Խորագրերի պահոցը. Նյութեր

Յոթնագրյանքների առեղծվածը

http://andin.am/2017/05/31/%D5%B5%D5%B8%D5%A9%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A1%D5%BC%D5%A5%D5%B2%D5%AE%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%A8/?fbclid=IwAR0Q1DCfnLDtRdTcSTbuGc55kjU2CsGi9mNIXTFVX8WgdSEi3PM8-RW6Tnk#.XRhL3jz_mOV.facebook

Յոթնագրյանքների» մասին մամուլում եւ ամսագրերում հրապարակումներ եղել են 20-րդ դարի 80-ական թթ. եւ ավելի ծավալուն ներկայացվել Մատենադարանի կողմից հրատարակված Դավիթ Անհաղթին նվիրված ժողովածուում: Եղել են նաեւ այլ հրապարակումներ:

«Յոթնագրյանքների» առեղծվածով զբաղվել է նաեւ երջանկահիշատակ պրոֆեսոր Պողոս Պողոսյանը:

Կարծում ենք` մեր ընթերցողներին կհետաքրքրի պրոֆեսորի այս աշխատանքը: Հույս ունենք, որ կծավալվի բանավեճ: Մենք պատրաստ ենք տպագրել նաեւ այլ տեսակետներ:

Անդին

Վաղ ժամանակներից մեզ են հասել մի խումբ ձեռագրեր, որոնք նույն բովանդակությունն ունեն, սակայն ոչ մեկը մյուսի ճիշտ պատճենը չէ, նույն նյութը պարունակելով հանդերձ հանդես են գալիս տարբեր անուններով («Յօթնագրեանք», «Վեցհազարեակ», «Քերականութիւն», «Վարժողական ուսմունք» եւ այլն), միեւնույն բանը լինելով` վերագրվում են տարբեր հեղինակների (Դավիթ Անհաղթ, Անանիա Շիրակացի, Սահակ Պարթեւ, Մեսրոպ Մաշտոց, Հոմորիոս, Փիլիկոս եւ ուրիշներ): Այս ձեռագրերը, որ վաղուց ի վեր գոյություն ունեն մեզանում, ցրվել-տարածվել են աշխարհով մեկ:

Ձեռագրերի մի մասը Մաշտոցի անվան Մատենադարանում է, մի մասը` Վենետիկի ու Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության մատենադարաններում, Անգլիայի Բրիտանական թանգարանում, Երուսաղեմում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում եւ սփյուռքի հայության անձնական գրապահոցներում: Չնայած իրենց հնությանն ու տարածվածությանը` այս ձեռագրերը, որ հարմարության համար դրանցից մեկի անունով կոչում ենք «Յոթնագրեանք», հայագիտության մեջ առայսօր պատշաճ ուշադրության չեն արժանացել: Ուսումնասիրողներն էլ հակասական կարծիքներ են արտահայտել թե՛ բովանդակության, թե՛ գրվելու ժամանակի և թե՛ նրա հեղինակի մասին: Հիմնականում այն կարծիքն է արտահայտվել, թե իբրև դրանք անմիտ հմայությունների ու կախարդությունների ժողովածուններ են: Եղել են և կան մտածողներ էլ, որոնք, նկատի ունենալով այս ձեռագրերում եղած որոշ աղյուսակներ, կարծում են, թե դրանք պարզապես բազմապատկման ու բաժանման աղյուսակներ են և ուրիշ ոչինչ: Քանի որ հիշյալ ձեռագրերից հնագույնը 13-րդ դարի գրչագիր է, սա որոշ գիտնականների առիթ է տվել կարծելու, թե «Յոթնագրյանքը» 13-րդ դարի մի հեղինակի` Վարդանի շարադրանքն է, ոմանք էլ այն համարել են 7-րդ դարի մեծ գիտնական Անանիա Շիրակացունը: «Յոթնագրյանքների» մասին առաջին տեղեկությունը մեզ հասել է 7-րդ դարից:

Հենց նրանց մեջ է պահպանվել Շիրակացու «Վասն որպիսութեան կենաց իւրոց» վերնագրով ինքնակենսագրականը, որի մեջ միջնադարի մեծ գիտնականը պատմում է հետևյալը: Գիտություններ սովորելու նպատակով նա գնացել է Տրապիզոն, աշակերտել Տյուքիկոս անունով մի հույն գիտնականի, ութ տարի մնալով նրա մոտ` սովորել է «համարողության» արվեստը, «տեղեկացել հայտնի և գաղտնի» այլ գիտությունների: Այնուհետև նա գրում է. «Եվ արդ` ես տրուպս Հայաստանեաց ունայ ի նմանէ զհզաւր զարուեստս զայս, որ թագաւորաց է ցանկալի և բերի յաշխարս մեր»: Այս հզոր արվեստը, որ «Վեցհազարյակն» է (Շիրակացին «Յոթնագրյանք» ձևը չի գործածում), Շիրակացու բնութագրությամբ «գանձ է` ծածկեալ յերկիրս Հայոց և ակն թագուցեալ ի տանն Թորքոմա, զի մայր է ամենայն իմաստութեան. այս է և թւոց աղբիւր ամենայն արհեստից հանդերձ ամենայն բաժանմամբ»:

Ուսումնասիրողները միանգամայն անուշադրության են մատնել Շիրակացու այս շատ կարևոր արտահայտությունը. այս ինչ գանձով է ծածկված հայոց աշխարհը, այս ինչ արվեստ է, որ «տեսին ամենայն ճարտարքն յունաց ի մերում նահանգիս և զարմացան»: Հույն գիտնականներին չէր կարող զարմացնել մաթեմատիկան, քանի որ այն շատ զարգացած էր ինչպես Հունաստանում, այնպես էլ Եգիպտոսում, Հնդկաստանում ու Հռոմում: Իսկ թե ինչու հույն գիտնականները զարմացան, այս հարցի պատասխանը ևս տալիս է ինքը` Շիրակացին: Նա գրում է. «Եվ թե ոք իմանայ զսա, նա գիտէ, թէ ինչ իմաստք են ի սմա ծածկեալ, և թէ չէ ոք մտեալ ի սա, չի կարէ իմանալ կամ գրով բովանդակն լսել, թէ զինչ առնե, զի ամենայն մի գիր ԺԲՌ ճառս խաւսի»:

Այս հակասական և թյուր կարծիքները բխում են նրանից, որ նախ` «Յոթնագրյանքները» հանգամանալից քննության չեն ենթարկվել, և այնուհետև` հետազոտողները դրանք քննել են իբրև սովորական շարադրանքներ, փորձել են դրանք կարդալ մյուս ձեռագիր գրքերի նման, մինչդեռ այդ անհնար բան էր, որովհետև «Յոթնագրյանքները» սովորական ձեռագրեր չեն և սովորական շարադրանք էլ չունեն:

Վերն ասվածից հասկանալի է, որ «Յոթնագրյանքն»  իր մեջ թաքցնում է գաղտնիքներ, որոնք բոլորին չեն մատչելի, և միայն այս արվեստին տիրապետողը կարող է իմանալ, թե ինչ է գրված, մանավանդ որ հայերենի այբուբենի յուրաքանչյուր գիրը կարող է 12000 բան պատմել:

Կարծում ենք, որ հիմք չունենք վեցհազարյակի արվեստը Շիրակացու, առավել ևս նրանից ուշ շրջանում ապրած որևէ գործչի ստեղծագործություն համարել: Շիրակացին ինքն է հաստատում, որ այս արվեստը սովորել է իր ուսուցիչ Տյուքիկոսից, որ վեցհազարյակը գրված է գաղտնի և իր մեջ պարունակում է անբավ գիտելիքներ, այդ պատճառով էլ նա դրան տալիս է շատ բարձր գնահատական:

Այժմ հարց է ծագում, թե ինչ առնչություն ուներ հույն գիտնական Տյուքիկոսը հայոց վեցհազարյակի հետ: Ըստ Շիրակացու վկայության` Տյուքիկոսը երիտասարդ հասակում իբրև զինվոր եղել է Հայաստանում, վիրավորվել, մնացել է Հայաստանում, այստեղ կրթություն ստացել և ապա գնացել բնակություն հաստատել Տրապիզոնում: Նա մայրենի լեզվի պես տիրապետել է հայերենին: Տյուքիկոսը վեցհազարյակն էլ սովորել է Հայաստանում և սովորեցրել Շիրակացուն: Վերջինս իր կենսագրականում ցավով է նշում, որ հայրենիք վերադառնալուց հետո չունեցավ մի այնպիսի աշակերտ, որին արժանի համարեր այդ արվեստը սովորեցնել: Այս փաստերը հաստատում են, որ վեցհազարյակը գոյություն է ունեցել Շիրակացուց էլ առաջ: Հնարավոր է նաև, որ Շիրակացին այս արվեստի մեջ ներդրում ունի, սակայն ոչ մի փաստ չունենք այս մասին: «Յոթնագրյանքների» ընձեռած փաստերը մեզ տանում են ավելի վաղ ժամանակներ: Հենց  «Յոթնագրյանք» անունը, ինչպես այդ ձեռագրերն են վկայում, կապված է մի շատ կարևոր մշակութային իրադարձության հետ, այդ Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից հայերենի յոթ ձայնավոր գրերի ստեղծումն է, որին շատ մեծ տեղ է հատկացվում այս ձեռագրերում: Ըստ «Յոթնագրյանքների»` Մեսրոպ Մաշտոցը հնարել է միայն յոթ գիր` ի, ե, ը, ա, ո, ւ, է, որով կատարել է իսկական մշակութային հեղաշրջում առաջ բերող անգնահատելի մի գործ: «Յոթնագրյանք» բառը հենց այս ձայնավոր գրերն են ակնարկում, հետևաբար, «Յոթնագրյանքը» չէր կարող 405 թվականից առաջ ստեղծված լինել: Այս նշանակում է, որ «Յոթնագրյանքը» կարող էր ձևավորվել 7-րդ դարից առաջ և 5-րդ դարի սկզբից հետո: Սա զուգադիպում է Դավիթ Անհաղթի ապրած ժամանակներին: Մեր կարծիքով` կասկածի տեղիք չի տալիս «Յոթնագրյանքի» վերագրումը Դավիթ Անհաղթին: Սակայն ոչ մի ձեռագրում չի ասված, թե արվեստն ստեղծել է մեծ փիլիսոփան, այլ միայն ասվում է, որ նա «զուգել է», այսինքն` հարմարեցրել, գուցե և կարգավորել է, համակարգել է կամ կարգի է բերել: Այս մեզ այն միտքն է հուշում, որ Դավիթ Անհաղթը վեցհազարյակի արվեստը կարող էր բերած լինել Ալեքսանդրիայից, ուր նա գնացել էր ուսումնառության, և ապա հարմարեցրել է հայոց այբուբենին: Սակայն կա մի փաստ, որ այս վարկածը դարձնում է անհավանական: «Յոթնագրյանքում» խոսք կա այն մասին, որ այս արվեստին վաղ ժամանակներում ծանոթ են եղել բաբելացիք (քաղդեացիք), որոնց լեզվով այն կոչվել է քեսիրպաստ (կամ քեսպիփաստ), հույները, որոնց լեզվով կոչվել է օխլաթա (կամ օխլաթաթ), եգիպտացիք, որոնք կոչել են գեգխի շխրիֆ (կամ վեվխի շերիֆ) և հռոմեացիք, որոնց լեզվով թե ինչ է կոչվել, մեր մատենագրությունը չի հիշատակում: Ուրեմն վեցհազարյակը իբրև հերմետիկ (գաղտնի) արվեստ գոյություն է ունեցել Հին աշխարհի առաջավոր մշակույթ ունեցող մի քանի երկրներում, սակայն մեր յոթնագրյանքների ձևավորման ժամանակներում, ինչպես այդ վկայում են մեր ձեռագրերը, մոռացության էին տրված: Ավելի հավանական ենք համարում այն, որ Դավիթ Անհաղթը վեցհազարյակի արվեստը սովորել է Հայաստանի քրմերի ժառանգներից, որոնք քրիստոնեության մուտքից և հեթանոսության կործանումից հետո դեռևս ծածուկ պահում էին իրենց գաղտնի արվեստն ու գիտությունները: Չի բացառվում նաև, որ նա այդ արվեստը ժառանգեր իր նախնիներից: Եվ սա շատ տրամաբանական է: Լինելով իր ժամանակի մեծագույն մտածողը, Աթենքում անհաղթ ճանաչված փիլիսոփա, նա պետք է որ անուշադրության չթողներ Հայաստանի հին գիտություններն ու արվեստները, և միանգամայն բնական է, որ նա դրանք հարմարեցներ նոր` քրիստոնեական կրոնի ըմբռնումներին:

Ուրեմն` «Յոթնագրյանքը» նույն «Վեցհազարյակի» արվեստն է` կրկին կյանքի կոչված Դավիթ Անհաղթի կողմից և հարմարեցված հայոց այբուբենին:

Իսկ ի՞նչ է վեցհազարյակը: Հին բաբելացիների ու եգիպտացիների ըմբռնումով` աշխարհը զարգանում է վեց հազար տարվա շրջաններով: Յուրաքանչյուր 6000 տարին կազմում է մարդկության մեկ հասակ, ըստ որում` մարդկությունն էլ պետք է ապրի 6 հասակ, այսինքն` 36000 տարի` աշխարհաշինությունից հետո: Վեցհազարյակը հիմնված է թվերի 60-ական համակարգի վրա, որ ժամանակը հաշվելու համակարգ է եղել անցյալում (հայերենում ունեցել ենք ժամանակ ցույց տվող փոխառյալ սոս բառը, որ նշանակում է 60 տարվա շրջան, ներ բառը, որ նշանակում է 600 տարվա շրջան և շար բառը, որ նշանակում 3600 տարվա ժամանակաշրջան), այժմ էլ ժամանակը հաշվում ենք 60-ական համակարգով:

Երկնային մարմինների ու բնության երևույթների երկարատև դիտողությունների և ուսումնասիրության հետևանքով այդ հին ժողովուրդների գիտությունները բացահայտել էին տիեզերական մարմինների շարժման ու աշխարհի զարգացման բազմաթիվ օրինաչափություններ և հանգել աշխարհի զարգացման պարբերականության գաղափարին: Այս հիման վրա էլ նրանք ստեղծել էին աղյուսակներ, որոնց օգնությամբ կարելի էր ոչ միայն հաշվել ժամանակը, ճիշտ կռահել արևի և լուսնի խավարումները, այլև անել զանազան գուշակություններ: Հայտնի է, որ եգիպտական քրմերը գիտեին խոսքով մարդկանց թովելու, կախարդելու, նրանց կամքը լիովին իրենց ենթարկելու տեխնիկան, տիրապետում էին այսպիսի հմայություններով հոգեկան որոշ հիվանդություններ բուժելու արվեստին: Ահա այս կարգի գիտելիքները կազմում են վեցհազարյակի այն բաժինը, որ «Յոթնագրյանքում» կոչվում է քննիկոն: Վեցհազարյակի մեջ առանձին բաժիններ են հատկացված ժամանակի գիտություններին և արվեստներին վերաբերող գիտելիքներին, որոնք հին աշխարհի մարդկանց մշակույթի նվաճումներ են: Ահա այս գիտելիքներն են, որ Դավիթ Անհաղթը հարմարեցրել է հայոց այբուբենին և կոչել «Յոթնագրյանք»:

«Յոթնագրյանքն» ունի տարօրինակ շարադրանք: Որոշ գիտելիքներ տրված են ուղղակիորեն և հասկանալի են բոլորին, որոշ գիտելիքների շուրջը կան միայն ակնարկներ. դրանք կարելի է կռահել, հասկանալ, սակայն հիմնական ինֆորմացիան անհասկանալի է և կարոտ է վերծանման: «Յոթնագրյանքն» իր մեջ թաքցնում է բազմաթիվ ինֆորմացիաներ ոչ միայն ամենավաղ ժամանակների անցուդարձերի, այլև մեր մշակույթի պատմության մի շարք առեղծվածների մասին: Մի հոդվածում հնարավոր չէ ամեն ինչի մասին խոսել, այդ պատճառով էլ մենք այստեղ կանդրադառնանք դրանցից միայն մի երկուսին:

«Յոթնագրյանքը» բացահայտորեն է խոսում Մաշտոցի կողմից հայոց այբուբենի մեջ միայն յոթ ձայնավոր գիր ավելացնելու մասին: Հայագիտության համար շատ կարևոր պրոբլեմ է` Մեսրոպ Մաշտոցը լրացրել է դանիելյան այբուբենը նոր գրերով, թե դեն է նետել դրանք և ստեղծել նոր այբուբեն:

«Յոթնագրյանքը» հնագույն այն վկայություններից է, որը հաստատում է հայագիտության մեջ եղած ու մերժված այն տեսակետը, ըստ որի Մաշտոցն ստեղծել է միայն յոթ գիր` Ի, Ե, Ը, Ա, Ո, Ւ, Է: Ոմանց կարող է թվալ, թե սրանով նսեմանում է Մաշտոցի դերը մեր դպրության ստեղծման պատմության մեջ: Մինչդեռ ճիշտ հակառակն է: «Յոթնագրյանքի» մի շարք տվյալներ մեզ բերում են այն համոզմանը, որ Մաշտոցի արածը հանճարեղ գյուտ էր, գիտական սխրանք: Աստվածաշնչի և այլ գրքերի թարգմանությունները, հայերեն դպրություն ստեղծելը դեռևս այն բոլորը չէին, որ բավարարեին մեծ լուսավորչին: Հայոց եկեղեցիներում քարոզները, աղոթքները պետք է ասվեին, և Սուրբ գիրքն ու մյուս գրքերն ու գրությունները կարդացվեին հատուկ հնչերանգով ու հատուկ առոգանությամբ: «Յոթնագրյանքի» տվյալները հաստատում են, որ Մեսրոպ Մաշտոցն է մեր այբուբենի տառերին թվային արժեքներ սահմանողը: Դարձնելով մեր տառերի քանակը 36` նա դրանք բաժանել է չորս խմբի` միավորների, տասնավորների, հարյուրավորների և հազարավորների ու ստեղծել թվագրության մի կատարյալ համակարգ, որը վեր է ամեն մի գովեստից: Սա տասնավորական համակարգ է` առանց զերոյի գաղափարի, թվագրության այնպիսի մի համակարգ, որի կատարելությունը չունեին նույնիսկ ժամանակի ամենազարգացած ժողովուրդները` հույներն ու հռոմեացիք:

Ա-1 Ժ-10 Ճ-100 Ռ -1000

Բ-2 Ի-20 Մ-200 Ս -2000

Գ-3 Լ-30 Յ-300 Վ -3000

Դ-4 Խ-40 Ն-400 Տ -4000

Ե-5 Ծ-50 Շ-500 Ր -5000

Զ-6 Կ-60 Ո-600 Ց -6000

Է-7 Հ-70 Չ-700 Ւ -7000

Ը-8 Ձ-80 Պ-800 Փ -8000

թ-9 Ղ-90 Ջ-900 Ք -9000

Վերցնելով մեր այբուբենի այս դասավորությունը` Դավիթ Անհաղթը սրան է հարմարեցրել վեցհազարյակի գիտելիքները: Այբուբենի այս դասավորության մեջ դրված են բազմաթիվ ինֆորմացիաներ, որոնցից մի քանիսն ենք միայն հասկացել: Ահա դրանցից մի երկու կարևորները.

1.Մեր այբուբենը բաժանված է չորս սյունակի: Առաջին սյունակն սկսվում է Ա տառով և վերջանում մյուս շարքի Ժ տառով: Այս շարքը կոչվում է արարչական: Երկրորդ շարքը սկսվում է Ի տառով (Ժ-ն արարչականի կազմում է), շարքն էլ կոչվում է իմաստասիրական, երրորդ շարքն սկսվում է Ճ տառով, շարքն էլ կոչվում է ճարտասանական, իսկ վերջին շարքը Ռ տառով է սկսվում, և շարքն էլ կոչվում է ռաբբիական (հրեերեն ռաբբի նշանակում է ուսուցիչ, վարդապետ): Այս շարքերից յուրաքանչյուրը կազմում է մեկ «տաճար», և սրանք «փակված են յոթ փականքով, որոնց բանալիները յոթ ձայնավորներն են»: Այս նշանակում է, որ բոլոր գիտությունները ըստ իրենց կարևորության և ըստ այլ առանձնահատկությունների բաշխված են այս չորս «տաճարների» վրա: Առաջին տաճարի գիտություններն են պատմությունը, գրականությունը, քերթողությունը, գուսանական արվեստը և քերականությունը: Գիտությունների ստորակարգության մեջ սրանք կազմում են ստորին մակարդակը: Երկրորդ տաճարի գիտությունն է իմաստասիրությունը, որի համար դուռ (այսինքն մուտք` նախագիտելիք) են առաջին տաճարի գիտությունները: Երրորդ տաճարի գիտություն է ճարտասանությունը, որի համար դուռ են նախորդները: Չորրորդ տաճարը կազմում են ռաբբիական գիտությունները` քննիկոնը (աստղաբաշխությունը, տոմարագիտությունը, երկրաչափությունը, համարողությունը և երաժշտությունը) և բնաբանությունը (գիտելիքներ նյութերի հատկությունների, բուսական և կենդանական աշխարհների և մարդու մասին, բժշկությունը): Մեկից տասը (Ա-Ժ) թվերը, ի տարբերություն մյուս թվերի, կոչվում են արարչական: Ըստ քաղդեացիների և եգիպտացիների պատկերացման` ամբողջ տիեզերքի բաղկացության հիմքը այս տասը թվերն են: Ցույց տալու համար, թե թիվն ինչպես կարող է դառնալ աշխարհի բաղկացության հիմք, բերենք միայն մեկ օրինակ: Արարչական թվերի մեջ առանձնահատուկ թիվ է համարվում 7-ը: Այն կոչվում է կույս թիվ (կամ հերմես), որովհետև 1-10 թվերի մեջ միայն 7-ն է, որ ոչ որևէ այլ թվի արտադրյալ է և ոչ էլ բազմապատկելի: Այս պատկերացմամբ` 7-ը կենդանի օրգանիզմների զարգացման սկիզբն է` հավի սաղմը հասունանում է 21 (3.7) օրում, բադինը` 4.7օրում, ջայլամինը` 7.7 օրում, կատվինը` 8.7 օրում, առյուծինը` 14.7 օրում, ոչխարինը` 21.7 օրում, մարդունը` 40.7 օրում և այլն: Երեխան 7 ամսականում ատամ է հանում, իսկ 7 տարեկանում սկսում է փոխել, 2.7 տարեկանում սկսվում է սեռական հասունացման շրջանը, և ընդհանրապես 7 տարվա ցիկլերով էլ զարգանում է մարդու օրգանիզմը (7 տարին մեկ վերանորոգվում են մարմնի բջիջները, փոխվում է արյունը և այլն): Յոթնականության սկզբունքը կա նաև անկենդան բնության մեջ` արևն իր մեծ շրջանը կատարում է 532 տարվա ընթացքում (ՇԲԼ), որը հավասար է 76.7 տարվա, օրացույցը կրկնվում է 28 տարին մեկ (4.7 տարի), ծիածանն ունի 7 հիմնական գույն (լույսի սպեկտրն ընդհանրապես), ձայնաշարը (օկտավան) ունի յոթ ամբողջ ձայն և այլն: Աշխարհի «յոթնականության» սկզբունքը տեսնում ենք նաև հին կրոնների սուրբ գրքերում և հավատալիքներում (աշխարհաշինության վեց օրեր և յոթերորդ` հանգստյան օր, որից էլ շաբաթվա յոթ օրերը և այլն): Այս ձևով էլ զանազան խորհուրդներ ունեն արարչական թվերի մեջ մտնող մյուս թվերը:

777.143=111111= ՃԺԱՌՃԺԱ, 777.286=222222= ՄԻԲՌՄԻԲ, 777.429=333333= ՅԼԳՌՅԼԳ, 777.572=444444=ՆԽԴՌՆԽԴ, 777.715=555555= ՇԾԵՌՇԾԵ, 777.858=666666=ՈԿԶՌՈԿԶ, 777.1001=777777=ՉՀԷՌՉՀԷ, 777.1144=888888=ՊՁԸՌՊՁԸ, 777.1287=999999=ՋՂԹՌՋՂԹ:

Ահա 777 թվի խորհուրդներից մեկը, որ կարողացել ենք բացատրել: Այս թիվը բազմապատկելով 143-ով, սրա կրկնակիով, եռակիով (մինչև 9 անգամ), տալիս է այնպիսի թվեր, որոնք կազմված են վեց հատ մեկով, վեց հատ երկուսով, վեց հատ երեքով … մինչև վեց հատ ինն, և սա այլ բան չէ, քան մեր այբուբենը` վերջից դեպի սկիզբ, Ա-ից մինչև Ռ տառը.

Այբուբենի այս չորս շարքերն ունեն մի այլ խորհուրդ ևս: Առաջին սյունակի գրերը կոչվում են հրային, երկրորդ շարքի գրերը` հողմային, երրորդ շարքինը` ջրային և վերջին շարքինը` հողային: Վաղ ժամանակների այն պատկերացումը, թե աշխարհը բաղկացած է չորս տարրերից (հուր, հողմ կամ օդ, ջուր և հող) կազմում էր գիտությունների հիմքը: Նույնիսկ ուշ միջնադարում հայ մեծ բժշկապետ Ամիրդովլաթ Ամասիացին, որն ուսումնասիրել է Փոքր Ասիայի հերմետիկ գրականությունը, իր բժշկական գիտելիքների հիմքում դնում էր չորս տարրերի գաղափարը: Բավական է, որ խախտվի տաքության (հուր), հովության (հողմ), գիջության (ջուր) և չորության (հող) համամասնությունը կենդանի օրգանիզմում, որպեսզի մարդն հիվանդանա: Ըստ նրա` բուժումն էլ ի վերջո այլ բան չէ, քան այդ չորս տարրերի համամասնության վերականգնումը: Բայց սա ոչ միայն բժշկության մեջ է, այլև ամեն ինչի մեջ: Ըստ հների` աշխարհում մի բան մյուսից տարբերվում է նրանով, որ տարբեր համամասնություններով են պարունակում այդ չորս տարրերը:

3.Ձեռագրերում բերվում են աղյուսակներ: Դրանք տարբեր են և տարբեր նպատակների են ծառայում: Որոշ աղյուսակների իմաստները մեզ մնացին անհայտ:

4.Արարչական տասը գրերին հարմարեցված են բազմազան գիտելիքներ, որոնք կազմում են չորս շերտ. չորրորդ շերտը ճարտասանական գիտելիքներն են, առաջին շերտը` Հին ու Նոր կտակարանների գիտելիքները և այլն:

5.Հայոց այբուբենի վերոհիշյալ դասավորության մեջ կան և այլ ինֆորմացիաներ, որոնց վերծանումը կարող էր լույս սփռել հայագիտական որոշ կնճռոտ հարցերի վրա: Այսպես, առ այսօր վերծանված չեն հայոց երաժշտական խազերը, որոնց մասին այստեղ կան գիտելիքներ, բայց դարձյալ ասված գաղտնի ձևով: Հայագիտության համար մինչև այժմ չլուծված հարց էր այն, թե Մեսրոպ Մաշտոցն ինչ հիմունքով է դասավորել մեր այբուբենի տառերը, և ընդհանրապես մինչև այժմ գիտությանը հայտնի չէ մի այբուբեն, որի դասավորությունը որևէ պատճառաբանվածություն ունենար:

Որևէ իմաստ չեն արտահայտում նաև այբուբենի տառանուները: Գիտությանը հայտնի է մի այբուբեն միայն, և այդ հրեերենն է, որի տառերի անվանումները բովանդակավորված են (այն էլ ոչ բոլորը), այսինքն` տառանուններն ունեն նշանակություններ: Բոլոր այն լեզուները, որոնց այբուբենի հիմքը սեմականն է, օրինակ` հունականը, որից էլ եվրոպական լեզուների այբուբենները, մասամբ նաև հայերենը և ապա վրացերենը, վերցրել են նաև համապատասխան տառերի անունները: Սակայն եթե հրեերենում և սեմական այլ լեզուներում ինչ-ինչ չափով դրանք իմաստ ունեն, ապա մյուս լեզուներում իմաստից զուրկ են (օրինակ` հայերենում ոչինչ չեն նշանակում այբ, բեն, գիմ, դա, եչ և այլն): Գիտնակաները գտնում են, որ սեմական գրերի ծագումը (այդ թվում և հրեերենի) կապված է տառանունների արտահայտած գաղափարների պատկերների հետ: Այսպես, շին տառի սկզբնական ձևը նման է ատամնաշարի, վավ-ինը`մանգաղի, էյին-ինը` աչքի, բեթ-ինը` տան և այլն: Արդյոք հայերենի այբուբենն ունի՞ որևէ իմաստավորում, թե՞ ոչ: Հայ մշակույթի պատմության մեջ այսպիսի ակնարկ անգամ չկա: Կորյունից և Փարպեցուց հայտնի է, որ մեր այբուբենի տառերը «կարգել», այսինքն` դասավորել է Մեսրոպ Մաշտոցը, սակայն միայն այսքանը և ուրիշ ոչինչ: Հ.Աճառյանը իր «Հայոց գրերը» ծավալուն աշխատության մեջ անդրադառնալով այս հարցին` ցույց է տալիս, որ Մաշտոցը հայերենի այբուբենի տառերը դասավորել է հունարենի կարգի համաձայն, դեն է նետել հունարենի երեք տառերը, որ հայերենում չկան (փս, քս և օմեգա), և մյուս տառերը, որ հունարենում բացակայում են, տեղավորել է մյուսների արանքում:

Թե ինչու Մեսրոպ Մաշտոցը Ը, Ժ, Լ, Խ, Ծ, Հ, Ձ, Ճ, Յ, Շ, Չ, Ջ, Վ, Ր, Ց տառերը ոչ թե հավելել է հունական այբուբենին, այլ ցրել` տեղավորել է հունարենում եղած տառերի արանքում, և ինչու այս և ոչ մի ուրիշ կարգով, ոչ ոք այս հարցին պատասխան տալ չի կարող: Եվ սա հայագիտության համար անլուծելի առեղծված էր: Սակայն այդ առեղծվածի լուծումը մեզ տալիս է «Յոթնագրյանքը»: «Յոթնագրյանքում» եղած մի քանի արտահայտություններ, ի շարս շատ այլ արտահայտությունների, սկզբից ևեթ մեզ անհասկանալի էին: Այսպես, օրինակ, մի տեղ գրվում է, որ այբ-ը թագավոր է, մի այլ տեղ այբ-ը երրորդություն է, մի ուրիշ տեղ «այբ-ն անունէ անեղին, եռահիւսակ, միաշարակն» (տես ձեռ. 6962, թ. 7աբ): Ի՞նչ է նշանակում այս: Կա հունական մի դարձվածք` ալֆայից մինչև օմեգա, որ նշանակում է սկզբից մինչև վերջ, և հունական այբուբենն սկսվում է ալֆայով և վերջանում օմեգայով: Բայց այս դարձվածքը գալիս է Աստվածաշնչից: Հովհաննու հայտնության մեջ Աստծու անունից ասվում է` «ես եմ այբ և ես եմ քե»: Այս արտահայտությունը պետք է համապատասխաներ հայերենի այբուբենի առաջին և վերջին տառերի տեղադրությանը: Քանի որ հայերենում չկան հունարենի վերջին երկու տառերը և, բնականաբար, մեր այբուբենից դուրս են մնում, ապա մեր այբուբենի վերջում մնում է հունարեն X-ի համապատասխան Ք տառը, որ հունարեն X-ի ձևափոխությունն է (X-Ք): Այբուբենի առաջին տառը Ա-ն է, որ «երրորդություն» է,«անունն է անեղին», այսինքն` Աստծու անունն է: Այս բանը մենք տեսանք նաև վերևում, երբ խոսում էինք արարչական թվերի և տառերի մասին. մեր այբուբենի առաջին տասը տառերը կոչվում են արարչական, սկսվում են Ա տառով, որը խորհրդանշում է Աստծուն: Ա-ն մեկ է նշանակում, ամեն ինչի սկիզբն է, եռահյուսակ է և միաշարակն (նկատի է առնվում փոքրատառ ա-ն), ուստի խորհրդանշում է հայր, հոգի, աստված եռամիասնությունը: Այս մութ ակնարկներն ըմբռնելուց հետո նոր միայն հասկանալի է դառնում «ես եմ այբ և ես եմ քե» արտահայտությունը, քանի որ հայերենի այբուբենի առաջին տառը նշանակում է արարիչ, իսկ վերջին տառը` Քրիստոս: Տառերի կարգի մեջ որևէ փոփոխություն չմտցնելով հանդերձ Մեսրոպ Մաշտոցը գիտակցաբար, կարելի է ասել` հանճարեղորեն, իմաստավորել է մեր այբուբենի տառերը իմաստալից բառերով: «Յոթնագրյանքի» մի ձեռագրում կարդում ենք. «եւ տար է երրորդին… այն է անուն որդւոյ աստուծոյ»: Այբուբենի մեջ Է-ն ուրեմն նույնպես աստծու անունն է, այսինքն` Էություն: Առանց յոթնագրյանքների էլ վաղուց ի վեր Է ասելով հասկացվել է Աստված: Է-ն մեր այբուբենի յոթերորդ տառն է, յոթ թիվը և խորհրդանշում է աստվածային էություն: Հայոց գաղափարագրերում որոշ տառեր ունեցել են իրենց նշանակությունները: Այսպես, օրինակ, Ժ-ն նշանակել է ժամանակ, Զ-ն` զորավոր, Շ-ն` շնորհ, Փ-ն` փառք, Ձ-ն` ձայն և այլն: Վերը բերված աղյուսակում հազարավորների շարքն սկսվում է Ռ տառով, իսկ այսպես կոչված «տաճարը» կոչվում է ռաբբիական, ուրեմն Ռ-ն ռաբբի բառն է խորհրդանշում: Մեսրոպ Մաշտոցը միանգամայն մտածված ձևով է Յ-ն դրել Ն-ից առաջ և այս երկուսն էլ դրել հարյուրավորների շարքի 3-րդ և 4-րդ տեղերում` այդ երկուսով արտահայտելով մեկ անուն` Յիսուս Նազովրեցի, և մեկ թիվ` 700 (300+400), որը լիովին համապատասխանում է յոթնականության կանոնին: Տեղադրելով հիշյալ բառերը այբուբենի մեջ` համապատասխան տառերի տեղերում, իսկ բաց մնացածները լրացնելով այսպես կոչված տառերի պատճենների մեջ տրված բառերով, ստացանք ակրոհնչական սկզբունքով կազմված մի այբուբեն, որը միաժամանակ աղոթք է` նվիրված Աստծուն.

Արարիչ           Ժամանակաց     Ճեմարան      Ռաբբի

Բովանդակ           Իրաց                Մտաց             Սրբոց

Գոյութեանց      Լուսոյ                Յիսուս            Վկայարան

Դատաւոր         Խաւարի            Նազովրեցի         Տեր

Երկնից                Ծովու                 Շնորհ                 մեՐ

Զօրաւոր        Կենսականաց      Ոգեշունչ         Ցանկալի

Էութիւն            Համայնից           Չարեաց               ոՒ

Ըստհուն             Ձայն                   Պատաղիչ         Փառք

Թագաւոր      Ղօղանջանաց       Ջանադիր       Քրիստոսիդ

Ակրոհնչական (աքրոստիքոսի ձևով կազմված) սկզբունքը խախտվում է միայն երկու դեպքում. Ր-ով հայերեն բառ չլինելու պատճառով առնված է մեր բառը, որի վերջում է Ր-ն, և Ւ-ն` դարձյալ նույն պատճառով ոՒ բառի, գուցե և ԵՒ բառի, վերջում է: Այստեղ զարմանալիորեն պահպանված է յոթնականության սկզբունքը նաև Աստծուն տրված անուններում` արարիչ, դատավոր երկնից, զօրավոր Էութիւն, թագավոր ժամանակաց, լուսոյ, խավարի, ծովուց, կենսականաց, համայնից, Յիսուս Նազովրեցի, տեր, Քրիստոս, մի բան, որ անցյալի կրոնական գրականության մեջ ընդունված կանոն էր (մենք պատահական չենք համարում, որ, օրինակ, Կորյունի «Վարք Մաշտոցի» աշխատության մեջ աստված, Հիսուս, Քրիստոս և տեր բառերը գործածված են 49 անգամ (=7.7):

Ճի՞շտ են մեր կռահումները: Կարծում ենք` այո, որովհետև անհնար է հավատալ, թե 36 բառից բաղկացած մի փոքրիկ խոսքում հնարավոր են այդքան շատ պատահական զուգադիպություններ: Իսկ եթե մեր կռահումները ճիշտ են, ապա հպարտությամբ կարող ենք ասել, որ մեր այբուբենն աշխարհում միակն է, որ ակրոհնչական եղանակով կազմված կապակցված խոսք է` Աստծուն ուղղված աղոթք, մի նոր արժանիք, որ գալիս է ավելանալու մեր գեղեցիկ այբուբենի բազում շնորհներին:

Անդին 1, 2017

Ձեռագրագետներ Սամվել Գրիգորյանի և Արուսյակ Թամրազյանի բանավեճը «Յոթնագրյանքի» վերաբերյալ` Անդինի առաջիկա համարներում:

Ինչպես փլուզել օտար երկիրը ներսից կամ լրտեսական կրքեր (Գնդապետ Դանի նոթերը) – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

Գնդապետ Դանը ամերիկացի զինվորական է, հետախույզ, 24 տարի ծառայել է բանակում: Թոշակի է անցել 1995թ.: Կարեոր հետախուզական աշխատանքներ է կատարել Պարսից ծոցում, Մերձավոր Արեւելքում, Կորեայում եւ այլն: Վարել է զինվորական բարձր պաշտոններ եւ շտաբներում, եւ ռազմադաշտում: Հայտնի է բազմաթիվ քաղաքական, վերլուծական, «լրտեսական» հոդվածներով: Ունի գաղափարակիրների մեծ խումբ, որը զբաղվում է ազգային, ռազմավարական, պաշտպանական ու քաղաքական հիմնախնդիրներով:

* * *

Ավելի քան 20 տարի առաջ, երբ նորանկախ Հայաստանի քաղաքական դաշտում խոսում էի աշխարհի գաղտնի կառավարության, համաշխարհային գաղտնի կազմակերպությունների ցանցի կործանարար դավադրությունների մասին, որոնք առանց ծախսատար պատերազմների, ներքին ապազգային, հոգեխեղ եւ սեռամոլագար հասարակություններ ձեւավորելով աշխարհի տարբեր երկրներում, հասնում էին ազգամերժ եւ հայրենակործան հանրությունների ձեւավորմանը՝ տիրելով այդ երկրներին առանց մեկ կրակոցի անգամ… ինձ համարում էին ամեն ինչ մերժող ծայրահեղական եւ դավադրությունների տեսություններ հորինող…   Շարունակել կարդալ

«Լուսանցք» շաբաթաթերթի թիվ 22-ի (500) հոդվածները 

Հեղինակ՝ «Լուսանցք» շաբաթաթերթ (Հայաստանգլխավոր խմբագիր՝ Արմենուհի Մելքոնյան) http://www.hayary.org/wph/?p=2223  (https://www.facebook.com/armenuhi.melqonyan)

500 շաբաթական մաքառում (2007թ. մարտի 15 – 2018թ. հունիսի 15)

Այսօր «Լուսանցք»-իս 500-րդ թողարկումն էԻմ «Լուսանցք»-ը 500 շաբաթական փոթորիկ է: 500 շաբաթական ամրագրում՝ գաղափարախոսության ու գործի: Որ հանուն մեր հայրենիքի է, մեր պետության, մեր Միացյալ երկրի: Հայկակա՛ն տերության:

Իմ «Լուսանցք»-ը նաեւ 500 շաբաթական փնտրտուք է՝ հավատարիմի, 500 շաբաթական զտում՝ բարեկամի ու դավաճանիԻմ «Լուսանցք»-ը 500 շաբաթական մաղ է՝ ջրքամում է ինձ ամեն օր՝ ֆինանսապես ու ֆիզիկապես, ամեն վայրկյան, հյուծում, ջլատում, շպրտում մի կողմ:

Բայց իմ «Լուսանցք»-ը նաեւ 500 շաբաթական արեւ է, որ ամեն աստծո օր հոգնած ոսկորներս անկողնուց քերելով ու ինձ տնից դուրս շպրտելով գործի է մղում՝ հոգուս կենսատուն դառնալովԵվ ամեն շաբաթ ու արդեն 500 անգամ ծնունդ է լինում:

Ես հաստատ երջանիկ խմբագիր եմ, որովհետեւ ընթերցողներ ունեմ, ովքեր այսօր ասում են՝ իմ «Լուսանցք»-ը: Եվ իմ, մեր «Լուսանցք»-ը դարձել է օղակ, որի շուրջ հավաքվում են հայերը՝  անկախ կուսակցական, քաղաքական ու կրոնական պատկանելությունից: Հավաքվում են հեթանոսներն ու քրիստոնյաները, ազգայնականներն ու լիբերալները, պահպանողականներն ու դեմոկրատները, ասելիք ունեցող գիտնականներն ու քաղաքական գործիչները: Նվիրյալները: Արդեն 500 անգամ:

Բայց ամենից զատ՝ «Լուսանցք»-ն իմ 500 շաբաթական մաքառումն է: Այս ամենը ստեղծելու, պահպանելու, առաջ տանելու մաքառումըԵվ վերջապես՝ 500 շաբաթական փոթորկին դիմանալու հաճույքըՇնորհավոր, ի՛մ, ի՛մ, ի՜մ-ս:

«Լուսանցք» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր՝ Արմենուհի Մելքոնյան

1. Ցավով ու կանխահաս վտանգի ահազանգով.- «Անգլուխ ձիավորը»՝ գերագույն հրամանատար կամ՝ ինչպես է առաջնորդին ամբոխը շարժում…  «Լուսանցք»-ը միշտ կողմնակից է բնականոն զարգացումներին, քանի որ զենքի ուժով քաղաքականությունը նաեւ հակառակ համարժեք պայքար է արթնացնում… Բոլոր հեղափոխությունները վերջնահաշվում ավարտվում են խեղափոխությամբ, ինչն ամեն օր մոտեցնում է պետության կործանումը՝ օտար տարաբնույթ ներխուժումների համապատկերում…

2. Արցախի խնդիրը՝ արտաքին ոլորտի ողնաշար – Պաշտոնական Ստեփանակերտը պետք է մասնակցի բանակցային գործընթացին. ասում է պաշտոնական Երեւանը… Արցախը երբեք էլ դուրս չի մնացել բանակցություններից, այդ հարցը միշտ որոշել է ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը, ուղղակի ձեւաչափի հարց է… / հին չծառայած նախարարներին ու պատգամավորներին քննադատող նոր նշանակված չծառայած նախարարները…

- Թուրքիան եւ Ադրբեջանը պիտի՛ կործանվեն.- Սա՛պիտի լինի աշխարհի բոլոր անկյուններում գտնվող յուրաքանչյուր հայի առաջին իսկ խոսքը  Արեւածագին՝ ԱրԷգԱկ-ին (Ար-ական եւ Էգ(Իգ)-ական Ակ-ունքներին)  ողջունելուց  հետո… (Արմեն ԱվետիսյանՀայ Արիական Միաբանության առաջնորդ – (http://www.hayary.org/wph/?p=33)- Փա՛ռք Հային ու Հայքին,  Հայ Հոգե-Ոգեղեն ՏիեզերաաշխարհներինՓա՛ռք Հայ Աստվածներին ու Տիեզերքի Արարչին – http://www.hayary.org/wph/ - (Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդի ֆ/բ էջ -https://www.facebook.com/pg/%D5%80%D5%A1%D5%B5-%D4%B1%D6%80%D5%AB%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%84%D5%AB%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%A4-%D4%B1%D6%80%D5%B4%D5%A5%D5%B6-%D4%B1%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6-135442695410/community/?ref=page_internal)

3. Հենց այսօ՛ր Էջմիածինն ու Անթիլիասը պիտի միավորման խնդիրը դնեն – Սակայն Կիլիկիո թեմի առաջնորդ Արամ Ա-ն չի դիտարկվում կաթողիկոսի հարցում, ինչը թույլ կտար հայկական եկեղեցիների միավորման լրջագույն քայլ անել… Կաթողիկոսի դեմ բողոքի ալիքի հետեւում բարձրաստիճան հոգեւորականներ են կանգնած… / Կրկին հեթանոսության եւ քրիստոնեության հաշտեցման մասին – Այս քայլը ինչպես ազգային միասնության հասնելու առումով, այնպես էլ միջազգային հոգեւոր ներխուժումներին համատեղ դիմակայելու ուժ կլինի…

5. Սկզբունքայնությու՞ն, թե՞ դավաճանություն (կուտակային կենսաթոշակային համակարգի ոդիսականը) – սկզբունքային նախարարի հրաժարականը եւ կառավարության դավաճանությունը սկզբունքներին… / Հունիսի 11. կառավարության նիստ կամ՝ ինչ ուզեմ կանեմ, ինձ վստահում են (նորընտիր վարչապետ)… / Մանե Թանդիլյանը Նիկոլ Փաշինյանին հեռատեսություն է մաղթում… / Հարգելի Նիկոլ, ինչու՞ ես բյուջեի մի մասը երկրից հանում… / Կառավարությունը չի վերահսկու՞մ ԿԲ-ին – Անձնական կարծիքս այն է, որ ԿԲ-ից կամ այլ տեղից շանտաժ են արել, որ «չեք կարող չմասնակցել պարտադիր կուտակային»-ին…

http://www.hayary.org/wph/?p=6347Հայապահպանության նախարարության տեսլականը – Սա իրականում Համահայկական նախարարության ստեղծման փորձ էր լինելու, համահայկական սահմանադրության, բանակի, անվտանգության համակարգի, դրամատան եւ այլ կառույցների ստեղծման խնդիրներ պիտի լուծեր նախարարությունը (Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ)…

6. Գաստրոնոմիկ «հրավառություն»՝ մայրաքաղաքում.- Երեւանում անցկացվել է «Համով-հոտով Երեւան» տոնածիսական ուտեստների 4-րդ փառատոնը… Միջոցառումներ «Եկեք տոնենք միասին» խորագրի ներքո եւ նվիրված են Երեւանի հիմնադրման 2800-ամյա հոբելյանին, փառատոնում ներկայացվել էր 28 տաղավար… / Հետեւողական ու պահանջատեր – Ապօրինի շինարարության եւ ինքնակամ հողազավթումների դեպքերի հայտնաբերման ու կանխման ուղղությամբ իրականացվող ամենօրյա հսկողության…

7. Ողջախոհության տոնն է. կփառաբանվի Նանե Աստվածուհին – Քրմերը մտավարժանքի խաղեր կկազմակերպեն՝ ստուգելու ներկաների ողջախոհությունն ու զգոնությունը, որին կմասնակցեն նաեւ հայ արիների առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանն ու կառույցի Գերագույն Խորհրդի անդամները… / Լուսնապատում – Ամերիկյան SpaceX ընկերությունը որոշել է հետաձգել Լուսնի շուրջն իր առաջին տուրիստական թռիչքը – ԱՄՆ-ում կարելի է խոշոր անշարժ գույք ձեռք բերել՝ ասենք՝ գնել ինչ-որ մոլորակ…

8. Մարզաշխարհի խաչմերուկներում.- Հենրիխ Մխիթարյանը Աշխարհի գավաթի խաղերում 3 ֆավորիտ թիմ ունի… Հատուկ խաղակոշիկներ՝ Հենրիխ Մխիթարյանի համար… Հենրիխը, երկրպագուներն ու MickiToy-ը… «Փյունիկ»-ից՝ «Երեւան» – ֆուտբոլային թիմը գլխավորել է Անդրեյ Տալալաեւը… Հրապարակել է Հայաստանի բասկետբոլի հավաքականի կազմը… Մեր բասկետբոլիստները Եվրո-2021-ի խաղին կպատրաստվեն Ասիայում… Բեյրութի ՀՄԸՄ-ը՝ Լիբանանի բասկետբոլի չեմպիոն… Գառնիկ Հովհաննիսյանի սամբոյի հուշամրցաշարը… Ստեղծվել է հայկական կոխ ըմբշամարտի ազգային նոր հավաքական… Chessify թիմը՝ Հայաստանի շախմատի ակումբային չեմպիոն… Լեւոն Արոնյանը Grand Chess Tour շախմատային մրցաշարում… Հայաստանի մարմնամարզիկները որոշեցին լավագույններին… Այլ մարզական լուրեր…

http://www.hayary.org/wph/?p=6193 – Արիական Հայաստան.- Այցելե՛ք եւ օգտվե՛ք Հայ Արիական Միաբանության պաշտոնական կայքից – www.hayary.org… Կարդացե՛ք հայ ազգայնական մամուլ` հայ արիների ինքնատիպ կայքում… Կարդացե՛ք եւ բաժանորդագրվե՛ք հայոց ազգային արժեքների ու նպատակների պաշտպանության խոսափող «Լուսանցք» շաբաթաթերթ…

«Լուսանցք» շաբաթաթերթի թիվ 14-ի (492) հոդվածները 

Հեղինակ՝ «Լուսանցք» շաբաթաթերթ (Հայաստանգլխավոր խմբագիր՝ Արմենուհի Մելքոնյան) http://www.hayary.org/wph/?p=2223  (https://www.facebook.com/armenuhi.melqonyan)

1. Հեղա(փոխ)ությու՞ն, թե՞ մի նոր հեղա(փող)ություն – Պատմական անցման ճանապարհին… Խորհրդարանական Հայաստանի առաջին ցնցումները… Ստիպված ենք կրկին ասել՝ զգուշացե՛ք «հայրենասեր արտագաղթողներից»… ԱԺ իշխող մեծամասնությունը չի՞ վախենում ԱԺ ընդդիմադիր փոքրամասնությունից… ՀՀԿ ներքին մեծամասնությունը չի՞ վախենում ՀՀԿ ներքին փոքրամասնություններից… Իսկ ունե՞նք ֆինանսական եւ այլ միջոցներ ունեցող ընդդիմություն…Այսինքն՝ իշխող կուսակցությունը ներքին կարգով աջակցում է, որ չիշխող կուսակցությունը մարդկային քանակության խնդի՞ր չունենա… Որոշ սփյուռքահայերի – իսկ «անԹրամփ» ԱՄՆ չեք ուզու՞մ, որ Մերձավոր Արեւելքն է ավերում, զոհվում են հազարավոր հայեր եւս, տասնյակ հազարավորներն էլ գալիս են ԱՄՆ – պաշտպանու՞մ եք նրանց – իսկ «անՍերժ» ՀՀ չեք ցանկանու՞մ հայրենադարձվելով պահանջել… ՀՀԿ-ականներն ասելիք չունե՞ն… / ՀՀԿ արտագնա նիստում՝ Սերժ Սարգսյանի թեկնածությունը պաշտոնապես առաջադրվեց… / Հիմա խաղա՞ղ է, թե՞ խաղաղ չէ…

2. Ինչու են թեժացնում իրավիճակը – Սիրիայի ուղղությամբ արեւմտյան դաշինքի ուժերի օդային հարվածները ավելի շատ կմիավորեն սիրիական ժողովրդին ահաբեկչության դեմ պայքարում, ասել է Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադը… Այս համապատկերում մենք պետք է կրկնակի զգույշ գործենք՝ Բաքուն սադրում է ինչպես Արցախի կողմից, այնպես էլ՝ Նախիջեւանի, հարվածում է Հայաստանի սահմանամերձ բնակավայրերին…

3. Էրդողանը ցանկանում է երկարաժամկետ իշխել – Արտահերթ ընտրությունների կարիք չկա, Թուրքիայի ղեկավարը որոշել է երկարաձգել իր նախագահ մնալու հնարավորությունը՝ սուլթանական եւ նորօսմանական իր նպատակների իրագործման համար…

- Թուրքիան եւ Ադրբեջանը պիտի՛ կործանվեն.- Սա՛պիտի լինի աշխարհի  բոլոր անկյուններում գտնվող յուրաքանչյուր հայի առաջին իսկ խոսքը Արեւածագին՝ ԱրԷգԱկ-ին (Ար-ական եւ Էգ(Իգ)-ական Ակ-ունքներին) ողջունելուց հետո… (Արմեն ԱվետիսյանՀայ Արիական Միաբանության առաջնորդ – http://www.hayary.org/wph/?p=33) – Փա՛ռք Հային ու Հայքին, Հայ Հոգե-Ոգեղեն Տիեզերաաշխարհներին, Փա՛ռք Հայ Աստվածներին ու Տիեզերքի Արարչին - www.hayary.org (Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդի ֆ/բ էջ – https://www.facebook.com/pg/%D5%80%D5%A1%D5%B5-%D4%B1%D6%80%D5%AB%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%84%D5%AB%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%A4-%D4%B1%D6%80%D5%B4%D5%A5%D5%B6-%D4%B1%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6-135442695410/community/?ref=page_internal

4. Թռիչք Մեհրիբանի ինքնաթիռով, հանգիստ՝ Բաքվի բանտում – Ի՞նչ արժե այս տուրը… Հրեա հայտնի բլոգերը Հայաստանի մայրաքաղաքում է՝ զբոսաշրջային ցուցահանդեսի մասնակից – «Երեւան, դու հրաշալի ես: Իսկ երեւանցիները հրաշալի մարդիկ են»,- իր բլոգում գրել է Ալեքսանդր Լապշինը…

5. Մեր փոստից՝ առանց միջամտության.- Միասնաբար՝ Մեծ Հայաստանի համար… Նախաբան – Ինչու՞ հայ տղամարդուն չի կարելի պարտադրել… / Ազգի համար – Հայ ազգը պիտի լինի ինքնիշխան: Պիտի լինի չափազանց պաշտպանված: Պիտի լինի հարձակվող: Պիտի կատարի… / Վերադարձ շրջանցված գետի հունին…

6. Ուժ + քսակ. եթե միայն – Աշխարհի ամենաուժեղ բանակների ցանկը… Մեկ այլ տեղեկություն էլ հաղորդենք մեր ֆինանսական ուժի մասին… ՀԱԷԿ-ի էներգաբլոկն արդիականացվում է – Կշարունակվեն ՀԱԷԿ-ի անվտանգության մակարդակի բարձրացման ուղղությամբ իրականացվող միջոցառումները … Մեր հանքային ջուրը Բրազիլիա կհասնի – Սրանք առաջին քայլերն են տնտեսական ակտիվացման…

7. Պոչամբարներ. մեր ոտքի տակի ականը.- (2-րդ մաս) – Մշակե՞լ, թե՞ չմշակել այդ լցակույտերը. ո՞րն է ճիշտը եւ ո՞րը՝ ձեռնտուն… Բնապահպանները բողոքեցին, թե ընդհանրապես պոչամբարները վերամշակել ճիշտ չէ, քանզի… Ինչ է հուշում միջազգային փորձը – այդ միջազգային ասվածն էլ տարբեր է… Մեր 22 պոչամբարներն էլ կառավարման խնդիր ունեն. դա կլինի վերամշակումը, թե ռեկուլտիվացումը կամ մեկ ուրիշ տարբերակ…

8. Հայկական ծագմամբ մարսելցին. դուդուկ+էլեկտրո… Այցելե՛ք եւ օգտվե՛ք Հայ Արիական Միաբանության պաշտոնական կայքից-www.hayary.org… Կարդացե՛ք եւ բաժանորդագրվե՛ք  «Լուսանցք» ազգային շաբաթաթերթ – Հայկական ազգայնականության, Հայաստանի ու հայության շահերն արտահայտող պարբերական…

9. Մասնակցում են ԱՊՀ բանակների առաջնությանը… Մարզական աշխարհի խաչմերուկներում.- Ֆուտբոլ/ Վարդան Մինասյանի վերադարձը… Կլինի մարզչական շտաբ եւ Ռոման Բերեզովսկին եւս կաշխատի… Յուրա Մովսիսյանի եւ Ռոբերտ Արզումանյանի վերադարձի մասին… Ֆուտբոլի գավաթի խաղարկության եզրափակչի զույգը… Ֆուտբոլի ազգային առաջնությունում թեժ պայքար է… Զարգացման մրցաշարի հաղթողները… Բասկետբոլային եզրափակչի առաջին հանդիպումը… «Շարժա Մասթերս» միջազգային մրցաշարում… Շախմատի Եվրոպայի կանանց անհատական առաջնությունում… Հայ գրոսմայստերը ԱՄՆ ուսանողական ազգային չեմպիոն… Օլիմպիական չեմպիոնը Երեւանում հետեւել է սուսերամարտի Եվրոպայի առաջնությանը… Կարեն Խաչանովը դուրս եկավ Մոնտե Կառլոյի մրցաշարի 3-րդ փուլ… Հայաստանցի ջրացատկորդները 4 մեդալ են նվաճել… Հայ սանբիստների մեծ ավարը Եվրոպայում… Մեր բռնցքամարտիկները շարունակում են հաջող ելույթները Եվրոպայի առաջնությունում… Այլ մարզական լուրեր… / Հայ անվանի մարզիկները մտահոգ են երկրի ներքաղաքական վիճակի համար… / Շախմատի Հայաստանի հավաքականի անդամներն աջակցություն են հայտնում Սերժ Սարգսյանին…

Մեր փոստից՝ առանց միջամտության.- Միասնաբար՝ Մեծ Հայաստանի համար… Նախաբան – Ինչու՞ հայ տղամարդուն չի կարելի պարտադրել… / Ազգի համար – Հայ ազգը պիտի լինի ինքնիշխան: Պիտի լինի չափազանց պաշտպանված: Պիտի լինի հարձակվող: Պիտի կատարի… / Վերադարձ շրջանցված գետի հունին…

Նախաբան

Ինչու՞ հայ տղամարդուն չի կարելի պարտադրել: Որովհետեւ նա ռելաքսի վիճակում է:

Կար ժամանակ՝ հզոր էինք: Թե տղամարդիկ, թե կանայք ժամանակների համեմատ ավելի ազատ էին: Հետո խեղճացանք:

Փակվեցին կանայք եւ տղամարդիկ՝ կրկին ժամանակի համեմատ: Տղամարդիկ ներքին հասարակության մեջ ստացան ռելաքս: Հիմա նորից պետք է կառուցենք հզոր պետություն: Հետեւաբար հասարակության երկու թեւերին էլ ազատություն պիտի տրվի:

Տղամարդկանց թեւը ազատության խնդիր չունի: Սակայն ռելաքսի պատճառով չունի գործելու մղում: Բացի այդ իր կին տեսակի թերզարգացումը հետ է պահում նրան այն պատկերացումից, որ ինքը եւս քաջ է: Եվ անգործության ազատությունը չկորցնելու համար դժկամ է հասարակության ներքին թեւի մեխանիզմի գործարկմանը: Իսկ դա արդար չէ: Կանայք մեղք չունեն բնության օրհնությունը ստացած լինելու համար, ունենալու համար մայրության եզակի մենաշնորհը, որպեսզի դրա համար՝ որպես ենթագիտակցական վրեժխնդրություն, այդ առավելության համար տղամարդկանց կողմից մեկուսացվեն հասարակության լծակներից:

Բանակում կանանց ծառայության պարտադիր պատասխանատվության բացակայությունը այսպիսի մեկուսացում է:   Շարունակել կարդալ

Հայկական խոհանոց – Աղցան՝ կոնյակի ու թահինի թանձրուկով (խոհանոցը ազգի մշակույթի կարեւորագույն հիմքերից է: Տե՛րը լինենք մեր պատմության… Այցելե՛ք եւ օգտվե՛ք Հայ Արիական Միաբանության պաշտոնական կայքից – www.hayary.org… Կարդացե՛ք եւ բաժանորդագրվե՛ք հայ ազգայնականության եւ ազգային արժեքների շահերի պաշտպան «Լուսանցք» շաբաթաթերթ…

Հայկական խոհանոց – Խորագիրը վարում է սննդի տեխնոլոգ  Ռուզաննա Նահապետյանը:

Խոհանոցը ազգի մշակույթի կարեւորագույն հիմքերից է: Տե՛րը լինենք մեր պատմության:

- Աղցան՝ կոնյակի ու թահինի թանձրուկով

Բաղադրությունը - Հորթի միս – 1 կգ, գլուխ սոխ – 1կգ, գազար – 0.5 կգ, թթվասեր- 80 գ, բուսայուղ – 50 գ, հալչող պանիր, աղ, սեւ պղպեղ, չոր ռեհան:

Պատրաստման եղանակը – Միսը բաժանել 10 մասի եւ ծեծել, համեմել աղով եւ պղպեղով, թողնել մի կողմ: Այդ ընթացքում (միջուկի համար) սոխը բուսայուղով տակապել, ավելացնել քերած գազարը եւ չոր ռեհանը:

Միջուկը բաժանել հավասար մասերի, դնել մսերի վրա, ծրարաձեւ փակել: Վրան քսել թթվասեր, սրա վրա էլ դնել բարձրորակ հալչող պանիրը եւ դնել ջեռոցը: Եփել 20 րոպե 1800-ի տակ: Մատուցել կարտոֆիլով կամ տապակած կանաչիով: Անու՛շ լինի:

* * *

Հայ Արիական Միաբանության պաշտոնական կայքը տրամադրում է գովազդային վահանակի տեղ:

Ցանկացողները կարող են զանգահարել հետեւյալ հեռախոսահամարններով՝ (0.10) 52-38-75, (091)49-64-51, կամ գրել redaction@hayary.org եւ hayaryan@gmail.com էլ.հասցեներով:

Ի դեպ, ՀԱՄ կայքը google-ի ռեյտինգային համակարգում ստացել է 6 բալ, որը բավականին բարձր ցուցանիշ է:

Կայքը եռալեզու է եւ ունի այցելուներ շուրջ 150 երկրիցԱյնպես որ, տեղադրե՛ք Ձեր գովազդը եւ մի՛շտ մնացեք Ձեր բարձունքին մե՛ր օգնությամբ:

www.hayary.org-ի համակարգող

* * *

«Լուսանցք»-ի բաժանորդագրության համար դիմել`

«Պրես Ստենդ»՝     54-41-99                 «Բլից մեդիա»՝  52-53-01

«Հայփոստ»՝           51-45-01                 «Հայմամուլ»՝    58-94-12

«Պրես Ատտաշե»՝ 32-03-74                 «Լուսանցք»՝     52-38-75   Շարունակել կարդալ

Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Երկիր, որ ժողովատեղին էր Աստվածների (2-րդ մաս) – Երբ «ընտրյալ» է համարում ոչ թե ինքն իրեն, այլ՝ օտարը նրան…

Սկիզբը՝ թիվ 1-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=6004Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Երկիր, որ ժողովատեղին էր Աստվածների (1-ին մաս)… Ինչ են պատմում շումերա-աքքադական, խուռիական, բաբելոնյան, ուգարիտյան… հին եբրայական աղբյուրները…

Արատտան Հայկական լեռնաշխարհի մինչ օրս հայտնի առաջին պետությունն է (վկայված Ք.ա. 28-րդ դարից), որը թե՛ անվամբ, թե՛ տեղագրորեն եւ թե՛ ջրհեղեղի հետ կապված ավանդությամբ զուգադրելի ու նույնական է Աստվածաշունչ մատյանի Արարատի հետ: Արատտա-Արարատը փրկիչ երկիր է ինչպես շումերական, այնպես էլ աստվածաշնչյան աշխարհընկալումներում: Ընդ որում, Աստվածաշունչ մատյանի համաձայն՝ Արարատի լեռներում կնքվեց Աստծո եւ մարդկության հավիտենական ուխտը, որի խորհրդանշանը դարձավ ծիածանը (Ծննդոց, 9, 12-13)…

Սա «ընտրյալ ժողովուրդ» հասկացության բացառիկ մի կիրառություն է ոչ միայն ժամանակի վաղեմության առումով, այլ հատկապես այն հանգամանքով, որ «ընտրյալ» է համարում ոչ թե ժողովուրդն ինքն իրեն (ինչպես հրեաներն ու ճապոնացիները), այլ՝ օտարը նրան, ընդ որում հակառակորդ ու մրցակից լինելով: Իսկ դա նշանակում է, որ մեր նախնիների աստվածընտրյալ լինելու մասին պատկերացումը գոյություն է ունեցել եւ ճանաչվել նաեւ Հայկական լեռնաշխարհի սահմաններից դուրս:   Շարունակել կարդալ

Հայկական խոհանոց – Թթու ճաշ՝ վարունգով կամ կաղամբով… Բաքուն ընդդեմ КВН-ի – Արցախի KBN-ի թիմը… 17 անձ բերման է ենթարկվել Քիմ Քարդաշյանին կողոպտելու գործով… Սկանդալային ավտոմրցավազքերի մասնակից Մառա Բաղդասարյանը կրկին կալանավորվել է… Այցելե՛ք Հայ Արիական Միաբանության պաշտոնական կայք-www.hayary.org… Կարդացե՛ք եւ բաժանորդագրվե՛ք «Լուսանցք» շաբաթաթերթ…

Հայկական խոհանոց – Խորագիրը վարում է սննդի տեխնոլոգ  Ռուզաննա Նահապետյանը:

Խոհանոցը ազգի մշակույթի կարեւորագույն հիմքերից է: Տե՛րը լինենք մեր պատմության:

- Թթու ճաշ՝ վարունգով կամ կաղամբով

Բաղադրությունը - Գլուխ սոխ – 2 հատ, յուղ – 2 ճաշի գդալ, թթու կաղամբ կամ վարունգ – 0,5 կգ, կարմիր պղպեղ՝ փոշի – 1 ճաշի գդալ, ձավար – 100 գրամ, բլղուր – 100 գ, ձու – 1 հատ, ալյուր – 1 ճաշի գդալ, չոր սամիթ, ռեհան կամ ծիտրոն՝ 0.5 թեյի գդալ:

Պատրաստման եղանակը - Պատրաստել սոխառած, ավելացնել թթու կաղամբը կամ վարունգը՝ մանր կտրատած: Վրան լցնել կարմիր պղպեղը, թողնել մարմանդ կրակի վրա՝ 10 րոպե հետո ավելացնելով 2 լ ջուր:

Առանձին լվանալ բլղուրը, քամել, ավելացնել ձուն, ալյուրը, սամիթը, խառնել, պատրաստել գնդիկներ, ավելացնել եռացող ճաշի մեջ: Վերջում ավելացնել 2 բաժակ թթվի ջուր:

Բաքուն ընդդեմ КВН-ի – Արցախի KBN-ի թիմը

Ադրբեջանում նոր սկանդալ է հասունանում՝ “ուրախահնարամիտյան”… Մեր արեւելյան հարեւաններին դուր չի եկել, որ Սոչիյում հունվարի 10-ին մեկնարկած  “Ուրախների եւ հնարամիտների” 28-րդ միջազգային “КиВиН – 2017” փառատոնին մասնակցելու է նաեւ Արցախը ներկայացնող “Աղով-հացով” թիմը: Ի դեպ, այդ փառատոնին ելույթ է ունենալու նաեւ ադրբեջանական “Բաքվի հավաքականը” թիմը:

Իլհամ Ալիեւին սպասարկող ԶԼՄ-ներն ամեն ինչ անում են նոր սկանդալ հրահրելու համար: Նախ,նրանք դիմել են փառատոնի կազմակերպիչ “АМиК” կազմակերպությանը, որտեղից նրանց շատ հանգիստ պատասխանել են, որ արցախյան թիմը, եթե հայտարարագրված է, ապա ԱՆՊԱՅՄԱՆ մասնակցելու է: Sputnik Azərbaycan-ն ազերիների համար այս սարսափելի թեման մեկնաբանելու համար դիմել է երկրի Միլի Մեջլիսի մի քանի պատգամավորների եւ “Բաքվի հավաքականը” թիմի անդամներին, որոնք հրաժարվել են մեկնաբանել:

Միակ համարձակը Թահիր Իմանովն էր, որը ժամանակին եղել է “Բաքվեցի տղաները” թիմի մասնակից:”Ինչպես եք մտածում,ի՞նչ կարող է ասել այս ամենի կապակցությամբ այն մարդը, ով ծնվել է Ղարաբաղում…Իհարկե,ես կտրականապես դեմ եմ, որ նրանք ելույթ ունենան փառատոնին…Ես ամբողջությամբ պաշտպանում եմ մեր նախագահի քաղաքականությունը այդ հարցի շուրջ”,- հայտարարել է նախկին ուրախն ու հնարամիտը: Դերասանը նաև համարում է, որ “Բաքվի հավաքականը” պետք է բողոք ներկայացնի Մասլյակովին, եւ շատ է ափսոսացել, որ չկա Անար Մամեդխանովը, ով այս հարցը կլուծեր:   Շարունակել կարդալ

Մեր հաղթանակած եւ հաղթանակների պատրաստ բանակը 25 տարեկան է

https://www.youtube.com/watch?v=mM6IWcggnXU«Բարի նպատակներով չես լռեցնի շնագայլի ոռնոցը» – ՀԱԲ-ի Ռազմական Խորհրդի անդամ, հետագայում ՀԱԲ-ի գլխավոր հրամանատարի՝ գաղափարախոսական հարցերով տեղակալ, ՀԱԲ-ի հազարապետ, ,,Կոտայք,, գնդի հրամանատար` Արմեն Ավետիսյան (Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ եւ Հայ Ազգայնականների Համախմբման համակարգող)

http://kentron.tv/index.php/am/news/item/12500-ahar280117.html…Հայաստանի բանակը պաշտոնապես հիմնադրվել է 1992թ. հունվարի 28-ին, սակայն կանոնավոր զինված ուժեր ունենալու գաղափարը շատ ավելի հին էր: Դեռեւս 1980-ականների վերջին եւ 1990-ականների սկզբներին ձեւավորվող ջոկատներն ու ռազմական կազմակերպությունները փոքրիկ բանակների էին նմանվում, եւ յուրաքանչյուրն իր ձեւով, Արցախի եւ Հայաստանի պաշտպանությունից զատ, քայլեր էր ձեռնարկում մեկ՝ կազմակերպված Զինուժ ունենալու համար: Այդ ռազմական կազմակերպություններից մեկը ՀՀՇ-ական իշխանության հետ լարված հարաբերություններ ունեցող Հայոց Ազգային Բանակն էր՝ ՀԱԲ-ը: ՀԱԲ-ը որպես կանոնավոր բանակի նախատիպ՝ թեմայի վերաբերյալ ՀԱԲ-ի նախկին հրամանատարներից մեկի՝ Արմեն Ավետիսյանի տեսակետը…https://www.youtube.com/watch?v=n6RZaqVTces&app=desktop 

* * *

Հայ Արիական Միաբանությունը եւ Հայ Ազգայնականների Համախմբումը շնորհավորում են հայությանը՝ մեր հաղթանակած եւ հաղթանակների ընդունակ ու պատրաստ բանակին՝ վերակազմավորման 25-ամյակի առթիվ

Վերակազմավորման, քանի որ այսօրվա մեր բանակը հայկական-հայոց բանակի շառավիղն է՝շարունակությունը, որի հիմքերը դրվել են հազարավոր-տասնյակ հազարավորտարիներ առաջԵրբ Հայ Արքաներն էին առաջնորդում Հայոց Զորքը՝ Հայ Աստվածների հետ միասին՝ Հայոց ռազմի ու զորության Աստված Վահագնի գլխավորությամբ

Փ՛առք մերօրյա նահատակներին ու քաջարի զինվորներին

Փ՛առք մեր նախնյաց ու նրանց փառապանծ գործին

Փ՛առք Հայ Աստվածներին եւ Հայ Երկնային ու Երկրային Տեսակին

Եվ թող գա՛ այն օրը, երբ Վահագն Աստվածը կիկին կգլխավորի հայ զորագնդերը՝ դեպի վերջնական հաղթանակ, դեպի Հայոց Հողահավաքի ու Ազգահավաքի Բնականոն ու Տիեզերահաճ ավարտը… – www.hauatu.org 

* * *

https://www.youtube.com/user/MrHayaryanHayary TVՀԱՄ պաշտոնական ալիք… / http://www.hayary.org/wph/?p=5262 - Տեսանյութեր համացանցից… http://www.hayary.org/wph/?p=2683 – Հայոց պատմություն եւ գաղափարներ… http://www.hayary.org/wph/?p=2681Հայոց հայ-արիական հավատ… http://www.hayary.org/wph/?p=2682 – Հայոց (Հայ-Արիական) տոներ եւ ծեսեր…

,,Լուսանցք,, շաբաթաթերթի թիվ 37-ի (427) հոդվածները  

Հեղինակ՝ «Լուսանցք» շաբաթաթերթ (Հայաստանգլխավոր խմբագիր՝ Արմենուհի Մելքոնյան) http://www.hayary.org/wph/?p=2223  (https://www.facebook.com/armenuhi.melqonyan)

1. Հայ-ամերիկյան զուգադիպությու՞ն, թե՞ համադրություն – «Գլոբալ հայերի ապագան այսօր է» նախաձեռնությունը եւ մինչ այդ՝ Համահայկական գաղտնի (համաշխարհային) կառավարության տեսլականը (քննարկում հայ արիակաների առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանի հետ)… Հայ-ամերիկյան համագործակցությունը՝ պաշտպանական բնագավառում…

2. Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցին՝ համաքրիստոնեական քայլերին ընդառաջ… Եկեղեցական կառույցների եւ ՀԲԸՄ  միացյալ ժողովին հաջորդեց «Գլոբալ հայերի» կոչը՝ որպես պատմական հնարավորություն՝ հայերի միավորման եւ Հայաստանի ապագան միասնաբար կերտելու համար…

3. Կվերադարձվե՞ն հայ-թուրքական արձանագրությունները քաղաքական օրակարգ… Ռուս-թուրքական եւ հայ-ամերիկյան հարաբերություններ – Այս օրերին Ռուսաստանն ու Ադրբեջանը նոր համաձայնագրեր են ստորագրել…

- Թուրքիան եւ Ադրբեջանը պիտի՛ կործանվենՍա՛ պետք է լինի աշխարհի բոլոր անկյուններում գտնվող յուրաքանչյուր հայի առաջին խոսքը Արեւածագին՝ ԱրԷգԱկ-ին ողջունելուց հետո…- Արմեն Ավետիսյան (Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ - http://www.hayary.org/wph/?p=33) – Փա՛ռք Հային ու Հայքին, Հայ Հոգե-Ոգեղեն ՏիեզերաաշխարհներինՓա՛ռք Հայ Աստվածներին ու Տիեզերքի Արարչին www.hayary.org 

4. ՀՀ ԱԺ ընտրություններին ընդառաջ. ընտրացուցակների հրապարակումը՝ վստահության կարեւոր քայլ… ՀՀ ՏԻՄ ընտրությունների ստրասբուրգյան գնահատականը…ՀՀ օրենքով կդյուրացվի կուսակցություն հիմնադրելն ու կուսակցապետ դառնալը…

5. Մասնավորը ուզի թե ոչ, գումարները պետությունն է տնօրինելու – ավտոկայանատեղիներից ու արագաչափերից ստացվող ֆինանսական հոսքերի հարցը կառավարությունում եւ նախագահականում…  Դեֆոլտի ներքինը չկա…

6. Հյուսիս-Հարավ. ի՞նչ է կատարվում իրականում (մաս 2-րդ) – Երբ խոսքը երկրի անվտանգության խնդրին է վերաբերում, ապա մնացած ամեն ինչ հետին պլան է մղվում (Արմենուհի Մելքոնյան, «Լուսանցք»-ի գլխավոր խմբագիր)…

7. Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Հիսուսը խոսել է արամերեն. Աստվածաշունչ մատյանի նոր բացահայտումները (մաս 1-ին)… Արամերենը՝ Արամի ցեղախմբի լեզու… Նոյի տապանը փրկվեց Աստվածների երկրում…

8. Ռիոյից հետո՝ պատմական խորքերից.- Հայազգի օլիմպիական հաղթորդներ (11-րդ մաս) – Փնտրվող «ծպտյալները» (անհրաժեշտ քնարաէպիկական նախաշեղումով) – 2 – անհայտ-հանրահայտ «այլազգի» հայերը…

9. Աշխարհի մարզական հեւքից.- Մարզաշխարհի խաչմերուկներում – Հայաստանի ազգային հավաքականի եւ «Մանչեսթր Յունայթեդ»-ի ֆուտբոլիստ Հենրիխ Մխիթարյանի ոդիսականը – նրա վերադարձը կայացավ Թուրքիայում… Ֆուտբոլի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչն առաջին անգամ հրապարակեց հավաքականի կազմը… Շախմատային խոչմերուկ… Այլ մարզական լուրեր…

10. Հայկական խոհանոց – Ծաղկակաղամբը՝ հավի մսով… «Եվրատեսիլ-2017»-ին մասնակցելու է ռեկորդային թվով երկրներ… «Մանկական Եվրատեսիլ».- Հայաստանյան երգն ու տեսահոլովակը… Այցելե՛ք եւ օգտվե՛ք ՀԱՄ պաշտոնական կայքից-www.hayary.org-ից… Կարդացե՛ք եւ բաժանորդագրվե՛ք «Լուսանցք»…

ԵԽԽՎ-ում Բաքուն շահարկեց Երեւանի ՊՊԾ գնդում տեղի ունեցածը – Ըստ The Tablet կաթոլիկ պարբերականի՝ Ֆրանցիսկոս 1-ինը Հայաստանի կողմն է Արցախի հարցում, իսկ Ադրբեջանն անհամապատասխան վայր է Հռոմի Պապի այցի համար…

Ստրասբուրգում կայացավ ԵԽԽՎ աշնանային նստաշրջանը: Ելույթով հանդես եկավ ԵԽ գլխավոր քարտուղար Թորբյորն Յագլանդը, ում ուշադրության կենտրոնում էին հատկապես Թուրքիայում տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունները՝ հեղաշրջման եւ դրան հետեւող դեպքերի ընթացքը: Այս հարցում եվրոպացիների դիտարկումն այնպիսին է, որ Անկարան համաչափ չի արձագանքել հեղաշրջման փորձին, եւ հալածանքները մեծ ծավալների են հասել, որոնք հաճախ տվյալ գործին չեն էլ առնչվում:

Հարցուպատասխանին հաջորդեցին պատվիրակների ելույթները: ԵԽԽՎ-ում Ադրբեջանի պատվիրակության անդամ Վուզալ Հուսեյնովը կրկին հնչեցրեց, թե «Հայաստանն օկուպացրել է Ադրբեջանի տարածքները», այնուհետեւ սկսեց արդարանալ, թե Ադրբեջանում հասարակություն-իշխանություն անջրպետ չկա՝ վկայակոչելով սեպտեմբերի 26-ին Ադրբեջանում տեղի ունեցած սահմանադրական հանրաքվեի վերաբերյալ դիտորդական առաքելությունների եզրակացությունները:

Նա հայտարարեց, թե դրանք վկայում են Ադրբեջանում իշխանություն-հասարակություն միասնության մասին: Եվ զուգահեռ անցկացրեց Հայաստանի հետ՝ հիշեցնելով հուլիսին Էրեբունիում տեղակայված ՊՊԾ գնդում կատարվածը: Ադրբեջանցի պատվիրակը մասնավորապես հայտարարեց. «Ադրբեջանում կա հասարակություն-իշխանություն համախմբվածություն, ի տարբերություն Հայաստանի, որտեղ մայրաքաղաքում, Էրեբունիում իշխանության դեմ դուրս եկան ընդդիմության ներկայացուցիչները»:

ԵԽ ամբիոնը գործածելով սեփական նպատակների համար՝ Իլհամ Ալիեւի կամակատարները մեկ անգամ եւս հնչեցրեցին Ադրբեջանի հասարակության եւ իշխանության սին միասնության մասին, ինչին, իհարկե ոչ ոք չի հավատում Եվրոպայում: Բայց նավթադոլարների նվիրատվությունները ոմանց հավատացնում են եւ բերում դրական քվեարկության… Փաստորեն, ԵԽԽՎ-ն միակ ամբիոնն է մնացել Բաքվի համար, որտեղ կարող են կաշառատվության միջոցով անընդհատ հնչեցնել «հայերի կողմից ադրբեջանական հողերի օկուպացման մասին»: Չնայած դա ոչ մի հարց չի լուծում, քանզի խնդիրը գտնվում է ԵԱՀԿ ՄԽ շրջւանակներում: Պարզապես Բաքուն լուծում է ներքին խնդիր՝ իր հասարակությանը հավաստելով, թե Հայաստանի «օկուպանտ լինելը» մեծագույն քաղաքական նվաճում է, որին կարողանում է հասնել Իլհամ Ալիեւը…   Շարունակել կարդալ

Հավասարություն երեք անհայտներով կամ՝ Աշտար, Աշտարակ, Ճատրակ (3-րդ մաս) – Ինչքա՞ն կարելի է տգիտության պատճառով ջուր լցնել ուրիշների ջրաղացին… «Ճատրակ – Շատրանգ» գրքից մի հատված «Շահնամե»-ից՝ որտեղ խոսվում է ճատրակի ստեղծման մասին…

Սկիզբը թիվ 28-29-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=5763Հավասարություն երեք անհայտներով կամ՝ Աշտար, Աշտարակ, Ճատրակ (2-րդ մաս) – «Սարը, որին արիական ժողովուրդները համարում էին սուրբ օրրան՝ նրանց մոտ կոչվել է Արիարատա՝ «Հավատացյալների կառք»… Արիարատան, անկասկած, Արարատ լեռն է»… 

http://www.hayary.org/wph/?p=5750Հավասարություն երեք անհայտներով կամ՝ Աշտար, Աշտարակ, Ճատրակ – Աշտար-Աստղիկը ոչ միայն ջրի, գեղեցկության, մայրության դիցուհի է, այլ նաեւ՝ ժամանակի (1-ին մաս)… Հայտնաբերվել է էկզոմոլորակ… Հրեան սեւ խոռոչ է ստեղծել…

Մաս երրորդ՝ ճատրակ

Ճատրակի հետ կապված որոշ տեղեկությւոններ կներկայացնենք Վաղարշապատի պատմությունից (ՀՍՀ, 4 ):  «Վաղարշապատը, մինչեւ հայ Արշակունյաց հարստության անկումը (428), կատարել է մայրաքաղաքին փոխարինող աթոռանիստի դերը»: Այն ուներ միջնաբերդ, արքունի պալատներ, զորանոցներ, բանտ, հզոր աշտարակավոր պարիսպներ՝ մի քանի դարպասներով (հատկապես նշանավոր էր արեւելյան մեծ դարպասը՝ Արեգի դուռը): Քաղաքը հարավից պաշտպանված էր Քասախի ջրով լցվող եւ Պարկեն-փոկ կոչվող խոր խրամով, հարավ-արեւմուտքից ընդարձակ ճահճով, որը նաեւ կառափարան էր, ուր կատարվում էին մահապատիժներ:

Գրիգոր Լուսավորիչ հորջորջվողը (իրականում ավերիչ է) կործանում է Սանդարամետի մեհյանը եւ տեղում հիմնում (301-303) Կաթողիկե եկեղեցի՝ Մայր տաճար սբ. Էջմիածինը (Ագաթանգեղոս, Պատմություն, գլ.ՃԲ-ՃԺԳ):

1768-ին վերակառուցվում է վանքի պարիսպը՝ 16 բոլորշի բուրգերով ու դիտանոցներով, կոփածո քարե հիմքով, վերին մասը՝ աղյուսով: Ուղղանկյուն պարիսպները 4 կողմերում ունեցել են կամարակապ 4 մեծ դռներ եւ եւս 6 դռներ՝ տարբեր կողմերում: Բուրգերը տեղավորվել են պարիսպների 4 անկյունագլուխներում եւ տեղ-տեղ բոլոր կողմերում, որոնց շնորհիվ վանքն ստացել է ամրոցի նմանություն:   Շարունակել կարդալ

Միայն փաստական ստուգումներից հետո – Արմենուհի Մելքոնյան («Լուսանցք» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր)…

ՊՊԾ գնդի գրավման օրերին խմբագրական գրեցի՝ վերնագրելով «Ներքին զսպանակը գործի՛ դրեք» (http://www.hayary.org/wph/?p=5711Ներքին զսպանակը գործի՛ դրեք – Արմենուհի Մելքոնյան («Լուսանցք» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր)…): Արձագանքները հուշեցին, որ ինձանից դժգոհ են մնացել իմ գործընկերները, քաղաքական գործիչները, հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչները եւ պարզապես մարդիկ, ովքեր զանգելով խմբագրություն, ներկայանում էին ժողովրդի անունից: Իսկ դժգոհ էին, որովհետեւ ես, որպես գլխավոր խմբագիր, երկու կողմերին՝ զինված խմբին եւ իշխանություններին ու այդ երկու կողմերին հրահրողներին կոչ էի արել գործի դնել ներքին զսպանակները: Բացի այդ՝ դեպքերի հետ կապված գնահատական չէի հնչեցրել՝ նշելով, թե դա կարող եմ անել միայն այն ժամանակ, երբ կունենամ 15 հարցերի պատասխանները («Լուսանցք», թիվ 25 (415), հուլիսի 22-28, 2016թ.): Ինձ մտերիմ քաղաքական գործիչներից մեկը, ում իբրեւ մարդ հավանում եմ, բայց սկզբունքորեն դեմ եմ նրա քաղաքական գրեթե բոլոր քայլերին, զանգահարեց ինձ եւ անկեղծ հարցրեց. «Լավ, բա ոչ մի կողմի հանդեպ անձնական համակրանք չունե՞ս»: «Լսիր,- հանգիստ ասում եմ,- դու ինձ զանգիր այն ժամանակ, երբ քաղաքական դերիցդ դուրս կգաս»: Հետաքրքիր է, ես լրագրող եմ, ի՜նչ կապ ունի իմ անձնական համակրանքը, ես փաստերով պիտի խոսեմ:

Իսկ փաստերը հակասական են, ընդ որում՝ երկու կողմից էլ: Նշանակում է՝ այդ փաստերը ստուգել է պետք: Փաստերը ստուգելու տարբեր ձեւեր կան: Եվ միայն դրանից հետո կարելի է արտահայտել սեփական ցանկությունը, համակրանքը՝ հիմքում փաստական ապացույցներ դնելով: Տարիներ առաջ հիշու՞մ եք, թե Եվրոպան եւ Ռուսաստանը ինչպես էին հանդես գալիս հայկական ատոմակայանը փակելու օգտին: Նրանց միանում էր ներքին ցանկացողների խումբը: Ես դեմ էի հայկական ատոմակայանը փակելուն, բայց միայն չէի կարող գրել՝ դեմ եմ, որովհետեւ այն մեր անվտանգության երաշխիքն է: Ու այս կամ այն գործչին, մասնագետին հղում անելն էլ քիչ էր: Լծվեցի գործի՝ տարիներ շարունակ եւ ցայսօր: Ու սկսեցի: Այ Եվրոպան, որ մեզ ստիպում է (տարիներ եղան, որ կոշտացրել էր ոճը) փակել մեր ատոմակայանը, իր տարածքի այս ու այն ատոմակայանը այսպես է աշխատում, հապա ինչու՞ չի փակում: Կամ՝ Ռուսաստանը, որ միջուկային վառելիք մատակարարելու դիմաց այս ու այն իբր անվտանգության պահանջն էր դնում, ինչպե՜ս կարող է այդ պահանջը դնել, երբ մեր ԱԷԿ-ն ու ռուսական ԱԷԿ-ները նույն կառուցվածքն ունեն եւ այլն: Այնքան էի խորացել եւ ուսումնասիրել այդ թեման, որ մեր ատոմային էներգետիկայի շատ մասնագետներ ինձ կատակով ասում էին, որ հանգիստ կարող եմ փոխել մասնագիտությունս: Դա եղավ իմ տարիների չարչարանքի լավագույն գնահատականը: Եվ այսօր հանգիստ կարող եմ ասել, այո, ես անձնապես դեմ եմ հայկական ատոմակայանը փակելուն եւ անձնական համակրանք եմ տածում իմ տեսակետին համամիտների նկատմամբ: Կարո՛ ղ եմ: Որովհետեւ իմ անձնական կարծիքիս տակ մասնագիտական փաստարկներ ունեմ բազմաթիվ (տարիներ շարունակ դրանք հրապարակվել են «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթում եւ «Լուսանցք» շաբաթաթերթում):   Շարունակել կարդալ

Անվտանգության նկատառումները մի՛շտ պետք է լինեն – Այլընտրանքային տարբերակներ միշտ պիտի լինեն… Հայաստանը եւ Վրաստանը արդեն պատրաստ են համագործակցել Իրանի հետ, ինչը կփոխի տարածաշրջանի դեմքը…

Հորդառատ անձրեւների պատճառով, ելնելով մարդկանց անվտանգությունից` Լարսի ավտոճանապարհը փակվել էր որոշ ժամանակ: Ճանապարհին մնացած հայերին տուն հասցնելու հարցում զգալի գործ արեց ԱԻՆ-ը, որի ջանքերի շնորհիվ ինքնաթիռներով մարդկանց հասցրեցին Հայաստան: Նախնական տվյալներով, ճանապարհը պիտի բացվեր հուլիսի 5-ին: Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ ՀՀ տրանսպորտի եւ կապի նախարարությունը տեղեկացրել էր, որ Վրաստանի ենթակառուցվածքների նախարարության ճանապարհային դեպարտամենտից հայտնել էին, որ հուլիսի 4-ին Լարսի սահմանային անցակետը փորձնական կբացվի 4X4 թեթեւ մարդատար մեքենաների համար… Հիշեցնենք, որ հորդառատ անձրեւներից առաջացած սողանքավտանգ իրավիճակի եւ Թերեք գետի վարարման պատճառով հունիսի 23-ից փակվել է Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը:

Հունիսի 30-ից հուլիսի 1-ը ռուսական օդանավի 6 չվերթով Հայաստան է տեղափոխվել Լարսի անցակետի փակման հետեւանքով Հայաստան վերադառնալու հնարավորությունից զրկված ՀՀ 289 քաղաքացի (այդ թվում` 73 կին, 31 երեխա): Նույն ժամանակահատվածում Հայաստանից նույն ինքնաթիռով Ռուսաստան է տեղափոխվել ՌԴ 13 քաղաքացի (այդ թվում` 2 կին, 2 երեխա): Առաջնահերթ նախապատվությունը տրվել է ծերերին, կանանց եւ երեխաներին: ՀՀ ԱԻՆ խնդրանքով` նախատեսված 4-ի փոխարեն ՌԴ ԱԻՆ «ԱՆ-148» օդանավն իրականացրել է եւս 2 լրացուցիչ չվերթ:

Լարսի անցակետի մոտ ծավալված ժամանակավոր ճամբարներում գրանցված մեր երկրի բոլոր  քաղաքացիները ՌԴ ԱԻՆ օդանավով տեղափոխվել են Հայաստան: Ներկայումս անցակետում մնացել են միայն այնտեղ արգելափակված բեռնատար եւ մարդատար մեքենաների վարորդները:   Շարունակել կարդալ

Հերթական հանդիպում՝ մեր նոր տոնայնությամբ.- ՀՀ նախագահը 3 պայման էր առաջ քաշել – ԼՂՀ-ն կարող է միանալ համաձայնագրին՝ իր պայմանով…Այդ ի՞նչ պիտի զիջեինք, որ Բաքուն չի համաձայնել ստորագրել…

Հերթական հանդիպում՝ մեր նոր տոնայնությամբ

Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում կայացավ Սերժ Սարգսյան – Իլհամ Ալիեւ հանդիպումը՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների եւ համանախագահ երկրների արտաքին գործերի նախարարների մասնակցությամբ:

Մեր կարծիքով՝ սա հապշտապ հանդիպում էր եւ գոնե իր շտապողականությամբ չէր բխում մեր շահերից: Առանց լուրջ գնահատականների, ապրիլի քառօրյա պատերազմի մեղավորի նկատմամբ պատիժների՝ Հայաստանի ղեկավարը պիտի բաց թողեր այս հանդիպումը:

Բայց, ըստ ամենայնի, ճնշումները մեծ են եղել երկու կողմերի վրա էլ, ինչը նպաստեց Վիեննայի հանդիպման կայացմանը:

Մայիսի 16-ի երեկոյան Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահները մասնակցել են ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրների ԱԳ նախարարների նախաձեռնությամբ եւ ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերիի, ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովի, Ֆրանսիայի եվրոպական հարցերով պետքարտուղար Արլեմ Դեզիրի մասնակցությամբ տեղի ունեցած քննարկմանը: Հանդիպմանը մասնակցել են երկու երկրների ԱԳ նախարարներ Էդվարդ Նալբանդյանը եւ Էլմար Մամեդյարովը, դեսպաններ Իգոր Պոպովը (Ռուսաստան), Ջեյմս Ուորլիքը (ԱՄՆ), Պիեռ Անդրիոն (Ֆրանսիա) եւ ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ Անջեյ Կասպրշիկը:

Հենց սկզբից քննարկվել են ԼՂ հակամարտության գոտում ապրիլի սկզբին զինադադարի կոպիտ խախտման հետեւանքով ստեղծված լարված իրավիճակը եւ դրանից դուրս գալու ուղիները: Համանախագահող երկրների ներկայացուցիչները պնդել են 1994թ. զինադադարի եւ 1995թ. զինադադարի ամրապնդման մասին համաձայնագրերի անշեղ իրագործման անհրաժեշտությունը եւ համաձայնություն է ձեռք բերվել քայլեր ձեռնարկելու դրանց իրականացման մշտադիտարկման ու միջադեպերի հետաքննության մեխանիզմի ներդրման, ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչի թիմի կարողությունների ավելացման, հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացի հնարավոր վերսկսման ուղղությամբ:   Շարունակել կարդալ