Կիեւն ու Թբիլիսին «գազավատ» են անում

Ուկրաինայի տարածքով եվրոպական գազատարով ռուսաստանյան գազի մատակարարումների դադարեցման պատճառով օրական 40 մլն. խմ-ից մինչեւ 48 մլն. խմ ավելացվել են էներգակիրների մատակարարումները «Երկնագույն հոսք» մայր ուղեգծով:

Թուրքիան Ռուսաստանից օրական 45 մլն. խմ բնական գազ է ստանում անդրսեւծովյան գազատարով եւ առայժմ լուրջ խնդիրներ չունի: Մինչդեռ եվրոպական շատ երկրներ, հատկապես արեւելաեվրոպական, ձմռան շեմին հանդիպեցին լուրջ դժվարությունների: Ռուսաստանը նաեւ Թուրքիայի էներգակիրների գլխավոր մատակարարն է, եւ ծրագրված ռեժիմով Թուրքիան օրական Ռուսաստանից ստանում է շուրջ 40 մլն. խմ գազ Եվրոպայի տարածքով եւ 35 մլն. խմ՝ «Երկնագույն հոսք»-ով:

Թուրքիայի էներգետիկայի նախարարի հաղորդմամբ, իր երկիրն առայժմ Իրանից գազի լրացուցիչ ծավալների կարիք չունի, որտեղից օրական ներմուծում է շուրջ 15 մլն. խմ գազ:

Ռուս-ուկրաինական հակամարտության հետեւանքով փորձ է արվում վերստին լարել Եվրոպա-Ռուսաստան հարաբերությունները: Շատերն են Մոսկվային մեղադրում «գազային» պատերազմով Կիեւին նեղելու հարցում, սակայն, առավել հավանական է, որ Վաշինգտոնը հերթական անգամ փորձում է հակասություն առաջացնել Բրյուսել-Մոսկվա հարաբերություններում: Վրաստանի 5-օրյա պատերազմը սպասված արդյունքը չտվեց. հիմա Ուկրաինան է դարձել թիրախ:

Եվրոպայում սա լավ հասկանալով՝ չգնացին կոշտ քայլերի, համարելով, որ սա տնտեսական վեճ է եւ պետք է արագ հարթվի փոխհամաձայնությամբ, եւ իրենք էլ միջնորդական առաքելությամբ նպաստեցին խնդրի կարգավորմանը: Չնայած վերջին պահին Կիեւը փորձ արեց ծածուկ լրացուցիչ փաստաթղթի ստեղծման սողանցք թողնել, որն անմիջապես կանխվեց Մոսկվայի եւ Բրյուսելի կողմից: Նման բան ժամանակին արեց նաեւ Վրաստանի նախագահը, երբ Փարիզի միջնորդությամբ կնքվում էր եռակողմ պայմանագիր Մոսկվայի ու Թբիլիսիի մասնակցությամբ: Վրացերեն տեքստն այլ բովանդակությամբ էր ձեւակերպվել եւ, իբր, դա թարգմանիչների մեղքով էր եղել… Կիեւի դեպքում նոր լրացուցիչ փաստաթղթի ներդրման խնդիր էր դրված: Ինչեւէ, ձեռագիրը նույնն է:

Այս թոհուբոհում էլ Վրաստանը առժամանակ դադարեցրել էր իր տարածքով ռուսական գազի տարանցումը դեպի Հայաստան: Վրաստանի տարածքով ռուսական գազը Հայաստան տարանցելու համար այդ երկիրն ստանում է տրանզիտ գազի 10%-ը, եւ Թբիլիսին բազմիցս հարց է բարձրացրել, որպեսզի կամ տրանզիտի համար վճարն ավելացվի, կամ տարանցիկից գազի իր բաժինն ավելացվի, սակայն Ռուսաստանը դրան չի համաձայնում: Եվ հիմա, ըստ վրացական աղբյուրների, Վրաստանը գազ է ստանում ոչ թե Ռուսաստանից, այլ Ադրբեջանից, չնայած Մոսկվան հակառակն է պնդում:

Այնպես որ, չի բացառվում, որ Վրաստանն էլ իր «գազային» պատերազմն է իրականացնում՝ Երեւան-Մոսկվա հարաբերությունները խաթարելու համար:

Չնայած պաշտոնական Թբիլիսիի հայտարարությանը, թե Ղազախ-Սագուրամո 1000 մմ տրամագծով մայրուղային գազատարի վրա վթարա-վերականգնողական աշխատանքների իրականացման հետ կապված ժամանակավորապես դադարեցվում է Հայաստան բնական գազի մատակարարումը, կարծում ենք վրաց-ուկրաինական ամերիկական «գազախաղերը» ակնհայտորեն շաղկապվում են:

Արդեն վերականգնվել է Վրաստանի տարածքով բնական գազի մատակարարումը Հայաստան, սակայն վստահորեն չի կարելի ասել, թե «գազային» պատերազմներն ավարտված են:

Արտակ Հայոցյան

«Լուսանցք» թիվ 1 (87), 2009թ.


Այս գրառումը հրապարակվել է Հ.Ա.Մ., Հոդվածներ խորագրում։ Էջանշեք մշտական հղումը։