից մոտ 41000 քմ վերգետնյա, ներառյալ ընդհանուր օգտագործման տարածքները: Մինչեւ շինարարության ավարտը 2-րդ եւ 4-րդ մասնաշենքերում կառուցվելու են լրացուցիչ հարկեր մոտ 6000 քմ: Պասիվների կազմի գծով այս ՍՊԸ-ն ունի միայն մոտ 24 մլն դոլար ներգրաված վարկից իրական սպասարկման պարտավորություն ընդամենը 8 մլն. դոլարի եւ դրա տոկոսների մասով՝ մասնակից «Լոգիկոն Դիվելփմենթ» ՍՊԸ-ի կողմից սկզբնական վարկատու Եվրոբանկից 23 մլն դոլար կազմող վարկային պահանջը զեղչված գնով ձեռք բերման շնորհիվ: «Դի Ընդ Էյջ Գրուպ»-ն էլ, ունենալով նշված ակտիվը, միջգերատեսչական հանձնաժողովին առաջարկել է «Գապբնակշին» -ից տուժածների գույքային իրավունքները վերականգնելու ծրագիրը:

Դրա համաձայն, «Գապբնակշին» -ի սնանկության ընթացակարգ կիրառելու փոխարեն կառուցապատման ձախողված ծրագրից տուժածների իրական վնասները վերականգնելու համար նախատեսվում է Արամի 72, 74 եւ 76 հասցեներում գտնվող բազմաֆունցիոնալ շենքն օտարել «Դի ընդ Էյջ Գրուպ»-ին եւ ծրագրի շահառուներին տարածքներ տրամադրել Ծիծեռնակաբերդի շենքից եւ Արամի 72, 74 եւ 76 հասցեներում կառուցված շենքից, գանձելով հաստատուն վճարներ՝ տրամադրվող տարածքների ինքնարժեքի ծախսերը ծածկելու համար:

Վճարի չափերը կազմում են՝ 1. Արամի 72 հասցեի Ա մասնաշենքից‘ նախագծային 162 քմ բնակարանի համար՝ 1 քմ-ն՝ 450 դոլար գումարած հողի բաժնեմասի կադաստրային արժեքը, նախագծային 136 քմ բնակարանի համար՝ 1 քմ-ն՝ 450 դոլար գումարած հողի բաժնեմասի կադաստրային արժեքը:

2. Արամի 74 հասցեի Բ մասնաշենքից՝ նախագծային 81 քմ բնակարանի համար՝ 1 քմ-ն՝ 450 դոլար գումարած հողի բաժնեմասի կադաստրային արժեքը, նախագծային 114 քմ բնակարանի համար՝ 1 քմ-ն՝ 400 դոլար գումարած հողի բաժնեմասի կադաստրային արժեքը, նախագծային 140 քմ բնակարանի համար՝ 1 քմ-ն՝ 450 դոլար գումարած հողի բաժնեմասի կադաստրային արժեքը:

3. Արամի 76 հասցեի Գ մասնաշենքից նախագծային 173 քմ բնակարանի (ներառյալ 16-րդ եւ 17-րդ հարկերում տեղակայված նախագծային 91,55քմ +74,45 քմ բնակարանի) համար՝ 1 քմ-ն՝ 450 դոլար գումարած հողի բաժնեմասի կադաստրային արժեքը, նախագծային 132 քմ բնակարանի համար՝ 1 քմ-ն՝ 360 դոլար գումարած հողի բաժնեմասի կադաստրային արժեքը, նախագծային 93 քմ մետր բնակարանի համար՝ 1 քմ-ն՝ 325 դոլար գումարած հողի բաժնեմասի կադաստրային արժեքը:

4. Արամի 72, 74, 76 հասցեի հասարակական տարածքներից՝ 1-ին հարկում՝ 1 քմ-ն՝ 660 դոլար գումարած հողի բաժնեմասի կադաստրային արժեքը, 2-րդ հարկում՝ 1 քմ-ն՝ 540 դոլար գումարած հողի բաժնեմասի կադաստրային արժեքը:

5. Ծիծեռնակաբերդի խճուղու շենքից՝ բնակելի մակերեսների տրամադրման դիմաց 1 քմ-ն՝ 220 դոլար:

6. Ծիծեռնակաբերդի խճուղու շենքից՝ հասարակական մակերեսների տրամադրման դիմաց՝ 1 քմ-ն՝ 330 դոլար:

Համաձայն կլինե՞ն արդեն մեկ անգամ խաբված շահառուները, մոտ ապագան ցույց կտա: Համենայնդեպս, ֆիննախից հավաստիացնում են, որ շահառուների մեծ մասը համաձայն կլինեն այս առաջարկին, իսկ նրանք, ում ձեռնտու չի լինի սա, օրենսդրությամբ սահմանված կարգով կդիմեն դատական տարբերակին:

Բայց կա մեկ այլ տարբերակ էլ. որպեսզի գործը սրան չհասնի ու մարդիկ տարիներով դատական քաշքշուկների մեջ չլինեն, ամենաճիշտն այն կլինի, որ կառավարությունը կառուցապատողների նկատմամբ հսկողական խստագույն մեխանիզմներ սահմանի ու կիրառի:

Եվ ընդհանրապես, այս ոլորտից քաղած դասը (եթե, իհարկե, քաղենք) պետք է վերջապես ամրագրի, որ ոչ մի ոլորտ չի կարելի թողնել բացառապես մասնավորի հույսին: Գոնե պետական վերահսկողություն պետք է լինի, որովհետեւ սնանկանում կամ գերշահույթներ է ստանում մեկ մասնավոր, բայց նրանց գործողություններից տուժում են բազմաթիվ քաղաքացիներ:

 

Աստղինե Քարամյան

«Լուսանցք» թիվ 13 (276), 2013թ.

Կարդացեք «Լուսանցք»-ի PDF տարբերակները www.hayary.org -ի «Մամուլ» բաժնում

Այս գրառումը հրապարակվել է Հոդվածներ խորագրում։ Էջանշեք մշտական հղումը։