Ստրասբուրգում կայացավ ԵԽԽՎ ձմեռային նստաշրջանը: Օրակարգում ընդգրկված չէին Հայաստանին առնչվող սկզբունքային հարցեր, բայց մեր պատվիրակները պատրաստված մասնակցեցին բոլոր քննարկումներին եւ յուրաքանչյուր առիթ օգտագործեցին՝ բարձրացնելու Հայաստանի համար կարեւոր խնդիրները: Առհասարակ մեր երկրի պատվիրակները պետք է միշտ սկզբունքային գործեն ինչպես ԵԽԽՎ կամ ԵՄ, այնպես էլ ԵՏՄ կառույցներում: Այլապես ամեն տեղ նավթադոլարների հոտից կամ Բաքվի խավիարային քաղաքականությունից արբեցած հայտնվում են հակահայ գործիչներ, եթե անգամ բացակայում են թուրքերն ու ադրբեջանցիները, եւ կարողանում են ջուր լցնել մեր թշնամիների ջրաղացին:

Հունվարի 27-ին, հայկական պատվիրակության անդամներ Նաիրա Կարապետյանը, Արփինե Հովհաննիսյանը, Մհեր Շահգելդյանն ու ԵԽԽՎ պատվիրակության ղեկավար, ԱԺ փոխնախագահ Հերմինե Նաղդալյանն‘օգտվելով ազատ քննարկման ձեւաչափում իրենց տրամադրված ելույթի իրավունքից, անդրադարձան Հայոց ցեղասպանության խնդրին: Մեր պատվիրակության ղեկավարը ժամանակի սղությամբ պայմանավորված ելույթ չի ունեցել, բայց գրավոր Վեհաժողովին է ներկայացրելՀայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի հարցը, Թուրքիայի իշխանությունների կողմից պատմության հետ առերեսվելու ցանկության բացակայության եւ թուրքական դիվանագիտության պատմական զեղծարարության առաջացրած լուրջ մտահոգությունները: Նշվել է, որ դրանք կարող են վատ ազդեցություն ունենալ նաեւ տարածաշրջանային խնդիրները կարգավորելիս:

«2015թ. ապրիլի 24-ին լրանում է Օսմանյան կայսրությունում իրականացված Հայոց ցեղասպանության հարյուրամյա տարելիցը, բայց 100 տարին բավարար ժամանակ չի եղել, որպեսզի Թուրքիան կարողանա ճանաչել ու առերեսվել իր պատմության հետ, պաշտոնապես ընդունել իր պատմության այդ էջը ու իրականությանն ադեկվատ գնահատական տալ: Անգամ այն դեպքում, որ ցեղասպանության կազմակերպիչներին առաջինը դատել ու դատապարտել է թուրքական ռազմական դատարանը 1919թ.: Սխալվում են բոլոր նրանք, ովքեր հայերիս ցեղասպանությունը համարում են հայկական խնդիր: Մարդկության դեմ գործված որեւէ ոճիր ոչ միայն վաղեմության ժամկետ չունի, այլեւ վերաբերում է ողջ մարդկությանը: 100 տարի շարունակ ցեղասպանության ճանաչման ու դատապարտման ձգտող հայերը անձնական խնդիր չեն լուծում:  2015-ը ոչ թե հայերիս, այլեւ ամբողջ աշխարհի համար հստակ սահմանագիծ է՝ մի կողմում նրանք են, ովքեր կարեւորում են ճշմարտությունն ու համամարդկային արժեքները, ապրելու բնական իրավունքը, որ ամրագրված է մարդու իրավունքների կոնվենցիայում, ովքեր խնդիր ունեն կանխել մարդկության դեմ գործվող հնարավոր այլ ոճիրները,- ասել է Հերմինե Նաղդալյանը,- իսկ մյուս կողմում նրանք են, ովքեր գիտեն, գիտակցում են եւ՛ ճշմարտությունը, եւ՛ պատմական իրադարձությունների անշրջելիության փաստը, բայց առաջնորդվում են օրվա քաղաքականությամբ, քաղաքական բարեհարմարությամբ, խուսափում են հարաբերությունները վտանգել ժամանակակից Թուրքիայի հետ: Մենք իրավունք ունենք ակնկալել, որ ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցը պետք է այս հարցերի պատասխանը տա, պիտի լինեն ճշգրտումներ…»:

Continue reading →

1-օրյա լսումների վճիռը՝ 6 ամիս հետո

Ստրասբուրգի Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում «Դողու Փերինչեքն՝ ընդդեմ Շվեյցարիայի» գործով  լսումներն ավարտվել են: Լսումների ավարտից առաջ Փերինչեքը կրկին հայտարարել է, որ ինքը չի հերքում հայերի սպանությունները: Ճառի ավարտին Փերինչեքը կրկին պաշտպանել է Թալեաթ փաշային:

Իսկ նրա փաստաբանը ընդգծել է, որ ինքը «չի հերքում սպանությունները, բայց՝ ոչ ցեղասպանությունը»՝ Փերինչեքին կոչելով ինտերնացիոնալիստ:

Շվեյցարիայի կառավարության ներկայացուցիչները խոսել են օրենքի եւ «ցեղասպանություն» հասկացության էության մասին, հավաստել իրենց կայացրած որոշման ճշմարտությունը:

Ստրասբուրգի Մարդու իրավունքների  եվրոպական դատարանում հայկական պատվիրակության կազմում էին ՄԻԵԴ-ում ՀՀ կառավարության լիազոր ներկայացուցիչ, գլխավոր դատախազ Գեւորգ Կոստանյանը, նրա տեղակալ Էմիլ Բաբայանը, արդարադատության նախարարի տեղակալ Արման Թաթոյանը: Բացի դրանից, ՄԻԵԴ-ում մեր երկրի շահերը պաշտպանել են միջազգային հայտնի փաստաբաններ Ջեֆրի Ռոբերթսոնը, Ամալ Ռամզի Քլունին, Թոբի Քոլիսը:

Հիշեցնենք՝ 2008թ. Շվեյցարիայի դատարաններից մեկը Թուրքիայի բանվորական կուսակցության նախագահ Փերինչեքին դատապարտել էր Հայոց ցեղասպանությունը ժխտելու համար: Նա դիմել էր ՄԻԵԴ, եւ անցյալ տարվա դեկտեմբերին եվրոպական դատարանը բավարարել էր Շվեյցարիայի դեմ նրա հայցը: Շվեյցարիան բողոքարկել էր ՄԻԵԴ-ի  վճիռը:

Continue reading →

Եվրոպայով անցնող հնագույն թունելների ցանցը հասնում է Հայկական լեռնաշխարհ

Հնագետները բացահայտել են քարեդարյա շրջանի հազարավոր ստորգետնյա թունելներ, որոնք անցնում են ամբողջ Եվրոպայի տարածքով՝ Շոտլանդիայից մինչեւ Հայկական լեռնաշխարհ,- գրել է Ancient-origins.net-ը:

Գերմանացի հնագետ Հենրիխ Կուսչը «Հնագույն աշխարհի ստորգետնյա դռան գաղտնիքները» գրքում բացահայտում է, որ հարյուրավոր թունելները փորվել են նեոլիթյան շրջանի բնակավայրերի տակ՝ ամբողջ Եվրոպայի երկայնքով, եւ այն փաստը, որ շատ թունելները 12.000 տարի պահպանվել են, ցույց է տալիս, որ թունելների ցանցի կենտրոնը պետք է որ հսկայական լինի: «Գերմանիայի Բավարիա քաղաքում միայն մենք հայտնաբերել ենք այս թունելների 700 մետրը: Սիրիայում, Ավստրիայում մենք հայտնաբերել ենք 350 մետրը: Ամբողջ Եվրոպայի տարածքով դրանք հազարների են հասնում՝ Շոտլանդիայի հյուսիսից դեպի Միջերկրական»,- ասում է հնագետը:

Թունելները բավականին փոքր են՝ մոտավոր 70 սմ լայնքով, որը միայն 1 մարդու տեղաշարժման համար է նախատեսված: Որոշ տեղերում կան փոքր սենյակներ, նստատեղեր եւ պահուստատեղեր:

Մինչ շատերին թվում է, թե քարե դարում մարդիկ պարզունակ էին, ի հայտ են գալիս այնպիսի գտածոներ այդ շրջանից, որոնք ապացուցում են հակառակը: 12.000 տարվա վաղեմության Պորտասարը, որը գտնվում է Հայկական լեռնաշխարհում, Ուրֆայից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա, մարդկության նախնական շրջանի նիստ ու կացի, մշակույթի ու հավատալիքների մասին նոր լույս սփռեց աշխարհում: Եվ ահա այս տարածված թունելների ցանցի բացահայտումը եւս մեկ անգամ ապացուցում է մեր նախնիների զարգացվածության փաստը, եւ որ նրանք ոչ միայն հավաքչությամբ ու որսով էին զբաղվում, այլ կառուցում էին աշտարակներ, թունելներ, աստղագիտական օբյեկտներ, կրոնական համալիրներ:

Թե այս թունելները իրականում ինչի համար են նախատեսված, դեռեւս միանշանակ ասել հնարավոր չէ, սակայն կարծիք կա, որ նրանք կառուցվել են, որպեսզի մարդիկ ազատ եւ ապահով տեղաշարժվեն մի երկրից մյուսը: Իսկ գուցե մարդիկ հենց այս թունելների միջոցո՞վ են Հայկական լեռնաշխարհից՝ մարդկության բնօրրանից տարածվել Եվրոպայում:

Գաղտնիք չէ, որ բրետոնները, բավարացիները, բասկերը, էտրուսկները եւ այլք Եվրոպա են գնացել Հայկական լեռնաշխարհից: Վստահաբար Արեւելք, Հարավ եւ Հյուսիս ուղղություններում եւս կհայտնաբերվեն նման ապացույցներ, քանզի Հայ Տեսակը սփռվել է Երկրի բոլոր կողմերով…

Ինչպես հայ արիներն են ասում՝ Տիեզերական Գարունը արդեն սկսվել է եւ ամեն բան վերադառնում է ի շրջանս յուր…

Վահագն Նանյան

Երեւանը՝ լավագույն քաղաքների հնգյակում

Հայաստանի մայրաքաղաքն ընդգրկվել է լավագույն էլեկտրոնային կառավարման ցուցանիշներով քաղաքների հնգյակում:

Continue reading →

Սկիզբը՝ թիվ 1-ում

Նիցշեն անհավատ չէ: Իմաստասերը գրում է. «Մենք… լավ եվրոպացիներ ենք²¹, Եվրոպայի ժառանգորդները, եվրոպական ոգու հազարամյակների հարուստ, ծանրաբեռն, բայց եւ լիուլի պարտավորյալ ժառանգները. իբրեւ այդպիսիք՝ աճելով դուրս ելած նաեւ քրիստոնեության հասակից եւ նրան անբարեհաճ, եւ հենց որովհետեւ մենք նրանցից ենք աճել, որովհետեւ մեր նախնիները քրիստոնեության անխնա ուղղամտության քրիստոնյաներ էին, որոնք կամովին զոհաբերել են իրենց հավատին ունեցվածք ու արյուն, դիրք ու հայրենիք: Մենք – նույնն ենք անում: Բայց ինչի՞ համար: Մեր անհավատության համա՞ր: Ամեն կարգի անհավատության համա՞ր: Ոչ, դուք այդ ավելի լա՛վ գիտեք, իմ բարեկամներ: Ձեր մեջ թաքնված այո-ն ավելի ուժեղ է, քան ողջ ոչ-ն ու հավանաբար», որոնցով դուք հիվանդ եք ձեր ժամանակով հանդերձ. եւ եթե դուք, տարագիրնե՜ր ապա ձեզ նույնպես դրան ստիպում է – մի հավատ…»²²:

Այդ «մի հավատը»–ը, ինչպես վերեւում նկատվեց, արիական–հեթանոսական ցեղային հոգեկերտվածքով պայմանավորված հավատքն է: Իմաստասերը իր գործերում ոչ մեկ անգամ է արտահայտել իր՝ ըստ ամենայնի դրական վերաբերմունքն իր նախնիների հավատքի նկատմամբ: Այսպես, օրինակ, «Զվարթ գիտության» երրորդ գրքի «Գերմանական հույսեր» ասույթում կարդում ենք. ««Գերմանացիները» («die Deutschen»). սա նախասկզբնապես նշանակել է «հեթանոսները» («die Heiden»), այսպես էին գոթերը, իրենց դարդից հետո, անվանում իրենց չմկրտված ցեղակիցների մեծ զանգվածին՝ ղեկավարվելով Յոթանասնից իրենց թարգմանությամբ, որտեղ հեթանոսները, նշվում են մի բառով, որը հունարեն «ժողովուրդներ» է նշանակում²³… Տակավին շատ հնարավոր է, որ գերմանացիները հետին թվով իրենց հին հայհոյական անունից մի պատվանուն սարքեն՝ Եվրոպայի առաջին ոչ քրիստոնյա ժողովուրդը դառնալով. ինչին վերին աստիճանի հակված լինելը Շոպենհաուերը նրանց համար պատիվ էր սեպում: Այդպես ավարտին կհասներ Լութերի գոթը, որը նրանց սովորեցնում էր ոչհռոմեական լինել եւ ասել «այստեղ ե՛ս եմ կանգնած: Ես այլ կերպ չե՛մ կարող»²⁴: Սակայն ինչ–ինչ՝ Նիցշեն լավ էր հասկանում, որ հեթանոսություն նախեւառաջ նշանակում է ցեղային (մասնավոր առումով՝ ազգային) աստվածներ, նրանց պաշտամունքն ունեցող՝ հավատք: Եվ այս առումով՝ նրա գործերում դժվար չէ նկատել հին՝ ցեղային (ազգային) Աստվածների նկատմամբ կարոտաբաղձությունը, նրանց «կա՜նչը», եթե արտահայտվելու լինենք նրանից ազդված մեր Լեւոն Շանթի պես:

Continue reading →

Սկիզբը՝ թիվ 1-ում

դ) Իմ դիմումում հստակորեն նշված է՝ քննության առնել «թանգարանների համար տպագրվող տոմսերի ծախսերի հաշվարկները» եւ ոչ թե այն շրջանցելով արձանագրել, թե ՊՈԱԿ-ը ինչքան տոմս է տպագրել եւ ինչքան վճարել ու իրացրել:

Փակագծերը բացենք. աշխատանքային խմբին ներկայացրած ՊՈԱԿ-ի թանգարանների համար 2011-2014թթ. տպագրված 820.500 հատ տոմսերի տպագրության համար վճարած 15.314.600 դրամը գրեթե 5 անգամ գերազանցում է տոմսերի տպագրման իրական արժեքին: Երեւանի ցանկացած տպարանում կարելի է հաշվարկել, որ այդօրինակ ամեն 1 տոմսի տպագրման ծախսը չի կարող անցնել 3-3,5 դրամի սահմանները, որի համար պետք է վճարվեր 3 միլիոնի չափ գումար: Մինչդեռ, ՊՈԱԿ-ը ամեն մի տոմսի տպագրման համար, վերոնշյալ հաշվարկով, անհարկի 18 դրամով վճարել է 15 միլիոնից ավելի, որն ամենեւին էլ չիմացության արդյունք չէ, եւ այսպիսի վնասարարությունը եւս մեծահոգաբար անտեսվել է արձանագրությունը կազմողների «տեսադաշտից»:

ե) Աշխատանքային խմբին ներկայացված «Մեծամորի ոսկին» կատալոգի տպագրության վերաբերյալ «Լեգալ պլյուս» տպարանի հետ կնքված (01.08.2013) «Տպագրական աշխատանքների կատարման պայմանագրի» եւ հանձնման-ընդունման ակտի ու ապրանքների մատակարարման փաստաթղթերի համաձայն՝ այն տպագրվել է 230 օրինակով, որի համար տպարանին վճարվել է 960.480 դրամ: Մանրամասների մեջ չմտնելով՝ միայն կատալոգի տվյալներով փաստենք հետեւյալը.

ա) Այդ կատալոգի ելքային տվյալներում, որը նաեւ թերի է, ոչ մի տեղ չի նշված, որ այն տվյալ ՊՈԱԿ-ի հրատարակությունն է: Չկա նաեւ նրա տպաքանակի, ինչպեսեւ ինդեքսավորման վերաբերյալ նշումներ, որոնք սահմանված են «Զանգվածային լրատվության մասին» ՀՀ օրենքի (3.12. 2003թ.) 11-րդ հոդվածի պահանջներով եւ պետական կազմակերպության համար, կարծում եմ, պարտադիր է:

բ) Բացի այդ էլ՝ 230 օրինակի տպագրման ծախսերի 960.480 դրամ հաշվարկը այդ կատալոգի (գունավոր) 24 էջի համար գրեթե եռակի է վճարված, որը եւս շատ «համեստորեն» եւ կանխորոշված անտեղյակությամբ անտեսվել է: Քանզի դրա հրատարակության իրական ծախսերը կարող է կազմել 350-400 հազարից ոչ ավելի (260.000 թղթի ու տպագրության, 90-140 հազարը՝ շարվածքի, խմբագրման, սրբագրման ու էջադրման համար): Ընդ որում էլ՝ կատալոգի խմբագրման ու սրբագրման աշխատանքները կատարվել են ոչ թե վերոնշյալ ՍՊԸ-ում, ինչպես նշված է պայմանագրում, այլ ՊՈԱԿ-ում՝ աղբյուրագիտության եւ խմբագրական բաժնի խմբագրի  կողմից:

Տպագրական աշխատանքների ծախսերի հաշվարկման-վճարման վերոնշյալ երկու օրինակները ուղղակի թե անուղղակի մատնացույց են անում, որ, հավանաբար, ՊՈԱԿ-ի այլ հրատարակությունների ծախսերի հաշվարկները, որը իրականացվում է ՊՈԱԿ-ի արտաբյուջետային միջոցներից, եւս կատարվել են նմանօրինակ չարաշահումներով եւ այն հիմնավորապես ուսումնասիրման կարիք ունի:

Continue reading →

* * *

Հայ Արիական Միաբանության պաշտոնական կայքը տրամադրում է գովազդային վահանակի տեղ:

Ցանկացողները կարող են զանգահարել հետեւյալ հեռախոսահամարով՝ (0.10) 52-38-75, կամ գրել redaction@hayary.org եւ hayaryan@gmail.com  էլ.հասցեներով:

Ի դեպ, ՀԱՄ կայքը google-ի ռեյտինգային համակարգում ստացել է 6 բալ, որը բավականին բարձր ցուցանիշ է:

Կայքը եռալեզու է եւ ունի այցելուներ շուրջ 150 երկրից:

Այնպես որ, տեղադրե՛ք Ձեր գովազդը եւ մի՛շտ մնացեք Ձեր բարձունքին մե՛ր օգնությամբ:

www.hayary.org-ի համակարգող

* * *

«Լուսանցք»-ի բաժանորդագրության համար դիմել`

«Պրես Ստենդ»՝     54-41-99                 «Բլից մեդիա»՝  52-53-01

«Հայփոստ»՝            51-45-01                «Հայմամուլ»՝    58-94-12

«Պրես Ատտաշե»՝ 32-03-74                 «Լուսանցք»՝     52-38-75

* * *

1 տարվա բաժանորդագրության գինը՝  4800 դրամ

 6 ամսվա բաժանորդագրության գինը՝  2400 դրամ

 3 ամսվա բաժանորդագրության գինը՝  1200 դրամ

 1 ամսվա բաժանորդագրության գինը՝  400 դրամ

– «Լուսանցք»-ը աշխատանքի է հրավիրում շրջիկ լրագրավաճառի եւ գովազդային գործակալի՝ շահավետ պայմաններով: Դրանց ծանոթանալու համար այցելել խմբագրություն:

– «Լուսանցք»-ում կատարում են մեքենագրական եւ խմբագրական աշխատանքներ:

«Լուսանցք» թիվ 2 (348), 2015թ.

Կարդացեք «Լուսանցք»-ի PDF տարբերակները www.hayary.org-ի «Մամուլ» բաժնում

Հեղինակ՝ «Լուսանցք» շաբաթաթերթ (Հայաստան, գլխավոր խմբագիր՝ Արմենուհի Մելքոնյան  – http://www.hayary.org/wph/?p=2223  (https://www.facebook.com/armenuhi.melqonyan)

1. Բարեկամա-թշնամիական խաչմերուկի սահմանին.- Հիմա Մոսկվան պիտի հավաստի, որ մեզ համար չի կարող դիտարկվել որպես Անկարա… Ո՞վ է իրականում սպանդի պատվիրատուն… Ադրբեջանը շարունակվում է սահմանախախտ գործողությունները…

2. Գործ, որ կավարտենք – Հրանտ Դինքը ապրում է… ԱՍԱԼԱ-ն ահաբեկչություն չէ, հակաահաբեկչություն է – Հայ վրիժառուական կառույցը 40 տարեկան է («Հաղթանակը մե՛րն է լինելու»,- ԱՍԱԼԱ)…

3. Էրդողանը «հաղթանակ» է հնարել՝ ապրիլի 24-ին Հայաստան չգալու համար – Սերժ Սարգսյանը պատմական փաստերի մեջբերումով զրոյացրեց թուրքերի «հաղթանակ»-ը…

4. Գործընկերային ինքնակործան ծայրահեղություն – ԵՄ-ԵՏՄ. Հայաստանը չի պատրաստվում հրաժարվել մեկից՝ հանուն մյուսի նկրտումների…

5. Ժիրինովսկին Ռուսաստան չէ, բայց հաստատ ռուսական «նամյոկ» է – Հայաստանը երբեք ու ոչ մի ժամանակահատվածում չի դավաճանել Ռուսաստանին, փոխարենը հակառակ փաստեր պատմությունը հրամցնում է…

6. Անահիտ Աստվածամոր հեթանոսական պաշտամունքը եւ Նիցշեի Դիոնիսոսականը (1-ին մաս) – Պատրանքների այդ ողջ աշխարհի հիմքը բնականի նկատմամբ խորը ատելությունն է…

7. Վասն ճշմարտության եւ ի պետս իմացության – Կամ՝ բաց նամակ ՀՀ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանին (1-ին մաս)… ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչը մշակույթի նախարարության ապօրինությունների մասին…

8. Հայկական խոհանոց – դդումը՝ կաթով, մեղրով եւ դդումը՝ սպիտակ թանձրուկով… Դպրոցականների օլիմպիական տարվա մեկնարկը… Այցելե՛ք եւ օգտվե՛ք www.hayary.org կայքից… Կարդացե՛ք եւ բաժանորդագրվե՛ք «Լուսանցք»…

9. Աշխարհի մարզական հեւքից – Տարեվերջին մեծարեցին Հայաստանի 10 լավագույն մարզիկներին… Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլիստը… Հայրենասիրական դաստիարակությունը բանակում եւ կրթահամակարգում…

Հիմա Մոսկվան պիտի հավաստի, որ մեզ համար չի կարող դիտարկվել որպես Անկարա – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

Եկավ այն պահը, երբ հայ-ռուսական հարաբերությունները հասան իրենց գագաթնակետին: Ընտանիքը հայի համար միշտ է եղել սրբություն՝ աստվածային պաշտամունք կա ընտանիքի՝ հայոց հին հավատում… Հիմա Մոսկվան պիտի իսկապես հավաստի, որ մեզ համար չի կարող դիտարկվել որպես Անկարա: Եվ թուրքի նման քնած վիճակում հայ ընտանիքը գնդակահարած ռուս զինվորականը պետք է կա՛մ գնդակահարվի հենց ռուսական ռազմաբազայում, որպես հայասպան եւ ռուսական շահերի դավաճան, դասալիք, կա՛մ պիտի դատապարտվի ու մնա Հայաստանում… Մոսկվան պետք է ապաանկարանացվի նաեւ 1916-ի ռուս-թուրքական հակահայ պայմանագիրը չեղյալ հայտարարելով: Այլապես այսուհետ հնչող բարեկամական ու ռազմավարական կոչերը կդառնան միայն կասկածի եւ դավադրության առիթ…

Իսկ այս օրերին վերջապես Հայաստանը որդեգրեց Ռուսաստանի հետ խոսելու լեզուն – դա Մոսկվայի մեծապետական լեզվով խոսելուն հայկական հզոր ալիքով պատասխանելն է, որը ոմանք կընդունեն որպես հակառուսականություն, ոմանք էլ չգիտեմ ինչ, բայց արդեն նշանակություն չունի… Հայը հասկացրեց ռուսին, որ մի օր կորոշի առանց իրեն ապրել ու հաստատ չի վախենում, որ թուրքը իրեն կուտի… Այստեղ պետք է ճիշտ վարվի նաեւ Արեւմուտքը… Իսկ Հայաստանն առհասարակ, բոլորին պիտի այլեւս ատամ ցույց տա – Արեւմուտքն էլ մի բարի պտուղ չէ… եւ միայն համահայկական ու համահայաստանյան միասնությամբ կարելի է ստիպել հարգել հային ու հայի երկիրը… Սա ապացուցվեց նաեւ Գյումրիի ցավալի դեպքերի ժամանակ, եւ Ռուսաստանի նախագահը հասկացավ, որ օրեր անց անգամ պետք է ներողություն խնդրել…

Փա՛ռք Հային ու Հայաստանին եւ թո՛ղ այլեւս կեցակարգ դառնա անձնական, պետական ու ազգային ինքնահարգանքն ու պատասխանատվությունը… Մեզ համար բոլոր հայասպանները թուրք են – անկախ ազգությունից, սեռից, մտածելակերպից ու տարիքից… անկախ այն հանգամանքից, թե հանցանքը որտեղ է կատարվել (առավել եւս՝ երբ Հայաստանում է լինում)… Իսկ թուրքն այլեւս մեր գենետիկ թշնամին է, թուրքի հովանավորը՝ նույնպես… թուրքին (նաեւ ադրբեջանցի եւ այլ անասնական տեսքով մյուսներին) միայն մորթը կկանգնեցնի, ինչին պետք է արժանանա նաեւ թուրքի հովանավորը… ASALA-ներ են պետք, Թուրքիան եւ Ադրբեջանը ներսից պիտի պայթեցնել՝ էթնիկ հակամարտությունների եւ վրիժառուական գործողությունների համապատկերում… իսկ թուրքերը շատացել են ոչ միայն թյուրք գազանների մեջ (նաեւ ներքին թուրքեր ունենք)…

Հայ Աստվածների կամոք՝ Հայկական բարձրավանդակը եղել է ու պիտի՛ լինի Հայության Հավերժական Հայրենիքը…

Ո՞վ է իրականում սպանդի պատվիրատուն
Continue reading →

Գործ, որ կավարտենք – Հրանտ Դինքը ապրում է

Արդեն 8 տարի է անցել այն օրվանից, երբ Հրանտ Դինքը սպանվեց իր իսկ թերթի խմբագրության առջեւ: Նա ծնվել էր Մալաթիայում, 1954թ. սեպտեմբերի 15-ին եւ դավադրաբար-ծրագրված սպանվեց 2007թ. հունվարի 19-ին, Ստամբուլում:

Ավստրիայի Հայ դատի հանձնախումբը հունվարի 17-ին Վիեննայի կենտրոնում ֆլեշմոբ է կազմակերպել, որը նվիրված է եղել խոսքի ազատության դեմ ուղղված բռնությունների մասին իրազեկվածության բարձրացմանը:

Ֆլեշմոբի ընթացքում բեմականացվել է Հրանտ Դինքի սպանությունը, ով սպանվել էր Թուրքիայում՝ Հայոց ցեղասպանության մասին հրապարակավ արտահայտվելու համար:

Հունվարի 18-ին էլ Ավստրիայի Հայաստանյայց Առաքելական եկեղեցում կազմակերպվել է հոգեհանգստի արարողություն եւ Դինքի հիշատակին նվիրված միջոցառում: Հունվարի 21-ին արդեն Բրյուսելում՝ Եվրոպական խորհրդարանում Հրանտ Դինքին նվիրված հիշատակի ձեռնարկ եղավ: Միջոցառումը հովանավորում էր Եվրախորհրդարանի պատգամավոր Ֆրանկ Էնգելը։ Կազմակերպիչների մեջ էր նաեւ ՀԲԸՄ Եվրոպայի գրասենյակը։

Միջոցառմանը ելութներով հանդես եկան Հրանտ Դինք հիմնադրամի նախագահ Ռակել Դինքը, Ալեքսանդր Գրաֆ Լամբսդորֆը՝ Եվրոպական խորհրդարանի փոխնախագահը, ՀԲԸՄ Եվրոպայի նախագահ Ալեքսիս Գովսյանը, Ֆրանկ Էնգելը եւ այլ հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։

Continue reading →

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին ընդառաջ Թուրքիան հայտարարեց իր հերթական ստոր քայլի մասին: Ադրբեջանի Նախագահ Իլհամ Ալիեւի հետ հանդիպումից հետո Թուրքիայի Նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայտարարեց, որ 2015թ. ապրիլի 24-ին թուրքական պետությունը մեծ շուքով նշելու է Չանաքքալեի ճակատամարտում հաղթելու 100-րդ տարին: Թուրքական «Milliyet» թերթի սյունակագիր Սերփիլ Չեւիքջանի «Էրդողանի 2-րդ անակնկալը» վերտառությամբ հոդվածում նշվում է, որ Անկարան պատրաստվում է 2015-ի ապրիլի 23-24-ին հյուրընկալել 102 երկրների նախագահների կամ վարչապետների, որոնց ուղարկվել են մասնակցության հրավերներ: Հոդվածի հեղինակը ուշագրավ է համարել նաեւ այն հանգամանքը, որ մասնակցության հրավեր է ուղարկվել նաեւ ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամային, ով ավանդաբար ամենամյա ապրիլքսանչորսյան ելույթներ է ունենում՝ ցավակցելու համայն հայությանը»: Հայաստանի նախագահին ուղարկված հրավերի կապակցությամբ, ըստ Չեւիքջանի, թուրքական կառավարության ներկայացուցիչը հետեւյալ պարզաբանումն է տվել. «Դարդանելիում մարտնչած եւ նահատակված զինվորների շարքերում եղել են էթնիկական տարբեր ծագման բազմաթիվ երիտասարդներ: Նրանց մեջ եղել են նաեւ հայեր: Այլ կերպ ասած՝ միասին ենք պայքարել, դրա համար էլ Սարգսյանին էլ է հրավեր ուղարկվել»:

Ընդգծվում է, որ ամեն տարվա ապրիլի 24-ը հայ-թուրքական հարաբերությունների գերլարման շրջանն է: Ահա թե ինչու է Անկարայի համար կարեւոր հրավերի համար այդ օրվա ընտրությունը: «Եթե Օբաման եւ Սարգսյանը ընդունեն այդ հրավերը, ապա դա կլինի պատմության մեջ մեծ հետք թողնող անակնկալ»,- գրել են թուրքական զլմ-ները: Չանաքքալեի հաղթանակը նշելու լուրը մեծ բավականություն է պատճառել Ադրբեջանի նախագահին, ով Թուրքիայի նախագահի հետ ասուլիսին հայտարարեց. «Շնորհակալ եմ այդ տարեթիվը ընտրելու համար: Դա շատ իմաստուն քայլ է»: Հետաքրքիր է, որ այդ ճակատամարտը տեղի է ունեցել 1915թ. ոչ թե ապրիլին, այլ մարտին: Ակնհայտ է, որ այսպես Էրդողանը պատասխանեց Սարգսյանի՝ Հայաստան գալու եւ Հայոց Մեծ եղեռնի հիշատակի արարողություններին մասնակցելու հրավերին՝ անուղղակիորեն մերժելով այն:

Իսկ Չանաքքալեի ճակատամարտ տեղի է ունեցել 1-ին համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ 1915թ. մարտի 18-ին, երբ թուրքերը թույլ չտվեցին Անտանտի երկրներին պատկանող նավերին մտնել Դարդանելի նեղուց (նեղուցի թուրքական անվանումը Չանաքքալե է): Այս օրը Թուրքիայում վերածվել է ամենամյա տոնի, սակայն երբեք չի նշվել ապրիլին եւ թուրքական զլմ-ները Էրդողանի այդ քայլը բնութագրում են իբրեւ պատմական նշանակության քայլ: Continue reading →

…Սակայն լավ ենք հիշում, թե Խորհրդային Միությունը ինչպես էր տասնյակ ազգերից կերտում «խորհրդային ժողովուրդ» եւ ինչպես էր ոչնչացնում ազգերի ինքնությունն ու ինքնուրույնությունը… Եվ ԽՍՀՄ-ը փլուզվեց, ինչպես բոլոր բռնատիրությունների վերջն է լինում: Իսկ ԱՊՀ-ն կամ ԵՏՄ-ն նոր ԽՍՀՄ-ի կամ ռուսական կայսրության վերածելու փորձերը կհանգեցնեն նույն վախճանին…

…Սա չափազանց ակնհայտ է, եւ միանշանակ ճիշտ է Հայաստանի ներկայիս տարվող փոխլրացնող արտաքին քաղաքական գիծը ու կողմերին երկխոսության տանելու ձգտումը: Եվ իզուր չէ, որ պաշտոնական Երեւանը հստակ կողմնակից է ԵՄ-ԵՏՄ համագործակցությանը, նաեւ կարող է դառնալ կապող օղակ երկու միությունների միջեւ, քանի որ չի պատրաստվում հրաժարվել մեկից՝ հանուն մյուսի…

Ռուսաստանը Արեւմուտքի հետ առճակատմամբ սկիզբ դրեց համաշխարհային 2-րդ բեւեռի ձեւավորմանը եւ կարծես վատ չսկսեց այդ գործընթացը:

1. Ուկրաինական ճգնաժամը նպաստեց, որ Ղրիմը կրկին դառնա ռուսական տարածք, իսկ Արեւելյան Ուկրաինայի զգալի մասը ենթարկվի Մոսկվայի ցուցումներին, որպես Դոնեցկի եւ Լուգանսկի ինքնահռչակ հանրապետություններ: Չի բացառվում, որ Օդեսայի մարզում եւս ռուսամետ ընդվզումներ լինեն:
2. Ընդվզման խոսակցություններ կան նաեւ Մոլդովայից առանձնացած Մերձդնեստրի ինքնահռչակ հանրապետության առումով:
3. Մեծ ցամաքային տարածքների տիրելուց բացի, Սեւծովյան ավազանում նույնպես մեծացավ Ռուսաստանի ազդեցությունը եւ Մոսկվան ցամաքային ու ջրային հսկայական նոր պաշարների տեր դարձավ:
4. Նույն ոգեւորությամբ Մոսկվան թարմացրեց իր ազդեցությունը Կասպիցծովյան ավազանում եւ հատկապես վառելիքա-հումքային պաշարների՝ դեպի Եվրոպա արտահանման հարցում հասավ հաջողությունների: Կարողացավ տապալել թուրք-ադրբեջանական արեւմտամետ նախագծերը՝ փոխարենն առաջարկելով իրենը:
5. ԵՏՄ-ն ստեղծելով կարողացավ զսպել նաեւ Ղազախստանին եւ Թուրքմենստանին, որպեսզի Միջին Ասիան, որոշակի նաեւ Իրանը, հեռու մնան արեւմտամետ տարածաշրջանային ծրագրերից:
6. Մաքսային միության նոր կանոններով կարողացավ զսպել ինչպես Ղազախստանի, այնպես էլ Հայաստանի ու Բելառուսի՝ դեպի Եվրոպա գնացող մի շարք ծրագրերի իրագործումը:
7. Վրաստանի հետ տարիներ շարունակ լարվածությունը մեծամասամբ թուլացավ, եւ Վրաստանն ու Ռուսաստանը անգամ դիտարկում են տնտեսական համագործակցություն սկսելու հնարավորությունը:
8. Մերձավոր Արեւելքում (Պաղեստինի հարցում տապալվելով) Սիրիայի շահերը պաշտպանելով՝ ամրապնդեց իր դիրքերը արաբական աշխարհի որոշակի հատվածում եւ Իրանում:
9. Կովկասում թուրք-ադրբեջանական դաշինքի հետ բազմակողմանի հարաբերություններով նույնպես կարողացավ ամրապնդել եղած դիրքերը տարածաշրջանում:
10. Ռուսաստանի նախագահի Չինաստան կատարած նպատակային այցով էլ սկիզբ դրվեց Արեւմուտք-Արեւելք ռազմա-քաղաքա-տնտեսական մրցավազքին, որը որոշակիորեն մեղմացրեց Արեւմուտքի տնտեսական պատժամիջոցները՝ ուղղված Ռուսաստանի տնտեսությանը:

Continue reading →

Դեռ ուկրաինական իրադարձությունների սկզբում Ռուսաստանի նախագահի «պալատական խեղկատակ» Ժիրինովսկին առաջարկել էր Ուկրաինայից հետո լուծել նաեւ Ղազախստանի հարցերը: Այսպես, ըստ վերլուծաբանների, ՌԴ ԼԴ կուսակցության առաջնորդ Վլադիմիր Ժիրինովսկին կրկին աչքի ընկավ մտքի փայլատակումներով: Կորցնելով «սլավոն եղբայր» Ուկրաինան, Կիեւը վաղուց հանդես է գալիս Արեւմուտքի դիրքերից, Մոսկվան շտապեց վերցնել իրեն «հասանելիք» գլխավոր պատառը՝ Ղրիմը, ապա նետվեց իրենով անելու ամբողջ Հարավ-Արեւելյան Ուկրաինան…

Ինչպես ասում են, մեծ հաշվով Ուկրաինան արհեստականորեն ուռճացված պետություն է, այս կամ այն ղեկավարի կողմից «նվիրատվություններ» ստացած տարածքներով, բայց առավել ուռճացված պետություն է հենց Ռուսաստանը, որի քաղաքական վերնախավի՝ «Երբ կար Ռուսաստանը, չկար Ուկրաինան… բայց կար Կիեւյան Ռուսիան»… թեզը խիստ հարաբերական է: Այս կռիվը, ինչպես հայ արիներն են նշում, հայեվրոպական (այժմ գործածվում է դրա աշխարհագրական՝ հնդեվրոպական ձեւը) կամ արիական տեսակից առաջացած սլավոնական ազգերի միջեւ է, որոնք որպես տեսակ բնածին չեն ու երբեք բնատուր հայրենիք չեն ունեցել:

Ինչեւէ, Ռուսաստանի «պալատական խեղկատակը» համարում է, որ Ուկրաինայի տարածքները Ռուսաստանինն են ու պետք է ետ վերցնել: Մինչ այժմ դա չէին անում, քանի որ բարեկամական ու եղբայրական երկրներ էին՝ տարբերություն չկար: Կարճ ժամանակ առաջ նույն անձը հայտարարեց, թե «Ղազախստանի հարցերը եւս պիտի լուծել, քանի որ այնտեղ նկատվում են ռուսաֆոբ տրամադրություններ»: Նման հայտարարություն նա արել է նաեւ «Էխո Մոսկվի» ռադիոկայանին տված հարցազրույցի ժամանակ: «Ղազախստանը Մաքսային միության անդամ է, սակայն այնտեղ հակառուսական տրամադրություններ են տիրում: Ղազախստանի բոլոր դասագրքերում հակառուսական տրամադրություններ են: Թեեւ Ռուսաստանը նրանց երբեք չի նվաճել, այլ միշտ օգնության է գնացել, այլապես ղազախներին սրի կքաշեին ջունգարները: Ռուսական բանակը ջունգարներին քշեց Չինաստան: Իսկ այսօր ղազախները իբր մոռացել են, որ ռուսական բանակը փրկել է իրենց, երբ ղազախ ուլուսները դիմել էին ռուս ցարին,- հայտարարել է Ժիրինովսկին եւ հավելել,- Ղազախները ռուս ցարի ոտքերն էին ընկել, թե՝ փրկեք մեզ, այլապես մեզ կոչնչացնեն, եւ ցարը բանակ ուղարկեց, ազատագրեց Հյուսիսային Ղազախստանը, հետո նաեւ ուզբեկական Տաշքենդը: Հյուսիսային Ղազախստանը Սեմիռեչյեն է: Ուստ-Կամենոգորսկը, Արտյոմովսկը, Սեմիպալատինսկը. անվանումները ռուսական են: Ալմա-Աթա քաղաքը, որտեղ ես եմ ծնվել, Վերնի քաղաքը, որը հիմնել են ռուս կազակները: Հետո եկան բոլշեւիկները, ամբողջ դժբախտությունը նրանց մեջ էր: Ամեն ինչ փչացրեցին, ազգային հարց… եւ դա բերեց Ուկրաինայի այսօրվա իրավիճակին»:

Մի բանում է ճիշտ Ժիրինովսկին, որ «եկան բոլշեւիկները եւ ամեն ինչ փչացրին»… Նորից մեջբերում անելով հայ արիների՝ խորհրդային պետությունների առաջացման տեսակետից, նշեմ, որ խորհրդային 15 պետություններից եւ բազում ինքնավար հանրապետություններից կամ մարզերից միայն Հայաստանը տուժեց տարածքային իմաստով: Վրաստանը եւ Ադրբեջանը խորհրդայնացան հայկական տարածքների վրա, իսկ մեր հայրենիքի մեծ մասը թողնվեց թուրքերին՝ ռուս-թուրքական պայմանագրի ստորագրմանը զոհաբերվելով… Միջին Ասիայում գոյացան հսկայական տարածքներով երկրներ, իսկ Ղազախստանը դարձավ աշխարհի ամենամեծ երկրներից մեկը (Ռուսաստանից, Կանադայից, Չինաստանից, ԱՄՆ-ից, Բրազիլիայից, Ավստրալիայից, Հնդկաստանւից եւ Արգենտինայից հետո: Վերջինիս շատ քիչ է զիջում տարածքով՝ Արգենտինայի 2.280,4 կմ² տարածքի դիմաց ունի՝ 2.724,9 հզ. կմ²):…

Իմիջիայլոց, նույն Ժիրինովսկին հայտարարել է, որ ադրբեջանցի ազգ չկա եւ նրանք ներխուժել են հայկական տարածքներ ու իրենց կոչել են տեղի բնակիչներ, գրեթե նույնն ասել է ժամանակին թուրքերի մասին, որ Արեւմտյան Հայաստանը պետք է միավորել այսօրվա Հայաստանի հետ, բայց հետո, ըստ քաղաքական իրավիճակների նաեւ հայերին է մեղադրել… ծավալապաշտության մեջ…

Continue reading →

Առաջին հայացքից հարցադրումը հնարովի է. ի՛նչ կապ կա Նիշցեի փիլիսոփայության (մասնավորապես նրա փիլիսոփայության էական կտրվածքի՝ Դիոնիսոսականի) եւ Անահիտ Աստվածամոր՝ հին արիական հեթանոսական հավատալիքների միջեւ: Ի հիմնավորումն այդ՝ նախնական հայացքի, կարելի է հիշել փիլիսոփայի «Աստված մեռած է» խոսքը, որն ասված է «Զվարթ գիտությունը» գործում ու վերնագրված է «Խենթը»: «Խենթը: – Դուք չե՞ք լսել այն խենթի մասին, ով օրը ցերեկով մի լապտեր վառեց, վազեց շուկա եւ սկսեց շարունակ գոչել. «Ես փնտրո՜ւմ եմ Աստծուն: Ես փնտրում եմ Աստծուն»: – Քանի որ այնտեղ հավաքվածների մեջ շատ էին հենց նրանք, ովքեր Աստծուն չէին հավատում, նա մեծ քրքիջ հարուցեց: Ի՛նչ է, Աստված կորե՞լ է՝ ասաց մեկը: Չլինի՞ թե նա մոլորվել է, ինչպես երեխա՝ ասաց մյուսը: Կամ թաքնվե՞լ է: Նա մեզանից վախենո՞ւմ է: Չլինի՞ նավ է նստել, այստեղից արտագաղթել է,- այսպես խառնիխուռն գոչում էին նրանք եւ հռհռում: Խենթը նետվեց նրանց մեջտեղը եւ իր հայացքով շամփրեց նրանց: «Ո՞ւր է Աստված,- գոչեց նա,- ես ձեզ կասե՛մ: Մենք նրան սպանե՛լ ենք՝ դուք եւ ես: Մենք ամենքս նրան սպանողնե՛րն ենք: Բայց ինչպե՞ս արեցինք մենք այդ: Ինչպե՞ս կարողացանք խմելով դատարկել ծովը: Ո՞վ մեզ սպունգը տվեց՝ ջնջելու ողջ հորիզոնը: Ի՞նչ արեցինք մենք, երբ այս երկիրը արձակեցինք իր արեւին կապող շղթայից: Ո՞ւր է երկիրը հիմա գնում: Ո՞ւր ենք գնում մենք: Հեռու բոլոր արեւների՞ց: Արդյոք մենք շարունակ ցած չե՞նք գահավիժում: Եվ ե՛տ, մի կողմ, առա՛ջ, դեպի բոլոր կողմե՛րը: Կա՞ դեռեւս վերեւ ու ներքեւ: Մի՞թե մենք մոլորված չենք խարխափում, ասես անվերջնական ոչնչում: Մի՞թե դատարկ տարածության շունչը չի փչում մեզ վրա: Մի՞թե ավելի չի ցրտել: Մի՞թե շարունակ չի իջնում գիշերը եւ ավելի գիշեր: Արդյոք չպե՞տք է օրը ցերեկով լապտերները վառվեն: Դեռ ոչինչ չե՞նք լսում գերեզմանափորների գոռում-գոչյունից, որ Աստծուն են թաղում: Աստվածային նեխումի հոտը չե՞նք առնում դեռ,- աստվածները նույնպե՜ս նեխում են: Աստված մեռա՛ծ է: Աստված մեռած էլ կմնա՛: Եվ մե՛նք ենք նրան սպանել: Ինչպե՞ս սփոփվենք մենք՝ բոլոր մարդասպաններից ամենամարդասպաններս: Սրբազնագույնն ու հզորագույնը, ինչ աշխարհը ցարդ ունեցել է, արդ արնաքամ եղավ մեր դանակների տակ,- ո՞վ այդ արյունը կսրբի մեզնից: Ո՞ր ջրով մաքրագործվենք: Քավության ի՞նչ տոներ, ի՞նչ սրբազան խաղեր պետք է մենք հորինենք: Արդյոք այդ արարքի մեծությունը չափից ավելի մեծ չէ՞ մեզ համար: Արդյոք մենք ինքներս չպե՞տք է աստվածներ դառնանք՝ դրան լոկ արժանի երեւալու համար: Երբեք ավելի մեծ արարք չի եղել,- եւ այլեւս ով էլ մեզանից հետո ծնվի՝ այս արարքի շնորհիվ նա կպատկանի էլ ավելի բա՜րձր մի պատմության, քան ողջ պատմությունն է եղել մինչեւ հիմա»: – Այստեղ խենթը լռեց եւ դարձյալ նայեց իր ունկնդիրներին. նրանք նույնպես լուռ էին եւ ապուշ կտրած նրան էին նայում: Վերջապես նա նետեց իր լապտերը գետին, այնպես որ այն փշուր-փշուր եղավ եւ հանգեց: «Ես չափազանց վաղ եմ եկել,- ապա ասաց նա,- իմ ժամանակը դեռ չի եկել: Զարհուրելի իրադարձությունն այդ դեռ ճանապարհին է եւ թափառում է, այն դեռ չի հասել մարդկանց ականջներին: Ժամանակ է պետք շանթ ու որոտին, ժամանակ է պետք աստղերի լույսին, ժամանակ է պետք արարքներին, անգամ իրենց գործվելուց հետո, տեսնվելու եւ երեւալու համար: Այո արարքը նրանց համար տակավին ավելի հեռու է, քան ամենահեռավոր աստղերը,- բայց, միեւնույն է, նրանք գործեցի՛ն այդ»: Նաեւ պատմում են, որ խենթն այդ նույն օրը ներխուժել է տարբեր եկեղեցիներ եւ այնտեղ իր aeternam deo¹ ռեքվիեմն է երգել: Դուրս վռնդվելիս եւ պատասխան տալիս նա շարունակ սոսկ սրանով է առարկել. «Տակավին ուրիշ ի՞նչ են այս եկեղեցիները, եթե ոչ Աստծո դամբարան եւ մահարձան»²: – Նիցշեի «Խենթը»-ում այս ասվածները (հենց թեկուզեւ «Աստված մեռա՜ծ է: Աստված մեռած էլ կմնա՛»-ն) կասկած չե՞ն գցում մեր թեմայի ճշմարտացիության վրա:

Մինչ Նիցշեի «Աստված մեռած է» խոսքի՝ ինչ իմաստներով հասկանալուն անցնելը, իմիջայլոց նկատենք, որ «Որեւէ աստծո մահվան եւ աստվածների մեռնելու մասին ապշեցուցիչ միտքը,- ինչպես նկատում է Մ. Հայդեգերը,- Նիցշեին ծանոթ է եղել դեռ պատանեկությունից: Նոթերից մեկում Նիցշեն գրում է (1870). «Ես հավատում եմ հին գերմանական խոսքին. բոլոր աստվածները պետք է մեռնեն»: Երիտասարդ Հեգելը «Հավատ եւ իմացություն» (1802) գրվածքի վերջում անվանում է այն զգացումը, «որին հենվում է նոր ժամանակի կրոնը,- հետեւյալ զգացումը. ինքը Աստված մեռած է…»: Հեգելի խոսքն այլ բան նկատի ունի, քան Նիցշեն իր խոսքով: Այնուհանդերձ, երկուսի միջեւ մի էական փոխադարձ կապ գոյություն ունի, որը թաքնված է ցանկացած մետաֆիզիկայի էության մեջ: Թեկուզ հակադիր հիմքերից՝ նույն այդ ոլորտին են վերաբերվում նաեւ Պասկալի բառերը, որոնք վերցված են Պլուտարքոսից. «Մեծ Պանը մեռավ»»³:

Հայդեգերի ասածներին ավելացնենք նաեւ հին հռոմեացի գրող Պուբլիուս Օվիդիուս Նազոյի ասածը, որին, հնարավոր է՝ մշակութային ոչ կանոնիկ առկայծումների նկատմամբ զգայուն Նիցշեն ծանոթ է եղել ու որը նպաստել է նրա «ապշեցուցիչ» մտքի հասունացումին. «Բարեպաշտություն էլ չկա. հեռացավ երկրից արյունով/Թրջված դուստրը Աստրեոսի⁴՝ վերջինն աստվածներից բոլոր»,- գրում է գրողն իր «Կերպարանափոխություններ»-ում՝ նկատի ունենալով մարդկության պատմության երկաթե դարաշրջանում մարդկանց կողմից արյունոտված Աստվածների՝ երկիրն ու մարդաշխարհը լքելը⁵:

Continue reading →

Ընթերցողին ներկայացվող այս անդրադարձս ամենեւին անպատեհ եւ ուղղորդված թող չթվա: Քանզի այն պայմանավորված է «Իրատես de facto» թերթի 2013թ. ապրիլ-մայիս ամիսների 28-31-րդ համարներում ՀՀ մշակույթի նախարարության «Պատմամշակորթային արգելոց-թանգարանների եւ պատմական միջավայրի պահպահության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի 2011-2013թթ. մի քանի հրատարակությունների վերաբերյալ հրապարակած իմ «Պլատոնը իմ բարեկամն է, բայց ճշմարտությունն ավելի թանկ է» հոդվածին ի պատասխան, նույն թերթի 38-39 համարներում հիշյալ ՊՈԱԿ-ի գիտական աշխատանքների գծով տեղակալ Աշոտ Փիլիպոսյանի՝ որպես ի պատասխան հրապարակած հոդվածով: Հոդվածագիր պրն Փիլիպոսյանն իր պատասխան հոդվածի հենց սկզբում նշել էր, որ ՊՈԱԿ-ի հրատարակությունների վերաբերյալ իմ մատենախոսությունում արված քննադատությունից հետո՝ նրա պատասխան հոդվածով հանդես գալը, պայմանավորված էր իբր այն հանգամանքով, որ «ապատեղեկացված ընթերցողն էլ ակամա կարող էր մտածել, թե «անգետների, գրագողերի եւ դատարկամիտների դավադիր խումբ է բույն դրել» «Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի աշխատասենյակներում: Հանգամանք, որ պարտադրում էր սթափ ու կոնկրետ պատասխան»: Փիլիպոսյանի այս մատնացույց անող միտքը իրոք որ շատ ուսանելի է, որի համար, հարկ է նույնիսկ հրապարակավ շնորհակալություն հայտնել նրան: Քանզի, պրն Փիլիպոսյանի մատնանշմամբ, պարտադրված եմ ստորեւ շատ «սթափ ու կոնկրետ պատասխան»-ների ու պատասխանատվությունների ակնկալիքներով հուսալ ՊՈԱԿ-ի աշխատասենյակներում՝ իր իսկ բնորոշմամբ, «բույն դրած խմբի» գործունեության վերաբերյալ պատկան մարմինների բացահայտումները, որի համար ոմանք իրենց կատարած զեղծարարությունների ու հանցանքների եւ հանցավոր անգործությունների համար, հուսանք որ պատասխանատվություններ կկրեն ՀՀ դատաիրավական մարմինների առաջ, որի վերաբերյալ ՀՀ նախագահին եւ ՀՀ գլխավոր դատախազին իմ կողմից ներկայացվել է համապատասխան դիմում: Եվ այդ առիթով հարուցված քրեական գործը ընթացքի մեջ է եւ հուսանք, որ այն իր իրավական ընթացքից չի շեղվի:

Այստեղ նշեմ այն, որ այս հրապարակումը կարելի է համարել նաեւ 2014թ. «Իրատես  de facto» (թիվ 65) եւ «Լուսանցք (թիվ 36-37) պարբերականներում տպագրված իմ «Չափը չանցնենք հուշարձանները օգտագործելիս, կամ՝ աչքակապությունը՝ գործելաոճ» հոդվածի երկրորդ մաս: Մինչ այդ՝ նաեւ արձանագրենք այն, որ երբ թաքցվում կամ անտեսվում է ճշմարտությունը, ապա միշտ էլ նրան հետեւում է կեղծիքը եւ իրականությանը հակասող հազար ու մի ձեւակերպումները: Հետեւապես, կյանքը միշտ էլ ցույց է տվել, որ վաղ թե ուշ ճշմարտությունը՝ նունիսկ մեր օրերում, երբեմն-երբեմն ի հայտ է գալիս եւ այն թաքցնել պարզապես հնարավոր չէ: Միով բանիվ՝ իրականությունից ժամանակավոր վտարանդված եւ նրա դեմ որոգայթված ու «հիմնավորված», զանազան իրավական ու բարոյական  օրենքներով նսեմացված ճշմարտությունը մարդկային անդուլ  պայքարների շնորհիվ ու ջանքերով է ի վերջո հաղթանակում: Նույնիսկ զանազան խնդիրների վերաբերյալ այս կամ այն ճշմարտությունները պետական կառույցների կողմից, փականքների տակ են պահվում 50-100 եւ ավելի տարիներ եւ միայն հետո գաղտնազերծվում: Այնպես որ՝ սա եւս չվիճարկվող փաստ է:

Ստորեւ պիտի անդրադառնամ միմիայն ՀՀ նախագանին հասցեագրված դիմումը ՀՀ մշակույթի նախարարությանը վերահասցեագրված հանձնարարականի հիման վրա ՀՀ մշակույթի նախարարի 2014թ. հոկտեմբերի 16-ի թիվ 632-Ա հրամանով ստեղծված աշխատանքային խմբի կատարած ուսումնասիրությունների արդյունքների վերաբերյասլ 2014թ. հոկտեմբերի 27-ին կազմած արձանագրության մի քանի կետերին՝ ամենեւին նպատակ չունենալով որեւէ փաստ-փաստարկում ստվերել ու անգոսել, կամ էլ որեւէ մեկի հասցեին բարոյախրատական քարոզներ կարդալ, չնայած որ մեր օրերում այդ կատեգորիան վաղուց է իրեն սպառել:

Մինչ այդ նշեմ նաեւ այն, որ  նշյալ աշխատանքային խումբը, որը կազմված է 7 անդամներից, նախարարության աշխատակազմի վարչությունների ու բաժինների պետեր ու տեղակալներ են եւ ինձ համար հարգելի անձինք: Այնուամենայնիվ, պաշտոնապես ստանալով աշխատանքային խմբի կազմած արձանագրության օրինակը, 2014թ. նոյեմբերի 17-ին ՀՀ մշակույթի նախարարին եւ ՀՀ նախագահի աշխատակազմին իմ պարտքն եմ համարել ներկայացնել այդ արձանագրության կետերի վերաբերյալ իմ համապատասխան դիտողությունները: Քանզի իմ առաջ քաշած հարցերը այդ աշխատանքային խմբի կազմած արձանագրությունում, ըստ էության եւ համակողմանի քննարկման չեն ենթարկվել եւ, բնականաբար էլ, կոնկրետ ոչ մի առաջարկություններ չեն պարունակում: Մանավանդ, որ ՀՀ մշակույթի նախարարության 2014թ. նոյեմբերի 25-ին ինձ հղված նամակով հավաստիացվում է, որ իմ դիմումում բարձրացված հարցերին աշխատանքային խմբի 2014թ. հոկտեմբերի 27-ի կազմած «արձանագրությամբ… տրվել է սպառիչ պատասխան», որի արդյունքների մասին, անկասկած, տեղեկացվել է նաեւ ՀՀ նախագահի աշխատակազմին:

Continue reading →

Հայկական խոհանոց – (Ներկայացնում է «Արվասար» ռեստորանի (Ամիրյան 27) տնօրեն Ռուզաննա Նահապետյանը, հեռ` 531-027, 531-028) – (ռեստորանն ընդունում է կոլեկտիվ հայտեր)

Խոհանոցը ազգի մշակույթի կարեւորագույն հիմքերից է: Տե՛րը լինենք մեր պատմության:

*- Դդումը՝ կաթով, մեղրով…

Բաղադրությունը – Դդում – 1 կգ, յուղ-  2 ճաշի գդալ, կաթ – 1 բաժակ, ալյուր – 0.5 բաժակ, մեղր – 3 ճաշի գդալ, աղ -1 պտղունց, ընկույզ – 100 գ, չամիչ – 100 գ:

Պատրաստման եղանակը – Դդումը մաքրել, կտրտել, խաշել: Ալյուրը բովել, ավելացնել յուղը, կաթով բացել, որպեսզի դառնա խյուս: Խաշած դդումը լցնել խյուսի մեջ, ավելացնել ընկույզը, չամիչը եւ երեսին լցնել մեղր:

*- Դդումը՝ սպիտակ թանձրուկով…

Բաղադրությունը – Դդում – 1 կգ, յուղ – 200 գ, ալյուր – 100 գ, կաթ – 1 լ, մեղր, աղ:

Պատրաստման եղանակը – Դդումը լվանալ, կեղեւազրկել, միջուկից մաքրել, կտրատել 10-15 սմ քառակուսիների չափով, շոգեխաշել: Հալած յուղը տաքացնել, ավելացնել ալյուրը, բովել այնքան, որ դառնա ոսկեգույն:

Ավելացնել եռացրած կաթը այնքան, որ դառնա թթվասերի նման զանգված: Հարիչով հարել, դնել դանդաղ կրակին, հենց սկսի բլթբլթալ, կրակի վրայից վերցնել: Հետո եփած դդումը լցնել արդեն պատրաստի այս թանձրուկի մեջ, ավելացնել մի քիչ մեղր, աղ եւ նորից դնել մարմանդ կրակին՝ 8-10 րոպե:

Կարելի է մատուցել ինչպես տաք, այնպես էլ սառը վիճակում: Անու՛շ լինի

Օլիմպիական տարվա մեկնարկը

Ղազախստանի Ալմաթի քաղաքում հունվարի 11-17-ը տեղի ունեցած Ժաուտիկովյան միջազգային օլիմպիադայում Հայաստանի դպրոցականները ցուցաբերել են աննախադեպ արդյունք: Մեր երկիրը ներկայացնող 12 դպրոցակնները նվաճել են 10 մեդալ՝ այդ թվում 1 ոսկի, 7 արծաթ եւ 2 բրոնզ: Սա Ալմաթիում տեղի ունեցած 11-րդ օլիմպիադան էր, որին մասնակցեցին 15 երկրների 59 թիմեր՝ շուրջ 400 մասնակիցներով:

Continue reading →