Նախորդ տարվա վերջից առ այսօր «Լուսանցք»-ն անդրադառնում է Գառնո տաճարի նկատմամբ սրբապղծություն նախաձեռնած մշակույթի նախարարության գործողություններին ու դրա դեմ հանդես եկող հազարավոր մարդկանց, տասնյակ մտավորականների ու գիտնականների, պետական, քաղաքական ու հասարակական գործիչների, արիադավան-հեթանոս հավատի հետեւորդների, կազմակերպությունների ու հանրային նախաձեռնությունների բողոքի քայլերին: Ի վերջո, այդ հզոր ալիքը կասեցրեց սրճարանաշինությունը պատմական հուշարձանի տարածքում: Առայժմ հնարավոր եղավ փրկել հայկական հինավուրց մշակութային արժեքը մեր մշակույթի թուրքաբարո նախարարության ճանկերից:

Խոսքը սրճարանի կառուցման մասին է, որ նախարար Հասմիկ Պողոսյանն ու նրա խամաճիկը՝ «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանները պահպանող ծառայության» տնօրեն Վլադիմիր Պողոսյանը շահադիտական նպատակներով ցանկանում են ամեն գնով կառուցել: Պարզվել էր, որ մի ռուսաստանաբնակ հայ փող է ներդրել ու հիմա պահանջում է իր սրճարանը: Հիմա պիտի ենթադրել՝ կամ այդ փողերը այլեւս չկան ու չեն կարող ետ տրվել… ու պիտի ամեն կերպ կառուցվի սրճարանը… կամ՝ էլի ինչ-որ նոր շահագրգռություններ են ի հայտ եկել…

Եվ ահա, ընդամենը 1 օր առաջ մշակույթի նախարարի թողտվությամբ արդեն բացահայտ կերուխում է կազմակերպվում տաճարի տարածքում: Սրանով փորձ է արվում ցույց տալ, թե նախարար Հասմիկ Պողոսյանը թքած ունի մեր պատմական արժեքների ու նրա պաշտպանների վրա…

ՀԱՄ առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանը այս անգամ այսպես պատասխանեց, որ ամեն բան ասված է եւ՛ Տաճարի, եւ՛ Հայոց հավատի եւ՛ ազգային ու ծիսական սրբությունների մասին, այժմ սպասում է վարչապետի պատասխանին, ում գրել է եւս մեկ անգամ: Պատասխանից հետո էլ կանի իր քայլերը, պատասխան չլինելու դեպքում կանի ավելի համարժեք քայլեր… «Էդ կնիկը մշակույթի նախարարությունը գոմի է վերածել, ցանկանում է հին տաճարների հաշվին ընտանեկան անասնապահությունը զարգացնել ու ակնկալում է Հայաստանի գլխավոր կթվորուհու պաշտոնն առնել Գառնո տաճարը ոչնչացնելու հաշվին… Կամ էլ՝ էդ կնիկը ազգուրաց մեկն է, որին պիտի անհապաղ մեկուսացնել իր մի քանի խամաճիկների հետ… Ես պաշտոնապես զգուշացրել եմ երկրի նախագահին, վարչապետին ու ԱԺ նախագահին՝ սրճարանը խանգարելու է հայ արիադավան տոների ու ծեսերի անցկացմանը եւ ԿՐԿՆՈւՄ ԵՄ՝ ԱՐՅՈւ՛Ն Է ԹԱՓՎԵԼՈւ…»:

Continue reading →

«Էդ կնիկը մշակույթի նախարարությունը գոմի է վերածել… էդ կնիկը ազգուրաց մեկն է, որին պիտի անհապաղ մեկուսացնել իր մի քանի խամաճիկների հետ»… Ոմանք այդպես էլ մնացին ստամոքսով մտածողներ ու հետույքով տրամաբանողներ

Նախորդ տարվա վերջից առ այսօր «Լուսանցք»-ն անդրադառնում է Գառնո տաճարի նկատմամբ սրբապղծություն նախաձեռնած մշակույթի նախարարության գործողություններին ու դրա դեմ հանդես եկող հազարավոր մարդկանց, տասնյակ մտավորականների ու գիտնականների, պետական, քաղաքական ու հասարակական գործիչների, արիադավան-հեթանոս հավատի հետեւորդների, կազմակերպությունների ու հանրային նախաձեռնությունների բողոքի քայլերին: Ի վերջո, այդ հզոր ալիքը կասեցրեց սրճարանաշինությունը պատմական հուշարձանի տարածքում: Առայժմ հնարավոր եղավ փրկել հայկական հինավուրց մշակութային արժեքը մեր մշակույթի թուրքաբարո նախարարության ճանկերից:

Խոսքը սրճարանի կառուցման մասին է, որ նախարար Հասմիկ Պողոսյանն ու նրա խամաճիկը՝ «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանները պահպանող ծառայության» տնօրեն Վլադիմիր Պողոսյանը շահադիտական նպատակներով ցանկանում են ամեն գնով կառուցել: Պարզվել էր, որ մի ռուսաստանաբնակ հայ փող է ներդրել ու հիմա պահանջում է իր սրճարանը: Հիմա պիտի ենթադրել՝ կամ այդ փողերը այլեւս չկան ու չեն կարող ետ տրվել… ու պիտի ամեն կերպ կառուցվի սրճարանը… կամ՝ էլի ինչ-որ նոր շահագրգռություններ են ի հայտ եկել…

Եվ ահա, ընդամենը 1 օր առաջ մշակույթի նախարարի թողտվությամբ արդեն բացահայտ կերուխում է կազմակերպվում տաճարի տարածքում: Սրանով փորձ է արվում ցույց տալ, թե նախարար Հասմիկ Պողոսյանը թքած ունի մեր պատմական արժեքների ու նրա պաշտպանների վրա…

ՀԱՄ առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանը այս անգամ այսպես պատասխանեց, որ ամեն բան ասված է եւ՛ Տաճարի, եւ՛ Հայոց հավատի եւ՛ ազգային ու ծիսական սրբությունների մասին, այժմ սպասում է վարչապետի պատասխանին, ում գրել է եւս մեկ անգամ: Պատասխանից հետո էլ կանի իր քայլերը, պատասխան չլինելու դեպքում կանի ավելի համարժեք քայլեր… «Էդ կնիկը մշակույթի նախարարությունը գոմի է վերածել, ցանկանում է հին տաճարների հաշվին ընտանեկան անասնապահությունը զարգացնել ու ակնկալում է Հայաստանի գլխավոր կթվորուհու պաշտոնն առնել Գառնո տաճարը ոչնչացնելու հաշվին… Կամ էլ՝ էդ կնիկը ազգուրաց մեկն է, որին պիտի անհապաղ մեկուսացնել իր մի քանի խամաճիկների հետ… Ես պաշտոնապես զգուշացրել եմ երկրի նախագահին, վարչապետին ու ԱԺ նախագահին՝ սրճարանը խանգարելու է հայ արիադավան տոների ու ծեսերի անցկացմանը եւ ԿՐԿՆՈւՄ ԵՄ՝ ԱՐՅՈւ՜Ն Է ԹԱՓՎԵԼՈւ…»:

Հերիք եղավ, Գառնին սրբություն է, ասում են նաեւ հնեաբանները, արվեստագետները, քաղաքական ու հասարակական գործիչները, ԱԺ պատգամավորները եւ պարզապես հայոց պատմությամբ ու մշակույթով մտահոգ հազարավոր մարդիկ…

Մշակույթի նախարարությունը Զվարթնոցի տաճարը եւս հանձնել է «շահագործման»… Հերթը կհասնի մյուս հինավուրց տաճարներին ու հուշարձաններին, եթե հակամշակութային եւ հակազգային մարդիկ շարունակեն մնալ այս ոլորտում…

Վահագն Նանյան

Հունիսի 15-ը՝ ՀՀ պետական խորհրդանիշների օր

Continue reading →

Սկիզբը՝ թիվ 39-42-ում (2013թ.) եւ թիվ 1-20-ում – Ավարտվեց  «Մեր ավանդապատումները» հոդվածաշարը, որը կարծում ենք որոշակի տեղեկություն եւ հետաքրքրություն հաղորդեց մեր ընթերցողներին՝ հայոց ավանդապատումների նկատմամբ

http://www.hayary.org/wph/?p=4206 – Մեր ավանդապատումները շարքից – Երեւան – …ընթերցվում են նաեւ Իրպունի, Էրբունի, Երեբունի ձեւերով… Պաշտող ցեղի՝ արի կամ Էրի (ցեղի) աւան իմաստն ունի…

http://www.hayary.org/wph/?p=4135 – Մեր ավանդապատումները – Գեղարքունիք.- Սեւանա լճի տեղում ցամաք է եղել՝ անտառապատ բլուրներով, ծաղկավետ դաշտերով ու բերրի վարելահողերով… Վանեցիները գաղթում եւ վերաբնակվում են Սեւանի ափերին…

http://www.hayary.org/wph/?p=4155 – Մեր ավանդապատումները շարքից – Երեւան… Գոյություն ունեն Երեւան անունը մեկնող բազմաթիվ բացատրություններ եւ ավանդություններ…

http://www.hayary.org/wph/?p=4175 – Մեր ավանդապատումները.- Արին–բերդ բլուրում հայտնաբերված արձանագրությունը պարզաբանել է Երեւանի հիմնադրման եւ տեղադրման հարցերը… Երեւան անունը բխեցնելով Էրիա /արիա/ ցեղի ու երկրի անունից…

Ուրարտական սեպագրերում ebani-ն երկիր, բնակավայր իմաստներն ունի: Ուսումնասիրողները նույնիմաստ բառեր են համարում հայերեն աւանը եւ ուրարտական արձանագրություններից հայտնի ebani-ն: Ինչպես տեսնում ենք, այս դեպքում էլ Էրեբունին կարելի է կարդալ իբրեւ արի կամ էրի (ցեղի) աւան: Ավելորդ չէ հիշել, որ օտարերկրյա ճանապարհորդների ուղեգրություններում Երեւանը պարսկական տարբերակով հիշատակվում է Իրիվան, Իրեւան, Իրվան, Իրավան, Էրիվան, ձեւերով: Հայաստանի հնագույն հարեւան ու ազգակից իրանցիների կողմից օգտագործվող Երեւան անվան իրանական տարբերակը եւս վկայում է, որ Երեւան անունը արի կամ Էրի (ցեղի) ավան իմաստն ունի: Համեմատության համար հիշենք Իրան անունը, երբ իրանցիների մոտ Ար-ը հանդես է գալիս Իր- ձեւով: Իսկ ուսումնասիրողներից մեկը (Անքետիլ) նույնիսկ ենթադրում է, որ Երեւան անունը նմանություն ունի «Զենդ Ավեստա»-ում հիշատակվող արիների նախահայրենիքի՝ Eerien Veedjo կամ Iran Vedj անվան հետ:

Այսպիսով՝ հայոց մայրաքաղաքի Երեւան անունը արի կամ Էրի (ցեղի) աւան, արիների բնակավայր իմաստն ունի:

Continue reading →

«Մերոնք գրավել են ադրբեջանական հենակետը»,- գրեցին մեր լրատվամիջոցները: Նույն ոճով այս լուրը հայտնեցին ադրբեջանական զլմ-ները, թե «հայկական զինուժը Նախիջեւանի ուղղությամբ գրավել է կարեւոր ռազմական հենակետ, իսկ մոտակա ադրբեջանական գյուղի բնակիչները խուճապահար լքել են իրենց բնակավայրը»:

Երբ մենք «գրավում» ենք մեր հողերը, ապա հենց ինքներս էլ մեզ «ագրեսոր» ենք հռչակում:

Այդ «գրավման» լրատվության ժամանակ «Լուսանցք»-ի խմբագրությունում զրուցում էինք նախկին ՀԱԲ-ի երեք ազատամարտիկների հետ, ովքեր հաճույքով հիշեցին, որ 1990թ., երբ Նախիջեւանի ամբողջ սահմանով մեկ (Արարատի մարզից մինչեւ Մեղրիի շրջան) հայկական կամավորական ջոկատները, հիմնականում՝ ՀԱԲ-ը (ավելի քան 100-հազարանոց կամավորական բանակ էր), «անցան գրոհի, ու մտանք Նախիջեւան՝ մեր հողը, եւ այս կամ այն գյուղում շատերս լսեցինք, թե ինչպես է որոշ տներում միացրած թողած հեռուստացույցերից (լուրերն էր հաղորդվում) լսվում տները լքած ադրբեջանցիների շնագայլային կաղկանձը՝ «ՀԱԲ գյալդի»… Փախել, կուտակվել էին Թուրքիայի ու Իրանի սահմանների մոտ ու պատրաստ էին անգամ փշալարերի վրայով անցնել»…

– Բա հետո՞,- զարմացա ես (այս մասին չէի լսել երբեք ու շտապեցի իմանալ, թե ինչու՞ չհասանք վերջնական հաջողության):

<Սահմանի երկայնքով ջոկատներից ոմանք՝ 1-2, ոմանք էլ 3-4 կիլոմետր խորացել էին, հաստատ 1990-ին Նախիջեւանը մերը կլիներ, բայց սովետական այս կամ այն գույնի բերետավոր զինվորականները հանկարծ հայտնվեցին մեր կամավորական տղերքի դեմ-դիմաց՝ տանկերով, զրահամեքենաներով, գնդացիրներով, ինքնաձիգերով… Իսկ մենք որսորդական կամ ՏՕԶ-ի հրացաններով, ատրճանակներով էինք ու մեր գործարաններում սարքած պայթուցիկներով ու նռնակներով… Օրինակ՝ Վայքի շրջանի Խնձորուտի ու Բարձրունիի կողմից ՀԱԲ-ի Աբովյանի տղաներն էին մտել… իսկ նրանց դիմաց կանգնել էր հատուկ պատրաստվածությամբ բերետավորների մի խումբ՝ մինչեւ ատամները զինված ու զինտեխնիկայով հանդերձ: ՀԱԲ-ի հազարապետ եւ «Կոտայք» գնդի հրամանատար Արմեն Ավետիսյանին առաջարկել էին դադարեցնել առաջխաղացումը, քանի որ ինչպես իրենք են նշել, որսորդական «պոլի փայտերով» հնարավոր չէ հրասայլերի ու զրահամեքենաների դեմն առնել>:

– Իսկ ինչպե՞ս է, որ ոչ ոք չի տուժել,- զարմանքս լսելով՝ նշեցին, թե՝ «Արմեն Ավետիսյանն ասել էր, որ միայն ՀԱԲ-ի հրամանով կնահանջեն եւ հեռակապով խոսել էր Ռազմիկ Վասիլյանի ու Վարդան Վարդանյանի հետ: ՀԱԲ-ի գլխավոր հրամանատարն ու կոմիսարը նշել էին, թե Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը մեզ էլի ծախեց… պետության կողմից օգնություն չի լինի, անգամ «ժերտվա» կտան: Դուք էլ հայտնեք բոլոր ուղղություններին: Սա սովետական զորքն է, ադրբեջանցիները չեն, տղաներին մի տարեք տանկերի դեմ կոտորվելու… Նախիջեւանի հարցը նորից կհասունանա, իսկ մենք դեռ կռիվ ունենք անելու…»:

ՀԱԲ-ի տղաները «մեր պապական տարածքի» կորստի հիշողությունից հուզված շարունակեցին, որ այդ սովետական հատուկ ջոկատայինների հրամանատարն իր ենթակա զինվորներից քիչ հեռանալով՝ «Կոտայք» գնդի հրամանատարի հետ զրույցում նշել է. «Ես գիտեմ, որ Արցախն էլ է ձերը, Նախիջեւանն էլ, պատմություն էլ գիտեմ, հայ ընկերներ էլ ունեմ, որոնց շատ հարգում եմ, դրա համար ձեզ չեմ ուզում վնասել: Տեսնում եմ՝ դուխով տղերք եք, գնացեք, մենք հրաման ունենք ձեզ ոչնչացնելու… Եվ իմացեք, որ ձեր կռիվը շուտով այլ ուղղությամբ կլինի՝ Արցախի, գնացեք պատրաստվեք տղերք, ափսոս եք հիմա…»…

Եվ հիմա նորից Նախիջեւանի հարցը: Ինչպե՞ս կարելի է հայոց Նախիջեւանի որեւէ հողատարածք հետ վերցնել ու հայտարարել, թե՝ «Գրավել ենք»:

Ամբողջ Նախիջեւանի ազատագրումն անգամ չի կարող գրավում դիտարկվել մեր կողմից: Օտարն ինչ ուզի՝ կասի, առավել եւս՝ զավթարար թշնամին, իսկ մե՞նք: Մեզ համար ինչպե՞ս կարող է գրավյալ կոչվել մեր կողմից ազատագրված Նախիջեւանը կամ Ջավախքը:

Continue reading →

Հատված՝ Հայ Արիական Միաբանության եւ Հայ Ազգայնականների Համախմբման ղեկավար կազմերի 15.05.2014թ. խորհրդատվական նիստի «Միջազգային առկա իրավիճակի եւ Հայաստանի դերակատարման ու քայլերի մասին» համատեղ քննարկումից

«Լուսանցք»-ը ներկայացնում է այդ թեմաները՝ առանց մեկնաբանության

Սկիզբը՝ թիվ 17-18-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=4145 – (1-ին մաս) Խոսում են հայ արիականներն ու ազգայնականները – Ռուսաստան. թշնամի՞, թե՞բարեկամերկիր («Միջազգային առկա վիճակի եւ Հայաստանի դերակատարման ու քայլերի մասին»)… 

http://www.hayary.org/wph/?p=4162 – (2-րդ մաս) – Խոսում են հայ արիականներն ու ազգայնականները – Հայաստան-Արեւմուտք. անդեմ եւ անբարո  «զարգանալու» հեռանկարը…

ՀՀ-ի ներքին կայունությունն ու հզորությունը մեծապես կախված է արտաքին աշխարհի հետ հարաբերությունների ճշգրտմամբ ու վստահ քաղաքականությամբ: Ուստի՝ Հայաստանը մշտապես պետք է լինի լուրջ աշխարհաքաղաքական գործոն՝ ինքնուրույն շահերով ու դերակատարությամբ:

Միայն այս կամ այն աշխարհաքաղաքական բեւեռին միանալը կամ համագործակցելը բավարար պայման չէ՝ սեփական նպատակներին հասնելու համար:

Միայն աշխարհի վերաձեւման գործընթացին մասնակցելը բավարար չէ՝ սեփական խնդիրների առաջադրմանն ու լուծմանը հասնելու համար:

Հայաստանը պետք է դառնա տարածաշրջանային խաղացո՛ղ՝ ո՛չ խաղի մասնակից, որ կառաջադրի վերաձեւման տարբերակներ կամ առաջարկված տարբերակներում կլինի որոշիչ գործոն (Կովկաս – Մերձավոր Արեւելք տարածաշրջանների միջեւ եղել է, կա ու պիտի շարունակի մնալ Հայկական Լեռնաշխարհ տարածաշրջանը՝ իր ինքնուրույն եւ հայերի բնիկությամբ պայմանավորված գործոն լինելով):

Ուստի՝ պետք է հստակեցնել, որոշակիորեն նաեւ հրապարակել հայկական տեսանկյունը՝ համաշխարհային քաղաքականության ասպարեզում:

Արցախ.

Ներկայումս կարեւորագույնն Արցախի հիմնախնդիրն է: Այն որքան ճակատագրական է հայերիս առաքելության մեջ, նույնքան էլ կարեւոր է մեր թշնամիների ու գերուժերի ծավալապաշտական նկրտումներում: Թշնամիների համար՝ հայության Բնա-պատմական Հայրենիքը հիմնավորապես «սեփականաշնորհելու», գերտերությունների համար՝ աշխարհա-քաղաքական շահերի տեսանկյունից:

Արցախյան խնդիրն ավելի քան բարդ է քաղաքականապես՝ հատկապես մեր հակառակորդների համար: Մենք դարեր սպասումից հետո խոսում ենք հաղթողի դիրքից, ուստի՝ թելադրող կողմ ենք, ինչքան էլ ոմանք փորձեն նսեմացնել այդ բացահայտ ճշմարտությունը: Հակառակն «ապացուցողը» թուրք է (կապ չունի՝ ներքին, թե արտաքին), որը բացի թշնամու կերպարից, մեզ համար նաեւ հայհոյանք է… Մեզ համար թուրք է նաեւ որեւէ երրորդ պարտադրող կողմ:

Արցախի հարցի քննարկումն իսկ Ադրբեջանի կազմում կամ «ընդհանուր պետության» սահմաններում՝ անընդունելի է, որքան էլ «լավագույն» տարբերակներ առաջարկվեն: Եթե նույնիսկ Միացյալ Արցախի գաղափարն առաջարկվի (ԼՂՀ+Դաշտային Արցախ (Գանձակ, Շահումյանի շրջան եւ այլն)) Ադրբեջանի կազմում: Որեւէ զիջում, այդ թվում՝ ազատագրված տարածքներից, կհամարվի դավաճանություն: Փախստականների, տարածքների, փոխզիջումների մասին զրույցները պիտի զրույցներ էլ մնան:

Արցախի խնդիրը համայն հայության հարցն է եւ այստեղ էլ հակառակը պնդողն ուղղակի ներազգային հակամարտություն առաջացնելու, Հայոց Պետականությունը թուլացնելու միտում ունի, ուստի նույնպես մեզ թշնամի է… 

Արցախը, ազատագրված եւ ազատագրվելիք (Հայկական Բարձրավանդակ) միասնական տարածքը հայ ազգի Արարչական Բնօրրանն է եւ Հայկական (Նահատակ Նախնյաց) Արյան սնուցիչ «Մարմին»-ը: Այն Հավաքական Հայրենիք է, եւ ոչ մեկ անհատի՝ առավել եւս ստոր դավաճանի սեփական օգտագործման հողակտորը չէ: Արցախը եւ ազատագրված տարածքները հայրենատիրության լոկ առաջին քայլերն են՝ Դաշտային Արցախ, Նախիջեւան, Ջավախք եւ Արեւմտյան Հայաստան վրիժառության ճանապարհին…

Continue reading →

Հայաստանի քաղաքական դաշտի թեժացման համար, ինչ-որ մի պահի, մեկ էլ հանկարծ ՀՀ 3 նախագահներից մեկը մյուսի, կամ՝ մյուսների մասին տեսակետներ է հայտնում, եւ ըստ այդ տեսակետի աջակիցների ու հակառակորդների, հստակեցվում են քաղաքական ասպարեզի գործող ուժերի կողմնորոշումը, հնարավոր քայլերը: Սա, իհարկե ներքին սպառման խնդիր էլ է լուծում, բայց առավելապես անհրաժեշտ է լինում օտար ուժերին, երբ նրանք միջազգային իրավիճակի որոշակի սրումների ժամանակ տարբեր երկրներում փնտրում են աջակիցներ, նաեւ ցանկանում են տեսնել հնարավոր ընդդիմացողների քանակը…

Եվ ահա նորից իր մասին հիշեցնել տվեց Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը, ով Սերժ Սարգսյանին նորից  մեղադրեց գործած ու չգործած մեղքերի մեջ: Հիշեցնենք, որ վերջերս նաեւ Ռոբերտ Քոչարյանը հանդես եկավ խիստ քննադատությամբ, որով մեղադրեց գործող նախագահին Աստանայում Արցախի հարցը  որպես հայոց պետության անբաժան մաս չդիտարկելու համար: Իսկ հարցը Եվրասիական միության համաժողովում կասկածի տակ առնելու տպավորություն ստեղծելն էլ Ադրբեջանի նախագահի նպատակն է եղել… Բայց սա այլ թեմա է:

Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն անդրադարձել է նաեւ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանին եւ ասել, որ նա առանցքային դեմքերից է երկրի թալանի ու ընտրակեղծարարության հարցում: Վարչապետը դեմ է այդ մեկնաբանությանը, բայց համաձայն է այն մասով, որ ինքը երկրի առանցքային դեմքերից է: Իսկ ՀՀ 1-ին նախագահի հոդվածին անդրադառնալիս նշել է. «Մեր գործունեությամբ ավելի քիչ տարածք ենք թողնելու նման ցնդաբանությունների համար… Մաղձ, նենգություն, մաղձ ու կրկին մաղձ: Մարդիկ իրենց կյանքում մեծությունների, սիմվոլների կարիք ունեն, միթե՞ կարելի է այդքան իջեցնել պաշտոնաթող նախագահի ինստիտուտը: Տարիներ առաջ նա իջել է ՀՀ նախկին նախագահի պատվանդանից եւ առայսօր չի կարողանում բարձրանալ այդտեղ: Ինչ-որ մի երկուսի կողմից գրված եւ միայն նույն երկուսի կողմից ընթերցված գրվածքների վրա հղումներ անելով բազմաթիվ ստեր շարադրել, որպեսզի վերջում կառավարությանը պիտակավորի թալանի մեղադրանքներով»: Վարչապետը խոսքը ավարտել է ժողովրդական ձեւով. «Աղվեսն իր պոչն է վկա բերում: Թալանի նախահայրը ամենուր թալան է փնտրում, որ սեփական մանր շահերը առաջ տանի: Ամոթ է: Չի ստացվելու»:

Պարզ էր, որ ՀՀԿ-ն չէր կարող չանդրադառնալ, ինչը եւ կատարվեց միահամուռ կերպով: ԱԺ նախագահ Գալուստ Սահակյանը նշել է, որ շատ կոշտ գնահատականներով կբնորոշեր ՀՀ 1-ին նախագահին, եթե չհարգեր վերջինիս տարիքն ու վաստակը: Նա հայտարարեց, որ ամենեւին էլ չի կիսում հարցազրույցում արտահայտած մտքերը, ու հատկապես համաձայն չէ այն պնդման հետ, թե Սերժ Սարգսյանը պետք է հեռանա: Հետաքրքիր է, «ժամանակներն անցնում են, մարդիկ մտածում են, որ ամեն ինչ մոռացվել է»,- ասել է ԱԺ նախագահը՝ նկատի ունենալով սովի, ցրտի ու մթի տարիների ալան-թալանն ու ազգադավ քաղաքականությունը:

Continue reading →

Վ. Ա. Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնը ստեղծվել է 1946թ.« երբ Երեւանում բացվեց 80 մահճակալանոց Ռենտգենաբանության եւ ռադիոլոգիայի ինստիտուտը։

1977թ. ինստիտուտն անվանվեց հիմնադիր ակադեմիկոս Վ.Ա. Ֆանարջյանի անվամբ։

1981թ. ինստիտուտը տեղափոխվեց նորակառույց 9 հարկանի 500 մահճակալանոց շենքերի համալիր« որտեղ գործում էին 15 վիրաբուժական« քիմիաթերապեւտիկ« ռադիոթերապիայի եւ 10 ախտորոշիչ բաժանմունքներ« պոլիկլինիկա« զանազան օժանդակ ծառայություններ։

1985թ. ինստիտուտը վերանվանվեց Ուռուցքաբանության գիտական կենտրոն« իսկ 2004թ.-ից՝ հանրապետական հակաուռուցքային դիսպանսերի հետ միաձուլվելուց հետո« կոչվեց Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոն (ՈւԱԿ)։

Այստեղ այժմ 160 բժիշկներ են աշխատում, որոնցից մեծ մասը բժշկական գիտությունների դոկտորներ եւ թեկնածուներ են:

* * *

Առողջապահությունն այն ոլորտն է, որի զարգացումն ուղղակիորեն կախված է երկրի տնտեսական վիճակից: Քանզի բուժման առաջադեմ մեթոդներ ունենալու համար հարկավոր է գումար ծախսել, շա՜տ գումար ծախսել: Հարուստ երկրներում առողջապահության ոլորտի նկատմամբ պետական հոգածությունը մեծ է (բացառիկ դեպքեր կան, իհարկե): Այս առումով, հասկանալի է, մենք գլուխ գովել չենք կարող: Եվ ցավոտ տեղ է ուռուցքաբանության ճյուղը: Քաղցկեղը դարի ամենատարածված հիվանդություններից է« որի ահագնացող չափերի դեմ պայքարը ոչ միայն մեր առողջապահության ոլորտի խնդիրն է« այլեւ՝ այլ երկրների: Համայն մարդկության խնդիրն է սա: Ի՞նչ վիճակ է մեզ մոտ, ինչպե՞ս ենք պայքարում մենք, ի՞նչ խնդիրներ ունենք եւ որո՞նք են լուծման ուղիները: Այս հարցերի պատասխանը ստանալու համար դիմեցինք Վ. Ա. Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի տնօրեն Հայրապետ Գալստյանին՝ ակնկալելով անկեղծ եւ հնարավորինս ոչ մասնագիտական զրույց, քանզի ճշմարտությունն է, որ լավագույնս ի ցույց կդնի ոլորտի զարգացման խոչընդոտները (այս հրապարակումը մասամբ տպագրվել է «ՀՀ»-ում:):

Հիվանդության «դիմանկարը»

 – Ի՞նչ է, ի  վերջո, չարորակ ուռուցքը: Պայքարելու համար նախ հասկանալ է պետք:

– Չարորակ ուռուցքը օրգանիզմի նույն բջիջներն են, դրանք նոր բջիջներ չեն: Սակայն նորմալ բջիջների կենսագործունեությունը ունի երեք հիմնական փուլ՝ բջջի գոյացում, զարգացում (երիտասարդ տարիք, հասունացում, տրոհում) եւ մահ: Փաստորեն, բոլոր փուլերը կան՝ ծնունդ, հասունացում, կիսվել՝ իր նմանը ծնել եւ մահանալ: Նույնը կենդանական աշխարհն է, մարդկային օրգանիզմն է՝ ծնվել, հասունանալ, պտուղ տալ եւ մահանալ: Բջիջը ամբողջ օրգանիզմի պատկերը կրկնում է իր մեջ: Նորմալ պայմաններում նորմալ բջիջը անցնում է այս փուլերը: Ընդ որում, անցնում է որոշակի գենետիկ ապարատի հսկողությամբ, նրա թելադրանքով, որպեսզի իր գործը, ինչպես ասում են, արած լինի իր կյանքում: Զանազան այլ պատճառներով հսկող մեխանիզմը խաթարվում է, այն՝ որ բջիջը պետք է հասունանար եւ հետո մահանար, բջջի կորիզի գենետիկ ապարատի խաթարման հետեւանքով բջիջը արդեն չի անցնում իր գործունեության բոլոր փուլերը: Եվ նա երիտասարդ տարիքում է կիսվում, տրոհվում եւ արդյունքում բազմանում է անվերահսկելի: Այսինքն՝ բջջի գործունեությունը վերահսկող ապարատը խաթարվում է, եւ դրա հետեւանքով բջիջը չի անցնում իր զարգացման բոլոր փուլերը: Ամեն մի նոր ծնված բջիջ կիսվում է, առաջացնում երկուսը, երկուսն իրենց հերթին՝ չորսը, չորսը՝ ութը եւ այդպես անսահման աճ, անսահման եւ անվերահսկելի:

Բարորակի դեպքում էլ նույն մեխանիզմն է: Կրկնում եմ՝ չարորակն ու բարորակը նույն նորմալ բջիջներն են, որոնք զանազան ազդակների ազդեցության ներքո, դրանք կլինեն արտաքին, թե ներքին գործոններ, խաթարվում են, խաթարվում է գենետիկ ապարատը եւ ստանում ենք այդպիսի պատկեր: Բարորակ ուռուցքից ժողովուրդը չի վախենում, բայց չարորակի նկատմամբ ունի իր սարսափը, տագնապը: Բարորակ ուռուցքն ինքը նույնպես կարող է մահվան պատճառ դառնալ, որովհետեւ նրա բջիջերի բազմացումը նույնպես դարձել է անվերահսկելի: Սակայն նա չունի մի այլ՝ շատ կարեւոր հատկանիշ, ինչը ունի չարորակը: Բարորակը զուրկ է ճյուղեր տալու, այլ օրգաններ տեղափոխվելու հնարավորությունից: Իսկ չարորակը կարող է: Բջիջների մեջ գոյություն ունի մի կապ, նորմալ բջիջները շաղկապված են, եւ շատ մեծ ուժ է հարկավոր, որպեսզի այդ նորմալ բջիջներն իրարից անջատեն: Չարորակ ուռուցքի մեջ այդ կապերը թուլանում են: Եվ ավիշի միջոցով, արյունատար կամ մանր ավշատար անոթների միջոցով, մազանոթներով տեղափոխվում են այլ օրգաններ, ճյուղեր է տալիս, մետաստազներ է տալիս: Այլ օրգան տեղափոխված բջիջը կամ բջիջների մի խումբը կարող է նորից պատճառ դառնալ նոր ուռուցքի գոյացման: Մինչդեռ նա մայր ուռուցքի, այսպես ասենք, դուստր ուռուցքն է: Եվ նա էլ իր հերթին անվերահսկելի է ու շարունակում է կիսվել, զարգանալ, շատանալ, եւ այդ երկրորդը իր հերթին կարող է պատճառ դառնալ երրորդ օրգանի ուռուցքի: Ինչպես մայր ուռուցքից կարող են բջիջները տեղափոխվել այլ օրգաններ, այնպես էլ դուստր ուռուցքներից: Եվ սա արդեն կոչվում է ուռուցքային պրոցեսի գեներալիզացիա՝ տարածում ամբողջ օրգանիզմում: Եվ ուռուցքը իր կենսագործունեության ընթացքում առաջացնում է զանազան թունավոր նյութեր, որոնք ներծծվում են օրգանիզմում եւ ազդում սրտի, թոքերի, լյարդի եւ երիկամների, բոլոր օրգանների վրա: Բարորակ ուռուցքը չունի այդ ճյուղեր տալու հատկանիշը, բայց տեղում է մեծանում, կարող է հսկա չափերի հասնել եւ խանգարել մյուս օրգանների, հարեւան օրգանների նորմալ ֆունկցիան: Նա կարող է իր աճի հետեւանքով քայքայել հարեւան օրգանները: Սա է դրանց հիմնական տարբերությունը: Բայց բարորակն էլ պետք է կանխարգելել:

Continue reading →

Հայկական խոհանոց – (Ներկայացնում է «Արվասար» ռեստորանի (Ամիրյան 27) տնօրեն Ռուզաննա Նահապետյանը, հեռ` 531-027, 531-028) – (ռեստորանն ընդունում է կոլեկտիվ հայտեր)

– Կանաչ լոբով աղցան

Բաղադրությունը – Կանաչ լոբով աղցան, Կանաչ լոբի – 0.5 կգ, գունավոր տաքդեղ – 2 հատ, սխտոր – 2 պճեղ, սամիթ – 0.5 կապ, բուսայուղ – 50 գ, գինու քացախ – 30 գ, շաքարավազ – 1 թեյի գդալ, աղ, սպիտակ պղպեղ:

Պատրաստման եղանակը – Լոբին լվանալ, կտրատել, գցել եռացող ջրի մեջ եւ եփել 3 րոպե: Հետո ջրքամել եւ գցել սառցաջրի մեջ: Առանձին ափսեի մեջ լցնել գինու քացախը, սպիտակ պղպեղը, աղը, բուսայուղը, շաքարավազը, աղ եւ 0.5 բաժակ ջուր:

Սա եռացնել եւ այդ ընթացքում վրան լցնել գունավոր տաքդեղը՝ կտրտած:

Թողնել 2 րոպե, կրակի վրայից վերցնել: Սրան էլ ավելացնել սառցաջրի միջից հանած լոբին: Սառելուց հետո վրան լցնել ծեծած սխտորը եւ կտրտած սամիթը: Անու՛շ լինի:

* * *

Աշխարհի մարզական հեւքից –

Բրազիլիայում ֆուտբոլի կախարդներն են – Բայց բոլորը չէ, որ մեկ էին

2014թ. ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության բացման արարողությունը կայացավ Բրազիլիայի Սան Պաուլո քաղաքի Կորինտիանս Արենա մարզադաշտում: Հազարավոր երկրպագուներ աշխարհի տարբեր երկրներից ժամանել էին տոնական միջոցառմանը՝ ողջունելու մարզական այս գեղեցիկ տոնը: Բացմանը մասնակցեցին նաեւ մարմնամարզիկներ, դերասաններ, արվեստի գործիչներ եւ տարբեր կատարողեր: 25 րոպե տեւողությամբ արարողությանը մասնակցել է 600 մարդ: «We are one»՝ «Բոլորս մեկ ենք» երգի կատարմամբ էլ Ջենիֆեր Լոպեսը, Պիթ Բուլը եւ Կլաուդիա Լեյտեն եզրափակել են բացման հանդիսավոր արարողությունը, ինչից անմիջապես հետո տրվել է Բրազիլիա-Խորվաթիա հանդիպման մեկնարկը: Հանդիպումը առավել տեսարժան է համարվել, քան 2010թ. առաջնության բացման՝ Հարավաֆրիկյան Հանրապետության եւ Մեքսիկայի խաղը:

Հաղթողի թիվ 1 հավակնորդ համարվող Բրազիլիայի դեմ Խորվաթիան հրաշալի խաղ ցույց տվեց՝ լարվածությունը պահելով գրեթե մինչեւ խաղավարտ, իսկ հանդիպումն ավարտվեց բրազիլացիների հաղթանակով՝ 3:1:

Չնայած Բրազիլիան համարվում է ֆուտբոլի երկիր, իսկ բրազիլացիները՝ մոլի երկրպագուներ, այնուամենայնիվ, բոլորը չէ, որ մեկ եղան, սոցիալական խնդիրները ձուլվել են այս առաջնության կազմակերպման հետ, եւ ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությանը զուգահեռ ընթանում են բողոքի զանգվածային ցույցեր:

Խոշոր քաղաքների փողոցներ են դուրս գալիս հարյուր հազարավոր մարդիկ, ովքեր պահանջում են առաջնության վրա ծախսվող գումարները ներդնել կրթության եւ առողջապահության ոլորտում: Բրազիլիայի իշխանությունը խոստացել է առանց միջադեպերի անցկացնել խաղերը, բայց լարվածությունը մնում է: Մյուս կողմից երկրում կան շատ մարդիկ, ովքեր անհամբեր սպասում էին առաջնությանը, չնայած իրենք էլ չեն հերքում, որ կյանքը վատանում է, ու թերեւս որոշակի չարդարացված ծախսեր են կատարվում:

Բրազիլիայում ընթացող ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը տվեց նաեւ իր առաջին զոհը… Չինաստանի Սունչժոու քաղաքի բնակիչը մահացել է ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության խաղերը դիտելիս: 25-ամյա ֆուտբոլասերի դին հայտնաբերել են նրա բնակարանում, հեռուստացույցի առջեւ: Բժիշկների կարծիքով՝ մահվան պատճառ է դարձել անքնությունը, քանի որ ժամային գոտիների տարբերության պատճառով աշխարհի առաջնության խաղերը Չինաստանում հեռարձակվում են կեսգիշերից մինչեւ վաղ առավոտ: Մեկ այլ վարկածով՝ ֆուտբոլասերը մահացել է կամ կաթվածից, կամ էլ գերհոգնածությունից:

Continue reading →

Հեղինակ՝ «Լուսանցք» շաբաթաթերթ (Հայաստան, գլխավոր խմբագիր՝ Արմենուհի Մելքոնյան – http://www.hayary.org/wph/?p=2223 

1. Հայի տեսակ, որ պահանջված է այսօր եւ առմիշտ… Եվ միտքն է շարժում մարմինը Երկրում, ինչպես հոգին՝ բաց Տիեզերքում…- Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

2. Այդ քայլը վաղուց են արել ՀՀ տասնյակ պաշտոնյաներ… Նույնը փորձում են անել Գառնո տաճարի հետ…- Ո՞վ է հովանավորել Հասմիկ Պողոսյանին եւ ինչու՞ չի պատասխանում Հովիկ Աբրահամյանը…

3. Մեր ավանդապատումները շարքից – Երեւան – …ընթերցվում են նաեւ Իրպունի, Էրբունի, Երեբունի ձեւերով… Պաշտող ցեղի՝ արի կամ Էրի (ցեղի) աւան իմաստն ունի…

4. Հայի թշնամիներն անքուն են – Հայաստանը տարածաշրջանում մեկուսացնող այս եռյակը չի կարող համագործակցել առանց հակահայկականության … ինչը լավ հասկանում են Մոսկվայում…

5. ԼՂՀ ճանաչումը արդիական չէ, քանի որ հայերը ռուսերեն հաշվել չգիտեն – …Այդ դեպքում՝ կա՛մ Արցախը միանում է Հայաստանին, կա՛մ Հայաստանը ջնջոււմ է ռուսական շահերը մեր տարածաշրջանից եւ հայկական միջավայրից…

6. Էներգետիկ եւ նավթա-գազային մարտահրավերներ – 1.- Եվրոպական էներգետիկհսկաները հեռանում են Ադրբեջանից – Ձախողվեց թուրք-ադրբեջանական քաղաքականությունը…

7. Էներգետիկ եւ նավթա-գազային մարտահրավերներ – 2.- Նավթը՝ աշխարհաքաղաքական ազդեցիկ գործոն… Գազն էլ՝ քաղաքատնտեսական ճնշելու գործիք…

8. Պահանջներ՝ առանց հրաժարականի պահանջի – Ընդդիմությունն անցնում է կառուցողական գործելաոճի… Միաժամանակ քառյակը նախանշել է ժամկետներ…

9. Վարչապետ դառնալու նոր հա՞յտ… Խանդ չկա, բայց նաեւ հավա՛տ չկա… Սահմանադրությունը քաղաքական գործիչների գործը չէ՞…

10. Բոլոր լուծումները՝ բնակչի հաշվին – Էներգահամակարգը նույնպես իր բոլոր խնդիրները այսուհետ լուծելու է բնակչության գրպանի հաշվին… Վարչապետը՝ դիմում գրելն արգելողների մասին…

11. Ցավոտ կետեր – Շքեղության գործի անշուք վիճակը… Հայ վարպետների համբավը… Այստեղ դեռ իշխում են բանավոր՝ «ազնիվ խոսք»-ի հիմամբ կնքվող գործարքները…

12. Հայկական խոհանոց – Դդմիկով աղցան… Աշխարհի մարզական հեւքից – Ադրբեջանի բողոքը չխանգարեց Արցախի հավաքականին… ՀԱՄ պաշտոնական կայքը տրամադրում է գովազդային տարածք… Կարդացե՛ք եւ բաժանորդագրվե՛ք «Լուսանցք»…

Հայաստանի Հանրապետությունը հայերի բնօրրանի մի չնչին մասն է, որն իր փոքր տարածքով ու թույլ տնտեսությամբ հայտնվել է աշխարհի ուժեղների ընկերակցությունից դուրս, իսկ քաղաքական, տնտեսական, հոգեւոր-մշակութային եւ այլ առումներով՝ ոչ նպաստավոր պայմաններում:

Առկա այս ճահճում հայ ազգը, որպես Արարչածին Հայ Գենի (Աստվածներ եւ Մարդիկ, նաեւ Երկնային Հոգե–Ոգեղեն Էակներ) մի մասնիկ եւ ծինաբանական ժառանգորդ, փորձում է վերագտնել իր հիմնական՝ արարչատուր տեղն ԱրԷգԱկ–ի եւ ԱրԱրԱտ–ի հովանու ներքո: Եվ այդ գործընթացի մեջ, միջազգային ու ներազգային խրթին ու բազմաբնույթ քաղաքականության խաչմերուկում, տեղի է ունենում հզոր պետությունների ռազմա-քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական, հոգեւոր-գաղափարախոսական, լեզվա-մշակութային ու այլ տարաբնույթ շահերի բախում, որն ընթանում է Երկրագնդի աշխարհաքաղաքական քարտեզի հերթական ու պարբերաբար վերաձեւման համար…

Այս հանգամանքներում վերստին ծագել է անհրաժեշտություն՝ վերհիշելու անցած, ճշտելու ներկա եւ հստակեցնելու ապագա ուղիներն ու նպատակները, ըստ այդմ էլ կառուցելու եւ վարելու հստակ ու հաստատուն, միահյուսված արտաքին ու ներքին քաղաքականություն:

Հայաստանի Հանրապետության իշխանություններն ամեն կերպ պետք է ձգտեն հզոր պետությունների հետ վարել ճկուն եւ փոխլրացնող երկկողմանի շահավետ քաղաքականություն՝ ստեղծելով հնարավորինս անկախ բազմաոլորտային քաղաքականությամբ առաջնորդվելու հնարավորություն: Այլապես, դառնալով որեւէ հզոր պետության կամ համաշխարհային ինչ-որ խմբավորման կցորդ, կստորագրենք մեր ինքնադատապարտման մահախոսականը՝ օտարին ծառայելով մինչեւ ուժերի վերջնական սպառումը…

Արիական՝ «Արդար ուժն է ծնում բնական իրավունք» կենսակարգից դուրս են շպրտվել «արդար» եւ «բնական» էությունները, եւ այսօր աշխարհում իշխում է «Ուժն է ծնում իրավունք» հասկացողությունը: Միայն Հայ Աստվածային Համակարգում է առկա Ուժի եւ Սիրո համադրումը, ինչը, որպես Արարչի Կամք եւ Տիեզերական Գործառույթ, իրականացվում է Հայոց ռազմի ու զորության Աստված Վահագնի եւ Սիրո ու գեղեցկության Աստվածուհի Աստղիկի հավիտենական միասնությամբ: Ոչ մի այլ Աստվածային Համակարգ չունի նման ներհամակարգային համադրություն, ինչը Հայ Գենի արդարադատ, կենսունակ ու հարատեւ լինելու գրավականն է: Ուժն առանց սիրո վերածվում է բռնության, սերն առանց ուժի՝ տարփանքի: Եվ հենց այսպես է առաջնորդվում ներկայիս աշխարհակարգը՝ ապազգային, անբարո եւ անհոգի իր պարտադրանքներով:

Սա չի կարող խոչընդոտ դիտարկվել հայոց նպատակների իրականացման համար: Ամեն խանգարիչ կամ քայքայիչ երեւույթ պիտի ընդունել որպես մարտահրավեր, հաղթահարել այն, ինչը կկրկնապատկի հավատը սեփական ուժի նկատմամբ եւ կզորացնի կամքը՝ վերջնական հաղթանակին ուղղված:

Հզոր Հայաստանի վերաստեղծումը մեր բոլոր սերունդների ամենաառաջնային խնդիրն ու սուրբ պարտականությունն է: Դրա համար պետք է հասնել համազգային ու համապետական միասնության, ինչը կարող է իրականանալ հայոց ազգային պետության եւ օրենսդրության դեպքում:

Այդ պետությունը համայն հայության պաշտպանն ու տունը պիտի դառնա: Համահայկական օրենքներ, բանակ, դրամատուն եւ այլ կառույցներ պետք է գործեն այդժամ: Սա թույլ կտա Հայկական լեռնաշխարհի, բնական ու պատմական Հայաստանի ամբողջական տարածքի, պատմության ընթացքում ստեղծված բոլոր պետական (եւ այլ) կազմավորումների միակ իրավաժառանգորդը լինելու իրավունքը գործնականում միջազգայնացնել:

Այսպես էլ հայ ազգը բազում հազարամյակներ հայոց պատմության, ավանդական ու սովորութական, հոգեւոր ու մշակութային, գիտական, լեզվա-կրթական ու բոլոր այլ արժեքների, հարստությունների տերն ու իրավաժառանգորդը լինելով, կդառնա պահանջատեր միջազգային ասպարեզում:

Իսկ Հայաստանի ազգային պետության կառավարությունը, որպես Հայք-Հայաստանի (Ուրարտու, Հայասա, Արատտա եւ այլ անվանումներով նաեւ) բոլոր իշխանությունների ու թագավորական հարստությունների իրավաժառանգորդ, կներկայացնի իր համազգային ու միջազգային ծրագրերը՝ վասն իրագործման:

Continue reading →

«Գառնիում արդեն նստարանները տեղադրվել են, սակայն սրճարանի հարցը վերջնական կլուծվի հուլիսի վերջին»,- գրել են մի շարք կայքեր: News.am-ը գրել է. «Գառնիի արքունական բաղնիքի դիմաց բացօթյա սրճարան կառուցելու վերաբերյալ մշակույթի նախարարությունն իր վերջնական որոշումը կկայացնի միայն հուլիսի վերջին, իսկ մինչեւ այդ դիտարկում է անցկացվում՝ պարզելու համար, թե անցած տարվա համեմատ զբոսաշրջության աճ կա, թե՝ ոչ»: Այս մասին ասել է «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների եւ պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» (որը Գառնո տաճարի հարցում լիիվ հակառակ՝ չ-պահպանության գործին է լծվել) ՊՈԱԿ-ի ղեկավար Վլադիմիր Պողոսյանը. «Այս պահին որեւէ գործողություն Գառնիում չի կատարվում, ընդամենը հանգստի նստարաններ են տեղադրվել: Առաջիկա 2 ամիսների ընթացքում էլ դիտարկում է անցկացվելու՝ պարզելու համար, թե զբոսաշրջության աճ կա, թե ոչ, հանգստի նստարանների տեղադրումից հետո ինչ-որ բան փոխվել է, թե ոչ, քանի որ զբոսավարները համոզված են, որ եւ՛ նստարանները, եւ՛ սրճարանի տեղադրումը, կնվազեցնի զբոսաշրջիկների այցը պատմական տաճար»,- ասել է նա:

Մշակույթի նախարարությունն ու ՊՈԱԿ-ը հայտարարել են, թե դեռ ապրիլի կեսերից քննարկումներ են անցկացնում շահագրգիռ կողմերի հետ՝ որոշելու տաճարի տարածքում սրճարան կառուցելու նպատակահարմարությունը: Սակայն, ինչպես պարզեցինք՝ Հայ Արիական Միաբանությունը՝ արտաքին ասպարեզում հայկական արժեքները քամուն (հասկանալ՝ թուրքին, ադրբեջանցուն, վրացուն կամ իրանցուն) տվող մշակույթի նախարարության կողմից շահագրգիռ կողմ չի համարվում…  Դիմեցինք ՀԱՄ լրատվական  կենտրոնին՝ տեղեկություն ստանալու համար: Պատասխանեցին, որ մշակույթի նախարարությունը ոչ մի անգամ այդ հարցով չի փորձել զրուցել հայ արիների հետ: Նրանք դա շատ «տրամաբանական» համարեցին. «Մշակույթի նախարարությունը հազիվ էլ քննարկումներ անցկացնի նրանց հետ, ովքեր իրենց հետ համաձայնելու, ինչ-ինչ զիջումների գնալու միտումներ են ցույց տվել: Իսկ հայ արիականները եւ համախմբված ազգայնականները միանշանակ դեմ են հայ արիադավան հոգեւոր տաճարի տարածքում սրճարանի կամ այլ՝ պատմական ու հոգեւոր համադաշնությունը խաթարող կառույցի հայտնվելուն… Սա հակամշակութային նախարարության որոշ անձանց կաղապարված ուղեղներին անհասանելի է, քանի որ հոգեւորը հասկանալու համար հոգով հայ պետք է լինել… Ցավոք, Հայաստանում պատմական իրողությունները հավաստում են, որ բազում գենախեղվածներ ու այլասերներ ունենք…»:

Իսկ ի՞նչ են պատրաստվում անել հայ արիները, եթե հունիսին շարունակվի շինարարությունը: Մեզ պատասխանեցին, որ իրենք այդ մասին հստակ հայտարարել են ու բաց նամակ են հրապարակել. «Մենք ասել ենք, որ այդ սրճարանը համահունչ չէ պատմական տաճարի հինավուրց պատմությունը ներկայացնելու համապատկերին, ու նաեւ խաթարելու է արիադավան-հեթանոս արորդիների ծիսական ու տոնական միջոցառումներին՝ իր ներկայությամբ ու երաժշտությամբ… հայ արիները նաեւ խոկում են տաճարի շրջակա տարածքում, քանի որ սա միակ հեթանոսական քիչ թե շատ կանգուն օջախն է ներկայիս Հայաստանում (նաեւ տարածաշրջանում): Այս ամենը չի կարող մի օր չհանգեցնել արյունահեղություն, ինչը կարող է լինել նաեւ առաջին իսկ օրը…

Continue reading →

Մերավանդապատումները – Երեւան

Սկիզբը՝ թիվ 39-42-ում (2013թ.) եւ թիվ 1-19-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=4135 – Մեր ավանդապատումները – Գեղարքունիք.- Սեւանա լճի տեղում ցամաք է եղել՝ անտառապատ բլուրներով, ծաղկավետ դաշտերով ու բերրի վարելահողերով… Վանեցիները գաղթում եւ վերաբնակվում են Սեւանի ափերին…

http://www.hayary.org/wph/?p=4155 – Մեր ավանդապատումներ շարքից – Երեւան… Գոյություն ունեն Երեւան անունը մեկնող բազմաթիվ բացատրություններ եւ ավանդություններ…

http://www.hayary.org/wph/?p=4175 – Մեր ավանդապատումները.- Արին-բերդ բլուրում հայտնաբերված արձանագրությունը պարզաբանել է Երեւանի հիմնադրման եւ տեղադրման հարցերը… Երեւան անունը բխեցնելով Էրիա /արիա/ ցեղի ու երկրի անունից…

20-րդ դարավերջին եւ 21-րդ դարասկզբին Երեւան անվան ծագման հարցը նորից հայտնվեց ուսումնասիրողների ուշադրության կենտրոնում: Առաջ քաշվեցին նոր տեսակետներ ու ենթադրություններ: Ուրարտագետ Հ. Կարագեոզյանը Արգիշտի 1-ինի արձանագրության մեջ բնակավայրի անունը կարդում է Երեբունե (Երեբոն չվկայված ձեւից) եւ համարում, որ Երեբունեն բաղկացած է Եր կամ երե (բույն) բաղադրիչներից, որը նշանակում է «երջանիկ քաղաք»:

Է.Դանիելյանը ենթադրում է, որ Էրեբունի անունը ծագել է Արա Գեղեցիկի անունից: Փորձ է արվում Երեւան անունը կապել նաեւ «երեւացող, երեւան» բառի հետ, երբ կրակով տրվող ազդանշաններով փոխհամաձայնեցվում էին ամրոցների պաշտպանների գործողությունները վտանգի ժամանակ: Սակայն նշենք, որ կրակի (նաեւ ծխի) միջոցով միշտ հնարավոր չէր տեսանելի կապ պահպանել: Եղանակային անբարենպաստ պայմանները, ցերեկվա լույսը (իսկ ռազմական գործողությունները հիմնականում ցերեկն էին լինում), հեռավորությունը անիմաստ կարող էին դարձնել կրակ վառելը, այն չէր երեւա: Ընդունելով այդպիսի ռազմավարական հնարքի գոյությունը՝ չենք կարող ընդունել, որ դա կապ ունի Էրեբունի-Երեւանի անվանակոչության հետ: Կան նաեւ ուսումնասիրողներ, որոնք առաջարկում են Երեւան անվան ստուգաբանությունը թողնել ապագային, երբ կհայտնաբերվեն նոր արձանագրություններ, սակայն հնարավոր չէ միանշանակ ասել, թե հետագայում հայտնաբերված նոր արձանագրությունները կարող են ավելին ասել, քան Էրեբունի անվանումն է:

Արգիշտի 1-ինի արձանագրություններում վկայված անունները Երեւան (Էրեբունի) անվան ցայժմ հայտնի հնագույն գրավոր հիշատակություններն են (ընթերցվում են նաեւ Իրպունի, Էրբունի, Երեբունի ձեւերով):

Հայտնի է, որ Երեւանի տարածքը բնակեցված է եղել ավելի վաղ, քան հիմնադրվել է Էրեբունի ամրոցը: Թե ինչ անուներ են կրել Երեւանի տարածքում հայտնաբերված հնագույն բնակավայրերը, հատկապես այսօրվա Շենգավիթը, որ մոտավորապես 6000 տարեկան է, հայտնի չէ: Այս իմաստով կարեւորվում է Էրեբունի անունը՝ որպես հայոց մայրաքաղաքի մեզ հայտնի հնագույն անուն:

Continue reading →

Թուրքիայի նախագահ Աբդուլլահ Գյուլը վերջերս կրկին մեկնել էր Թբիլիսի, որտեղ հանդիպեց Ադրբեջանի ու Վրաստանի նախագահներ Իլհամ Ալիեւի եւ Գեորգի Մարգվելաշվիլինի հետ: Եթե այս հանդիպումները ոմանք դեռ համարում են հերթական համագործակցություն, մեզ համար դրանք հերթական են՝ հակահայկական հետագա գործունեության համար: Հայաստանը տարածաշրջանում մեկուսացնող այս եռյակը չի կարող համագործակցել առանց հակահայկականության: Սա է նրանց միավորող առանցքը: Այլ առանցք չկա, քանզի թուրք-ադրբեջանական դաշինքը վաղուց ծրագրել է ոչ միայն Հայաստանի ու Իրանի, այլեւ Վրաստանի զավթումը: Պարզապես վրացին սա չի ընկալում, կարծելով, թե թուրքի բարեկամությունը կփրկի իրեն: Վրացին այնքան չի ընկալում, որ պատրաստ է Ջավախքում եւ Աջարիայում տեղավորել հազարավոր թյուրք-մցխեթների:

Հայաստանի մեջքի ետեւում (պատմության ընթացքում) մշտապես պատսպարված Վրաստանը կարծում է, թե այսօր էլ համաթուրքական հարվածները միայն հային են ուղղված: Իրանն էլ էր այդպես կարծում: Այժմ Թեհրան–Բաքու լարվածությունը գրեթե չի զիջում Երեւան–Բաքու հակամարտությանը: Անգամ Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ու դատապարտման հարցում են թերանում Վրաստանն ու Իրանը, ինչը համամարդկային ոճիրի 100-ամյա տարելիցի շեմին դարձել է Թուրքիա-Ադրբեջան-Վրաստան եռյակի օրակարգային հարցերից մեկը: Իհարկե, Թբիլիսին դեմ կլինի մեզ, քանզի Ջավախքն ու հարակից տարածքները զավթել է Հայոց Եղեռնի տարիներին…

Առավել մտահոգիչ է Անկարայի աշխուժացումը: ՆԱՏՕ-ական ու մեզ թշնամի երկիրն իր նպատակների համար չի խնայի ոչ միայն Վրաստանին, այլեւ՝ Ադրբեջանին: Սրա փաստացի ականատեսն ենք նաեւ այժմ: Երբեմն պաշտոնական Բաքուն նեղանում է Անկարայից՝ հայերի հանդեպ որոշակի հանդուրժող լինելու մեջ: Բայց թուրքը իր խաղն է տանում եւ պատրաստ է անգամ ճանաչել Արցախի անկախությունը, եթե Երեւանը հայ-թուրքական արձանագրություններում հավաստեր, որ որեւէ պարտք-պահանջ չունի Թուրքիայից, կապված՝ պատմական անցյալի ու ներկայի հետ:

Սա հասկացան նաեւ Ադրբեջանում, մի քիչ նեղացան, բայց համաթուրքական հավաքներում «բարիշեցին»: Իսկ դրան նպաստող այլ թյուրքական երկրներ էլ կան՝ Ղազախստանը, Ղրղզստանը, Ուզբեկստանն ու Թուրքմենստանը:

Continue reading →

«Ռոսիա սեգոդնյա» տեղեկատվական գործակալության գլխավոր տնօրեն Դմիտրի Կիսելյովը կարծիք է հայտնել, որ «այժմ արդիական չէ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության անկախության ճանաչումը: Մինչեւ մենք հիմա այստեղ խոսում ենք, կարող է շատ բան պատահել: Լեռնային Ղարաբաղի ճանաչման հարցում կան բազմաթիվ վտանգներ»:

Ըստ նրա՝ Արցախի ճանաչումը Ռուսաստանից պահանջելուց առաջ Հայաստանն ինքը քայլեր պետք է անի, բայց կատարվում է հակառակը, օրինակ՝ ռուսաց լեզվի դերը Հայաստանում փոքրանում է օրեցօր, նշել է «բարեկամ» երկրի մեզ «բարեկամ»եցողը:

Պապս կասեր՝ «Էս եղավ ռսի պոսլեզավտրան»…

Այն, որ Հայաստանն ինքը պետք է քայլեր անի, մենք համաձայն ենք՝ ճշմարիտ է, խնդիրը մերն է ու նախ եւ առաջ ինքներս պիտի տեր լինենք դրան: Բայց խորհուրդ տալուց պետք է մի քիչ էլ ամոթ ունենալ, գոնե տարրական… Արցախի անկախության ճանաչման հարցում ավելի քիչ վտանգներ կան, քան՝ Ղրիմի դեպքում էր: Սակայն վերջինս ոչ միայն անկախության արժանացավ, այլեւ՝ միավորվեց Ռուսաստանին, չնայած առ այսօր համաշխարհային վտանգ կա կախված Ռուսաստանի ու նրան սատարողների գլխին (որոնցից մեկն էլ Հայաստանն է, որ ճանաչեց Ղրիմի միավորման փաստը):

Երեւի Արցախը եւս պիտի Ռուսաստանին միանալու ցանկություն հայտնի, հա՞…

Դրա համա՞ր էր Զորի Բալայանը շտապել ստրկական նամակ գրել Վլադիմիր Պուտինին:

Իսկ այն տեսակետը, թե «ԼՂՀ ճանաչումը Ռուսաստանից պահանջելուց առաջ պետք է ռուսաց լեզվի դերը Հայաստանում մեծացնել»,- պարզապես գաղութացման ձայնն է հնչեցվել ՀՀ ԱԺ Ռուսաստանի եւ Հայաստանի բարեկամական խորհրդարանական ակումբում հյուրընկալված ռուսի կողմից: Հազիվ այդքանն էլ պետք էր սպասել այսօրվա Մոսկվայի հերթական ձայնափողից:

«Ես այսօր տաքսի նստեցի, 20 տարեկան տղան ռուսերեն անգամ հաշվել չկարողացավ: Եկեք ամեն մեկս աշխատանքի մեր մասն անենք: Եթե մենք խոսում ենք տրենդներից, եկեք անենք այն, ինչ մեզնից է կախված»,- ասել է Դմիտրի Կիսելյովը:

Իսկ այս կամակատար «հայտնի հաղորդավարը» կարո՞ղ է ցույց տալ 20, 30, 40 կամ 50 ուավելի տարիք ունեցող մի ռուսի, որ հայերեն հաշվել կարողանա: Լավ՝ գոնե ուկրաիներեն…

Բա ինչու՞ Ղրիմը վերցրեցիք:

Continue reading →

Ֆրանսիական Total եւ գերմանական E.on ընկերությունները պատրաստվում են դուրս գալ Անդրադրիատիկ գազատարի նախագծից (TAP): Այս մասին հայտնել է Ադրբեջանի պետական նավթային ընկերության (SOCAR) ներդրումների վարչության ղեկավար Վագիֆ Ալիեւը՝ չնշելով այլ մանրամասներ: Total-ն ադրբեջանական «Շահ դենիզ-2» նախագծում իր 10% մասնաբաժինը վաճառել է թուրքական TPAO ընկերությանը, մինչ այդ էլ նորվեգական Statoil ընկերությունը SOCAR-ին է վաճառել «Շահ դենիզ-2»-ի TAP-ում իր 10% մասնաբաժինը: Տրանսադրիատիկ գազատարում Total-ի մասնաբաժինը 10% է, իսկ E.on-ինը՝ 9%: Սպասվում է, որ նորվեգական ընկերության տնօրենների խորհուրդը կարող է որոշում ընդունել ինչպես «Շահ դենիզ»-ում, այնպես էլ «դարի պայմանագրում» իր մասնաբաժնի վաճառքի մասին:

«Շահ դենիզ» կոնսորցիումի կողմից գազի փոխադրման համար Անդրանատոլիական (TANAP) եւ TAP նախագծերի երթուղին ընտրելուց հետո Statoil-ն ու Total-ը հայտարարել են, որ չեն մասնակցի 10 մլրդ եվրո արժողությամբ TANAP նախագծին: Իսկ այժմ էլ ֆրանսիական ընկերությունն ու նրա գերմանական գործընկերն են հրաժարվում TAP-ից: Ադրբեջանում այդպես էլ չեն կարողանում հասկանալ ադրբեջանական գազը Եվրոպա փոխադրել նախատեսող 40 մլրդ եվրոարժողությամբ նախագծից եվրոպական էներգահսկաների հեռանալու պատճառը: Դեռ հաստատումներ չկան, որ դա կապված է քաղաքականության հետ, բայց դա այդպես է ու նաեւ պարզ է, որ ընկերությունները չեն ցանկանում կիսել ռիսկերը: Դա էլ կապված է ինչպես նախագծի բավական թանկ արժեքի, այնպես էլ ապագայի հնարավոր ռիսկերի հետ: «Չնայած, որ նախագծերն ավելի շատ Եվրոպային են պետք, քան Ադրբեջանին, քանի որ կապահովեն Եվրոպայի էներգետիկ անվտանգությունը եւ կիջեցնեն աշխարհամասի կախվածությունը ռուսաստանյան գազից,- նշում են ադրբեջանական զլմ-ները,- սակայն ամեն ինչ վատ է ընթանում»:

Continue reading →