Հայաստանը կարո՛ղ է եւ պիտի՛ լինի ազդեցիկ գործոն – Հայաստանի հետագա ցանկալի քայլերը համաշխարհային ներկա գործընթացներում…

Ռուսաստանը չի պատրաստվում հեռանալ Կովկասից. այսպես Գյումրիում բացահայտ հայտարարեց ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը: Իսկ դրա համար Մոսկվան մի նոր ու մեծ կռիվ է սկսել Եվրամիության դեմ, որն իր քթի տակից կարողացավ տանել Վրաստանին ու Ադրբեջանին: Կովկաս ասված ներկայիս տարածքում միայն Հայաստանն է մնացել որպես Ռուսաստանի ռազմա-քաղաքական դաշնակից: Կովկաս աշխարհագրական հասկացությունն էլ բաժանել են քաղաքական երկու մասի՝ Հյուսիսային եւ Հարավային, եւ եթե Հյուսիսայինը (կամ Այսրկովկասը) Ռուսաստանի Դաշնության կազմում է, որ որոշակիորեն ու երբեմն անկախանալու քայլեր է կատարում (ի դեմս՝ Չեչնիայի եւ Լեզգիստանի (Դաղստանի կազմում)), ապա Հարավայինը (Անդրկովկասը)՝ դուրս է ռուսական տիրապետությունից: Վրաստանն ու Ադրբեջանը որեւէ հեռանկար չեն կապում Մոսկվայի հետ: «Լուսանցք»-ը բազմիցս նշել է, որ Հայաստանը Կովկասում չէ, Հայկական լեռնաշխարհում է, որ Կովկասի ու Մերձավոր Արեւելքի կապող օղակն է: Ինչքան էլ փորձեն այս աշխարհագրական ու պատմական տարածքը չտեսնել ներկայիս գերպետությունները եւ մեր տարածք մտած թշնամիները, միեւնույնն է՝ Հայկական լեռնաշխարհը եղել է, կա ու կմնա որպես առանձին աշխարհա-քաղաքական միավոր, որ բացառապես հայկական տարածք է:

Ինչեւէ, այսօր Հայկական լեռնաշխարհի մի մասը «տեղավորել» են Կովկասում, մի մասն էլ՝ Մերձավոր Արեւելքում եւ այս պայքարում ԱՊՀ-ական կառույցների դեմ էլ Արեւմուտքը նախաձեռնեց ՎՈւԱՄ-ական դաշինքը, որը կարողացավ երկար ժամանակ Վրաստանը, Ուկրաինան, Ադրբեջանն ու Մոլդովան հեռու պահել ռուսական ազդեցության գոտուց: Անգամ Ուզբեկստանին մի պահ հաջողվեց ներառել այս դաշինքում, երբ ՎՈւԱՄ-ը նախապես ստեղծվեց որպես ՎՈւՈւԱՄ:

Այժմ Ուկրաինան այլեւս նվիրյալ արեւմտամետը չէ, թերեւս կիսով չափ ռուսականացվել է իշխանափոխությունից հետո, ինչը թուլացրել է ՎՈւԱՄ-ԱՊՀ հակասությունները, եւ առաջինը թերեւս չի գործում որպես քաղաքական միավոր: Մինչդեռ ժամանակին միացյալ որոշումներով հակահայկական բանաձեւեր էր առաջ քաշում եվրոպական կառույցներում եւ ՄԱԿ-ում:

ՎՈւԱՄ-ը ռուսական ազդեցության շրջանակի միակ կորուստը չէր ԽՍՀՄ փլուզումից հետո: Մոսկվային չհաջողվեց իր ազդեցության գոտում պահել նաեւ Մերձբալթյան երկրներին (Լատվիա, Լիտվա եւ Էստոնիա), որոնք անդառնալի եւ միանշանակ ձուլվեցին եվրոպական կառույցներին: Մի կերպ հաջողվեց Միջինասիական երկրներին Մոսկվայի հսկողության սահմաններում պահել, բայց ոչ առաջվա ազդեցության սահմաններում: Ղազախստանն ու Թուրքմենստանը պարբերաբար փորձում են համագործակցել Եվրոպայի հետ, ինչը նավթա-գազային ոլորտում հաջողեցնում են: Աստանան եվրոպական քաղաքականության շրջանակներում եւս կարողանում է լիարժեք գործել:

Ղազախստանը, Թուրքմենստանը, Ղրղզստանն ու Ուզբեկստանը նաեւ համաթուրքական դաշինքի անդամներ ենԹուրքիայի եւ Ադրբեջանի հետ, ինչը թուլացրել է այդ երկրների նկատմամբ վերահսկողությունը ԱՊՀ շրջանակներում: Անգամ ՀԱՊԿ պարտավորությունները չեն զգոնացնում թյուրքական երկրներին, որ Հայաստանի նկատմամբ ավելի դաշնակցային լինեն, քան Ադրբեջանի, որի հետ կապված են համաթուրքական եղբայրությամբ: (Թերեւս միայն Միջինասիական միակ պարսկալեզու Տաջիկստանն է հեռու մնացել այս ամենից):

Եվ մեծապետական քաղաքականությամբ եւ երկակի չափորոշիչների կիրառմամբ Ռուսաստանը (որ նույն բանի համար մեղադրում է Արեւմուտքին) կորցրել է Մերձբալթիկան, Միջին Ասիան՝ կիսով չափ, իսկ ներկայիս Հարավայի Կովկաս ասվածը՝ 2/3-ով: Եվ մոտ է այն հիմնովին կորցնելու, եթե շարունակի իր անվստահելի քաղաքական գիծը Հայաստանի հետ:

Եվ սա գիտակցելով էլ օրերս հայտարարվեց, թե Ռուսաստանը չի պատրաստվում հեռանալ Կովկասից:

Այս մասին դիպուկ նշեց նաեւ ԱԻՄ ղեկավար Պարույր Հայրիկյանը. «Պուտինի համար Հայաստան չկա: Կա միայն՝ Անդրկովկաս: Եվ Ռուսաստանը շարունակելու է ամրապնդվել Անդրկովկասում: Ռուսաստանը միայն Հայաստանում զորքեր ունի, ոչ Ադրբեջանում եւ ոչ էլ Վրաստանում, ուստի մոսկովյան բոլոր շովինիստների նպատակը միշտ էլ եղել է Հայաստանի վերացումը: Պուտինինն էլ նույնը, նա մեր բոլորի ներկայությամբ չի ասում Հայաստան, ասում է՝ Անդրկովկաս»:

Եվ այս նոր կռիվը, որ ընթանում է ՌԴ Մաքսային միությանը կամ ԵՄ Ասոցացման պայմանագրին միանալու տեսքով, իրականում քաղաքական ու տնտեսական ճակատամարտեր են՝ Եվրոպական Միության եւ Եվրասիական Միության  ապագան ապահովելու համար:

Իսկ ինչ վերաբերում է Հայաստանի հետագա ցանկալի քայլերին այս գործընթացներում, կներկայացնենք Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանի պատասխանը, թե ի՞նչ քայլեր պետք է նախաձեռնի մեր երկիրըԸստ հայ արիների առաջնորդի, ՀՀ իշխանությունները պետք է.

1. Ռուսաստանի եւ Արեւմուտքի երկրների (ինչպես եվրոպական ընդհանուր կառույցների, այնպես էլ առանձին պետությունների+ԱՄՆ) հետ պայմանագրային ձեւով հստակեցնեն հատկապես աշխարհա-քաղաքական ու ռազմա-տնտեսական գործունեության առաջնահերթությունները, յուրաքանչյուր դեպքում՝ ճշգրտեն վերաբերմունքը մեզ թշնամի երկրների հարցում: Նախեւառաջ՝ Թուրքիայի ու Ադրբեջանի:

2. Կովկասի, Հայկական լեռնաշխարհի ու Մերձավոր Արեւելքի տարածաշրջաններում մասնակցեն հերթական վերաձեւումների միջազգային ծրագրերին՝ երբեւէ չգոյ Քրդստանի փոխարեն Հայկական լեռնաշխարհում միացյալ Հայաստանի վերակերտումը ապահովելու նպատակով:

3. Երեւանում (զուգահեռ՝ սփյուռքում) ստեղծեն համաշխարհային կենտրոն՝ պանթուրքիզմի ծավալապաշտության դեմ, որ սպառնում է ինչպես Հայաստանին, այնպես էլ Վրաստանին, Ռուսաստանին, Իրանին, արաբական աշխարհին (հատկապես՝ Իրաք, Սիրիա եւ Լիբանան), Հունաստանին (նաեւ՝ Կիպրոս), Բուլղարիային ու Բալկանյան երկրներին, ինչպեսեւ՝ ասիական որոշ երկրների՝ մինչեւ Չինաստան:

4. Երեւանում ստեղծեն տարածաշրջանի բնիկների (բնիկ ազգերի) խորհրդարան, որում կներգրավվեն Կովկասի ու Մերձավոր Արեւելքի բնիկների ներկայացուցիչները, անկախ այն հանգամանքից՝ ունեն այսօր պետություն, թե՝ ոչ:

5. Երեւանում ստեղծեն փոքրատարածք երկրների, պետականություն չունեցող ժողովուրդների եւ չճանաչված պետությունների համաշխարհային միություն՝ միջազգային քաղաքականության ասպարեզում մշտապես առկա լինելու, նաեւ աշխարհի տարբեր անկյուններում պահանջներ առաջ քաշելու նպատակով:

6. Երեւանում ստեղծեն համաարիական քաղաքական դաշինք, որը կծավալվի Հայաստանից ինչպես ուղղահայաց, այնպես էլ հորիզոնական ուղղություններով: Այս դաշինքը կարող է ռազմավարական կենտրոն դառնալ աշխարհա-քաղաքական տարբեր ծավալապաշտական գաղափարների դեմ. սիոնիզմի, պանթուրքիզմի, պանարաբիզմի, պանիսլամիզմի եւ այլն:

Նշվել են նաեւ այլ միջազգային ու համազգային քայլեր, կան ու կլինեն նոր տեսակետներ եւ առաջարկներ եւս, բայց պաշտոնական Երեւանը պետք է արագ կողմնորոշվի, կտրուկ առաջարկներ անի անգամ, ինչպես միջազգային հանրության ուշադրությունը հայկական հարցերի վրա կենտրոնացնելու, այնպես էլ ներազգային համերաշխության հասնելու եւ ազգային ու համահայկական տեսլականները արդիականացնելու համար:

Հայկ Թորգոմյան

«Լուսանցք» թիվ 41 (304), 2013թ.

Կարդացեք «Լուսանցք»-ի PDF տարբերակները  www.hayary.org -ի «Մամուլ» բաժնում

Այս գրառումը հրապարակվել է Հոդվածներ խորագրում։ Էջանշեք մշտական հղումը։