Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (3-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ… Տիեզերքի մոդելավորման համակարգ են ստեղծել…

Սկիզբը՝ թիվ 2-3-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=4611Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (1-ին մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

http://www.hayary.org/wph/?p=4625Հայ Աստվածների փնտրտուքը՝ բնածին ու արհեստածին հավատալիքների սահմանագծին (2-րդ մաս) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

Խորհուրդ Ապրումի

Պտտվում է դեռ անիվը Երկրի,

Դեռ չի ծիծաղում դահիճ սատանան,

Բայց մոտենում է պահը վախճանի,

Մարդկանց մտքերից՝ անմիտ ու դաժան:

Օ՜, մոլորյա՛լ մարդ, դու Բնության դեմ

Փորձում ես տանել քո հաղթանա՞կը.

Փառաբանելու քո դե՞մքը անդեմ,

Տե՛ս՝ մահաբեր է քո ախորժա՛կը:

Եվ եթե նույնիսկ կարողանաս դու

Հաղթել կատարյալ Բնությանն անհաղթ,

Կտեսնես մա՛հդ սարսափազդու

Եվ կանիծե՛ս քեզ հենց նույն ակնթարթ:

Շրջի՛ր, ո՜վ դու մա՛րդ, դեմքդ դեպի վե՛ր,

Թափանցի՛ր Արարչաստեղծ Տիեզերքի մեջ,

Կորած իմաստությունդ այնտեղից հետ բեր,

Որ հարատեւես ճշմարիտ-հավե՛րժ:

Խորհուրդ  Մարդկայինի

Մարդը քայլում է Տիեզերքի մեջ,

Քայլում իր մտքի թռիչքի հետքով,

Թափառում է նա անհունության մեջ՝

Իր Աստվածներին անվերջ փնտրելով:

Մարդը չի հոգնել դեգերումներից,

Բայց հաստատուն չէ այն ճանապարհը,

Որ կառուցվում է մոլորությունից,

Որից քանդվում է իր Տուն-Երկիրը:

Մարդը քայլում է, փնտրում է անվերջ,

Կգտնի՞ արդյոք իր Աստվածներին,

Թե՞ կներծծվի այն ճահճի մեջ,

Որ գոյացել է տիղմից մարդկային:

Դառնալով մեր Աստվածներին՝ նշենք, որ Հայ Աստվածները 8-ն են, որ նախանշում են Հավերժության Պտույտի 8 Թեւերը, եւ Հայոց Հավատադարձը կրկին հային կկապի իր Առաքելությանը ու կտանի Հավերժության Ծիրով…

- ԱՐԱ-ն հայերի Գերագույն Աստվածն է՝ Աստվածահայրը, Ով պահպանում է Հայ Տեսակի տեղն ու իրավունքը՝ Երկնքի ու Երկրի տիրույթներում: Նրան կոչում են «Մեծ եւ Արի Արա», ում գլխավոր սրբավայրը գտնվում էր Հայաստանի պաշտամունքային կենտրոններից մեկում՝ Անի Կամախում։ Այնտեղ էին գտնվում հայոց Արշակունի թագավորների տոհմական դամբարաններն ու գանձերը։

Հայր Արան այնքան զորեղ Աստված է, որ ցայսօր բնութագրվում է ոչ միայն «մեծ» կամ «արի» մակդիրներով, այլեւ շարունակվում է համարվել «Երկնի եւ Երկրի հզորագույն Աստվածը», «Հայր դիցն ամենայնի», այսինքն՝ բոլոր Աստվածներից ամենազորավորը: Հայր Արայի տոնին հայերը զոհաբերում էին սպիտակաթույր կենդանիներ (ցուլ, նոխազ, ձի, ջորի)։ Արա(մազդ) է կոչվել հայոց հեթանոսական տոմարի ամիսների 15-րդ օրը։

ԱՐԱ - Արարող Զորություն, Արարիչ: Լեզվաբանորեն կազմված է՝ ԱՐ (սերում, արարում) եւ ԱՀ (հզոր) բառարմատներով՝ ԱՐ-ԱՀ: Սակայն հոգեւոր զգացական արտահայտությամբ Ա՛-Բացարձակ Ձայնը չեզոքացնում է Հ-հնչյունին եւ ներկայացնում է Բացարձակ Արարող Զորության, որ ի վերուստ տրվել է Հայր Արային՝ Արարչից:

Հայ արիները Մարտի 1-ին են նշում Աստվածահայր Արայի հրաշագործության տոնը: Հայ(ր) Արա – Աստվածահայր, Հայ Տեսակի Հայր Աստված – Գերագույն Աստված: Երկրում Մարտի 1-ը նախանշում է գարնան այցը, որը ձմռան քնից պետք է արթնացնի երկրային նիրհած բնությունը: Եվ Հայր Արան, Ով Իր Աստվածային Գործառույթով Երկնի ու Երկրի Հայկական Աշխարհների Հայրն է, հետեւում եւ հայ արիներին է պարգեւում Բնության Զարթոնքը: Ձմեռը բնության մեջ նախանշում է հարաբերական մահ, իսկ Հայր Արան Իր Աստվածային Զորությամբ ապահովում է գարնան գալուստը, որը բնության մեջ հարաբերական կյանքն է նախանշում:

- ԱՆԱՀԻՏ-ը հայոց ամենասիրելի եւ պաշտելի Աստվածուհին է՝ Աստվածամայրը։ Մայր Անահիտ – Աստվածամայր – Հայ Տեսակի Մայր Աստվածուհի… Մայր Աստվածուհին առավելապես պատկերվել է երեխան գրկին՝ հայ մայրերին կամ կանանց հատուկ գլխի հարդարանքով, մինչեւ ուսերը իջնող գլխաշորով։ Նրան կոչում են «Մեծ Տիկին Անահիտ», Ով բոլոր խոհեմությունների ու պարկեշտությունների մայրն է, մարդկանց բարերար, հային պահող ու փառաբանող Աստվածուհի։ Հայոց Աշխարհի պահապան հրեշտակն է, եւ հայ թագավորները որեւէ գործ ձեռնարկելիս Մեծ Տիկին Անահիտից էին հովանավորություն եւ առողջություն հայցում։ Իբրեւ մայր աստվածություն՝ Անահիտը մայրության, բերքի եւ պտղաբերության սրբազան մարմնացումն է։ Հայկական դիցարանում ինքնաբուխ կազմվել էր աստվածային սուրբ երրորդություն, որտեղ Արայի եւ Վահագնի հետ միասին եղել է նաեւ Անահիտը:

Հայք-Հայաստանում լայնորեն սիրված ու տարածված էր մեր Աստվածուհու պաշտամունքը. Եկեղյաց գավառում, Տարոնում, Վասպուրականում, Արմավիրում, Արտաշատում կառուցված էին Անահիտի տաճարները։ Ամենանշանավորը Եկեղյաց գավառի Երիզա ավանի (հետագայում՝ Երզնկա) Անահիտի տաճարն էր: Մեծահարուստ եւ նշանավոր ընտանիքները իրենց հասուն դստրերին նվիրում էին այդ տաճարին, որտեղ որոշ ժամանակ ծառայելուց հետո միայն նրանք իրավունք ունեին ամուսնանալու։ Անահիտի սրբավայրերին նվիրում էին նաեւ պիսակավոր (ճակատին սպիտակ նշան ունեցող) երինջներ, որոնք նախիրներով արածում էին նրա տաճարների շուրջը։ Երիզա ավանի տաճարում էր դրված Անահիտի ոսկեձույլ արձանը, որի համար էլ Անահիտին կոչում էին Ոսկեծղի (ոսկեբազուկ), Ոսկեհատ, Ոսկեծին–Ոսկեմայր։ Նրա արձանին ծառերի թավ ու թարմ ճյուղերից հյուսված պսակներ էին դնում։ Անահիտը պտղաբերության, զգաստության, արգասավորության, ծննդաբերության, վաղ շրջանում՝ նաեւ ռազմի աստվածուհին էր հայկական դիցաբանությունում (Անահիտի եւ Նանեի դեպքում այս փաստը կա եւ սա տարօրինակ չէ, առհասարակ բոլոր Հայ Աստվածներն էլ ռազմիկներ են, ինչը փոխանցվել էր հայ քրմերին ու քրմուհիներին, արքաներին…):

Անահիտի գործառույթը համապատասխանում է պարսկական Անահտային, հունական Արտեմիսին, եգիպտական Նիիթին եւ արհեստական ստեղծված հռոմեական Դիանային։ Մ.թ.ա. I դ. Անահիտը հայկական պետական գլխավոր Աստվածուհին էր։ Նավասարդի սկզբին (օգոստոսի 11-15-ին) մեծ շուքով նշվում էր Անահիտի գլխավոր տոնը՝ կապված բերքի հասունացման հետ։ Տոնախմբությունները վերածվում էին պտղաբերության տոնի, որի ժամանակ բազմաթիվ ուխտավորներ էին հավաքվում անահտական մեհյանների շուրջը։ Ծիսակատարությունները ուղեկցվում էին օրեր տեւող փառաբանումնրով, երգերով, խնջույքներով։ Հետագայում, քրիստոնեության հաստատումից հետո, Անահիտի պաշտամունքը վերածվում է Մարիամ Աստվածածնի պաշտամունքի։ Հայ արիները ապրիլի վերջին շաբաթվա մեջ  են Զատիկի տոնը նշում, որը նշվում է նաեւ որպես Մայր Անահիտի հրաշագործության տոն: Մարտի 21-ից՝ գարնան վերածննդից հետո, գարնանային օրահավասարին՝ Լուսնի լրման՝ լիալուսնի օրը, արորդիներն արդեն նշում են բնության մեջ գարնանային զատումի՝ բնության գունագեղ բաժանումների (երբ ամեն բան առանձնանում է իր գույնով եւ համուհոտով), բերքատվության եւ ամենայն բերրիության տոնը, քանզի Մայր Անահիտն Իր Աստվածային Գործառույթով նաեւ մայրությունն ու բերրիությունն է ապահովում: Եվ այդ օրը բազմագույն ներկված ձվերով ձվախաղը գարնան գույների զատումը՝ Զատիկն է նախանշում, եւ Աստվածամայրը հովանավորում է հայարի օջախներում բազմազավակությունը, հաջող ծնելիությունն ու մայրությունը, հայոց արտերում ու այգիներում բերքատվություն-բերրիությունը-պտղաբերությունը…

Մ.թ.ա. 34թ. հռոմեացի զորավար Մարկոս Անտոնիոսը պարթեւական արշավանքի ժամանակ կողոպտել է տաճարի հարստությունը։ Նրա զինվորները ջարդել են Անահիտի վիթխարի ոսկեձույլ արձանը, բաժանել իրար մեջ ու տարել Հռոմ։ Լուրեր են տարածվել, թե Անահիտի արձանի վրա հարձակված առաջին զինվորը կուրացել, այնուհետեւ խելագարվել ու մահացել է։ Անահիտի անունով էր կոչվում հայկական հեթանոսական տոմարի ամիսների 19-րդ օրը։

ԱՆԱՀԻՏ - Ծնող Զորություն, Աստվածամայր: Մայր Անահիտ – Հայ Տեսակի Մայր Աստվածուհի: ԱՆ-Կենսակերտ արմատ, որ նշանակում է Ծնունդ, Պտուղ, Պահպանում, Սնում: ԱՆ-արմատով կազմվում են բազմաթիվ կենսական խորհուրդներ՛ ինչպես՝ նան-ծնող, սան-որդի, ծիրան-ծիրի (տիեզերական) պտուղ, Սիրան-սիրո պտուղ, Միհրան-Միհրի որդի, Վարդան-վարդի ծնունդ, Վահան-Վահի (աստծո) տված, Անուշ-հոգուց ծնված: ԱՆ կենսակերտ արմատը կարեւոր դեր է կատարում հայոց ազգանունների (տոհմանունների) կազմության մեջ:

Լեզվաբանորեն կազմված է՝ ԱՆ (ծնում), ԱՀ (հզոր, մեծ) եւ ԻՏ արմատներով՝ ԱՆ-Ա-ԻՏ: ԻՏ-արմատը գործածվում է միայն հայերեն եւ որոշակի նաեւ պարսկերեն լեզուներում՝ ԱՆԱՀԻՏ (հայերեն), ԱՆԱՀԻՏԱ (պարսկերեն) եւ առայժմ դժվար է պարզել նրա վերջնական իմաստը: Արիական մյուս լեզուներում ԱՍՏՎԱԾԱՄԱՅՐ խորհուրդը արտահայտվում է ԱՆ-ԱՀ բաղադրությամբ՝ ԱՆԱՀ-ԱՆՆԱ, որտեղ Ա՛-Ձայնի ուժգնության շնորհիվ Հ-ն սղվում է: Հետագայում ԱՆԱՀԻՏ (ԱՆՆԱ) – խորհուրդը վերածվել է հատուկ անունի, ուստի հաճախ նրա հետ գործածվում է նաեւ ՄԱՅՐ (ՄԵՐԻ, ՄԱՐԻԱ) բառը: Օրինակ՝ Աստվածամայր Անահիտ կամ Մայր Անահիտ: Ըստ այդմ, բոլոր Արի Ազգերի զգացողության մեջ, թեեւ անգիտակցաբար, բայց իրականում այդ անուններում արտահայտվում է ԱՆԱՀԻՏ խորհուրդը, քանզի բոլոր այդ անունները ընտանիքի հովանավորի պաշտամունքի արտահայտություն են: Իսկ ընտանիքի հովանավորող միակ Աստվածուհին ԱՆԱՀԻՏՆ է:

Անահիտի անունով է նաեւ Արատտայի Ինաննա-Անունիտ դիցուհին: Անահիտ եւ Նուարդ (Նվարդ) անվանումների ակունքների, ծագումնաբանության, ինչպեսեւ Անահիտ դիցուհու՝ որպես հայոց հնագույն Աստվածուհու կերպարի մասին վերլուծություն ունի նաեւ մեծ հայագետ Մարտիրոս Գավուքճյանը: «Արատտա-Էրեք դյուցազնավեպից գիտենք, որ Արատտայի դիցուհին էր Ինաննան, ով եղել է նաեւ Սումերի Էրեք (Ուրուկ) քաղաքի դիցուհին: Ինաննա աստվածությունը Բաբելոնում հայտնի էր Իշտար անունով: Սումերում Ինաննայի (Բաբելոնում Իշտարի) ամուսինն էր Դումուզին (Թամմուզը), ում իր նկարագրից ելնելով՝ հայագետները նույնացնում են Արայի հետ: Իսկ Արա Գեղեցիկի կինը Նուարդն էր: Հետեւաբար, պարզ է, որ Ինաննա դիցուհին Հայաստանում պահպանվել է Նուարդ անվան մեջ:

Նու-արդ անունը բարդ բառ է՝ կազմված է Նու եւ արդ բաղադրիչներով: Նու անունը, իր կրճատ ձեւով ներկայացնում է Ինաննա-Անահիտ (կամ՝ Նանէ) դիցանունը: Իսկ արդ բաղադրիչը (արեւի Արդի աստվածությունը) Ար-ն (Արա-ն) է՝ իր ածանցված Ար-դի ձեւով: Հայերենում նու-ն պահպանվել է «հարս» իմաստով, որով Նու-արդ նշանակում է «Նու-ն Արդ-ի», այսինքն՝ «հարսը՝ կինը Արդի-Արայի»: Արդեն պատմահայր Խորենացու գրանցած տեղեկություններից  գիտենք, թե Նուարդը կինն էր Արայի: Անցյալում Արա անունը Հայկական լեռնաշխարհից տարածվել է (որոշ տեղեր նաեւ արմէնների հետ) նաեւ դեպի արեւմուտք: Իսկ Նու-արդը Շել-արդի անվանաձեւերի կազմությունն ունի նաեւ, որը նաիրյան մեկ այլ ցեղի դիցուհի էր: Ինչպես նշվեց, Արայի կին Նու-արդ անվան մեջ նստած է Դումուզիի կին Ինաննան, որ Հայաստանում հայտնի էր Anunit-Անահիտ անունով:

Զորավոր Աստվածուհի է Մայր Անահիտը եւ իզուր չէ, որ նրան շատերն են համարում «Մայրը՝ բոլոր Աստվածների եւ Արիների»: Քանզի Նա է մշտապես հովանավորում ամեն մի բեղմնավորում, ամեն մի պտղաբերում: Ավանդաբար հայերը մինչեւ հիմա ամեն տարի տոնում են բնության բեղմնավորումն ու պտղաբերումը եւ գարնանը կատարում են բեղմնավորումի տոնը՝ Զատիկը: Փառաբանում են Անահիտին ու խնդրում Նրանից՝ հովանավորել հողի բեղմնավորումը: Ապա սկսում են գարնանացանը: Իսկ աշնանը կատարում են պտղաբերումի՝ բերքահավաքի տոնը՝ Խաղողօրհնեքը, փառաբանելով Աստվածուհուն եւ խնդրելով Նրան՝ օրհնել տված պտուղները: Սա է նաեւ պատճառը, որ Անահիտին հաճախ են անվանում՝ Սնուցող Մայր, Ոսկեմայր, Ոսկեհատ, Ոսկեծղի:

- ՎԱՀԱԳՆ Աստվածը նաեւ Վիշապաքաղ Վահագն է կոչվում: Ըստ դյուցազներգության նա մի վառվռուն ու խարտյաշ պատանի է հրեղեն մազերով, բոցավառ մորուքով եւ արեգակնափայլ աչքերով։ Ծնվում է տիեզերքի բուռն երկունքի ժամանակ, երբ նրա երեք բաղկացուցիչ մասերը՝ երկինքը, երկիրն ու ծովը բռնվում են երկունքի ցավերով։ Եվ երկունքից շառագունած ծիրանի ծովի մեջ վառվող եղեգնի ծուխ ու բոց արձակող փողից վազելով ելնում է պատանի Վահագնը։

Երկնում էր երկինքը, երկնում էր երկիրը,

Երկնում էր եւ ծիրանի ծովը.

Երկունքն էր բռնել ծովում նաեւ կարմիր եղեգնիկին.

Եղեգան փողից ծուխ էր ելնում,

Եղեգան փողից բոց էր ելնում,

Եվ բոցից դուրս էր վազում մի խարտյաշ պատանեկիկ.

Նա հուր մազեր ուներ,

Ուներ բոցեղեն մորուք,

Եվ աչքերն էին արեգակներ։

Նա ծնվելուն պես կռվի է բռնվում սեւ ու ամեհի վիշապների դեմ, սպանում եւ հնազանդեցնում նրանց, ազատում տիեզերքը կործանման սպառնալիքից։ Վահագնը հայերի ռազմի եւ զորության Աստվածն է, ում համեմատում են ամպրոպի, որոտի, կայծակի հետ: Թագավորներն ու զորավարները քաջություն էին հայցում Վահագնից, հատկապես նրա գլխավոր պաշտամունքատեղի սրբավայրում, որը գտնվում էր Տարոնի Աշտիշատում՝ Հայքի-Հին Հայաստանի հոգեւոր կենտրոնում։ Վահագնին հետագայում մարդեղենացրել են եւ «դարձրել» հայերի սիրած ու մեծարած Տիգրան Մեծ թագավորի 3-րդ զավակը։ Վահագնին պատերազմի, քաջության եւ հաղթանակի գերագույն Աստված են համարում հին հայկական դիցաբանության մեջ։

Վահագնը եղել է հայոց ամենասիրված եւ ընդհանրական Աստվածը։ Որոշ առասպելազրուցներում նաեւ վկայվում է որպես արեգակային աստված։ Ըստ Անանիա Շիրակացու, ավանդաբար Վահագնի անվանը կապվող Հարդագողի ճանապարհը անվանել են նաեւ «Արեգական հին ճանապարհ»: Ըստ առասպելաբանության, կենսատու լույս անձնավորող Վահագնը, որպես քաջ որսորդ, մարտնչում է խավարը, չար ու վնասակար ուժերը մարմնավորող վիշապների դեմ։ Այդ պատճառով էլ նրան տրվել է Վիշապաքաղ մականունը։ Հայոց բարձր լեռները դիտվել են իբրեւ Վահագնի երկրային սրբազան կայաններ։ Ըստ Վասպուրականի հայոց մեջ տարածված ավանդազրույցի, Արեգակը գիշերը ծովում լողանալուց հետո, առավոտյան երկինք է բարձրանում Վարագի (Վահագն) գագաթից, իսկ նրան հարատեւ ուղեկցում են 12 ոսկե գավազանակիրներ։

Վահագնի գլխավոր տաճարը կամ մեհյանը եղել է Տարոն գավառի Վիշապ քաղաքավանին մերձակա քարքե լեռան լանջին։ Թովմա Արծրունին Վահագնին նվիրված տաճարներից մեկը հիշատակում է նաեւ Փոքր Աղբակ գավառում, մյուսը՝ Տոսպում։ Վահագնի տաճարն Ագաթանգեղոսն անվանում է «մեծագանձ՝ լի ոսկով ու արծաթով»։ Տաճարում դրվել է զորավոր Աստծու մեծ անդրին, կից սրահներում՝ Աստղիկ դիցուհու եւ Անահիտ դիցամոր անդրիները։ Վահագնի հավերժ հարսնացուն համարվում է Աստղիկը, որի սրահը կոչվել է «սենյակ Վահագնի»։

Հուդա-քրիստոնեական դավադրության եւ սպանդի (նաեւ հռոմեա-հունական շահագրգռվածությամբ եւ աջակցությամբ) ժամանակ (301թ.)՝ Գրիգոր(իս) Խավարիչը կամ Լուսամարիչը (Լուսավորիչ հորջորջյալ) իրեն ուղեկցող զորքերով համառ կռիվներից հետո կործանել է Վահագնի գլխավոր տաճարը, որի տեղում հիմնվել է քրիստոնեական առաջին մայր եկեղեցին։

ՎԱՀԱԳՆ – Գերագույն Հրե Զորություն, Հուր-Աստված: ԱՀ-Արմատ՝ նշանակում է Մեծ, Հզոր: Վ-արմատը ավելանալով ԱՀ- Արմատին, նրան տալիս է գերագույնի իմաստ՝ ՎԱՀ-գերհզոր, աստված: Օր.՝ Վահագն – Հուր Աստված, Յահվահ (նույն Եհովան) – Սարսափի Աստված, Վահան – Աստծո տված: ԱԳ-Արմատ՝ արտահայտում է ՀՈւՐ իմաստ՝ ինչպես՝ Վահագն, Արեգ, Արագած, Բագ, թագ…

Լեզվաբանորեն կազմված է՝ ՎԱՀ (գերագույն զորություն, Աստված) բառով եւ ԱԳ (հուր/)արմատով՝ ՎԱՀ-ԱԳՆ: ՎԱՀԱԳՆ-ը որպես Գերագույն Հրե Զորություն՝ ՀՈւՐ-ԱՍՏՎԱԾ, համաարիական ճանաչում ունի: Օրինակ՝ ՎԱՀԱԳՆ-ին հնդիկներն անվանում են ԱԳՆԻ, ռուսները՝ ԱԳՈՆՅ, պարսիկները՝ ՎԵՐԱՏՐԱԳՆԱ: Ի դեպ, պարսկական ՎԵՐԱՏՐԱԳՆԱ-ն բացատրվում է միայն հայերեն լեզվով: Այն կազմված է երկու զուգահեռ խորհուրդների կցումով՝ ՎԵՐ-ԱՏՐ, որ նշանակում է Գերագույն զորության կրակ եւ ԱԳՆ-ԱՀ, որ նշանակում է Հրե Զորություն: Ըստ երեւույթին պարսիկների մոտ նախնական խորհուրդը եղել է ԱԳՆԱ(Հ): Իսկ ՎԵՐԱՏՐ-ի կցումը կապված է Զրադաշտականության հետ, երբ որպես տիեզերական հուրի խորհրդանիշ Արեգի փոխարեն ընդունվեց Կրակը՝ Ատրուշանը:

ՎԱՀԱԳՆ-ը Տիեզերական Հուրի Խորհուրդն է: Ի դեպ, Հուրը կրակը չէ, թեեւ կրակի մեջ հուրը շատ է: Հուրը Էներգիա է: Եվ ՎԱՀԱԳՆ-ը Տիեզերական (դրական) Էներգիայի Խորհուրդն է, հակառակ ՅԱՀՎԱՀ-ի, որը Հողի (բացասական) Էներգիայի Խորհուրդն է: Ուստի ՎԱՀԱԳՆ-ի զգացողությունը կարող են ունենալ մնայն Արիները, որոնք դրական էներգիայի կրողներ են: Իսկ Տիտանները կարող են ունենալ միայն ՅԱՀՎԱՀ-ի զգացողություն, քանի որ նրանք բացասական էներգիայի կրողներ են: Ըստ այդմ, ՎԱՀԱԳՆ-ը միայն Արիների Աստվածն է. նա Արիների Զորության, Ուժի հովանավորն է: Ամեն Տիեզերական Գարնանը, Երկնի ու Երկրի ահեղ երկունքից ՎԱՀԱԳՆ է ծնվում: Ծնվում է Չարի Վիշապին սպանելու, Վիշապի գարշանքից Երկիրը լվալու Մեծ Ջրհեղեղով եւ Արարատում պահպանելու Արարչազարմ աստվածամարդերի՝ Արիների Ցեղը: Ըստ այդմ, ՎԱՀԱԳՆ-ին անվանում են նաեւ Վիշապաքաղ: Գարուն է բերում ՎԱՀԱԳՆ-ը աշխարհին, Երկրի վրա՝ նոր պատմություն, իսկ Արարատում՝ նոր տարեգրություն: Ջրհեղեղը վերապրող Արիները Վահագնի Ծնունդից սկսում են նոր տարեգրության հաշվարկը:

ՎԱՀԱԳՆ-ը ծնվում է Գարնան առաջին օրը՝ Արեգ ամսվա Արեգի 1-ին: Եվ ավանդաբար գարնան առաջին օրը Արի Հայերը տոնում են Վահագնի Ծնունդը որպես նոր պարբերության՝ նոր տարվա սկիզբ՝ Ամանոր: Եվ կանչում են Վահագնին, սպասում Նրան: Այդ սպասումով նաեւ զորանում են: Միայն զորավորները կարող են դիմավորել ՎԱՀԱԳՆ-ին, միայն զորավորները կվերապրեն Ջրհեղեղը: Միայն զորավորներին է հովանավորում ՎԱՀԱԳՆ-ը: Տկարները չեն կարող դիմավորել ՎԱՀԱԳՆ-ին. տկարները չեն վերապրի Ջրհեղեղը: ՎԱՀԱԳՆ-ը տկարներին չի հովանավորի, քանզի պահպանելու է Արի Աստվածամարդերի Ցեղը, իսկ տկարներից աստվածներ չեն ծնվի:

Հայ արիները մարտին են նշում Հայարիական (Արիական) Նոր Տարին եւ Հայոց ռազմի ու զորության Աստված Վահագնի վերածննդի օրը: Այս երկուսը միախառնվում են, քանզի Փետրվարի 13-ի՝ Տիեզերքի Տիրոջն առաջ գնալու եւ Մարտի 1-ի՝ Աստվածահայր Արայի հրաշագործության տոներից հետո, երբ այլեւս գործի է դրված Տիեզերակարգը: Վահագն Աստվածը կռիվ է տալիս Չարի Վիշապի հետ՝ Երկրում, որն այսօր դեռ Տիեզերական եւ Երկրային Չարիների տիրույթում է, Տիեզերքի Արարչի եւ Հայր Արայի որոշումները հաստատելու համար: Եվ Արի Հայերը ու բոլոր Արիները Վահագն Աստծո վիշապաքաղության, վիշապասանձության շնորհիվ, Տիեզերքի Արարչի եւ Հայր Արայի կամքով տոնում են բնական Նոր Տարին՝ Ամանորը, որը բնահունչ զարգացումներով լինում է Մարտի 21-ին՝ Արեգ ամսվա Արեգ օրը…

Այդ օրը հայ արիները զարդարում են տոնական ծառը՝ տոնածառը (ծառզարդար) եւ (Բ)Արի Վահագնի եւ Չարի Վիշապի ահեղ մարտի հուր-բոցերի ներքո փառաբանում են Վահագն Աստծո հաղթանակը՝ որպես երկնի ու երկրի երկունք, որից հետո Վահագնի վերածնունդը նախանշում է Բնության Նոր Կյանքը՝ Նոր Տարին…

Իսկ կրակի վրայով թռչելը նաեւ վերածնված գարուն մտնելն է նախանշում, ինչպեսեւ՝ Վահագն Աստծո հետ Վիշապի արձակած կրակների դեմ մարտնչելը՝ Վահագնին Երկնային Արէգակի արտացոլանք Երկրային Կրակով աջակցելը… Այդ օրը նոր ամուսնական զույգերը, նաեւ հղի կանայք կրակի դեզի վրայով թռչելիս Մայր Անահիտին են դիմում՝ գալիք Զատիկի տոնին բազմազավակ ընտանիք եւ բարի ազատում ստանալու ակնկալությամբ:

Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

- Տիեզերքի մոդելավորման համակարգ են ստեղծել

Եվրոպացի աստղագետների միջազգային անձնակազմը մշակել Է Տիեզերքի համակարգչային մոդելավորման եզակի գործընթաց՝ EAGLE simulation (Evolution and Assembly of GaLaxies and their Environments), որը թույլ Է տալիս ուսումնասիրել գալակտիկաների զարգացումը հազարավոր վիրտուալ բարձրդետալային օբյեկտների միջոցով. մոդելավորման նոր համակարգի մասին պատմող հոդվածը հրապարակվել է:

Մասշտաբային մոդելն ստեղծելու համար գիտնականներին պահանջվել Է մի քանի ամիս եւ Մեծ Բրիտանիայի ու Ֆրանսիայի համակարգչային կարողությունների օգտագործումը:

«Համակարգչի ստեղծած Տիեզերքն այնպիսին Է, ինչպիսին եւ իրական Տիեզերքն Է:

Ամենուրեք կան գալակտիկաներ՝ բոլոր ձեւերի, չափերի եւ գույնի, նման այն գալակտիկաներին, որ ես դիտարկել եմ մեծ աստղադիտակների միջոցով:

Դա անհավատալի Է: EAGLE-ի Տիեզերքում ես նույնիսկ կարող եմ սեղմել կոճակը, որպեսզի ժամանակը հետ շրջեմ»,- ասում Է աշխատանքի համահեղինակ գիտնական Ռիչարդ Բաուերը Դարեմի համալսարանից:

EAGLE-ի համակարգի շնորհիվ աստղաֆիզիկոսներն այժմ կարող են մանրամասնորեն ուսումնասիրել առաձին գալակտիկաների Էվոլյուցիան եւ հասկանալ, թե ինչպես Է ընդլայնվել մեր Տիեզերքն ամբողջ 14 միլիարդ տարիների ընթացքում:

Հոդվածին դեմ արձագանքներ դեռ չեն եղել գիտական աշխարհից:

Գոհար Վանեսյան

«Լուսանցք» թիվ 4 (350), 2015թ.

Կարդացեք «Լուսանցք»-ի PDF տարբերակները www.hayary.org-ի «Մամուլ» բաժնում

Այս գրառումը հրապարակվել է Արվեստ, Հոդվածներ խորագրում։ Էջանշեք մշտական հղումը։