Monthly Archives: October 2014

Իշխանությունն ու ընդդիմությունը նու՞յն «շայկան» են

ԼՂՀ Աժ անկախ պատգամավոր Վահան Բադասյանը թերթերից մեկի հետ զրույցում հայտարարել է, թե պետք չէ ակնկալիքներ ունենալ «Ազատության հրապարակում կայանալիք համապետական հանրահավաքից»: Նա եռյակին խորհուրդ է տվել տուն գնալ ու որեւէ հանրահավաք չանել՝ այդպիսով խուսափելով ժողովրդին եւս մեկ անգամ հիասթափեցնելուց:

Պատգամավորը անդրադարձել է նաեւ ԲՀԿ առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանի վերջերս ԼՂՀ այցին եւ նշել, որ դա հերթական մի այց էր, դրանից քանի օր հետո էլ Արցախ է այցելել ՀՅԴ բյուրոյի ներկայացուցիչ Հրանտ Մարգարյանը: «ՀՅԴ-ի այցելությունը չի կարելի համեմատել Գագիկ Ծառուկյանի այցելության հետ. որովհետեւ ՀՅԴ-ն Արցախում գործում է 1989թ.-ից, իսկ Գագիկ Ծառուկյանի այցելությունն ինձ համար  շատ զարմանալի էր, բայց միեւնույն ժամանակ՝ ողջունելի, որ եկավ ու ինչ-որ բաներ խոստացավ անել այստեղ: Բայց եթե ինքն այդ այցելությամբ ուզում է հայտ ներկայացնել քաղաքականության մեջ, կարծում եմ, որ տեղին չէ: Ես կարծում եմ, որ մեկը եկել է, իսկ մյուսն էլ խանդել է ու ինքն էլ է եկել: Բոլոր ուժերը մի բան գիտեն. նրանք, ովքեր ցանկանում են ՀՀ-ում իշխանության գալու հայտ ներկայացնել, պետք է իրենց ձեռքում ունենան ԼՂՀ-ի խաղաքարտը, իրենք Արցախը խաղաքարտ են դարձնում, ու դա է ցավը»,- ասել է Վահան Բադասյանը:

Ըստ Արցախի պատգամավորի, նախ եւ առաջ պետք է ԼՂ-ի հարցը ճանաչեն էությամբ, իսկ Գագիկ Ծառուկյանն այս տարիների ընթացքում կարծես երբեւԷ Արցախ չէր այցելել… Ու կարծում է, որ դա եռյակի հետ է կապված. «Գիտեք ինչ, այսօր մեր ժողովրդի վիճակն ամենավատն է, որովհետեւ եթե իշխանությունը վատն է, ապա ընդդիմությունն ավելի վատն է. մեկը մյուսից վատն է: Այսօրվա ընդդիմությունը չի ասում, թե ներկայիս իշխանությունների ինչն է վատը, իսկ ինչու չեն ասում, որովհետեւ ցանկանում են տապալել այս իշխանությանը, որպեսզի իրենք նստեն ու նույնն էլ իրենք անեն: Նախանձում են, որ Սաշիկն է գողություն անում, կամ Լիսկան է նշանակվում, ուզում են իրենք գան ու իրենք թալանեն: Մոռացե՞լ եք, թե Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի կամ Ռոբերտ Քոչարյանի ղեկավարման ժամանակ ովքեր էին թալանչիները: Սա է պատճառը, որ մեր ժողովրդի վիճակը շատ վատ է: Հիմա, խնդրում եմ, եռյակի անդամներից որեւէ մեկին հարց տվեք՝ ինչո՞ւ Մաքսային միության մասին որեւէ բան չեն ասում, նույն Գագիկ Ծառուկյանն ասե՞լ է ՄՄ-ի լավ ու վատ կողմերի մասին: Արդյո՞ք նա կարողանում է ասել նախագահի կատարած վատ քայլերը: Օրինակ, ես՝ որպես քաղաքական գործիչ, հրապարակայնորեն Սերժ Աարգսյանի հրաժարականն եմ պահանջել ու նաեւ նշել եմ, թե ինչո՞ւ: Նշել եմ թե՛ արտաքին ու թե՛ ներքին քաղաքականության ձախողումների մասին՝ Արցախի հարցում, Ցեղասպանության ճանաչման հարցում եւ այլն»:

Continue reading →

Կայացավ այդքան սպասված հանրահավաքը, որը նախաձեռնել էր խորհրդարանական ընդդիմադիր եռյակը: Ընդդիմադիր լրատվամիջոցներն այն որակեցին որպես «վերջին տարիների ամենահուժկու հանրահավաք, որին մասնակցել են տասնյակ հազարավոր քաղաքացիներ ՀՀ բոլոր մարզերից»: Հանրահավաքում «ելույթներ» են ունեցել մասնակից ուժերի առաջնորդները՝ ԲՀԿ նախագահ ագիկ Ծառուկյանը, ՀԱԿ առաջնորդ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը եւ «Ժառանգության» նախագահ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը: Հանրահավաքն ավարտվեց երթով, որի մասնակիցները «միացում» ու «հաղթանակ» վանկարկումներով Ազատության հրապարակից շարժվել են Մաշտոցի պողոտա, Կորյունի փողոց, այնուհետեւ Աբովյան, Սայաթ-Նովա, Հանրապետության, Թումանյան փողոցներով ու վերադարձել Ազատության հրապարակ:

Ոստիկանությունն Ազատության հրապարակի տարածքում ուժեղացված ծառայություն է իրականացրել: Միջադեպեր չեն գրանցվել: Շատերը եկել էին հանրահավաքին՝ մտածելով, որ ընդդիմադիր նոր ալիքը գուցե նոր փոփոխություն բերի ու իրենց խնդիրները եւս կարգավորվեն: Այս հրապարակում վերջին անգամ հանրահավաք տեղի էր ունեցել այս տարվա մարտի 1-ին, որը նախաձեռնել էր ՀԱԿ-ը, ինչը հիմնականում չէր արդարացրել մարդկանց հույսերը: Իսկ վերջերս Եռյակը հանրահավաքներ էր անցկացնում միայն հանրապետության մարզերում եւ շատերն էին սպասում մայրաքաղաքի «հուժկու հանրահավաքին»:

Եթե մասնակիցների մի մասը ոգեւորվեց եւ կրկին պատրաստ է նոր պայքարի՝ հենց Եռյակի հետ, ապա եղան նաեւ հուսախաբվողներ, ովքեր համոզված են, որ սա հերթական մի քայլ է հաջորդ ընտրություններին նախապատրաստվելու համար: Ընտրություններին նախապատրաստվելը ներկայացվում է որպես իշխանափոխություն, ինչը արմատական ընդդիմադիր զանգվածին չի բավարարում:

Իզուր չէ, որ խորհրդարանական մյուս ընդդիմադիրներից ոմանք նշեցին, թե այսքան մարդ հավաքելով պետք էր ոչ թե հին ու նոր իրողությունները նշել, այլ գնալ իշխանափոխության: Նման կարծիք են հայտնել նաեւ վերջերս նոր քաղաքական կազմակերպություն հիմնած ԱԺ պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը եւ ազատամարտիկ Սասուն Միքայելյանը: Իսկ «Սարդարապատ» նախաձեռնության անդամ Տիգրան Խզմալյանը հաջորդ օրը հայտարարեց. «Եռյակը երեկ հանցագործություն է կատարել», հոկտեմբերի 10-ին Ազատության հրապարակում տեղի ունեցած «եռյակի հանրահավաքը հատուկ օպերացիա էր՝ իրականացված ԿԲ-ի կողմից» («Ա1+»-ի հետ զրույցում է ասել): Նա պատահական չի համարել, որ հանրահավաքը արվեց այն օրը, երբ Սերժ Սարգսյանը Մինսկում ստորագրում էր ՀՀ-ի ԵՏՄ-ին անդամակցելու մասին փաստաթուղթը: «Նույն օրն էր ընտրված, որպեսի ժողովուրդը այդ հրավառությունների եւ դեմագոգիայի ետեւում չտեսնի, որ նույն օրը, նույն ժամին, մեր երկիրը կորցնում է իր անկախությունը եւ ինքնիշխանությունը»: «Սարդարապատ» նախաձեռնության անդամը հանրահավաքի կազմակերպիչների մասին չի գործածել ընդդիմություն բառը. «Այդ ոչ իշխանական հավաքը ուներ մի նպատակ, օրինականացնելու խունտայի հերթական հանցագործությունը: Այնպես որ, մարդիկ, ովքեր հավաքել էին զանգվածներ Ազատության հրապարակում, հանցագործություն են կատարել՝ սահմանադրության եւ մեր անկախության դեմ»:

Continue reading →

Այս օրերին հերթական անգամ նշվեց մեր մայրաքաղաքի տոնը: «Էրեբունի-Երեւան 2796» տոնակատարության միջոցառումների շրջանակում Երեւանի քաղաքապետարանին հարակից հրապարակում տեղի ունեցած հանդիսությունից հետո քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը տոնական շքերթի շուրջ 25 հազար մասնակիցների ուղեկցությամբ հանդիսավոր քայլերթով շարժվեց դեպի Հանրապետության հրապարակ:

Շքերթի մասնակիցներին տոնական համարներով ողջունեցին երեւանյան կրկեսի արտիստներն ու մարզամշակութային համույթները: Ազգային տարազով գեղեցկադեմ աղջիկներն էլ շքերթի մասնակիցներին հյուրասիրեցին Արարատյան դաշտավայրի բարիքներով:

Մայրաքաղաքի ծննդյան 2796-ամյակին նվիրված միջոցառումներն ավարտվեցին շքեղ հրավառությամբ: Երեւանյան օրերն անցան «Երեւան՝ իմ տուն» կարգախոսի ներքո, եւ մեր մայրաքաղաքը էլի մեկ տարով մեծացավ: Երեւանը Հռոմից հին է, այս մասին պահպանվել են սեպագիր արձանագրություններ, որոնք հավաստում են, որ դա  մ.թ.ա. 782 թվականն է։ Ամենահին քաղաքը Երեւանն է, որը հիմնվել է Հռոմից 29 տարի ավելի վաղ։ Այս սալիկն աշխարհի մինչ օրս հայտնաբերված հնագույն քարտեզն է, այս հնագիտական հուշարձանն այժմ պահպանվում է Բրիտանական թանգարանում։ Այն գտնվել է Բաբելոն հնագույն քաղաքից (այսօրվա Իրաքում), 19-րդ դարում։ Այդ սալիկի վրա գրված է Ուրարտու, իսկ Ուրարտուն, գիտենք որ Հին Հայաստանի անվանումներից է:

Երեւանի 2796-րդ տարեդարձը շնորհավորեցին նաեւ մայրաքաղաքում բնակվող ազգային փոքրամասնությունները (11 համայնք՝ այդ թվում՝ ռուսական, բելառուսական, ուկրաինական, լեհական, վրացական, հրեական, ասորական, քրդական, եզդիական եւ հունական):

Այս տարի տոնախմբությանը միացան եւ առանձին համարներով ներկայացան նաեւ գերմանացիները: Ստեփան Շահումյանի անվան հրապարակում տեղադրված բեմահարթակում ներկայացնելով իրենց ազգային երաժշտարվեստն ու պարարվեստը՝ նրանք ընդգծեցին, որ Երեւանն ինչպես բոլոր հայերի, այնպես էլ իրենց մեծ տունն է:

Continue reading →

Հայ արիներն ու հեթանոս ազգայնականները Հայոց իմաստության Տիր Աստծո տոնը նշել են հոկտեմբերի 16-ին: Այս անգամ էլ Տիրատոնը տեղի է ունեցել Քարահունջի հնագույն ստղադիտարանի մոտ՝ արեւածագին: Հայ արիներն ու ազգայնականներն ավելի քան 7,5 հազարամյա պատմություն ունեցող աստղադիտարանում փառաբանեցին Իմաստության Աստծուն, որ իր զորությամբ վերստին ապավեն լինի հայերին եւ ազգային բոլոր նախաձեռնություններին:

Ձոներ են հղվել նաեւ մայրաքաղաք Երեւանին՝ էրեբունի-Երեւան տոնի եւ հայոց մայրաքաղաքի 2796-ամյակի առթիվ, միաժամանակ նշելով, որ փաստեր կան, թե Հայոց Քաղաքամայրը շուրջ 6000 տարեկան է: Տիրատոնն ուղեկցվել է ավանդական երգ ու պարով, գինեձոներով եւ փառաբանումներով, իսկ ծիսակարգի ավարտից հետո եղել է տոնախմբություն: Հայ արիական քրմերը դիմել ու փառաբանել են Տիր Աստծուն՝ հայոց առաքելությունը ներկայիս հայության համար վերաիմաստավորելու, աստվածային իմաստնությամբ օծելու եւ հայկական նպատակներին աջակցելու համար:

Ինչպես հայ արիական հավատում է ամրագրված՝ Տիր Աստծո վերերկրային գործառույթներն են նաեւ գիտության, դպրության, գիր-գրականության, արվեստների եւ արհեստների, սովորույթների ու ավանդույթների ոլորտները: Եվ Տիրատոնը եղել է բազմաշերտ, այն ժամանակին տոնել են օրեր շարունակ: Տիր Աստծու տաճարի հետքերն առ այսօր էլ կան Զվարթնոցի տաճարային համալիրում:

Այս տոնը Հայ Աստվածներին նվիրված, վերականգնված տոներից մեկն է, որ վերականգնել են հայ արիները: Մինչ Հայ-Արիական Տոնացույցի կազմումը, Հայ Աստվածներից միայն 4-ի տոնն էր նշվում՝ Մայր Անահիտի (Զատիկ), Վահագնի (արնան վերազարթոնքի ու Հայոց Ամանորի հետ միասին), Աստղիկի (Վարդավառ) եւ Միհրի (Ձմեռային արեւադարձի օրը), իսկ այժմ այդ տոներին ավելացել են մյուս 4 Աստվածների տոները եւս՝ Հայր Արայի (արնան վերահաստատումը Երկրում՝ Բնության տոն), Տիրի (Իմաստության եւ դպրության, նաեւ Հայոց Տիեզերաաշխարհների միասնության), Նանեի (Ողջախոհության եւ Բնական կարգի պահպանման) եւ Վանատուրի (Հյուրընկալության եւ Հայոց երկրի ու օջախների լիառատության տոն):

Continue reading →

Սկիզբը՝ թիվ 32-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=4420 – Վարդի գիծը – Այս միջօրեականը, որը ձգվում է հյուսիսից հարավ, կոչվել է Վարդի գիծ… Այսպիսի մի «Վարդի գիծ», բայց ավելի հին, կա նաեւ Հայաստանում՝ Քարահունջ աստղադիտարանում…

Այժմ անդրադառնանք «5», «7» թվերին:

«5» թիվը պյութագորիզմում ներկայացված է որպես հինգթեւանի աստղ (Վեներա): Հինգթեւանի աստղը (պենտակ) եղել է հեթանոսական կրոնի խորհրդանիշը: Քրիստոնեությունում «5» թիվը համարվում է Քրիստոսի թիվ, իսկ «7» թիվը՝ կույս Մարիամի թիվ:

Դավիթ Անհաղթը «7» թիվը համարում է կուսական. «Կուսական, որովհետեւ տասնյակի մեջ մտնող բոլոր թվերը կամ ծնում են ինչ-որ թիվ, կամ ծնվում են ինչ-որ թվից, իսկ 7-ը ոչ ծնում է ինչ-որ թիվ, ոչ էլ ծնվում է ինչ-որ թվից»: Շատ հավանական է, որ «5» եւ «7» թվերը կապ ունեն նաեւ Խոյ  համաստեղծության λ կրկնակի աստղի  հետ, որը բաղկացած է 5m եւ 7m աստղերից: Այս աստղերը անշարժ են մեկը մյուսի նկատմամբ եւ սլանում են տարածության մեջ մի ուղղությամբ:

Քարահունջի N-63 հրաշք-քարը, որը  նման է խոյի, միակտոր է, եւ նրա գագաթները գտնվում են մի ուղղության վրա:

Վարդի հնագույն տեսակն է «Rosa rugosa»-ն, որն ունի 5 թերթիկ՝ դասավորված հնգանկյունանի սիմետրիայով՝ նման Վեներա ուղեցույցին: Հնում վարդի սիմվոլն օգտագործել են նավագնացությունում, որտեղ  կողմնացույցը օգնում էր ճանապարհորդներին: Նույնը կարելի է ասել «Վարդի գծի» մասին՝ քարտեզների վրա նշված երկայնությունների մասին:

Երկնային Վեներան հայտնի է տարբեր  անուններով՝ Արեւելյան աստղ, Արշալույս, Իշտար, Իսիդա, Աստրեա, որոնք խորհրդանշում են հզոր Իգական սկզբունքը՝ կապված Բնության եւ Մայր-Հողի հետ: Քարահունջի «Վարդի գիծը» թույլ է տալիս ենթադրելու, որ ավերված մատուռը նվիրված է եղել Աստղիկ դիցուհուն:

Ղեւոնդ Ալիշանը իր «Հայոց հին հավատքը կամ հեթանոսական կրոնը» գրքում Աստղիկ դիցուհու մասին գրում է. «Հայոց երրորդ դիցուհին է մեծարված ավելի, քան երկրորդը՝ Նանեն», թերեւս ամենից սիրելին ու ամենաազգայինը, որովհետեւ, թեեւ ոմանք Աստղիկին էլ են համարում Արամազդի դուստր, բայց Անահիտի հետ շփոթելով են այդ անում: Ազգային ավանդությունը Աստղիկին սեփական անվամբ եւ օտարներին ոչ նման համարում է Նոյի դուստրը՝ ծնված ջրհեղեղից հետո, ինչպես իր եղբայր Մանիտոնը:

Ալիշանը մի հետաքրքիր մեջբերում է անում Հերոդոտոսից, ով գրել է. «Արաբները պաշտել են Ուրանիա-Աստղիիկին, որին պարսիկները կոչում էին Միթրա»:

Վերը նշվածը Ալիշանը այսպես է պարզաբանում. «Ոմանք այս անունը Միհր կարծեցին, բայց հմտագույնները համարում են  Մաթեր (Mater), այսինքն՝ Մայր: Պարսիկները Նսվիտ էին կոչում Արուսյակին, որ Աստղիկին նվիրվաբերված լուսատուն էր եւ համարվում էր Երկրի պահապան ու խնամակալ 28 ոգիներից…

Քրիստոնեությունը Հայաստանում հաստատվելուց հետո ժողովրդի կողմից հարգված ու սիրված Աստղիկ դիցուհուն եկեղեցին սկսեց անվանել «ցանկասիրության  գարշելի չաստված, որին նրա սիրեկանի եւԱնահիտի հետ մեկտեղ ավերեց եւ անհետացրեց» ս. Գրիգորը»,- մեծ գոհունակությամբ գրում է Ալիշանը, նույնիսկ մեջբերում է Վարդան Վարդապետի վիրավորական արտահայտությունները՝ հասցեագրված Աստղիկ դիցուհուն:

Ո՞րն է ավերիչ Գրիգորիսի «սրբությունը»: Այն, որ քար ու քանդ է արել մեր հին մշակույթը, որպեսզի հայ ժողովուրդը  ընդմիշտ մոռանա իր ակունքները: Զարմանալին այն է, որ նույնիսկ մեր օրերում նոր եկեղեցիներ են կառուցում նրա անունով, էլ չենք խոսում Նոր Նորքի հիվանդանոցի՝ ծննդատան  մասին, որ կոչվում է այդ վնասարարի անունով, որին խորթ է եղել Հիպոկրատի «Մի վնասիր»-ը:

Զարմանալին այն է, որ Ալիշանը իր գրքի մի ամբողջ գլուխ վերնագրել է «Դիք չաստվածների պաշտամունք»՝ մոռանալով  քրիստոնեական չաստվածին՝ Հիսուս Քրիստոսին:

Continue reading →

Շախմատային տոն՝ նվիրված Երեւանի 2796-ամյակին

«Էրեբունի-Երեւան 2796» տոնակատարության շրջանակում Շառլ Ազնավուրի անվան հրապարակում կազմակերպվել են շախմատային մրցումներ: 12 տախտակների վրա միջազգային գրոսմայստեր Ռաֆայել Վահանյանն անցկացրել է միաժամանակյա սեանս՝ մայրաքաղաքի շախմատի դպրոցների սաների հետ:

Զուգահեռ 10 տախտակների վրա անցկացվել է թիմային առաջնությունը՝ հանրապետական եւ համաքաղաքային առաջնությունների պատանի կարգային շախմատիստների միջեւ: Հաղթող թիմը պարգեւատրվել է խորհրդանշական գավաթով:

Վինդսերֆինգի եւ թիաբորդի գեղեցիկ ելույթներ՝ Կարապի լճում

«Էրեբունի-Երեւան 2796» տոնական միջոցառումների շրջանակում Կարապի լճում Երեւանի առագաստային ակումբի շուրջ երկու տասնյակ սաներ հանդես են եկել ցուցադրական ելույթներով:

Արդեն ավանդական դարձած վինդսերֆինգի տախտակներից բացի, այս տարի ներկայացվել են նաեւ թիաբորդի համարներ: Միջոցառումն ուղեկցվել է երաժշտական համարներով: Երեւանցիներն ու տոնակատարությանը մասնակցելու նպատակով մայրաքաղաքում գտնվող հյուրերը, մեծ հետաքրքրությամբ դիտելով հնարքները, ոգեւորությամբ նշել են, որ մեծ սիրով իրենք նույնպես ոչ միայն դիտողի, այլեւ մասնակցի դերում կցանկանային լինել:

Ազգային հավաքականի մարզիչը հաղթում է՝ պարտվելով

Հայաստանի ֆուտբոլի հավաքականը շարունակում է զայրացնել երկրպագուներին եւ հայ մարզասերներին: Այս անգամ մեր թիմը ընկերական խաղում Երեւանում պարտվեց Ֆրանսիայի ազգային հավաքականին՝ 0:3 հաշվով: Հիշեցնենք, որ Եվրոպայի 2016թ. առաջնության ընտրական փուլի առաջին երկու խաղերում մեր թիմը եւս աչքի չի ընկել այնպիսի խաղով, որով հպարտանում էինք շուրջ 1 տարի առաջ: Մեր ազգային հավաքականն այդ ժամանակ անգամ «հեղինակությունների սարսափ» թիմ էր դարձել Եվրոպայում:

Իսկ Եվրոպա-2016-ի ընթացքում՝ Կոպենհագենում 1:0 հաշվով հաղթելով Դանիայի ընտրանուն, մեր ֆուտբոլիստները ոչ միայն չկարողացան պահպանել հաղթական հաշիվը, այլեւ պարտվեցին 1:2 հաշվով: Իսկ Երեւանում, կրկին 1:0 հաղթական հաշվի ժամանակ ստանալով 11 մ հարվածի իրավունք, մեր թիմը չկարողացավ կրկնապատկել հաշիվը, իսկ խաղն ավարտվեց 1:1 հաշվով: Ինչ Հայաստանի հավաքականի ղեկը ստանձնել է շվեյցարացի մասնագետ Բեռնար Շալանդը, մեր թիմը շատ անհաջող է հանդես գալիս, իսկ մարզիչը դեռ խոսում է «իր սաների ոչ այնքան վատ խաղի մասին», Ֆրանսիայի հետ խաղից հետո էլ ասել է. «Իմ ֆուտբոլիստներն ամեն ինչ արեցին, հպարտ եմ նրանցով»:

Սպորտը նաե՛ւ քաղաքականություն է

«Վճռականորեն դատապարտում եմ Սերբիա-Ալբանիա խաղի ժամանակ կատարվածը»,- ասել է ՖԻՖԱ-ի նախագահ Յոզեֆ Բլատտերը՝ մեկնաբանելով այն միջադեպը, որը գրանցվել է Եվրոպայի 2016թ. առաջնության ընտրական փուլի Սերբիա-Ալբանիա հանդիպման ժամանակ: Իսկ հանդիպման ընթացքում ծեծկռտուք է եղել ինչպես մարզասերների, այնպես էլ մարզիկների միջեւ: «Ֆուտբոլը չպետք է օգտագործվի քաղաքական նկատառումներով: Ես վճռականորեն դատապարտում եմ երեկ Բելգրադում կատարվածը»,- գրել է Բլատտերն իր թվիթթերյան էջում:

Հիշեցնենք, որ Ալբանիան վաղուց է ծրագրել «Մեծ Ալբանիա» ստեղծել սերբական տարածքների հաշվին, ինչպես Ադրբեջանն է երազում «Մեծ Ադրբեջան» տեսնել հայկական (նաեւ պարսկական) տարածքների վրա:

Հ.Գ. Ալբանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստը կարող է որակազրկվել կես տարով – Իտալական «Լացիո»-ի եւ Ալբանիայի ազգային հավաքականի ֆուտբոլիստ Լորիկ Ցանան կարող է որակազրկվել կես տարով կամ նույնիսկ ավելի ժամանակով: Բանն այն է, որ նա մասնակցել է բախումներին, որոնց պատճառով ձախողվել է «Եվրո-2016»-ի ընտրական փուլի Սերբիա-Ալբանիա հանդիպումը: Նա կռվել է խաղադաշտ ներխուժած երկրպագուների հետ: «Ես տեսա սերբ երկրպագուին, ով աթոռը ձեռքին հարձակվել էր իմ թիմակիցների վրա: Պետք է պաշտպանեի նրանց,- իր գործողություններն այսպես է մեկնաբանել ալբանացի ֆուտբոլիստը,- Հիմա սպասում ենք ՈՒԵՖԱ-ի որոշմանը»:

«Լորիկը կորակազրկվի հաստատ, բայց հպարտ եմ որդուս համար: Նա հարգում է յուրաքանչյուր ազգի: Նրա արձագանքն արդարացի էր, քանի որ իր թիմակցին պաշտպանում էր խաղադաշտ ներխուժած կենդանուց: Լորիկը խելոք տղա է, եւ երբ ամեն ինչ ավարտվեց, ողջունեց սերբ ֆուտբոլիստներին: Նրա պահվածքն օրինակելի էր: Ասեմ նաեւ, որ Լորիկը, սերբ Դուշան Բաստան ու Ֆիլիպ Ջորջևիչը «Լացիո»-ում եղբայրներ են»,- ասել է ֆուտբոլիստի հայրը:

Continue reading →

Հայկական խոհանոց – (Ներկայացնում է «Արվասար» ռեստորանի (Ամիրյան 27) տնօրեն Ռուզաննա Նահապետյանը, հեռ` 531-027, 531-028) – (ռեստորանն ընդունում է կոլեկտիվ հայտեր)

Խոհանոցը ազգի մշակույթի կարեւորագույն հիմքերից է: Տե՛րը լինենք մեր պատմության

– Դդումը՝ տհալով

Բաղադրությունը – Մաքրած դդում – 1 կգ, սոխ – 600 գ, տհալ (ղավուրմա) – 2 կգ, սպիտակ գինի – 1 բաժակ, սպիտակ պղպեղ, աղ, համեմ, սամիթ:

Պատրաստման եղանակը – Սոխառած անել տհալի յուղով՝ սոխը նախապես լուսնաձեւ կտրատելով: Համեմել սպիտակ պղպեղով եւ աղով, ավելացնել կտրտած դդումը: Հետո լցնել գինին եւ եփել մարմանդ կրակի վրա:

Եփելուց հետո լցնել տհալը, ավելացնել կտրտած համեմն ու սամիթը: 5-10 րոպեի չափով բերանը փակ թողնել եւ հետո անուշ անել:

* * *

Բանջարեղենն ու միրգը բարելավում են հոգեկան վիճակը

Բանջարեղենն ու միրգը օգտակար են հոգեկան առողջության համար. օրվա մեջ ինչքան հաճախ եք միրգ եւ բանջարեղեն ուտում, այնքան բարելավում է հոգեկան վիճակը: Նման եզրակացության են եկել հետազոտություն անցկացրած գիտնականները:

Հետազոտությունն անցկացվել է 14.000 մարդու շրջանակում: Հոգեկան լավ վիճակում գտնվողները նշել են, որ իրենք օրական օգտագործում են 5 չափաբաժին բանջարեղեն եւ միրգ:

Միրգ ու բանջարեղեն շատ օգտագործող մարդիկ լավատեսորեն են տրամադրված, ուրախություն են զգում, իրենց վստահ են զգում, շրջապատի հետ լավ հարաբերությունների մեջ են եւ կարողանում են արագ վերականգնել հոգեւոր ուժը:

Հոգեկան առողջության խնդիրները

«Հոգեկան առողջության խնդիրների մասին խոսելու դժվարությունը հոգեկան հիվանդության ամենաբարդ մասն է»,- ասել է Ինթրա հոգեկան առողջության կենտրոնի գործադիր տնօրեն Մելինե Թովմասյանը: Առաջին հերթին պետք է հոգեկան առողջության նկատմամբ պիտակավորումը հանվի հանրային մտածելակերպից. «Հոգեկան առողջությանը պետք է վերաբերվել ինչպես մյուս օրգանների հիվանդություններին»: Կազմակերպում են միջոցառումներ՝ «Մտածենք հոգեկան առողջության մասին» խորագրի ներքո: Մարդիկ անգամ հոգեբանական խնդիրներ ունենալու դեպքում խուսափում են դիմել մասնագետին, ինչն էլ խորանալով կարող է հասնել մինչեւ հոգեկան հիվանդության: Իսկ չդիմելու հիմնական պատճառներից մեկը հասարակության մեջ ձեւավորված կարծրատիպերն են: Անցկացվող միջոցառումների նպատակն է կարգախոսներով, տեղեկատվական նյութերով, ինչպես նաեւ մշակութային միջոցառումներով իրազեկել մարդկանց եւ օգնել:

Continue reading →

Հոկտեմբերի 16-ին նշվեց Հայ մամուլի օրը: Ամսաթիվը պատահական չէ ընտրված: 1794թ. հենց այս օրը Հնդկաստանի Մադրաս քաղաքում տպագրվեց առաջին հայկական ամսագիրը՝ «Ազդարար»-ը: Պարբերականը հրատարակեց Հարություն Շմավոնյանը: Տարաբնույթ լուրերից բացի՝ պարբերականում տպագրվում էին նաեւ գեղարվեստական ստեղծագործություններ, թարգմանություններ եւ պատմական աշխատություններ: Որոշումը, ըստ որի հոկտեմբերի 16-ը համարվում է Հայ մամուլի օր, ՀՀ կառավարությունն ընդունել է «Ազդարար»-ի առաջին թողարկումից գրեթե 2 դար անց:

– Հայ արիականներն ու արիադավան-հեթանոս ազգայնականները միանում են Հայ մամուլի օրվա բոլոր շնորհավորանքներին, բայց առանձնահատուկ ողջունում են «Լուսանցք»-ին՝ հայ արիական ու ազգայնական գաղափարները, հայոց հավատի, տիեզերածնության ու աստվածային համակարգի թեմաները, հայի ծագմանը, ինքնությանն ու առաքելությանը, հայրենիքին եւ ապագային առնչվող բազմաբնույթ հրապարակումները առաջին իսկ համարից ցայսօր արծարծելու համար:

Շնորհավորում ենք Հայ մամուլի օրվա առթիվ եւ մեր գործընկերներին, մեր թերթին մաղթում վաստակաշատ եւ անաչառ աշխատանք՝ հանուն մեր պետության հզորացման, մեր ազգի ու հայրենիքի միասնության ու վերամիավորման:

Continue reading →

Հայ արիներն ու հեթանոս ազգայնականները Հայոց իմաստության Տիր Աստծո տոնը նշեցին հոկտեմբերի 16-ի արեւածագին: Այս անգամ էլ Տիրատոնը տեղի ունեցավ  Քարահունջի հնագույն աստղադիտարանի մոտ:

Հայ արիներն ու ազգայնականներն ավելի քան 7,5 հազարամյա պատմություն ունեցող աստղադիտարանում փառաբանեցին Իմաստության Աստծուն, որ իր զորությամբ վերստին ապավեն լինի հայերին եւ ազգային բոլոր նախաձեռնություններին:

Հայ արիներն ու հեթանոս ազգայնականները ձոներ են հղել նաեւ մայրաքաղաք Երեւանին՝ Էրեբունի-Երեւան տոնի եւ հայոց մայրաքաղաքի 2796-ամյակի առթիվ, միաժամանակ նշելով, որ փաստեր կան նաեւ, որոնք հավաստում են, թե Հայոց Քաղաքամայրը շուրջ 6000 տարեկան է:

Continue reading →

Հեղինակ՝ «Լուսանցք» շաբաթաթերթ (Հայաստան, գլխավոր խմբագիր՝ Արմենուհի Մելքոնյան  – http://www.hayary.org/wph/?p=2223 

1. Արտաքին քաղաքական. Քայլեր կան, որ լավ թե վատ, բայց անհետեւանք չեն մնում – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

2. Ո՞վ է սադրում բնածին ազգերին ռուսի կամ այս անվամբ քողարկված – Գառնո հեթանոսական տաճարն ու հունական Ակրոպոլիսը՝ թիրախներ… Ազգային արժեքները նաեւ պատվով են պահում…

3. ԵՏՄ-ի արժեքը բարձրացնում են երկկողմանի նավթախաղերով – Մոսկվայի հետ «նավթային անհամաձայնությունը» բացահայտ է… Արեւելքի ու Արեւմուտքի կամու՞րջ – Անկարան եւ Բաքուն էներգետիկ միջանցք են ձեւավորում…

4. Կասպյան ավազանը՝ առճակատման նախաշեմի՞ն – Կասպյան հիմնահարցը երկար ճանապարհ է անցել եւ մնացել չլուծված… 5 երկրներն էլ մեծացնում են ծովային ռազմուժը…

5. Կասպից ծովի կարգավիճակը՝ խնդրահարույց… Կկանխի՞ Մոսկվան իր պարտությունը… Երեւանն այս իրավիճակը լավագույնս չի օգտագործում Արեւելքի ու Արեւմուտքի միջեւ…

6. Հակադիր եւ ծայրահեղ իրավիճակներ.- ԱՄՆ-ն կարտադրի՞ ավելի շատ նավթ, քան Սաուդյան Արաբիան… «Իսլամական պետություն»-ը կհարձակվի՞ Իրանի վրա՝ միջուկային ծրագրի տեղեկություններին համար…

7. Վտանգավոր, բայց հնարավոր է շահեկան – Արդյո՞ք հնարավոր է ՆԱՏՕ-ի եւ ՀԱՊԿ-ի (հասկանալ Ռուսաստանի) ռազմական բախումը… Ռազմական բեւեռացումների փորձ – ՀԱՊԿ-ն եւ ՆԱՏՕՆ-ն՝ Հայաստանում…

8. Ներքին քաղաքական. Պայքար, որ առավելապես ներիշխանական է – Ներհամակարգային խաղն ավելի շատ է բարդանում, քան իշխանություն-ընդդիմություն հակամարտությունը…

9. Վարդի գիծը – Այս միջօրեականը, որը ձգվում է հյուսիսից հարավ, կոչվել է Վարդի գիծ… Այսպիսի մի «Վարդի գիծ», բայց ավելի հին, կա նաեւ Հայաստանում՝ Քարահունջ աստղադիտարանում…

10. Հրաշապատում հեքիաթները՝ դաստիարակության միջոց (մաս 2-րդ) – Կախարդական հեքիաթները մարդկային ներքին խնդիրների եւ դրանց լուծումների վերաբերյալ անսահման նյութ են պարունակում…

11. Հայկական խոհանոց – Դդումը՝ հորթի մսով… Աշխարհի մարզական հեւքից – 17 զինծառայողներ «Դյուցազն» դարձան… www.hayary.org-ը տրամադրում է գովազդի տեղ… Կարդացե՛ք եւ բաժանորդագրվե՛ք «Լուսանցք»…

1. https://www.facebook.com/armenuhi.melqonyan; 

2. https://www.facebook.com/pages/%D5%80%D5%A1%D5%B5-%D4%B1%D6%80%D5%AB%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%84%D5%AB%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%A4-%D4%B1%D6%80%D5%B4%D5%A5%D5%B6-%D4%B1%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6/135442695410?sk=timeline–armen.avetisyan; 

3. http://pressa.ru/ru/magazines/lusantsklusantsk#/; 

4. http://my.mail.ru/list/lusantsk/):

Թե՛ Մերձավորարեւելյան, թե՛ Կովկասյան տարածաշրջանները կրկին ու հավերժ լարվածության կենտրոններ են, ինչը ստիպում է ինչպես տարածաշրջանների, այնպես էլ շահագրգիռ երկրների պատասխանատուներին պարբերաբար դարձնել փոխադարձ այցերը՝ հնարավորինս համատեղ քայլեր անելու համար:

Փարիզում ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը հանդիպել է Ֆրանսիայի ԱԳ նախարար Լորան Ֆաբիուսին եւ բանակցությունների օրակարգում արցախյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացն է եղել նաեւ: Հայկական կողմն իրավացիորեն (առկա վիճակից ելնելով) ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների հետ պահպանում է սերտ կապերը:

Ֆրանսիայի, Ռուսաստանի ու Միացյալ Նահանգների ներգրավվածությունն այս հարցում մեզ հնարավորություն է տալիս երկար տարիներ խաղաղ ու հնարավորինս սառնասրտորեն վերլուծել իրավիճակը, կատարվող-կատարվելիք քայլերը: Իհարկե, բացթողումններ լինում են (չասենք սխալներ, քանի որ իրավիճակին պետք է ամբողջությամբ տիրապետել դա ասելու համար), բայց մեր արտաքին քաղաքականությունը նաեւ հաջողություններ է արձանագրում:

Համաձայն չլինելով, որ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները կարող են կարգավորել Արցախյան հարցը, հասկանում եմ, թե ինչու է մեր նախարարը կարեւորել Մինսկի խմբի միասնական ջանքերը՝ միտված հիմնախնդրի բացառապես խաղաղ կարգավորմանը: Բազմիցս ենք համոզվել, որ համանախագահ երկրների հայտարարությունները ոչինչ չասող եւ երկկողմանի «դաստիարակչական» դատարկաբանություններ են, որ անգամ փաստթուղթ կոչելն է մեղք: Դրանք անգամ պատմության համար չեն կարող ճշմարիտ վերլուծության աղբյուր ծառայել, ուր մնաց՝ լուծեն հակամարտությունը արդար ու վերջնականապես:

Հոկտեմբերի վերջին Ֆրանսիայի նախագահի նախաձեռնությամբ Փարիզում նախատեսված է Հայաստանի ու Ադրբեջանի ղեկավարների հանդիպումը, որը եւս անարդյունավետ կլինի: Բայց կարեւոր է, որ հանդիպումից առաջ, նախագահ Սերժ Սարգսյանը Վատիկանում եւ ՄԱԿ-ում իր ելույթների ժամանակ պարզ, թերեւս ոչ գերժամանակակից քաղաքական բառապաշարով (քանի որ ճշմարտությունն ուղղակի ասելը դարձել է ոչ քաղաքակիրթ ձեւ) ներկայացրեց մեր տեսակետները եւ Անկարայի ու Բաքվի քողարկված դեմքերը: Ժամանակին ես հրապարակավ ողջունեցի Սերժ Սարգսյանին, երբ մի որոշ ժամանակ նա պատմա-թաղաքական (հատկապես հնագույն պատմությունից) դասեր տվեց Իլհամ Ալիեւին, ով «մոռացել էր» իր քոչվոր անցյալն ու խառնածին պապական կերպարը, Ադրբեջանի արհեստական լինելն ու թյուրքական տարրի ապագա չունենալը Հայկական լեռնաշխարհում…

Continue reading →

Հունաստանի ոստիկանությունը ձերբակալել է 23-ամյա 2 ռուս երիտասարդների, ովքեր վնասել են համաշխարհային ժառանգություն համարվող հունական Ակրոպոլիսի պատերը: Այս լամուկները պատերը ծառայեցրել են պարկուպ պարային ոճի փորձեր կատարելու համար: Պատերի վրայով թռչելու եւ ակրոբատիկ հնարքների պատճառով փլուզվել է մի քանի հարյումյակներ առաջ կառուցված տաճարի պատերից մի հսկա հատված:

Հուշարձանը հսկող աշխատակիցը դիտողություն է արել երիտասարդներին՝ պահանջելով անմիջապես դադարեցնել գործողությունները, սակայն լամուկները արհամարհել են նրան ու շարունակել հարվածել հուշարձանի պատերին:

Ըստ ամենայնի, երիտասարդ ռուս ստահակներից կգանձվի պատերը վերականգնելու գումարը, բայց այլեւս զարմացնում է ռուսների կամ ռուսանմանների այս գործելակերպը: Հաճախ նման դեպքերում լինում են պատվիրատուներ, սակայն այս դեպքում այս մարդանման երիտասարդների մոտ խոսել է «ռուսական անպատժելիության», ավելին՝ «վելիկոռուսական շովինիզմի» գիտակցությունը, եւ արհամարվել է ոչ միայն Ակրոպոլիսի հսկիչը, այլեւ հազարամյակներ խորհրդանշող մի պատմություն, որից այնքա՛ն հեռու են ռուս կամ Ռուսաստան կոչվածը (նաեւ ռուսի անվամբ թաքնված շա՛տ «ազգեր»), որ մի քանի արհեստածին հարյուրամյակները կցմցելով հազիվ մի 1000 տարի ձգի…

Էշն ի՛նչ գիտի նուշն ինչ է:

Հիշեցնենք, որ վերջերս էլ Հայաստանում, արիական-հեթանոսական Գառնո տաճարում մի ռուս կամ ռսի անվամբ թաքնված այլազգի լամուկ փորձ արեց պղծել տաճարի պատերը իր ստոր մտքերը գրելով…

«Լուսանցք»-ն իր նախորդ համարում անդրադարձել է այս խնդրին («Տականքն ազգություն չունի, առավել եւս՝ հավատ», http://www.hayary.org/wph/?p=4410 – Գառնո տաճարի դեմ ճղճիմ քայլը նա՛եւ Հայաստանում հեթանոսություն-քրիստոնեություն առճակատման մի նոր դավադիր փորձ կարող է լինել… Գժվե՛լ ենք. Երեւանում թու՞րքն է տուն կառուցում… Ադրբեջանը հերթական խարդախությունն է արել…) եւ նշել, որ քրիստոնեական հավատի ջատագով ներկայացող եւ հին հավատների դեմ հանդես եկող այս մի ռուս ստահակը հաստատ որոշակի պատվերով էր եկել, նախապատրաստված: Ըստ ամենայնի՝ Հայաստանում մի նոր 301 թիվ՝ քրիստոնեություն-հեթանոսություն նոր առճակատում սադրելու միտումով:

Continue reading →

Ռուսաստանը ԵՏՄ երեք անդամ երկրներից առաջինն ավարտեց բոլոր պարտադիր գործընթացները: Հիմնարար փաստաթուղթը հավանության է արժանացրել նաեւ Ղազախստանի ստորին պալատը, հաջորդը Բելառուսը կլինի: Պայմանագիրը, որին մինչեւ տարեվերջ կարող է միանալ նաեւ Հայաստանը, ենթադրում է մինչեւ 2016թ. դեղորայքի ընդհանուր շուկայի, մինչեւ 2019թ. էլեկտրաէներգիայի, մինչեւ 2025թ. ֆինանսական ու նավթագազային շուկայի ստեղծում: ԵՏՄ-ն տնտեսապես ձեռնտու է Ռուսաստանի հարեւանների համար, քանի որ այդ երկիրը բացում է իր շուկան հարեւանների ապրանքների ու աշխատանքային ներգաղթյալների համար, հնարավոր է իջեցնի գազի գինն ու անմիջական բյուջետային աջակցություն ցուցաբերի:

Սակայն այս ամենը տեղի կունենա միայն այն դեպքում, եթե պայմանագիրը հավանության արժանացնի Բելառուսը: Իսկ Մինսկում ասում են, որ կվավերացնեն պայմանագիրը միայն Մոսկվայի հետ նավթային անհամաձայնությունը կարգավորելուց հետո:

«Հարցը չի լուծվի, քանի դեռ Ռուսաստանն ու Բելառուսը չեն կարգավորի հանրապետությանը հարկային մանեւրի արդյունքում հասցված վնասի փոխհատուցման հարցը»,- նշել է Բելառուսի խորհրդարանի ներկայացուցիչների պալատի ղեկավար Վլադիմիր Անդրեյչենկոն: Բացի այդ, միության ստեղծումը կարող է ձգձգվել նաեւ այլ խնդիրների պատճառով, ընդ որում՝ ոչ միայն Մինսկում, այլեւ Աստանայում: Բելառուսն ու Ղազախստանը մտավախություն ունեն, որ Ուկրաինայից հետո նրանց քաղաքական մերձեցումը Ռուսաստանին ԵՏՄ շրջանակներում, ինչքան էլ այն թույլ լինի, կհարուցի ԱՄՆ եւ առհասարակ Արեւմուտքի բացասական վերաբերմունքը, եւ ընդդեմ Ռուսաստանի կիրառվող արեւմտյան պատժամիջոցները կարող են տարածվել նաեւ իրենց վրա: Այս երկրներում ԱՄՆ դեսպաններն արդեն պայմանագրի ստորագրման շեմին ավելի կտրուկ են գործում եւ այդ մասին հասկացնել են տվել նախագահներ Լուկաշենկոյի ու Նազարբաեւի աշխատակազմերին:

Հետաքրքիր է նաեւ, որ ռուսական կողմի հանդեպ պատժամիջոցներն անմիջական եկամուտ են բերում Ղազախստանին ու Բելառուսին: Աստանան շահում է հետախուզության ծավալման ու Կասպից ծովում նավթի արդյունահանման հարցում, քանի որ արեւմտյան ընկերությունները դադարեցրել են Ռուսաստանին հորատման տեխնոլոգիաներ մատակարարել: Իսկ Մինսկը եկամուտ է ստանում՝ իր ապրանքների անվան տակ Ռուսաստան ներկրելով արգելված եվրոպական ապրանքները:

Continue reading →

Աստրախանում Կասպյան 4-րդ գագաթաժողովի անցկացման համար Մոսկվան հատկացրել է 427 մլն. ռուբլի: Կասպյան երկրների՝ Ռուսաստանի, Ադրբեջանի, Իրանի, Թուրքմենստանի եւ Ղազախստանի մասնակցությամբ հերթական գագաթաժողովում քննարկվելու են Կասպից ծովի իրավական կարգավիճակին վերաբերվող հարցեր: Կասպյան հիմնահարցը երկար ճանապարհ է անցել եւ մնացել չլուծված: Կարգավիճակի շուրջ գագաթաժողովները տեղի են ունեցել 2002թ. Աշգաբադում, 2007թ.՝ Թեհրանում եւ Բաքվում՝ 2010թ.: Այստեղ Կասպյան պետությունների նախագահների մասնակցությամբ ստորագրվել է անվտանգության ապահովման ուղղությամբ համատեղ աշխատանքներ իրականացնելու եւ համագործակցության հուշագիրը:

2014թ. գագաթաժողովը եւս լուծում չտվեց Կասպից ծովի կարգավիճակի որոշման մասով, ինչը կշարունակի բարդ պահել իրավիճակը Կասպյան ավազանում: Այստեղ քաղաքական խնդիրներն ու շահերը շաղկապված են տնտեսական հարցերի հետ եւ նավթագազային հակասությունները կարող են վերածվել անգամ տեղային պատերազմների:

Կասպից ծովի շուրջ իրավական կարգավիճակի խնդիրն առաջացել է 1991թ.-ից հետո, երբ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո առաջացան անկախ հանրապետություններ՝ Ռուսաստանը,Ղազախստանը, Թուրքմենստանը եւ Ադրբեջանը, որոնք իրավունքների ձգտեցին Կասպյան ավազանում: Մինչ այդ, Կասպից ծովը 250 տարի շարունակ համարվում էր Ռուսական ու Պարսկական կայսրությունների քաղաքական եւ տնտեսական շահերի տարածք: Այժմ յուրաքանչյուրը երկիր ծովի եւ նրա բնական հարստությունների բաժանման իր մոտեցումն ունի:

– Մոսկվան առաջարկում է բաժանել ծովի հատակը միջին գծով, որպեսզի յուրաքանչյուր երկիր՝ ծովի իր սահմաններում ինքնիշխան վերահսկողություն հաստատի հանքային եւ այլ ռեսուրսների նկատմամբ, սակայն պահպանվի Կասպից ծովի մակերեւույթի ընդհանուր օգտագործման եւ ազատ նավարկության սկզբունքը:

– Բաքուն պաշտպանում է Կասպից ծովի՝ ազգային գոտիներով բաժանման սկզբունքը, ինչը ենթադրում է ծովի հատակի, մակերեսի, օդային սահմանների հստակ տարանջատում:

– Գրեթե նույն դիրքորոշումն ունի Աշգաբադը, որտեղ երկրի նախագահի հրամանով ստեղծվել է ծովի թուրքմենական հատվածի յուրացման ազգային ծառայությունը: Բայց սա Ադրբեջանի դիրքորոշման հետ միասին հակասության մեջ է մտնում Կասպից ծովի կարգավիճակի հետ:

– Թեհրանը ցանկանում է պահպանել Կասպից ծովի ընդհանուր օգտագործման գաղափարը, կամ բաժանել այն հավասար մասերի՝ 20%-ով յուրաքանյուր երկրին:

– Աստանան քննարկում է բոլոր հնարավոր տարբերակները, սակայն առանձին որոշմամբ դեռ հանդես չի եկել:

Continue reading →

Կասպից ծովի կարգավիճակը՝ խնդրահարույց

Սեպտեմբերի վերջին Աստրախանում կայացավ Կասպյան 4-րդ գագաթնաժողովը՝ պետությունների ղեկավարների մակարդակով: Վլադիմիր Պուտինը (Ռուսաստան), Հասան Ռոուհանին (Իրան), Նուրսուլթան Նազարբաեւը (Ղազախստան), Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդովը (Թուրքմենստան) եւ Իլհամ Ալիեւը (Ադրբեջան) քննարկել են Կասպից ծովի կարգավիճակի հարցը, ինչպես նաեւ տարածաշրջանի երկրների համագործակցության զարգացման հետագա հնարավորությունները:

«Լուսանցք»-ը գրել է, որ Կասպիցը լինելով լիճ (մեծության պատճառով է ծով կոչվում), չունի հստակ սահմանազատումներ, ինչը հաճախ տարաձայնություններ է առաջացնում այս կամ այն նավթա-գազահորի պատկանելության համար: Թեհրանն առաջարկել է բաժանել ջրային տարածքները կասպիցծովյան 5 երկների միջեւ, սակայն Մոսկվան ընդդիմանում է:

Աստրախանում կայացել է նաեւ Մերձկասպյան բիզնես-ֆորում: Նշված երկրների ավելի քան 250 ընկերությունների ղեկավարներ քննարկել են արդյունաբերության զարգացման հարցեր: Համաժողովի մասնակիցներին Ռուսաստանի նախագահն իր ուղերձում ասել է. «Մերձկասպյան երկրների միջեւ հարաբերությունները ավանդաբար զարգանում է ընկերության եւ բարիդարցիության ոգով: Մենք հարգում ենք միմյանց օրինական շահերը, նաեւ հասկանում ենք Կասպից ծովի ճակատագրի համար ընդհանուր պատասխանատվությունը: Նման սկզբունքներով են կառուցվում գործընկերությունը նաեւ մեր բիզնես-հանրույթների միջեւ»:

Բայց իրականում այդպես չէ, եւ հակասություններ կան ինչպես Մոսկվայի ու Աստանայի, այնպես էլ Բաքվի ու Աշգաբադի միջեւ:

Ի դեպ, Կասպից ծովի իրավական կարգավիճակից էլ կախված է, թե կկառուցվի՞ արդյոք Վերանատոլիական գազամուղը, թե՞ կմնա որպես նախագիծ: Այս հարցում կարեւոր է նաեւ Իրանի դիրքորոշումը, որը դեռ փոփոխական է:

Կարեն Բալյան

Կկանխի՞ Մոսկվան իր պարտությունը

ԵՄ էներգետիկ հարցերով հանձնակատար Գյունտեր Էտինգերը հայտարարել է, որ մտահոգված չէ Ռուսաստանի կողմից էներգակիրների գների բարձրացման հայտարարությունից, քանի որ Մոսկվան հետաքրքրված է Եվրոպա գազի արտահանմամբ, որի շնորհիվ համալրվում է այդ երկրի բյուջեն: Նշել է, որ ԵՄ-ն ռազմավարություն է մշակել, որը թույլ կտա միջնաժամկետ եւ երկարաժամկետ հեռանկարում նվազեցնել Ռուսաստանից էներգետիկ կախվածությունը, քանի որ էներգակիրների ներմուծման այլընտրանքային ուղիներ կան Նորվեգիայից եւ Ալժիրից, բայց այդ, հնարավորություն ունեն ներկրելու խտացված գազ:

Continue reading →