Խորագրերի պահոցը. Արվեստ

Արվեստ բաժնում մտեք «Հայկական Երաժշտություն» ենթաբաժինը:

Մեր գործը մեր փորձի հետ ենք համադրել (ՀԱՄ առաջնորդ՝ Արմեն Ավետիսյան)… Հայ Ազգայնականների Համախմբման հետ միասին կարեւորել ենք քաղաքականության մեջ ոչ միայն գաղափարով, այլեւ ազգային հավատով հանդես գալու անհրաժեշտությունը… Հայ Արիական Միաբանությունը նշում է 24-ամյակը… Իսկ տարեվերջը՝ Միհր Աստծո տոնով…

Հայ արիականների տոնացույցի դեկտեմբերյան տոներից մեկը Հայ Արիական Միաբանության հիմնադրման օրն է՝ 1993թ. դեկտեմբերի 15-ը: Տոնի նախօրեին հանդիպեցինք կառույցի առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանին, ով տեղեկացրեց, որ կառույցի հերթական հոբելյանը՝ 24-ամյակը, կնշվի Աբովյան քաղաքում, որտեղ էլ հիմնադրվել է կառույցը:

Քրմական ծիսական արարողությունը կկայանա Էլար-Դարանիի պատմական տարածքում, որից հետո հայ արիներն ու համախմբված հեթանոս ազգայնականները կկազմակերպեն տոնախմբություն:

Արմեն Ավետիսյանը նշեց, որ իրենք վաղուց են փոխել իրենց գործելաոճը եւ ոչ բոլոր հարցերում են հանդես գալիս ամբողջապես հրապարակայնորեն: Շատերն են հարցում անում, թե ինչով է զբաղված Հայ Արիական Միաբանությունը եւ ինչու առաջվա նման չի երեւում քաղաքական դաշտում:

«Մենք արդեն ասել ենք, որ մեր կառույցն ունի շուրջ 30 կիսաինքնուրույն գործող միավորումներ, որոնց միջոցով իրականացնում ենք մեր գործունեությունը: Այն ոչ միայն քաղաքական ոլորտում է իրականացվում եւ ոչ միայն այնպիսի հարցերում, որոնցով են միայն պատկերացնում մեր գործը, ինչպես՝ մասոնության, աղանդավորության, համասեռականության եւ անբարո այլ երեւույթների, մարդկանց համարակալման եւ կենսաչափական տվյալների հավաքագրման բացահայտման հարցերում: Այո, այս խնդիրները մենք արծարծել ենք մեր ստեղծման օրվանից, բայց դա չէ մեր առաքելության բարձրակետը:   Շարունակել կարդալ

Թայֆայական խարդավանքներ Հերունու դեմ – Կասկածելի գիտնականների կասկածելի կեցվածը՝ Հերունու նկատմամբ ատելությունից կուրացած՝ պատրաստ են ժխտել հայկական ամեն բան… Հերունին համարում է նաեւ, որ Քարահունջը համահունչ է Սթոունհենջի հետ… Հայտնի գիտնական Գրեհըմ Հենքոքի կարծիքով, աստղագիտական հաշվարկներով Քարահունջի տարիքը մոտավորապես 13.000 տարի է… Իսկ նոյեմբերի 25-ին աստղադիտարանի տարածքում լուսաբացին հայ արիականներն ու հեթանոս ազգայնականները նշեցին Հայ Տեսակի արարման տոնը…

Իսկ հիմա դուրս են եկել ու Հերունու նկատմամբ ատելությունից կուրացած՝ պատրաստ են ժխտել հայկական ամեն բան: Գիտական աստիճաններ ունեցողները պատրաստ են անգամ կեղծ գիտությամբ զբաղվել, միայն թե Հերունու հաստատածը ժխտել կարողանան…

http://www.hayary.org/wph/?p=6033Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- National geographic-ը Քարահունջը աստղադիտարան է կոչումԻնչու է հայ գիտնականը դրանից վատ զգումԶարմանալի են Վահագն Գուրզադյանի «դիտարկումները», նույն ԶԼՄ-ները իրեն էլ Պարիս Հերունուց պակաս տեղ չեն տվելՈր ինքը Հերունու կողքին ստվերում է մնացել, Հերունի՞ն է մեղավոր

* * *

Այս տարվա նոյեմբերի կեսերին «Գոլոս Արմենիի» թերթում տպագրվել է «Արգելել կեղծ գիտությունը» վերնագրով մի ծանակագիր, որի հեղինակներն են Վահագն Գուրզադյանը, Էդմոն Գազազյանը, Պավել Ավետիսյանը եւ Աշոտ Փիլիպոսյանը, որոնց գիտական աստիճանները չեմ նշում, որովհետեւ վստահ չեմ, որ նրանք արժանի են իրենց կոչումներին:

Նախ նշեմ, որ «National geographic»-ը Քարահունջը աստղադիտարան է կոչում» նյութում («Լուսանցք»-ն էր տպագրել) արձագանքել եմ Վ. Գուրզադյանի՝ 2016թ. մայիսի 26-ին «Գոլոս Արմենիի» թերթին տված հարցազրույցին, որտեղ նա փնովում է Հերունուն առանց որեւէ գիտական փաստարկների, իսկ Քարահունջը աստղադիտարան չի համարում, կարծես թե ինքն է որոշողը՝ այն աստղադիտարան է, թե ոչ:

Նույնիսկ այն բանից հետո, երբ միջազգային մակարդակով Քարահունջը ճանաչվեց որպես աստղադիտարան եւ ընդգրկվեց աշխարհի ութ հնագույն մեգալիթյան աստղադիտարանների ցուցակում, այս վայ գիտնականները առանց ամոթի շարունակում են իրենց պառակտիչ գործունեությունը:

Անգամ կոչ են անում կրթության եւ գիտության ու մշակույթի նախարարություններին՝ իրենց իսկ խոսքերով՝ վճռական միջոցներ ձեռնարկել, որպեսզի մեր դպրոցը եւ մշակույթը պաշտպանվի կեղծ գիտական հայրենասիրությունից:

Անձամբ հակառակը կառաջարկեի՝ սրանց նմանների՛ն է պետք հեռու պահել  մեր մշակույթից եւ դպրոցից, որպեսզի չպղտորեն երիտասարդ սերնդի հոգիները:   Շարունակել կարդալ

Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության (10-րդ մաս).- Հայոց պարն ի սկզբանե – Ազգային ակունքի կենսուրախությունը՝ Շալախոյ… Կենսագրությունը՝ շողով-շաղով… Եվ պարտադրված ոդիսականը… Ի՞նչ կապ ունեն կինտոները… Կովկասյան յուրաքանչյուր ժողովուրդ Հայոց ազգային «Շալախո» ծիսական պարը ցանկանում է դարձնել իր սեփական պարը…

Սկիզբը՝ թիվ 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44-ում

Շալախո պարանունը Շալախոյ կամ Շարախայ անունն է, Շարայի դաշտավայրի Խոյ -Խայ իմաստն ու գաղափարն ունի:

«Շալախոյ» ծիսական պարը կամ անունը գաղափարախոսություն է, այն ամփոփում է մի քանի դիցական գաղափարների միասնություն: Քանի որ պարը ծես եւ հանդիսություն է, ապա մեր դիցերը հանդես են եկել տոտեմներով: Շալախոյ պարը մի շարք տոտեմների միասնական ծիսակարգ պար է. Շահ առյուծի եւ խոյի, ցուլի, արտի արեւակիր տոտեմ խորհուրդների: Շալախո-ն Շալախոյ բառն է, յ-կիսաձայնի անկումով:

Մեկ այլ տարբերակով. Շալախո+յ բառում հստակ տեղ ունեն շահ +լու+խոյ մասնիկները. «լու-lu» շումերական մշակույթում նշանակում է առյուծ, հայերենում այն պահպանվել է Լեւոն անունով, բնիկ հայերեն բառ է՝ լույս, լուր իմաստով /  Աճառյան/:

Շալախո եզրաբառը հայերենում նշանակում է վաղահաս, կանխահաս. հայերենում Կարմիր ծիրանին ասում են շալախ ծիրան, շալախ են ասում սեխին, որը հայերենում ունի նաեւ շամամ անունը:

Բառանյութը հաստատում է, որ Շալախո ծիսապարը կարելի է դասել «Շիվհալանի», «Շերխանի»- Շարայի խան պարերի շարքին։

Շալախ եւ Շալախո տերմինների իմաստաբանական կապի մասին է խոսում Շալախոյ պարը, որը խորհրդանշում եւ ներկայացնում է կանխահաս, նոր կյանք մտնող երիտասարդ խոյանման եւ առյուծանման սերնդին: Երիտասարդի կամքի, արարքի ցուցադրում, սիրո ու գրավչության մրցակցություն, աղջիկների հեզաճկուն եւ ցուցադրական նազանք, հպարտություն:   Շարունակել կարդալ

Տարեփոխության հոգեբանությունը՝ ըստ Աստղակերպի.- 2018-ի տարվա տանուտերը հայկական Այծեղջյուրն է,  ոչ թե չինական Շունը… Օտարի հավատալիքները օտարացնում են նաեւ մեզ… Այլի տարեփոխության հոգեբանությանը գերեվարվելով՝ նսեմացնում ենք մեր հոգեաշխարհը, որի ազդակները նսեմացման են տանում նաեւ մեր միտքն ու մարմինը…

Տարիներ շարունակ «Լուսանցք»-ն անդրադառնում է տարվա տանուտերի ընտրության բնակարգին: Թեմայի արծարծումը մեկ նպատակ ունի, որ մի օր հայն ամուր կանգնի իր տիեզերածին բնարմատին եւ իր հարատեւման տեսլականներում հետեւի սեփական զուլալ ակունքի հոսքին… Քանզի այն Երկնի ու Երկրի միջանկյալ մի Արահետ է, որը հենց ինքը՝ Արարչի Հետքն է…

Անհասկանալի եւ միաժամանակ անհանդուրժելի է, երբ հայի անկախ երկրում, որ դարերի դեգերումներից հետո է կյանքի կոչվել, թեկուզեւ՝ հայի բնօրրանի մի հատվածում ապրելով, երբ հայը հեռու է մնում իր էությունից, ինքնությունից եւ մնացյալ ազգածին բաղադրիչներից, ինչը հային հետ է պահում նաեւ իր առաքելությունից: Իսկ առանց առաքելության գիտակցման հայը կշարունակի մնալ իր առաքինություններից զուրկ եւ խարխափող այս իրականության մեջ, երբ ամեն մի հակահայ երեւույթ, ամեն մի դավ ու սադրանք՝ դրսի եւ ներսի օտարի կողմից ներկայացվում է հանում ինչ-որ անդեմ ու անհասցե մարդկության բարօրության համար… Այսպես կշարունակի մնալ ու լինել այդ օտարների կենցաղի ու բարքերի կրողը, ավանդույթի, հավատի, գաղափարախոսության, մշակույթի ու պատմության քարոզիչը:

Մեր կյանքի շատ ոլորտներ են մնացել արտաքին ու ներքին օտարների թելադրանքի տակ, եւ հակազգայնությունն աճել է՝ ազգայինին մղելով ժողովրդական կամ հանրային մակարդակներ…

Այս համապատկերում «Լուսանցք»-ը խոսել է նաեւ ազգային տոնացույցի մասին: Մեզանում այն առավելապես եկեղեցական է (անգամ ոչ բուն հոգեւոր) եւ ոչ ազգային, քանզի կրոնն ինքը ապազգային երեւույթ է՝ վերազգային, որ գերակա է ազգի հավատալիքների հանդեպ: Այս մասին շատ ենք գրել ու այստեղ չենք անդրադառնա ազգային հավատի եւ միջազգային կրոնի հակասություններին: Պարզապես հիշեցնենք, որ Հայ Արիական Միաբանությունը 2008թ. հնարավորինս վերականգնեց հայոց հավատի տարեկան տոնացույցը բոլոր ամիսներին հատուկ տոնակատարությունների եւ ծեսերի ներառմամբ: Հայ Արիական Տոնացույցը ներկայացրել ենք մեր ընթերցողներին:   Շարունակել կարդալ

Խոհանոցը ազգի մշակույթի կարեւորագույն հիմքերից է – Տե՛րը լինենք մեր պատմության… Ե՛րբ ենք տիրոջ զգացողությամբ ապրելու – Կաշառակերությունը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն դարձել է ազգային արժեքների աղավաղման միջազգային կենտրոն եւ միաժամանակ փողերի լվացման միջազգային կառույց… Տեղից-տեղ գնացող քոչվորը չէր կարող թոնիր ու լավաշ ունենալ, այգի տնկել եւ գինի արարել ու հող մշակել՝ խաղողի թուփ ու տոլմա ստեղծել…

Օրերս CNN-ը հայկական տոլման իբրեւ հրաշալիք է ներկայացրել: Համարել է Հայաստանի հրաշալիքներից մեկը՝ նշելով, որ մասնագետները պնդում են, թե կա մոտ 100 տեսակի տոլմա: Սա տեղի ունեցավ այն ժամանակ, երբ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն հերթական անգամ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում աղավաղվեց հայկական հերթական մշակութային արժեքը: Գրանցվեց նաեւ տոլմայի պատրաստման ադրբեջանական եղանակը եւ այն մշակութային արժեք համարվեց…

«Լուսանցք»-ը քանիցս անդրադարձել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գործունեությանը՝ նշելով, որ այս կազկակերպությունը դարձել է ազգային արժեքների աղավաղման միջազգային կենտրոն եւ միաժամանակ փողերի լվացման միջազգային կառույց, որտեղ կարելի է կաշառելով գողանալ ազգային արժեքներ…

Անգամ առաջարկել էինք, որ Հայաստանը հայտարարությամբ դուրս գա այս կազմակերպությունից՝ նշելով բոլոր աղավաղումների մասին: Ինպես կարելի է չհասկանալ, որ ընդամենը մի քանի հարյուր տարի նստակյաց կյանքով ապրող (այն էլ այլ ազգերի բնատարածքները զավթելով) քոչվորը չէր կարող մի քանի հազարամյա մշակութային արժեքներ ստեղծել, որը կարող էր ստեղծել միայն նստակյաց ազգատեսակը… Հայաստանի հողերը բռնազավթած թուրքերն ու ադրբեջանցիները հազարամյակների հայոց արժեքները սեփականացնում են այս կառույցի միջոցով: Կամ՝ ինչպես կարող է մի ազգի մշակութային արժեքը լինել նաեւ մի քանի ազգերի մշակութային արժեք, ինչպես ասենք՝ հայկական լավաշը՝ ոչ միայն հայկական է համարվել, այլեւ՝ իրանական, թուրքական, ադրբեջանական, վրացական… Վերջիններս նաեւ ավելի քան 6 հազարամյա գինու պատմությունն են սեփականացրել, մեր տարածքներում հայտնաբերելով, իսկ 6 հազար տարի առաջ, այդ ժամանակաշրջանի քարտեզներում Վրաստանի անգամ «Վ» տառը չկար…   Շարունակել կարդալ

Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Հայոց պարն ի սկզբանե (9-րդ մաս) – Ռազմական Յար Խշ Տի… Այժմ ներկայացնենք մեր տեսակետը եւ մեկնաբանությունը «Յար Խշ Տի» պարի ժամանակաշրջանի, ծագման մասին, կատարենք լեզվական, միաժամանակ բանահյուսական վերլուծություն…

Այսօր էլ ազգագրական մեր պարի համույթներն են կատարում հզոր այս պարը՝ ռազմական, հայրենասիրական գաղափարախոսությամբ տոգորելով, հարատեւ ուժ ու կորով հաղորդելով հայ սերունդին…

Սկիզբը՝ թիվ 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43-ում

Յար Խշ Տի- Յարատեւ Իշխանություն Տիեզրից:

Որպես երկնային Պատգամ Տիեզրի հարատեւ Իշխանությունից «Յար Խշ Տի»- ծիսապարը կատարվել է Տոզիլբանո, Տոզիլբան, Տոզիլբանո, Տոզիլբան… գոչով ու խոսքով:

Տոզիլբանո, Տոզիլբան, Տոզիլբանո , Տոզիլբան… արտասանական երգի ուղեկցությամբ հաճախակի կրկնվող մարտական բացականչությունները պարին հաղորդել են մարտական ոգի եւ կատարել են ծիսական արարողակարգ:

Տիեզրի պատգամը բերել է Արծիվը՝ Արայի Ծիվը, ձայնը, գոչը, կոչը: Տիրը Արամազդի սուրհանդակն է, պատգամաբերը, պատգամախոսը:

Կոմպոզիտոր Սպիրիդոն Մելիքյանի գրանցմամբ, «ինչ- որ ժամանակ Յար Խուշտան կատարվել է արտասանական երգի ուղեկցությամբ: Երգի տեքստը կարճ է եւ կրկնվում է շարունակաբար: Բառերի իմաստը հայտնի չէ, բացակայում է բանահյուսական ենթատեքստը, երեւի թե այն մարտական կանչ է խորհրդանշում»:

Մեր դիտարկումը հնարավորություն տվեց բացատրելու եւ հասկանալու «Տոզիլբանո», «Տոզիլբան» խոսքի իմաստը:

«Յար խուշ տա» պարի մեջ պայմանականորեն, որպես հակառակորդներ հանդես եկող պարողները, երբ մոտենում են եւ պետք է ձեռքի ափերը զարկեն իրար, տեղի է ունենում հետեւյալը. զարկի պահին զարկողը բացականչում է Տոզիլբանո, նրա պայմանական մարտական հակառակորդը պատասխանում է զարկելով՝ Տո զիլ բան: Պարի առաջին մասը ավետել է մարտիկների երեքանգամյա ծափը, որից հետո նրանք ուղիղ գծաշարով հարձակվել են միմյանց վրա, շարունակաբար ձեռքերը միմյանց զարկել, բացականչել են՝ Տոզիլբանո, Տոզիլբան ու նորից հետ նահանջել:   Շարունակել կարդալ

Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Հայոց պարն ի սկզբանե (8-րդ մաս) – Ռուս Տամ Բազի կամ Ռուս Տան Բազեն՝ ռազմական պար… Ծիսական ռազմական պարերը տիեզերաստեղծման պարեր են: Այն պարերն են, որոնք կատարում են երկնային պատգամներ, դիցական ծիսական արարողակարգեր…

Սկիզբը՝ թիվ 36, 37, 38, 39, 40, 41,  42-ում

Հայկական ծիսական պարերի մեջ առանձնահատուկ տեղ ունի ռազմական պարը, որը հայոց ընկալումներում կապված է երկնային ուժերի, տարերքների եւ այդ ուժերը տնօրինող ռազմի դիցերի, երկնային մարմինների՝ աստղերի, լույսի, արեւի հետ:

Ծիսական ռազմական պարերը տիեզերաստեղծման պարեր են: Այն պարերն են, որոնք կատարում են երկնային պատգամներ, դիցական ծիսական արարողակարգեր:

Ռուսա տան բազեն, «Ռուս Տամ Բազի» պարի ժամանակաշրջանը, տարածաշրջանը եւ էպիկական ու պատմական գաղափարակիրը

Ըստ մեր ուսումնասիրության՝ «Ռուս տամ Բազի» պարի էպիկական դիմագիծը համապատասխանում է Հայկական Արարտա-Ուրարտական կայսրության Վանի Թագավորության ժամանակաշրջանին: Պարը նվիրված է Արդին տաճարի Հայոց Ռուսա գահակալներին եւ կրում է Ռուսա անունը: Ռուսա Ա (մ.թ.ա. 714) Սարդուր Բ-ի որդին եւ հաջորդը։ Ռուսա Բ (մ.թ.ա. 685-645-) Արգիշտի Բ-ի որդին եւ հաջորդը։ Ռուսա գահակալները հզոր նախնիների նման կրել են «Մեծ Արքայ», «Տիեզերաց Արքայ», «Արքայից Արքայ», «Բիայնիլիի Արքայ» տիտղոսները:

Որպեսզի ճիշտ պատկերացում կազմենք պարի ժամանակաշրջանի եւ պարի ծագման մասին, անդրադառնանք «Ռուս տամ Բազի» պարի անվան լեզվական խնդիրներին եւ ներկայացնենք առաջին հերթին «Ռոս-ռուս» բառի ընդունված ստուգաբանությունը հայերենում:

Հրաչյա Աճառյանը «Հայերեն արմատական բառարանում» «ռոս-ռուս» բառի ստուգաբանությունը ներկայացնելիս բերում է «ռոս-ռուս» բառի տարբեր իմաստներն ու նշանակությունները.   Շարունակել կարդալ

Հայ Տեսակի Արարման տոնը՝ Քարահունջի աստղադիտարանի տարածքում…

Այսօր՝ նոյեմբերի 25-ին, լուսաբացին հայ արիները նշեցին Հայ Տեսակի Արարման տոնը: Հայ արիականներն ու համախմբված հեթանոս ազգայնականները այն նշեցին Քարահունջի պատմական աստղադիտարանի տարածքում:

Օրը փակ ծիսակարգով է տոնվել:

Ծեսն արել են Հայ Արիական Միաբանության (ՀԱՄ) Հոգեւոր հանձնախմբի Քրմական դասից երեք քրմեր եւ ՀԱՄ առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանը: Նախ՝ Եռանկյան, ապաեւ՝ Քառանկյան խորհրդապաշտական էությամբ ծիսակարգ է կատարվել Աստվածահայր Արային ուղղված: Այն ուղեկցվել է խորհրդապաշտական նշանների երեք, ապաեւ՝ չորս անկյուններում ծիսական կրակներ վառելով եւ ձոներգերով:

Այնուհետեւ Եռանկյուն եւ Քառանկյուն կրակները բացվեցին, եւ տոնը շարունակվեց արդեն բաց ծիսակարգով: Տոնի մասնակիցները փառաբանեցին Ամենայն Ստեղծիին՝ Տիեզերքի Արարչին՝ Հայ Տեսակն Արարելու, Երկիր մոլորակը մարդկային, կենդանական ու բուսական աշխարհների օրրանը դարձնելու, ինչպեսեւ՝ այդ օրրանը ԱրԷգԱկ-նային լույսով ու ջերմությամբ սնելու, բնազդական-բանական-բնախոսական կենսակերպով պարուրելու եւ պաշտպանելու, ու վերջապես՝ այն օդում, ջրում եւ հողի վրա ու հողի տակ ապրող ամենայն շնչավորաց Բնատուր Կենաց Տունը դարձնելու համար…   Շարունակել կարդալ

Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Հայոց պարն ի սկզբանե (7-րդ մաս) – Քոչարի-գոչարի. հայարիների համախմբման ծիսապարը… Ի՞նչ է ներկայացնում մեր քոչարին – Քոչարի պարին յուրհատուկ շարժումները պատկերված են Սյունիքի ժայռապատկերներում, որոնք առնվազն 12 հազար տարվա վաղեմություն ունեն…

Սկիզբը՝ թիվ 36, 37, 38, 39, 40, 41-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=6640Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Հայոց պարն ի սկզբանե (6-րդ մաս) – Ուզուն Դարա. հայկական տիեզերաբանական պատկերացումների պահեստարանը… Կից նյութ՝ Ուզուն դարան՝ ադրբեջանական հերթական խանգարմունքի պատճառ…

http://www.hayary.org/wph/?p=6626Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Հայոց պարն ի սկզբանե (5-րդ մաս) – 1. Շիվհալանի. ոչ թե լաց ու կոծի, այլ՝ ուժի պար – Իշխանաց պարերի անվանաշարքին է պատկանում … 2. Գյոնդ, գյովընդ, գյովենդ, գովընդ. կյանքի շրջանի պարը – Հայերեն արմատական բառարանում «գյոնդ» բառի ստուգաբանությունը ներկայացնելիս բերում է «գունդ» բառի տարբեր իմաստներն ու նշանակությունները… Նյութին կից՝ մեր հինավուրց պարերը՝ մեկ գրքում (հատվածներ)…

http://www.hayary.org/wph/?p=6613Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության (4-րդ մասս).- Հայոց պարն ի սկզբանե. ծիսական պար եւ պարադից… Համանման մոտեցմամբ հնարավոր է վերջնականապես ամրագրել «պար» բառի մշակութաբանական ծագումը եւ նրա ուղղակի կապը մեր ազգի հետ… «Պարադից» բառը ծնվել է Հայկական Պար լեռնաշխարհում, ուղղակիորեն Տիգրիս եւ Եփրատ գետերի հովտում: Այն Դիցերի աստղային պարն է… Աստեղաց պար» նշանակում է «լուսաւորեալների պար», իսկ ժամանակի ընկալումներում լուսավորյալները Դիցերն էին, Տի-եզրից եկածները… 2.  Կից նյութ՝ մոսկվաբնակ պարագետ եւ հոգեբան Իրինա Սիրոտկինայի մենագրությունից մի հատված՝ էթնոպարագետ Սրբուհի Լիսիցյանին վերաբերող մասից…

http://www.hayary.org/wph/?p=6599Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Հայոց պարն ի սկզբանե. Իշխանաց պար, Շէխանի, Շերխանի (3-րդ մաս) – Ասել ենք՝ հայկական ծիսական պարերը հայ դիցերի պատգամն են, պատգոչը… Իշխանաց պարը էությամբ հզորների եւ ուժեղների պար է՝ Առյուծների պար, որը ներառում է Առյուծ դիցերի կամ դյուցազունների տիրոջ, այսինքն՝ իշխանական դասի, կամ քրմական դասի գաղափարը…

http://www.hayary.org/wph/?p=6583Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Հայոց պարն ի սկզբանե (2-րդ մաս) – Պատգոչ-բառը հայերենի հնախոսական եզրաբառ է, որը նշանակում է բանբեր, պատգամաբեր – Երկնային գոչ կամ գոչ պատ՝ երկնքից, Գոչ-գոռոչ-գոռոց իմաստաբանական հիմքից է կազմված Գոչ-Գոչարի-Քոչարի եզրաբառը… Ծեսը կապվում է բոլոր տեսակի ծիսական պարերի հետ՝ Իշխանաց պարերի, ռազմական, բնության, դիցական, ավանդական…

http://www.hayary.org/wph/?p=6570Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Հայոց պարն ի սկզբանե (1-ին մաս)… Կփորձենք հասկանալ մեր պարի ուղնուծուծը, տեսանկարել ողնաշարը, իմանալ՝ պահպանե՞լ ենք այն ամբողջությամբ, թե՞ ահազանգի խնդիր ունենք… Հայոց պարի մասնատուփից դուրս բերենք մասնագամերը, բացահայտենք ու մեկնաբանենք դիցապատմական մասունքների ծագումը…

Երբ այդ մարդիկ, այդ Հայերը, ձեռք ձեռքի են տալիս եւ ուս -ուսի տված դոփում գետնին թմբուկների ու ծիրանե գործիքների նվագի ներքո, ապա ավելի շուտ պալատիս սյուները փոշեհատիկի կվերածվեն, քան հնարավոր կլինի կանգնեցնել նրանց:

Հուլիոս Կեսար (Ք. ա. 100-44)

Հայոց պարը եւ պարաձեւը ազգային գաղափարախոսություն է, այն ներկայացնում է հայ ազգին հատուկ ծիսական արարողակարգ՝ խոսքի եւ նվագի ուղեկցությամբ: Պարը մարդու մարմնի, մտքի, հոգու ու ձայնի միաձուլումն է, երբ այդ չորս ելեւէջները դառնում են մեկ ամբողջություն, հասնում են կատարելության:

Հայ մտածողության մեջ պարը հայոց Արեւխաչ լեռների պարն է, Լեռնապարը, Աստեղեաց պարը, Դիցաց պարը՝ Պարադիցը:   Շարունակել կարդալ

Հայ տեսակի արարման տոնը՝ Քարահունջի աստղադիտարանի տարածքում – Ամենայն Ստեղծիին՝ Տիեզերքի Արարչին առանձնահատուկ ծիսակարգով կփառաբանեն՝ Հայ Տեսակն Արարելու եւ Երկիր մոլորակը Մարդկային, կենդանական ու բուսական աշխարհների Օրրանը դարձնելու, ինչպեսեւ՝ այդ Օրրանը ԱրԷգԱկ-նային լույսով ու ջերմությամբ սնելու, Բնազդական-Բանական-Բնախոսական Կենսակերպով պարուրելու եւ պաշտպանելու, ու վերջապես՝ այն օդում, ջրում եւ հողի վրա ու հողի տակ ապրող ամենայն շնչավորաց Բնատուր Կենաց Տունը դարձնելու համար…

Ինչպես «Լուսանցք»-ին տեղեկացրին Հայ Արիական Միաբանության լրատվական կենտրոնից, այս տարի հայ արիականներն ու համախմբված հեթանոս ազգայնականները Հայ տեսակի արարման տոնը կնշեն նոյեմբերի 25-ի լուսաբացին՝ Քարահունջի պատմական աստղադիտարանի տարածքում: 

Տոնի մասնակիցները Ամենայն Ստեղծիին՝ Տիեզերքի Արարչին առանձնահատուկ ծիսակարգով կփառաբանեն՝ Հայ Տեսակն Արարելու եւ Երկիր մոլորակը Մարդկային, կենդանական ու բուսական աշխարհների Օրրանը դարձնելու, ինչպեսեւ՝ այդ Օրրանը ԱրԷգԱկ-նային լույսով ու ջերմությամբ սնելու, Բնազդական-Բանական-Բնախոսական Կենսակերպով պարուրելու եւ պաշտպանելու, ու վերջապես՝ այն օդում, ջրում եւ հողի վրա ու հողի տակ ապրող ամենայն շնչավորաց Բնատուր Կենաց Տունը դարձնելու համար…

Հայ արիական երեք քրմեր, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանի հետ նախ՝ եռանկյան, ապաեւ՝ քառանկյան խորհրդապաշտական էությամբ փակ ծիսակարգեր կկատարեն Աստվածահայր Արային ուղղված: Այն կուղեկցվի խորհրդապաշտական նշանների երեք, ապաեւ՝ չորս անկյուններում ծիսական կրակներ վառելով եւ ձոներգերով:   Շարունակել կարդալ

Պատրաստելու հաճույքը. գրքով ու առանց գրքի – Հայ խոհարարի հաղթարշավը շարունակվում է… Հայ խոհարարի հաղթարշավը շարունակվում է – Լիանա Դավթյանն այժմ նրա մասին գիրք է գրել՝ ֆրանսերեն՝ ֆրանսախոս աշխարհին ճանաչել տալու համար, թե ով է հայը եւ ինչի է ընդունակ…

Հիշու՞մ եք լուսանկարի խոհարարին, ում մասին 22-ամյա լեզվաբան Լիանա Դավթյանը գրել էր «Լուսանցք»-ում:

Հայ խոհարար Կարեն Պողոսյանի մասին է խոսքը, ում ուտեստները համտեսում են երկրների նախագահներ, աշխարհահռչակ երգիչներ…

http://www.hayary.org/wph/?p=6625«Ոչ մի տեղ այսքան բացառիկ կանաչիների տեսականի չեք գտնի, ինչքան աճում է մեր լեռներում» – Այս հայ խոհարարի գործն արժեւորել են տարբեր երկրների նախագահներն ու մեծանուն հայտնի մարդիկ… Հայ աշխարհահռչակ խոհարար, Մոնակոյում հայ խոհարարների դեսպան Կարեն Պողոսյանը կրկին ներկայացնելու է Հայաստանը՝ Մոնտե-Կառլոյում…

Լիանա Դավթյանն այժմ նրա մասին գիրք է գրել՝ ֆրանսերեն՝ ֆրանսախոս աշխարհին ճանաչել տալու համար, թե ով է հայը եւ ինչի է ընդունակ:   Շարունակել կարդալ

Հայկական խոհանոց – Ախորժաբեր ուտեստ՝ սեփական խոհանոցից… Բացվեց Երեւանյան գրքի 1-ին փառատոնը, այլ մշակութային լուրեր… Աշխարհի մարզական հեւքից.- Մարզաշխարհի խաչմերուկներում – Հոկեյի «Արարատ» ակումբը նորից կիսում է միավորները… Սամվել Կարապետյանը նշանակվել է Մոսկվայի «Արարատ» ֆուտբոլային ակումբի նախագահ (իսկ 1973-75թթ. ԽՍՀՄ չեմպիոն եւ գավաթակիր Երեւանի «Արարատ»-ը Հայաստանում լուրջ աջակցության կարիք ունի)… Հայաստանը՝ բասկետբոլի Եվրոպայի 2021թ. առաջնության ընտրական փուլում… Հենրիխ Մխիթարյանը ՈՒԵՖԱ-ի ընտրյալների ցուցակում է… Ֆուտբոլային, շախմատային, բռնցքամարտի եւ այլ մարզական լուրեր… Այցելե՛ք եւ օգտվե՛ք Հայ Արիական Միաբանության պաշտոնական կայքը-www.hayary.org-ից… Կարդացե՛ք եւ բաժանորդագրվե՛ք «Լուսանցք» հայ ազգային-ազգայնական շաբաթաթերթ…

Հայկական խոհանոց – Խորագիրը վարում է սննդի տեխնոլոգ  Ռուզաննա Նահապետյանը:

Խոհանոցը ազգի մշակույթի կարեւորագույն հիմքերից է: Տե՛րը լինենք մեր պատմության:

- Ախորժաբեր ուտեստ՝ սեփական խոհանոցից

Բաղադրությունը - Խաշած կտրտած միս – 0.5 կգ, նեխուր – 2 կապ, սխտոր – 2 գլուխ, սոխ – 3 գլուխ, կարմիր կծու չիլի – 1 հատ, կարմիր կծու ծիծակ – 2-3 հատ, բուսայուղ – 100 գ, համեմունքներ՝ անիսոն կամ քիմիոն, խաշած հատիկ լոբի – 3 բաժակ, եգիպտացորեն – 200 գ, աղացած լոլիկ – 5 հատ, աղ եւ պղպեղ:

Պատրաստման եղանակը – Սոխառած անել, լցնել կտրտած ծիծակները, այնուհետեւ լցնել սխտորը, ապա հերթականությամբ լցնել միսը, լոբին, եգիպտացորենը, լոլիկը, չիլին, համեմունքները: Խառնել, լցնել 1 բաժակ արգանակ՝ լոբու կամ մսի:

Եփել 15 րոպե, նեխուրը կտրատել, լցնել վրան եւ եփել եւս 10 րոպե:

Բացվեց Երեւանյան գրքի առաջին փառատոնը

Նոյեմբերի 24-ին բացվեց Երեւանյան գրքի առաջին փառատոնը, որին ներկա էին հրատարակիչները, գրքամոլները, գրողներն ու թարգմանիչները։

«Ողջունելի է, ոչ միայն Երեւանյան գրքի այս փառատոնը, որը մշակույթի նախարարության առաջին նման նախաձեռնությունն է, այլ ցանկացած նախաձեռնություն, որը վերաբերում է գրքին եւ նպաստում է ընթերցանության զարգացմանը»,- ասաց «Բուկինիստ» գրախանութի տնօրեն Խաչիկ Վարդանյանը։

Արամ Խաչատրյանի փառատոնում ելույթ է ունեցել Օտրի տրիոն

Խաչատրյանի 5-րդ միջազգային փառատոնի շրջանակներում հանդես է եկել Հայաստանի պետական երիտասարդական նվագախմբի անսամբլ Օտրի տրիոն։ Հայաստանի երիտասարդական նվագախմբի փոխանցմամբ՝ բացառիկ կազմով տրիոն՝ Ռուզաննա Թովմասյան (ֆլեյտա), Անժելա Հովհաննիսյան (ջութակ), Արեւիկ Կոսյան (ալտ) կազմով, ունկնդրին ներկայացրել է բոլորովին նոր համերգային ծրագիր։ Հանդիսատեսը հայկական միջնադարյան եկեղեցիների որմնանկարների ներքո ունկնդրել է Յոզեֆ Հայդնի, Էմիլ Վալդտեյֆելի, Յան վան Գիլսի, Յան Սիբելիուսի, Կամիլ Սեն-Սանսի, Մորիս Ռավելի ստեղծագործություններից։
Աղբյուր նշում է, որ Օտրի տրիոյի աղջիկներն առաջիկայում եւս խոստանում են հետաքրքիր ծրագրեր. խոստովանում են, որ շատ են ցանկանում իրենց կազմով կատարել ամերիկացի կոմպոզիտոր Ջորջ Գերշվինի գործերից, ներկայացնել սիմֆոջազի ճանաչված այս հեղինակի կողմից իմպրովիզացիոն ջազի եւ եվրոպական երաժշտության դասական տարրերի զուգորդումները։
Օտրի տրիոյի ստեղծագործական գործունեության մաս է կազմում նաեւ լուսավորչական-կրթական աշխատանքը։ Երաժիշտները Երեւանում եւ մարզերում ինտերակտիվ համերգներ են կազմակերպում երեխաների, դպրոցականների համար։ Հետաքրքիր դաս-համերգների ընթացքում նրանք պատանի հանդիսատեսին ծանոթացնում են երաժշտական գործիքների, կոմպոզիտորների, դասական արվեստի շատ նրբությունների հետ՝ այդպիսով երեխաների մեջ սեր ու հետաքրքրություն առաջացնելով դեպի բարձր արժեքները։
Այս օրերին անցկացվող Խաչատրյանի միջազգային փառատոնը կյանքի է կոչվել ՀՀ նախագահի հովանու ներքո։ Փառատոնը կազմակերպել է Հայաստանի պետական երիտասարդական նվագախումբը (գլխավոր գործընկեր՝ ՎիվաՍելլ-ՄՏՍ)՝ ՀՀ մշակույթի նախարարության, «Խաչատրյան» եւ Մշակույթի աջակցության եվրոպական հիմնադրամների աջակցությամբ։

Կարդալ նաեւ հարակից հրապարակումները`

Հայկ Մելիքյանի վիրտուոզ նվագը՝ Խաչատրյանի փառատոնի շրջանակներում

Հոլիվուդի լեգենդ Ջոն Մալկովիչի ելույթով կմեկնարկի Խաչատրյանի միջազգային փառատոնը

Խաչատրյանի 5-րդ փառատոնը նվիրվելու է Այվազովսկու 200-ամյակին

Խաչատրյանի փառատոնի շրջանակներում հանդես է գալու կլարնետահար Դավիթ Գյուլամիրյանը

Աշխարհի մարզական հեւքից – Մարզաշխարհի խաչմերուկներում

Հոկեյի «Արարատ» ակումբը նորից կիսում է միավորները

Երեւանի «Արարատ» հոկեյի ակումբը Բելառուսի բարձրագույն խմբի բաց առաջնությունում սեփական հարկի տակ երկու հանդիպում է անցկացրել «Խիմիկ-2»-ի հետ, որից առաջինում հաղթել է խոշոր՝ 11:2 հաշվով, երկրորդում անակնկալ պարտություն է կրել՝ 4:5:   Շարունակել կարդալ

Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Հայոց պարն ի սկզբանե (6-րդ մաս) – Ուզուն Դարա. հայկական տիեզերաբանական պատկերացումների պահեստարանը… Կից նյութ՝ Ուզուն դարան՝ ադրբեջանական հերթական խանգարմունքի պատճառ…

Սկիզբը՝ թիվ 36, 37, 38, 39, 40-ում

Հայկական ծիսական պարը կրում է հայ ժողովրդի արեւապաշտական գաղափարախոսական ոգին: Պարը դառնում է միջոց, դառնում է լեզու եւ խոսք, որի միջոցով ազգի սերնդին է փոխանցվում հիմնական գաղափարը, իմաստնությունը: Ծիսական պարերի միջոցով կապ է ստեղծվում հայոց արեւապաշտական գաղափարախոսական խորհրդանիշերի եւ նրանց կրողի միջեւ:

Ուզուն Դարա պարը հայ ժողովրդական ծիսական պարերից է, որի պարային երաժշտությունը վերականգնել է Ալ. Սպենդիարյանը: Պարի կատարման շարժումների առանձնահատկությունները, արտահայտած գաղափարը, պարի պատմությունը տանում են հայոց մշակույթի նախաքրիստոնեական ժամանակաշրջան: Ժամանակակից ավանդապատումներում նշվում է, որ Ուզուն Դարա պարը պահպանվել է Զանգեզուրի լեռնաշխարհում: Ամենայն հավանականությամբ, պարի պահպանման վայրը կարող է լինել Սյունյաց լեռնաշխարհը:

Ըստ վիպասան Մուրացանի «Խորհրդավոր միանձնուհու», Ուզուն-Դարա՝ երկայն ձոր լեռնաշղթան պատկերվում է որպես մի երկայնաձիգ լեռնաշղթա, որը երբեմն ուղղաձիգ է, երբեմն՝ աջ եւ ձախ խոտորված:

Հրաչյա Աճառյանի Արմատական բառարանում եւ Նոր Հայկազյան Բառարանում Ուզուն եւ դարա բառերը մեկնաբանվում են այսպես.

ուզել -ռամկական բառ- յուզել- խնդրել, կամիլ, ուզելով,

ուզ- հարսի ու փեսայի գլխին դրված պսակ,

զուզ-հաստատ կամ նախապարգեւ,

դարա՝

դար- գահ, բարձրավանդակ, քարանձավ, զառիթափ,

դար- ամենայն թիվ կամ դար,

դարան- ծածուկ տեղ,

դարան նստեր-ի դարան մտեալ, որ ատիցէ զընկեր յիւր եւ դարան գործիցէ նմա,

-եղիցի գան ի օձ դարանակալ ի ճանապարհի,

-նստի դարանեալ ի մեծամեծս դեւն ի ներքս մտեալ դարանէր, այլ որ ինչ նմա դարանալեալն էր ուր հին վիշապն դարանելոցն էր,

-ի հարազատ եւ յընտանի գեղեցկութե զրկեալք զօտարուսին դարանացուցանեն:   Շարունակել կարդալ

Հայկական խոհանոց – Սպանախը՝ խմորով… Հայաստանի եւ Արցախի խոհանոցը՝ «Լավաշ» գրքում… Հայաստանը կկարողանա քվեարկել Միշայի օգտին… Զգուշացում համակարգիչների օգտատերերին.- Յուրաքանչյուր 4-րդը ենթարկվել է գրոհի փորձի… Այցելե’ք եւ օգտվե’ք Հայ Արիական Միաբանության պաշտոնական կայքից – www.hayary.org… Կարդացե՛ք եւ բաժանորդագրվե՛ք «Լուսանցք» ազգային-ազգայնական շաբաթաթերթ…

Հայկական խոհանոց – Խորագիրը վարում է սննդի տեխնոլոգ  Ռուզաննա Նահապետյանը:

Խոհանոցը ազգի մշակույթի կարեւորագույն հիմքերից է: Տե՛րը լինենք մեր պատմության:

- Սպանախը՝ խմորով

Բաղադրությունը – Խմորի համար – Կարագ – 100 գ, թթվասեր – 150 գ, շաքարավազ – 1 թեյի գդալ, աղ – 0.5 թեյի գդալ, ալյուր – 200 գրամ, ձու – 1 հատ:

– Սպանախ – 2 կապ, պանիր – 200 գ, կարագ – 30 գ, թթվասեր – 50 գ, ձու – 1 հատ:

Պատրաստման եղանակը – Վերցնել կլորավուն ափսե, արդեն պատրաստ խմորը բացել այս ափսեում: Սպանախը կտրատել, աղաջրում լավ լվանալ, քամոցի մեջ չորացնել: Լցնել խմորի վրա:

Այնուհետեւ սպանախի վրա քերել կարագը եւ պանիրը: Ձուն ու թթվասերը խառնել եւ լցնել կանաչու վրա: Դնել ջեռոցը 1800-ի տակ 15-20 րոպե՝ մինչեւ խմորի եզրերը կարմրեն:

Անու՛շ լինի:

Հայաստանի եւ Արցախի խոհանոցը՝ «Լավաշ» գրքում

ԱՄՆ-ի հեղինակավոր Chronicle Books հրատարակչությունը շուտով կտպագրի Հայատանի եւ Արցախի խոհանոցին նվիրված «Լավաշ» խոհարարական գիրքը։ Գրքի նախաձեռնողներ եւ հեղինակներ՝ ԱՄՆ-ից մրցանակակիր գրող Քեյթ Լիհին, գաստրոնոմիկ լուսանկարիչ Ջոն Լին եւ շեֆ խոհարար Արա Զադան այս շաբաթ ուղեւորվել են Հայաստան։

Նրանք սկսել են գրքի առաջին փուլի ուսումնասիրությունները՝ մեկնելով երկրի տարբեր մարզեր՝ գտնելու հայկական խոհանոցի ուտեստների պատրաստման ավանդական ձեւերը։

«Թումո» կենտրոնից հայտնում են, որ գրքի հեղինակներից լուսանկարիչ Ջոն Լին նախկինում վարել է գաստրոնոմիկ լուսանկարչության աշխատարան «Թումո Երեւանում», իսկ Արա Զադան՝ խոհարարական աշխատարան՝ Թումոյի նոր անալոգային նախագիծ Թումո ստուդիաներում։ Գրքի նկարահանման եւ ուսումնասիրությունների ամբողջ ընթացքում խմբի հետ աշխատելու, նրանց օգնելու եւ նրանցից սովորելու են մի խումբ թումոյականներ:

Գիրքը կներկայացնի Հայաստանի եւ Արցախի խոհանոցը՝ նախուտեստներից ու հիմնական ուտեստներից մինչեւ աղանդեր։ Հիմնական շեշտը կդրվի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում ներառված լավաշի վրա, որը հայկական խոհանոցի խորհրդանիշերից մեկն է։   Շարունակել կարդալ

Պատմության մութ ծալքերից՝ առանց գրաքննության.- Հայոց պարն ի սկզբանե (5-րդ մաս) – 1. Շիվհալանի. ոչ թե լաց ու կոծի, այլ՝ ուժի պար – Իշխանաց պարերի անվանաշարքին է պատկանում … 2. Գյոնդ, գյովընդ, գյովենդ, գովընդ. կյանքի շրջանի պարը – Հայերեն արմատական բառարանում «գյոնդ» բառի ստուգաբանությունը ներկայացնելիս բերում է «գունդ» բառի տարբեր իմաստներն ու նշանակությունները… Նյութին կից՝ մեր հինավուրց պարերը՝ մեկ գրքում (հատվածներ)…

սկիզբը՝ թիվ 36, 37, 38, 39-ում

  1. Շիվհալանի. ոչ թե լաց ու կոծի, այլ՝ ուժի պար

Իշխանաց պարերի անվանաշարքին է պատկանում Շիվհալանի պարը:

Ըստ մեր պարզաբանումների՝ «Շիվ հալ անի» պարն ամբողջովին նվիրված է ազգի, սերնդի ճյուղավորման, աճելու, զորացնելու գաղափարին: «Շիվհալանի» պարանունը կազմված է հայերենի «շիվ» եւ «հալ+ անի» բառարմատներից:

Ներկայացնենք «Շիվ-հալ-անի» պարանվան իմաստաբանությունը: Հր. Աճառյանի, Ստ. Մալխասյանցի եւ Նոր Հայկազյան բառարաններում Խոյի բարբառով «հալ» բառը բուն հայերեն արմատ ունեցող բառ է եւ մատնանշում է «նյութի անցումային վիճակ», հալ – հալել, հալած երկաթ, ջուր, յուղ:

Հայոց լեզվամտածողության մեջ «հալ» բառը ներկայացնում է մարդու կենսական եւ հոգեբանական վիճակներ, «հալ» բառը ներկայանում է որպես «ուժ-վիճակ», միաժամանակ՝ «ուժի առկայություն կամ բացակայություն»:

Նար- Դոսը գրում է՝ «…թէ չէ, է՜լ հալ կա՞» – ուժ, յարաքեաթ կա՞»: Հայկական ժողովրդական հեքիաթի մեջ հանդիպում ենք. «Սա սրանց էնքան ա բանեցնում, որ հալից գցում ա», այսինքն՝ ուժից գցում է։

Ներկայացնենք «հալ» բառի բարբառային իմաստները:

Շիվհալանի անվան մեջ «հալ» արմատին միացած «արա» կամ «անի» արմատները բառին տալիս են ուժ առնի, հալ առնի իմաստները:

Հալ ունի- ուժ ունի, հալ ունենալ- ուժ ունենալ, հալ չունենալ - ուժ չունենալ, հալ անի - ուժ անի, ուժ ստանա, աճի, մեծանա, զորանա, «անել, լինել» իմաստով:

Այժմ մեկնաբանենք «շիւ»բառը:

Ստ. Մալխասյանցը «շիւ» բառը մեկնաբանում է այսպես՝ շիվ- ծառի դալար ճյուղ, տունկ, մատղաշ ծառ կամ ժառանգ-ճյուղ: Այսպիսով՝«շիվ հալ անի» անվանումը նշանակում է «ժառանգը ուժ առնի, զորանա, մեծանա»:   Շարունակել կարդալ