Հայկական ցեղասպանության սիոնական ձեռնածումը

Հայկական ցեղասպանության սիոնական ձեռնածումը`

վասն Ողջակիզման բացառիկության «հիմնավորման»

Սիոնական շրջանակները, այսպես կոչված Ողջակիզման բացառիկությունը «հիմնավորելու» համար, ի շարս այլ խարդախությունների, ակտիվորեն ձեռնածություններ են անում 19-րդ դարի վերջին եւ 20-րդի սկզբին թուրքերի իրականացրած Հայոց ցեղասպանության հետ: Ցավոք սրտի, նրանց այս խարդավանքներին կամա թե ակամա ծառայում են հայկական որոշ շրջանակներ եւ նույնիսկ գիտական ու քաղաքական գործիչներ` հիմնվելով հայ ազգի եւ հրեա հանրության պատմության իբր շատ ընդհանրությունների վրա : Մյուս կողմից, թուրքերը շահարկում են Ողջակիզումը` սիրաշահելու համար հրեաներին, մասնավորաբար ԱՄՆ-ում եւ ՄԱԿ-ում :

Հայկական հարցը սիոնական ձեռնածության առարկա է եղել դեռեւս մինչեւ սիոնական կազմակերպության պաշտոնական հիմնադրումը 1897 թվականին: Այսպես, սիոնիզմի գլխավոր գաղափարախոս եւ սիոնական կազմակերպության հիմնադիր Թեոդոր Հերցելը, դրսեւորելով սիոնական խարդավանքների իր հմտությունը, աշխատել է երկու ուղղությամբ. ա. Օսմանյան կայսրության սուլթան Աբդուլ-Համիդ Բ-ի հետ բանակցությունների մեջ մտնելով` նրան առաջարկել է օժանդակել` արյան մեջ «լուծելու» Հայկական հարցը , բ. Կապեր հաստատելով հայկական հեղափոխական կուսակցությունների` Սոցիալ-դեմոկրատ հնչակյան կուսակցության եւ Հայ հեղափոխական դաշնակցության հետ` փորձել է նրանց միջոցով վերացնել Պաղեստինում սիոնական պետություն հիմնելու իր ծրագրին ընդդիմացող սուլթանին: ՍԴՀԿ-ի հետ գործակցությունը ձախողվել է, մինչդեռ կան որոշ տվյալներ, թե Աբդուլ-Համիդի դեմ 1906թ. ՀՅԴ-ի կազմակերպած անհաջող մահափորձի կազմակերպման եւ իրականացման մեջ խառն է եղել սիոնական շարժումը :

£

Հայտնի փաստ է, որ սիոնական շարժումը ակտիվորեն ներգրավվել է երիտթուրքական շարժման, մասնավորաբար «Իթթիհադ վե թերաքքի» («Միություն եւ առաջադիմություն») կոչվող կուսակցության մեջ, եւ էական մասնակցություն ունեցել 1915-1918թթ. Հայոց ցեղասպանության ծրագրավորման ու գործադրության մեջ: Ավելին, կան տվյալներ, որ հրեաները մասնակցություն են ունեցել Բաքվի հայերի 1918թ. աշնան կոտորածներում` ադրբեջանցի եւ թուրք ջարդարարներին ցույց տալով քաղաքում հայերի թաքնված վայրերը :

Այս բոլորը մի փոքր մասն են այն բազմաթիվ փաստերի, որոնք սիոնականները ոչ միայն անտեսում են, այլեւ, դրսեւորելով իրենց նենգ էությունը, փորձում են այդ բոլորը ծառայեցնել «Ողջակիզման արդյունաբերությանը» :

Հայերի եւ հրեաների «ճակատագրակիցության» բարբաջանքները հայտարարելով «շատ վտանգավոր մտայնություն» եւ «տխմար մտավարժություն», Սանկտ Պետերբուրգից Արմեն Գալստյանը գրում է. «Ինձ եւս ամեն անգամ ապշեցնում են հայաստանցիների հիացական բացականչությունները մեր «պատմական նմանությունների» մասին (ըստ էության` արտաքին): Մնում է միայն ավելացնել, որ մենք, օրինակ, ակտիվորեն մասնակցել ենք Հոլոքոսթի կազմակերպմանն ու իրագործմանը եւ դա որպես ցեղասպանություն չենք ճանաչում» : Հոդվածագիրը, իհարկե, նկատի ունի այն փաստը, որ հենց հրեա-սիոնիստներն են էական դերակատարություն ունեցել Հայկական ցեղասպանության կազմակերպման, իրականացման եւ հետագայում, մինչեւ այսօր, դրա իրողության միջազգային ուրացման մեջ:

Անդրադառնալով այս թեմային, ամերիկաբնակ դոկտ. պրոֆ. Գեւորգ Խրլոպյանը մատնանշում է 6 հիմնական տարբերություններ Հայկական ցեղասպանության եւ Ողջակիզման միջեւ: Նա հատկապես նշում է, որ հայոց կոտորածները տեղի ունեցան հայերի հայրենիքում, որի հետեւանքով հայերը զրկվեցին իրենց հայրենիքի մեծագույն մասում ապրելու բնական իրավունքից, մինչդեռ հրեաները կոտորվեցին Եվրոպայում` արդյունքում զավթելով ուրիշի հայրենիքը եւ այնտեղ հրեական պետություն հիմնելով :

Հայոց ցեղասպանությունը ժխտելու Իսրայելի եւ աշխարհի սիոնական շրջանակների հետեւողականության հիմնական նպատակներից մեկն է Ողջակիզման բացառիկ ու եզակի երեւույթ լինելու առասպելին հավիտենականացումը` ի նպաստ «Ողջակիզման արդյունաբերության» հետագա արդյունավետության: Այս շրջանակների լկտիությունը հասել է այնպիսի աստիճանի, որ հենց հայոց հեղի վրա, ՀՀ մայրաքաղաքում, Իսրայելի` ՀՀ-ում հավատարմագրված արտակարգ եւ լիազոր դեսպան տիկին Ռիվկա Կոհենը (նստավայրը` Թբիլիսի) եւ դեսպանատան երկրորդ քարտուղար Հարրի Քլեյմանը համարձակվեցին ժխտել Հայոց ցեղասպանության իրողությունը: Սիոնական գործիչների այս աննախընթաց անպատկառությունը սկզբում անտարբերության մատնվեց հայկական պետական եւ հասարակական շրջանակներում: Տողերս ստորագրողը, ի տես այս հանցավոր լռության, մամուլում հանդես եկավ Կոհենի ու նմանների արտահայտությունների խստագույն քննադատությամբ` ՀՀ իշխանություններից պահանջելով հիշյալին ու նմաններին հայտարարել անբաղձալի անձ եւ նրանց ՀՀ մուտքն արգելել : Ինձ ձայնակցեցին հայկական բազմաթիվ շրջանակներ, մասնավորաբար` ԱՄՆ-ի «Կալիֆոռնիա կուրիեր» հայկական պարբերականի խմբագիր Հարութ Սասունյանը, որոնք եւս պահանջեցին շատ խստորեն պատժել դեսպան տիկնոջը: Այս ճնշումներին տեղի տալով, ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունը բավարարվեց բացատրություն պահանջող նոտա հղելով Իսրայելի իր գործակցին, որն իր պատասխանում կրկնեց ՀՀ-ում հավատարմագրված իր դիվանագետների զառանցանքները: «Հոլոքոսթը եզակի երեւույթ է, քանի որ դա եղել է ծրագրված եւ նպատակ է ունեցել ոչնչացնել ամբողջ ազգը: Իսկ հայ ժողովուրդը ողբերգության զոհ է դարձել: Հայերի կոտորածը պետք չէ համեմատել ցեղասպանության հետ»,- ասվում էր այդ պատասխանում : Ի հարկե, սիոնական շրջանակները ոչ միայն «մոռացության» են տալիս Հայոց ցեղասպանության կազմակերպված բնույթը, այլեւ,- Իսթանբուլում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան Ջերարդ Լոութըրի` իր վերադաս նախարար Հարդինգին ուղղած 25 մայիս 1910թ. զեկուցագրով իսկ հաստատված,- Հայոց ցեղասպանության ծրագրավորման մեջ հրեաների եւ սիոնական թափթփուկների մասնակցությունը :

ՀՀ իշխանությունները չհակադարձեցին Իսրայելի արտգործնախարարության պատասխանին` սիոնական հետագա հարվածներից ի զուր զգուշանալով, այսինքն կուլ տվեցին հայոց ազգի արժանապատվությանն հասցված սիոնական հարվածը…

Հայոց ցեղասպանության սիոնական ուրացման եւ այն Ողջակիզման կեղտոտ շահերին ծառայեցնելու գործում հիմնական դեր է հատկացվել սիոնիստ պատմաբաններին: Այս հարցում, սիոնական շրջանակները որդեգրել են ոչ միանշանակ ուղեգիծ: Բացի մի քանի հրեա ուսումնասիրողներից, մյուս բոլոր հրեա «գիտնականները» ակտիվորեն մասնակցում են Հայոց ցեղասպանության ուրացմանը, կամ, առնվազն, պատմական փաստերի խեղաթյուրմանը: Դրանց առաջամարտիկն է ոչ անհայտ Բեռնար Լուիսը` մի զազրելի «հետազոտող», որն առավել հայտնի է Մերձավոր Արեւելքի պետությունների «ատոմիզացիայի» իր տեսություն-քաղաքական ծրագրով: Ինչպես նշում է «Ազգ» օրաթերթի քաղաքական մեկնաբան, պատմաբան-թուրքագետ Հակոբ Չաքրյանը, սիոնիստ պատմաբաններ «Հ. Ի. Լայնը, Բեռնար Լուիսը եւ նմանները, որոնց, ցավոք, աջակցում են շատ աշխարհահռչակ, բայց ամերիկահպատակ մեր մի շարք հայրենակիցները , ոչ միայն հիմնավորում են Ցեղասպանության թուրքական կեղծարարությունը, այլեւ արժեքավոր խորհուրդներ են տալիս թուրքերին, որպեսզի նրանք իրենց կեղծարարությունը միջազգային ասպարեզում տարածելիս կարողանան որոշակի առաջընթաց ապահովել» : Մեկ այլ սիոնիստ պատմաբան` Ժիլ Վայնշտայնը ֆրանսիական «լ’Իսթուար» հանդեսի 1995թ. ապրիլյան համարում նույնպես մերժել էր Հայկական ցեղասպանության իրողությունը: Սիոնիստ պատմաբաններից ոմանք «ընդունում են» Հայկական ցեղասպանության իրողությունը` այլ խեղաթյուրումներ թույլ տալու եւ հայոց ու աշխարհի ուշադրությունը այլ ուղղությամբ շեղելու ստոր նպատակով: Սրանցից առաջինն է նույնինքն Բեռնար Լուիսը, որը տարիներ առաջ ընդունել էր Հայոց ցեղասպանության իրողությունը: Մեկ այլ օրինակ է Իսրայել Չառնին, որի` Հայոց ցեղասպանության փաստի ընդունումը, չգիտես ինչո՞ւ, մեծ աղմուկով շեփորվում է հայկական շրջանակներում, ինչ է թե նա հրեա է, եւ, ի տարբերություն իր հավատակիցների, ընդունում է այս փաստը: Սակայն, հիշյալ արարածը դա անում է հեռահար եւ նենգ նպատակներով. այսպես, ս.թ. ապրիլի 24-ին Նյու Յորքի Ս. Վարդան առաջնորդանիստ եկեղեցու սրահում տեղի ունեցած հանդիսության ժամանակ նա հայտարարել է, թե Հայոց ցեղասպանության հիմնական պատճառը իսլամական ջիհադն է: Այս մասին իրազեկող, հասկանալի պատճառներով իր ինքնությունը քողարկող հայորդին վրդովված ավելացնում է. «Փոխանակ սրան հեռացնելու ամբիոնից, հայերը որոտընդոստ ծափահարություններով վարձատրեցին նրան»: Մեկ այլ սիոնական` ոմն Անդրյու Գոլդբերգ, իր ելույթն սկսել է … եբրայերեն աղոթքով` անամոթաբար ավելացնելով. «Հիսուս Քրիստոսի հոգով, ես, որպես հրեա, դիմում եմ ձեզ, որպեսզի ներեք ձեր թշնամիներին` թուրքերին» : Տեղեկագրողը վրդովվում է, որ «այս մարդիկը (սիոնիստները, – Գ. Յ.) այլեւս չեն բավարարվում հայոց դեմ իրենց գործողություններով, այլեւ սկսել են գողանալ եւ փոփոխել մեր հիշատակության օրը եւ նրան հրեական անսխալական տեսք հաղորդել» : Կա սիոնականների մի այլ խումբ, որը հայտարարում է, թե ոչ միայն Հայոց ցեղասպանություն ընդհանրապես չի եղել, այլ, ընդհակառակը, հայերն են ջարդել թուրքերին… Ուրիշներ, ինչպես Երուսաղեմի «Ջերուզալեմ փոստ» թերթի 1995թ. հուլիսյան մի համարում մրոտած, Սալոնիկից հրեա վերաբնակիչ-զավթիչ ոմն Իցհակ Կիրիմը գրում է, թե հայերը ոչ միայն զենք են բարձրացրել թուրքերի դեմ, այլեւ` նացիների կողքին մասնակցել են հրեաների կոտորածին Եվրոպայում: Մեկ ուրիշը` ԱՄՆ նախկին նախագահներից Ռոնալդ Ռեյգանի խորհրդական պրոֆ. Ռայմոնդ Թանթերը հայտարարում է. «Այն հրեաները, որոնք ասում են թե Հայկական ցեղասպանություն չի եղել. նմանվում են այն մարդկանց, ովքեր ասում են, թե հրեական Ողջակիզումը տեղի չի ունեցել»: «Երկուսն էլ սխալվում են», եզրակացնում է այս սիոնականը : Իրենց շիլ հաշիվների համար Հայոց ցեղասպանությունը ընդունում են նաեւ սիոնական պատմաբան Յաիր Աարոնը, Իսրայելի կրթության նախկին նախարար Յոսի Սարիդը եւ ուրիշներ:

Մի խոսքով, սիոնական շրջանակները Հայկական ցեղասպանության ճանաչման հարցում որդեգրել են սիոնական փրոթոքոլներում ամրագրված ստոր մեթոդները, մասնավորաբար` նույն երեւույթի շուրջ շփոթ առաջացնող բազմաթիվ եւ հակասական տեսակետներ արտահայտելու մարտավարությունը` պղտոր ջրում սեփական ձուկը որսալու նենգ դիտավորությամբ:

Ֆրանսիացի պատմաբան Իվ Թերնոնը իր «Ոճրի պետությունը. 20-րդ դարի ցեղասպանությունները» գրքի «Հայ եւ հրեական ցեղասպանությունների համեմատականը» վերնագրված գլխում, անդրադառնալով հրեա հեղինակների` Հայոց ցեղասպանության ուրացման պնդումներին, հայտնում է, թե նրանք գտնում են, որ եթե ճանաչեն Հայոց ցեղասպանության իրողությունը եւ պահանջեն նրա միջազգային ճանաչումն ու դատապարտումը, ապա ստվերի տակ է մնալու հրեական ցեղասպանությունը եւ կասկածներ են առաջ գալու նրա բացառիկության վերաբերյալ` հետեւաբար նվազեցնելով նրա նշանակությունը:

Հայկական ցեղասպանության սիոնական ձեռնածումը այս տարի գլխապտույտ արագություն ստացավ` արտասահմանից հասնելով մինչեւ հայոց մայրաքաղաք: Այսպես, ՀՀ անկախության հռչակման 15-րդ տարեդարձի օրը` ս. թ. սեպտեմբերի 21-ին, Երեւանի «Ազգ» օրաթերթում լույս տեսավ մի «Բաց նամակ»` ուղղված ՀՀ նախագահ Ռ. Քոչարյանին: Նամակագիրները տեղեկացնում են, որ իրենք` «Օսմանյան կայսրության 1915թ. ցեղասպանության զոհերի 2400 ժառանգները» սկսել են իրենց նախնիների կրած ֆինանսական վնասների պահանջի գործընթաց, «խնդրում են» ՀՀ ղեկավարից «ներկայացնելու իր դիրքորոշումը» այս ծրագրի նկատմամբ եւ «ճանաչել իրական 2400 ժառանգորդների շրջանառու մուրհակների ֆինանսատնտեսական շրջանառության փաստը»: Մեկուկես միլիոն հայոց արյունը բորսայական մուրհակներով աճուրդի հանած ստահակների նախաձեռնությունը կարող էինք ինչ-որ կերպ հասկանալ (չարդարացնելով հանդերձ), եթե չլիներ մի կարեւորագույն հանգամանք: Այդ «ցեղասպանության 2400 ժառանգորդների» խմբի անունից ստորագրել են 10 անձեր, որոնցից 4-ական հոգի ՀՀ-ից եւ Ռուսաստանից են, 1-ական` Ուկրաինայից եւ Իսրայելից, ընդ որում` Ռուսաստանից ստորագրող «պահանջատերների» մեջ է ոմն Վ. Ս. Ռաբինովիչը, իսկ Իսրայելից ստորագրել է ոմն Մ. Բ. Դոմմը: Երեք շաբաթ հետո, սույն խումբը, արդեն «Հանուն հետնորդների» միջազգային հիմնադրամ անունով, կազմակերպում է մամուլի ասուլիս, որի ընթացքում այս ծրագրի մասին մանրամասներ է հաղորդում ծրագրի «միջազգային հեղինակային խմբի» ղեկավար ոմն Վիկտոր Սոլոմոնովիչը : Այսքանից պարզ է դառնում, որ Հայոց ցեղասպանության կազմակերպման մեջ հիմնական դերակատարություն ունեցող սիոնիստների այսօրվա ժառանգները հանդես են գալիս ոչ միայն այդ ցեղասպանության ուրացմամբ, այլեւ` որպես Հայոց ցեղասպանության զոհերի ժառանգորդներ (sic!), այդ ցեղասպանության յուրացմամբ: Նման լկտիություն կարելի է ակնկալել միայն եւ միայն սիոնական շրջանակներից: Մի խոսքով, սկսվել է «Հայկական ցեղասպանության» արդյունաբերության սիոնական գործընթացը:

Ընդամենը մի քանի շաբաթ առաջ, ՀՀ ժամանակակից պատմության կարեւորագույն իրադարձություններից մեկի` երկրի խորհրդարանում 1999թ. հոկտեմբերի 27-ին տեղի ունեցած սպանդի 7-րդ տարեդարձի օրը Երեւանի կենտրոնական հատվածում բացվեց «հայ եւ հրեա ժողովուրդների ցեղասպանությանը» նվիրված հուշարձան, որը «ստեղծվել է ՀՀ կառավարության աջակցությամբ` վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանի անմիջական հսկողության ներքո» : Մեր ունեցած հավաստի աղբյուրներով, երբեմնի քաղաքական բանտարկյալ Անդրանիկ Մարգարյանը եղել է հավատավոր հակասիոնական, իսկ այսօր, հովանավորում է նման հուշարձանի կառուցումը : Եթե ինքն իրեն ազգայնական ու ցեղակրօն հռչակող վարչապետն է հովանավորում նման, հայոց արժանապատվությունը ոտնահարող մի հուշարձանի բարձրացումը, ապա ցավով պիտի արձանագրել, թե սիոնական շրջանակները արդեն ամուր արմատներ են գցել ՀՀ-ում:

Հրեական Ողջակիզման բացառիկության առասպելի մերկացման մեջ իր ուրույն տեղն ունի Երուսաղեմի հայոց պատրիարք ամեն. Թորգոմ արք. Մանուկյանը, որն, ի դեպ, մինչեւ պատրիարք ընտրվելը, եղել է Հայ առաքելական եկեղեցու ԱՄՆ արեւելյան թեմի (առաջնորդանիստը` Նյու Յորքում) առաջնորդ եւ սերտ կապեր ունեցել ամերիկյան սիոնական շրջանակների հետ: Ահա թե ինչ է ասել պատրիարքը 24 ապրիլ 2001-ին` Հայոց ցեղասպանության 86-ամյակի սգո հանդեսի ժամանակ. «Ինձ հաճախ այցելում են հրեաներ, որոնք շեշտում են Հոլոքոսթի բացառիկությունը, իսկ ես նրանց ասում եմ, բերեք մի վկայություն, որ հրեա հղի կանանց փորը պատռել են թրով, հանել մանկանն ու սրախողխող պահել մոր աչքի առջեւ, որ հանճարեղ մտավորականների ու բանաստեղծների գլուխը ջարդել են քարերով, որ…» :

Հարկավոր է ՀՀ եւ արտերկրի հայ հասարակության մեջ տանել գաղափարական եւ քարոզչական հետեւողական աշխատանք` Հայոց ցեղասպանության` հօգուտ հրեական Ողջակիզման «բացառիկության» ձեռնածումը ձախողեցնելու, եւ, առավել եւս, Հայոց ցեղասպանության մեջ սիոնական շրջանակների էական մասնակցության փաստը համաժողովրդական դարձնելու ուղղությամբ: Դա նախաքայլն է նույնը կատարելու համաշխարհային հանրության մոտ:

Ժամանակն է, որ աշխարհի բոլոր ազնիվ մարդիկ, եւ, անոնց շարքին` հայերը, չվախենալով սիոնական շրջանակների ճնշման տակ ընդունված պետական օրենքներով իրենց պարտադրվող տատիժներից, այլեւս քաջություն ցուցաբերեն` մերկացնելու Ողջակիզման բացառիկության վերաբերյալ ստահոդ պնդումները: Դա, ամենից առաջ, մարդու բարոյականության խնդիր է:

Գեւորգ Յազըճյան

պատմական գիտությունների թեկնածու,

«Նորավանք» գիտակրթական հիմնադրամի փորձագետ

—————–

Հասկանալի է, որ այս սխալ մոտեցումը առավելաբար հանդիպում ենք ԱՄՆ-ի, մասնավորաբար Նյու Յորքի հայկական շրջանակներում (հատկապես` «Արմինյըն էսեմբլի օֆ Ամերիկա» կազմակերպությունը), նվազ տարողությամբ` Եվրոպայում: Մինչդեռ, այդ նմանությունների անհիմնության մասին ավելի շատ արտահայտվում են Մերձավոր Արեւելքի հայկական գաղթօջախներում, եւ, հետաքրքրականորեն, Ռուսաստանում, մասնավորաբար` Մոսկվայում եւ Սանկտ Պետերբուրգում: ՀՀ-ում առկա են այս երկու ուղղություններն էլ: Օրինակ, «Ազգ» օրաթերթում հանդիպում են ավելի շատ երկրորդ ուղղության, մինչդեռ «Ռեսպուբլիկա Արմենիա» շաբաթաթերթում` միմիայն առաջին ուղղության հրապարակումներ, այն աստիճանի, որ այս պետական (ՀՀ պետբյուջետից ֆինանսավորվող) պարբերականը դարձել է սիոնիզմի ակտիվ քարոզիչը հայաստանյան հասարակության մեջ: Հայ-հրեական «ճակատագրակիցության» ակտիվ քարոզչություն էր անում 1990-ականների կեսերին Մոսկվայում լույս տեսած «Նոյ» հայ-հրեական հանդեսը` Վարդվան Վարժապետյանի խմբագրությամբ:

Տես, օրինակ, «Կալիֆոռնիա կուրիեր» հայկական պարբերական խմբագիր Հարութ Սասունյանի «Թուրքերը շահարկում են Ողջակիզումը` սիրաշահելու համար հրեաներին» հոդվածը, որը հայերեն թարգմանությամբ արտատպվել է Երեւանում լույս տեսնող «Ազգ» օրաթերթում (13 ապրիլ 2002, էջ 4):

Այս մասին հատկապես տես Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի օժանդակ պրոֆեսոր, պաղեստինցի արաբ պատմաբան Մարուան Բուհեյրիի «Թեոդոր Հերցելը եւ Հայկական հարցը» ուսումնասիրությունը (աշխատության հիմնական մասի հայերեն թարգմանությունը տես «Զգուշացեք կեղծ բարեկամներից (մասոնա-սիոնա-հրեա-թուրք հակահայկական քառանկյունին)», կազմող` Գեւորգ Յազըճյան, Երեւան, 2002, էջ 10-47), Բեյրութի արաբական համալսարանի դասախոս Ալի Հասսան Հալլաքի «Հրեաների եւ միջազգային ուժերի դերը սուլթան Աբդուլ-Համիդ Բ-ի գահընկեցության մեջ» հատորը (Ա. հրատարակություն, Բեյրութ, առանց թվականի նշումի [1987], Բ. հրատարակություն, Բեյրութ, 1993), «Մեծ եղեռնի թաքնված պատասխանատուները» հոդվածը («Հայաստան», օրգան Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակի, առանց վայրի նշումի [Բեյրութ], Դ. տարի, 1984, թիվ 99-100, էջ 21-26), «Զգուշացեք կեղծ բարեկամներից (մասոնա-սիոնա-հրեա-թուրք հակահայկական քառանկյունին)», կազմող` Գեւորգ Յազըճյան, Երեւան, 2002, էջ 48-71, ԸՐցՑþվ հՈՐՍՌրÿվ, հՌՏվՌջՎ ՏՑ ՁպՏՊՏՐՈ թպՐՓսÿ ՊՏ խՏՐՊՈ ՀՏՑՔՌսՖՊՈ Ռ ԸՐՎÿվրՍՌռ ՉՏտՐՏր, ԸՐՎÿվրՍՌռ ՉպրՑվՌՍ, ԾՏրՍՉՈ, 1-2, 1999, ր. 151-164 (ուսումնասիրության ընդարձակ տարբերակը հետագայում լույս է տեսել առանձին գրքով` Երեւանում, 2005թ.): Տեղին է նշել, որ վերջին հեղինակը հիացած է սիոնիստների «հայկական» գործունեությամբ եւ հրեաների համար «հայրենասիրական» է համարում նրանց այդ գործունեությունը: Մեզ մնում է պեղել հայանուն հեղինակի տոհմաբանությունը` հասկանալ կարողանալու համար նրա այս մոտեցումները:

Սիոնականները, այդուհանդերձ, հասան իրենց նպատակին` 1908թ. հուլիսին հաջողացնելով Օսմանյան «հեղափոխությունը», իսկ մեկ տարի չանցած` գահընկեց անելով Աբդուլ-Համիդին:

«Հայերի կոտորածները Բաքվի եւ Ելիզավետպոլի նահանգներում 1918-1920թթ: Փաստաթղթերի եւ նյութերի ժողովածու», Երեւան, 2003, էջ 140:The Holocaust Industry:

Այս եզրի հեղինակային իրավունքը պատկանում է հակասիոնիստ հրեա ժամանակակից պատմաբան Նորման Ֆինկելշտայնի:

«Ազգ», 18 օգոստոս 2006, էջ 8: «

Արարատ» շաբաթաթերթ, Բեյրութ, 21-27 հունվար 2005, էջ 8: Այս տեսակետները կրկնվել են հեղինակի` 2006թ. հոկտեմբերին Բեյրութում լույս տեսած «Ցեղասպանագիտություն» հատորում: Արժե ավելացնել, որ դոկտ. Խրլոպյանի որոշ տեսակետներ, ինչպես Իսրայելի` հրեաների «պատմական հայրենիք» լինելու հաստատումը, քննադատելի եւ անընդունելի են:

Մեր պահանջների մասին տես «Գոլոս Արմենիի» երկօրյա թերթ, Երեւան,14 փետրվար 2002, էջ 1; «Նովոյե վրեմիա» կիսաշաբաթաթերթ, Երեւան, 16 փետրվար 2002, էջ 1-2:

Տես Հակոբ Չաքրյան, ««Եթե հայերի կոտորածը կանխամտածված ծրագիր չէր, ապա չի կարելի որպես ցեղասպանություն բնութագրել», «Ազգ», 13 ապրիլ 2002, էջ 4:

Մեծ Բրիտանիայի Ֆորեյն օֆիսի արխիվ, F. O. 800/193, Lowther Papers. տես 3-րդ ծանօթագրության մեջ հիշված նյութերը

Այս մասին տես 3-րդ ծանոթագրության մեջ հիշված նյութերը:

Դրանց առաջին շարքում է Կալիֆոռնիայի Յու. սի. էլ. էյ. համալսարանի հայոց պատմության ամբիոնի վարիչ, դոկտ. պրոֆ. Ռիչարդ Հովհաննիսյանը:

«Ազգ», 20 փետրվար 2002, էջ 4:

Նյութը ստացել ենք էլեկտրոնային փոստով` azg@cpanel.host.am եւ arevagal@yahoo.com հասցեներից:

Նույն տեղում:«

Արեւ» օրաթերթ, Կահիրե, 20 սեպտեմբեր 1995: Ուշադրություն դարձնել այն կարեւոր փաստին, որ չի նշվում թե ովքե՞ր են ցեղասպանություն ծրագրողներն ու իրականացնողները եւ ովքե՞ր են նրա զոհերը:

Գոհար Գեւորգյան, «Ծրագիրն ուղղված է ցեղասպանության զոհերի հետնորդների ունեցվածքի հետբերմանը», «Ազգ», 14 հոկտեմբեր 2006, էջ 2:

Այս գրառումը հրապարակվել է Հ.Ա.Մ., Հոդվածներ խորագրում։ Էջանշեք մշտական հղումը։