Monthly Archives: October 2014

…Օրինագիծը հեղինակողները չունեն այդ աշխատավարձի ո՛չ 40, ո՛չ 60, ո՛չ էլ 100 տոկոսի կարիքը: Նրանք լափում են ու լափում 100 էլ, 1000 էլ՝ ինչքան շատ, այնքան ախորժակը՝ գրգռված: Լափում են, ծանրությունից ֆսսում ու ընկնում մեր նմանների ջանին…

Աշխատող մայրիկների հղիության եւ ծննդաբերության (մայրության) նպաստը կրճատելու հաշվին նպաստ կտրվի չաշխատող մայրիկներին:

Համենայնդեպս այսպես կլինի, եթե կառավարության հավանությանն արժանացած նախագիծը ԱԺ-ում չփոխվի:

Ըստ այդ նախագծի, հղիության եւ ծննդաբերության նպաստը կհաշվարկվի աշխատանքային ստաժի տեւողությամբ պայմանավորված: Նպաստը կհաշվարկվի միջին ամսական աշխատավարձի՝ ա) 40 տոկոսից՝ եթե աշխատանքային ստաժի տեւողությունը 1 տարուց պակաս է, բ) 60 տոկոսից՝ եթե աշխատանքային ստաժի տեւողությունը 1-3 տարի է, գ) 80 տոկոսից՝ եթե աշխատանքային ստաժի տեւողությունը 3 տարուց ավելի է, դ) առաջարկվում է չաշխատող մայրիկներին տրամադրել նաեւ հղիության եւ ծննդաբերության նպաստ, այն վերանվանվելու է մայրության նպաստ ու սահմանվում է, որ 2016թ. սկսած, այն կվճարվի նաեւ չաշխատող կնոջը՝ հղիության եւ ծննդաբերության արձակուրդի ժամանակահատվածի՝ 140 օրվա համար:

Երբ այս նախագծին ծանոթացա, մտածեցի, որ այն առաջարկողն ու գրողը հոգեկան առողջության կամ տրամաբանության հետ կապված խնդիրներ ունի: Իսկ այդպես մտածեցի, որովհետեւ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարությունը հրապարակավ հպարտացավ, որ ապաշնորհ է: Ու քանի որ դա անկեղծ է անում՝ չհասկանալով, որ ապաշնորհությունը ցուցադրելը ծիծաղելի է, դրա համար էլ կարծեցի, որ, ինչպես ՀՀ 2-րդ նախագահը կասեր, ուրիշ մասնագետի կարիք ունի:

Դեմ չեմ, պետությունը թող չաշխատող մայրերին խրախուսի եւ խթանի ծնելիությունը, բայց՝ պետական բյուջեի հաշվին, այլ՝ ոչ թե իմ:

Բացատրեմ ինչու եմ դեմ իմ հաշվին տալու տարբերակին:

Continue reading →

Աստված մի արասցե, որ իրականանան իմ կանխատեսումները, եւ Եվրասիական տնտեսական միություն ՀՀ-ի մտնելուց հետո մենք անհամբեր սպասենք, թե երբ են մեր ամերիկաներում ապրող բարեկամները մեզ ծամոն բերելու նվեր:

Գուցե մի քիչ չափազանցնում եմ, բայց սպասվող վիճակի ճիշտ բնորոշումը հստակ պատկերն է ուրվագծում: Մի տարբերությամբ իհարկե: Ոչ թե կրկին երկաթե վարագույրներ են քաշվելու արտաքին աշխարհը չտեսնելու համար, այլ՝ տեսնելու ենք ու օգտվել չենք կարողանալու:

Փակագծերը բացեմ: Հիմա մեր երկրի տարածք ապրանքների ներմուծման վրա զրոյական մաքսատուրք է: ԵՏՄ մեր մտնելուց հետո եւ՛ մաքսատուրք է լինելու եւ երրորդ՝ ոչ ԵՏՄ անդամ երկրներից բերվող մաքսատուրքն է շատ բարձր լինելու: Ճիշտ է, այսօր ԵՏՄ-ն ՀՀ-ի համար 750 ապրանքների դիմաց այլ՝ ավելի ցածր մաքսատուրքեր է սահմանել, բայց դա ժամանակավոր է, եւ բացի այդ՝ ժամանակից շուտ էլ կարող է վերանայվել:

Երեւանյան սուպերմարկետներում, իհարկե կունենանք բելգիական կամ ֆրանսիական շոկոլադ, բայց քանի որ դրա վրա հավանաբար 80 տոկոս մաքսատուրք կլինի, կմնանք բացառապես տեղական շոկոլադի հույսին: Ասեմ, որ տեղական շոկոլադն էլ էժան չի լինի, քանի որ, ասենք կակաոն, կակաոյի յուղը ներկրում ենք: Կամ՝ գերմանական շաքարավազն այնքան թանկ կլինի (նախնական հաշվարկներով՝ 1 կգ-ի գինը 1,5 դոլարին համարժեք դրամ), որ կմնանք մերինի հույսին, թեկուզ՝ անորակի: Լավը, որակյալը գնել ի վիճակի չենք լինի ու… կսպասենք արտերկրից եկած բարեկամի նվերին:

Continue reading →

Չնայած Անկարայի ջանքերին, որ տարածաշրջանում մեծացնի թուրքական ազդեցությունը եւ տարածաշրջանային գերտերության կարգավիճակ ստանա, ծավալվող իրադարձությունները ի նպաստ այդ ջանքերի չեն ընթանում: Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի համաթուրանական եւ նորօսմանական ձգտումները հանդիպում են լուրջ խոչընդոտների, քանի որ արաբական բարեհաճությանը միտված հակաիսրայելական եւ պաղեստինամետ քայլերը չվերականգնեցին թուրքերի «բարի համբավը» արաբների մոտ, Մերձավոր Արեւելքի արաբական աշխարհում, իսկ համաիսլամական խաղերն Ադրբեջանի հետ միասին՝ միայն անհարմար դրության մեջ դրեցին Անկարային, քանի որ իսլամական աշխարհը չի ողջունում համաթուրքական ծրագրերը: Անգամ ահաբեկիչներին տարածք տրամադրելը եւ թուրքերով ու ադրբեջանցիներով ահաբեկչական խմբավորումներին տարածաշրջանում աջակցելը հավատ չընծայեցին թուրքերի եւ ադրբեջանցիների «հավատավոր ազգ» լինելու առումով:

Իսկ քրդական անջատողական նոր շարժումները եւ Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի շեմին հայկական պահանջատիրական ձգտումների հերթական ալիքը կարող են սասանել Թուրքիայի հիմքերը, եւ դա ավելի շատ է մտահոգում է Անկարային:

Իմիջիայլոց, պահանջատիրական մի իրավական հարց առաջիկայում կսկսի իր երթը: Հովվապետական այցով Հունաստանում գտնվող Մեծի Տանն Կիլիկիո Արամ Ա կաթողիկոսը հայտարարեց եւս մեկ անգամ, որ՝ «մենք այլեւս պաշտօնապէս մեր դատը պիտի ներկայացնենք Թուրքիոյ հանրապետութեան սահմանադրական դատարան, ապա՝ Եւրոպայի մարդկային իրաւանց դատարան, նկատի ունենալով, որ հոն կարելի է դիմել այն պարագային, երբ բան մը մերժուի տեղական դատարանին կողմէ»: Իհարկե, սա առայժմ Հողային պահանջ չէ եւ Հայոց ցեղասպանության զոհերի խնդիրը չի արծարծվի, սակայն «յիշատակուած դատը կը վերաբերի Սիսի կաթողիկոսարանը իր իրաւատիրոջ վերադարձնելու պահանջին, որուն մասին ակնարկած էր Արամ Ա, Հայաստան-Սփիւռք 5-րդ համաժողովին առջեւ իր ունեցած ելոյթին ընթացքին»,- նշել են հունահայ եւ հունական զլմ-ները:

Continue reading →

Միջազգային զլմ-ներն արդեն բարձրաձայնում են, թե Քոբանիում պայքարող քրդերն, իրականում, դնում են Սիրիայի տարածքում աննախադեպ ինքնավարության հիմնաքարը: Թուրքիան Մերձավոր Արեւելքում՝ մասնավորապես Սիրիայում ընթացող գործընթացներում որոշակիորեն հայտնվել է փակուղային իրավիճակում, եւ սրա պատճառը Անկարայի այն քաղաքականությունն է, որը որպես հարեւաններին թուլացնող եւ մասնատման տանող մարտավարություն իրականացվեց վերջին շրջանում: Միջազգային կոալիցիային մաս կազմելու համար թուրքական պայմանները անընդունելի համարվեցին ԱՄՆ-ի կողմից եւ նորօսմանական ծրագրերով առաջնորդվող նախագահ Էրդողանը հայտնվել է պատային (վատ չէր լինի մատային դառնար) վիճակում:

Անգամ Սիրիայի հետ «սահմանին բուֆերային գոտի» ստեղծելու հարցը աջակցություն չգտավ Արեւմուտքի կողմից, ինչն էլ սահմանափակեց սիրիական գործընթացներում Թուրքիայի դերը: Անկարան անվտանգության գոտու ստեղծմամբ ցանկանում է գործողությունների որոշակի ազատություն ստանալ, ինչը կնպաստեր համաթուրքական նպատակների ծավալմանը:

Քրդաբնակ Քոբանիում ընթացող զարգացումները կարող են առիթ դառնալ, որպեսզի քրդերի պահանջները նորովի ձեւակերպվեն միջազգային հանրության առջեւ, ինչին կարող են նպաստել նաեւ ԱՄՆ-ն ու Եվրոպան, քանզի քրդերը խոստացել են օգնել Արեւմուտքին եւ զինված պայքար մղել իսլամական ծայրահեղականների դեմ:

Այսինքն, թուրքերի փոխարեն քրդերը դարձան միջազգային կոալիցիայի մաս Սիրիայում եւ Իրաքում, ինչը հետագայում նրանց հավակնություններն ու պահանջները արդիական կդարձնի, ինչն էլ կարող է մտահոգիչ դառնալ, եթե երբեւէ չգոյ «Քրդստան» ասվածը նորից գծագրվի տարածաշրջանում՝ նաեւ Արեւմտյան Հայաստանը ներառելով:

Continue reading →

Միջէթնիկ պայթյուն՝ կրոնական շղարշով

Մասնագետները Վրաստանում մի նոր հասարակական պայթյուն են կանխատեսում, որը կարող է ի սկզբանե կրել միջէթնիկ կամ միջկրոնական բնույթ: Այն սպառնում է ավարտվել Վրաստանի համար տարածքային նոր եւ զգալի կորուստներով։

Ի տարբերություն Աբխազիայի ու Հարավային Օսիայի հետ կռիվների, այս դեպքում հակամարտությունն ընդգծված կրոնական ուղղություն ունի: Ազգային ու կրոնական փոքրամասնությունների նկատմամբ Վրաստանը բիրտ քաղաքականություն է վարում անկախացումից ի վեր։

Վրաց իշխանությունների, հատկապես Միխեիլ Սահակաշվիլու ռեժիմի վարած քաղաքականությունը հանգեցրեց այն բանին, որ վերջին 10-12 տարիներին Վրաստանում էականորեն նվազեց քրիստոնյա բնակչության թիվը եւ փոխարենը շեշտակի աճեց ադրբեջանցիների ու թուրքերի թիվը։ Վրացական տնտեսության մեջ նույնպես մեծ թուրք-ադրբեջանական կապիտալ է շրջանառվում, ինչն այս պահի դրությամբ արդեն բերել է նրան, որ մահմեդական Աջարիան փաստացի արդեն ավելի շատ Անկարային ու Բաքվին է պատկանում, քան Թբիլիսիին, իսկ անջատողական տրամադրությունները այնտեղ հետզհետե ավելի են հասունանում։ ուցե ավելի, քան կար Աբաշիձեների իշխանության տարիներին, որոնք կարծես թագավորում էին Աջարիայում:

Երկրի արեւելյան ու արեւմտյան ծայրամասերում, որտեղ մահմեդական բնակչության թիվը մեծ է, շարունակում է աճել եւ ավելանում է տեղային բախումների վտանգը։ Հիշեցնենք, որ Մարնեուլն իր շրջակայքով վաղուց փորձում են դարձնել ադրբեջանական, անգամ միացնել Ադրբեջանին: Վերջերս էլ ընտրվել է քաղաքապետ, ով ադրբեջանցի է ազգությամբ: Չի բացառվում, որ կրկին կաշխուժանա նաեւ թուրք-մցխեթների բնակեցման քաղաքականությունը հայապատկան տարածքներում:

Continue reading →

Այն, որ Արցախը զուտ հայկական անուն է, երբեւէ խնդիր չի առաջացնում, առավել եւս, որ Ար-ով ակսվող յուրաքանչյուր բառ ու բան ի սկզբանե հայկական է եղել: իտենք նաեւ, որ հազարամյակներ առաջ Արցախի հին անվանումներից է եղել Արիա անունը, որը նույնպես հայկական արմատներ ունի: Վերջերս համացանցում մի հոդված կարդացի, որում նշված էր, թե «Ղարաբաղ» անունը իրականում հայկական ծագում ունի: Հեղինակը Վահե Սարուխանյանն է, ով գրել էր, թե ԼՂՀ ՊԲ-ում ծառայելու ժամանակ Արցախի թերթերից մեկում կարդացել է մի տեսակետ, որը կտրուկ փոխել է վերաբերմունքը «Ղարաբաղ» անվան հանդեպ:

«Ինչպես հայտնի է, այս բառը թարգմանվում է իբրեւ ղարա (թուրքերեն՝ սեւ)+բաղ (պարսկերեն՝ այգի)=սեւ այգի (արցախական երգերի շարքում մի երգ էր հնչում 1988-1989թթ. Ազատության հրապարակում. «…Ղարաբաղ, Ղարաբաղ / սեւ այգի դու թշնամյաց / Հայի դրախտ»…-խմբ.): Բայց մի պահ թուրքական ազդեցությունից դուրս գանք ու փորձենք հասկանալ, թե ինչ կապ ունեն սեւ այգիները Արցախի հետ: Նախ՝ Արցախում եղած ցանկացած ոք կարող է փաստել, որ այս տարածքը հարթավայրերով ու այգիներով աչքի չի ընկնում (խոսքը Լեռնային Ղարաբաղի մասին է, որը կազմում է Ղարաբաղ կոչվող տարածաշրջանի մեծ մասը), էլ չենք խոսում սեւ բառի մասին, որն ուղղակի զարմանալի է թվում այս պարագայում: Ուրեմն ի՞նչ է նշանակում Ղարաբաղ. Մեծ Հայքի Արցախ նահանգը, որը սահմանակից էր Սյունիք նահանգին, երբեմն կոչվել է Փոքր Սյունիք, իսկ Սյունիքի կենտրոնը երկար ժամանակ եղել է Բաղաբերդ ամրոցը: Ղարաբաղը ոչ այլ ինչ է, քան Բաղաբերդի կիսաձեւափոխված, կիսաթարգմանված տարբերակը: Արցախի քարտեզի վրա դժվար է գտնել մի տեղ, որտեղ չկա բերդ, ամրոց, պաշտպանական շինություն: «Ղարա» բառն իրականում նույն «ղալա»-ն է, որը նշանակում է բերդ, ժամանակի ընթացքում լ-ն հնչյունափոխվել է ր-ի, ինչը լեզվում տարածված երեւույթ է: Այն, որ իրական արմատը հենց «ղալա»-ն է, փաստվում է մի քանի օրինակներով. Մարտունու շրջանում կա Բերդաշեն անուն գյուղ, որը ադրբեջանցիները կոչում էին Կ(Ղ)արաքենդ: Եվ այս անունը նույնական էր հայերեն անվան հետ ու չէր նշանակում «սեւ շեն»: Ավելին՝ գյուղն իր անունը ստացել է հարեւանությամբ գտնվող ամրոցից՝ Աղջկաբերդից, որը թուրքերեն կոչվել է Ղզղալա (ղըզ-աղջիկ+ղալա-բերդ): Ինչպես երեւում է, այս դեպքում պահպանվել է «ղալա» տարբերակը: Նույնը Բերդաձորի դեպքում, որը թուրքերը Ղարաղշլաղ էին կոչում: Դժվար է մտածել, որ Ղարաբուլաղ նշանակում է սեւ աղբյուր, այնինչ կա հայկական շատ հայտնի տեղանուն՝ Ակնաբերդ կամ Բերդակն: Օրինակները շատ են: Դե իսկ «բաղ» արմատի վերաբերյալ երկու բան կարելի է ասել. ըստ մի տարբերակի՝ սա նույն «փակ»-ն է՝ նույնպես հնչյունափոխված: Բաղաբերդը գտնվում է Կապանի ու Քաջարանի միջեւ. նույն Կապանի անվանումը, ըստ մի տարբերակի, նույնպես առաջացել է «փակ» բառից, քանի որ քաղաքը շրջափակված է լեռնաշղթաներով: Սակայն մեկ այլ տարբերակով ՙկապան՚ նշանակում է հանգույց՝ այստեղ են միացել միջնադարյան լեռնային կարեւորագույն մի շարք ճանապարհներ: Բաղաբերդի տարբերակում նույնպես թվում է, թե «բաղ» նշանակում է «կապ» (կապ-ղափ (Ղափան)-ղաբ-բաղ): Այսինքն՝ Բաղաբերդ=Կապաբերդ (ավանդույթն ասում է, որ Բաղաբերդը պարանով կապված է եղել իր դիմաց՝ Ողջի գետի աջ կողմում բարձրացող ժայռի մեջ գտնվող մեկ այլ բերդի հետ: Այստեղ գտնվել է մի հսկայական դուռ, որը պարանով ձգվելով, փակել է կիրճով անցնող ճանապարհը): Կարճ ասած՝ մենք՝ հայերս, Ղարաբաղ տերմինից խորշելու պատճառ, իմ կարծիքով, չունենք»,- գրել հեղինակը իր ֆ/բ էջում:

Continue reading →

«Սասունցի Դավիթ» էպոսում պես-պես խորհրդանիշերը ներկայացված են աստիճանակարգության սկզբունքով. ա) դիցական բնույթի՝ տիեզերական բացարձակ զորություններ (խորհուրդներ) արտահայտող եւ նրանց հետ անմիջականորեն կապված խորհրդանիշեր (Տեր Կենդանի, Աստվածածին, Աստված, Խաչ Պատերազմի, Քուռկիկ Ջալալի), բ) դիցազնական բնույթի՝ այդ զորություններին հարազատ, ծագումնաբանորեն նրանցից սերող հայ դիցազուններին եւ նրանց կյանքի առանցքային խորհուրդները ներկայացնող խորհրդանիշեր (դիցազուն, հրածին, Թուր Կեծակին, պարտեզ, Աստղ, ծով, ջուր, Ագռավաքար, Հացն ու գինին եւն), գ) Մսրա տունը ներկայացնող եւ նրա հետ առնչվող խորհրդանիշեր (հողածին, դեւ, կուռք, լուսին եւն): Կներկայացնեմ երկրորդ տեսակի խորհրդանիշերը, քանզի առաջինին տարբեր առիթներով անդրադարձել եմ:

Դիցազուն (հրածին)

«Հրեղեն էին, գիտեին, որ ծովու ձի կա»:

(Սանասարի եւ Բաղդասարի ծագումնաբանական ինքնագիտակցությունը)

«Սասունցի Դավիթը» դիցազներգական ժանրին պատկանող երկ է: Դա ասում է այն մասին, որ նրանում առաջին պլանում տեսնում ենք դիցազուն խորհուրդը եւ համապատասխան խորհրդանիշը: Հատկանշանական է, որ էպոսում Սասնա տան հերոսները դիցազուն (էպոսի լեզվով՝ դյուցազուն) են անվանվում ոչ միայն Սասնա տան կողմից, այլեւ օտարների: Այս երկրորդ առումով, օրինակ, հիշատակելի է էպոսի պատումներից մեկը, որտեղ մի մսրցի Սասնա տան երեխաներին անվանում է դիվանական ճժեր, որը նշանակում է դիվերի (դիցերի) սերունդ, զավակ: Նույնն է արտահայտում նաեւ մեկ այլ վիպասան՝ էպոսի մի օտարականի շուրթերով ասելով, որ Դավթի ազգ դեվըստաններուց, այսինքն աստվածների (դիցերի) երկրից է: Դրանով նա ցանկանում է ասել, որ Դավթի ազգը հասարակ մարդկային ծագում չունի, այն դիվական՝ դիցազնական է (լեզվաբանական պարզորոշության համար նկատենք, որ դիք (սեռական հոլովով՝ դից, գրաբարյան ձեւով՝ դիւք, սեռական հոլովով՝ դիւց) նշանակում է աստվածներ. դիւցազն, հետեւաբար, նշանակում է դից-դիվւց-դիվի-աստծո սերունդ, այլ կերպ՝ աստվածամարդ կամ երկրային աստված):

Քանի որ հողածնային (սեմածին) աշխարհայեցողության ազդեցության տակ հայ ժամանակակից զանգվածային ինքնագիտակցությունն օտարվել է ինքնաճանաչողական խորհուրդներից ու նախատիպերից¹  եւ նրան հասու չէ իր էպոսի առանցքային՝ Սասնա տան հերոսներին ներկայացնող Դիցազուն (հրածին) խորհուրդը, ուստի այդ խորհրդի մասին խոսենք ըստ էության:

Continue reading →

Հայկական խոհանոց – (Ներկայացնում է «Արվասար» ռեստորանի (Ամիրյան 27) տնօրեն Ռուզաննա Նահապետյանը, հեռ` 531-027, 531-028) – (ռեստորանն ընդունում է կոլեկտիվ հայտեր)

Խոհանոցը ազգի մշակույթի կարեւորագույն հիմքերից է: Տե՛րը լինենք մեր պատմության:

– Կարտոֆիլե բրդուճ

Բաղադրությունը – Խաշած տրորած կարտոֆիլ – 1 բաժակի չափով, մանր բլղուր՝ եփած – 1 բաժակ, մանր կտրտած լոլիկ – 1 բաժակ, սոխ – 2 գլուխ, սամիթ – 1 փունջ, ձիթայուղ – 1 սուրճի բաժակ, մանր աղացած կարմիր պղպեղ – 1 թեյի գդալ, սպիտակ պղպեղ, աղ:

Պատրաստման եղանակը – Կարտոֆիլը խաշել եւ ճզմել տաք վիճակում: Ավելացնել բլղուրը եւ շաղախել: Հետո ավելացնել կարմիր փոշի պղպեղը, շատ մանր կտրտած սոխն ու սամիթը, լոլիկն ու բուսայուղը:

Ձեռքի ափի մեջ բրդուճ անել, վրան լցնել մանր կտրտած սամիթն ու կարմիր պղպեղն ու մատուցել:

* * *

Աշխարհի մարզական հեւքից –

Հայաստանի ազգային առաջնություն. Մրցաշարային աղյուսակը՝ 10-րդ փուլից հետո

–  Թիմ – – – – – Խ   Հ   Ո  Պ       Գ     Մ

1.Ուլիս           10   9   1   0     23-4   28

2. Փյունիկ        9   5   2   2    18-11  17

3.անձասար    9    4   2   3    16-17  14

4. Շիրակ          9   4   1   4    11-11  13

5. Բանանց       9   3   2   4    13-14  11

6. Ալաշկերտ  10   3   2   5   11-13  11

7. Միկա          10   1   4   5    8-14    7

8. Արարատ    10   2   0   8   13-29   6

Որոշ ակումբներ տուգանվել են

Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կարգապահական կոմիտեն 10.000-ական դրամով տուգանել է «Շիրակ» եւ «Ալաշկերտ» ակումբներին: Հայաստանի առաջնության 1-ին խմբի «Շիրակ-2»-«Արարատ-2» եւ «Ալաշկերտ-2»-«Միկա-2» հանդիպումներին շտապօգնության մեքենաներում բացակայել են դիֆիբրիլիատորները, որի համար ակումբները տուգանվում են:

Կարգապահական կոմիտեն հրապարակել է նաեւ որակազրկված ֆուտբոլիստների ցուցակը: «Ալաշկերտ»-ի ֆուտբոլիստ ոռ Մալաքյանը եւ «Միկա»-ի խաղացող Արմեն Ֆիշյանը բաց կթողնեն 6-ական հանդիպում (բռնարարքի, մրցակցին հարվածելու համար), իսկ «Ուլիս»-ի լեգեոնական Էդվարդ Կպոդոն որակազրկվել է 1 խաղով:

Հարձակողական ֆուտբոլ եւ գոլերի առատություն

Կայացավ ՀՀ պաշտպանության նախարարության եւ Հայաստանի զլմ-ների ներկայացուցիչների թիմերի ֆուտբոլային հանդիպումը: Հետաքրքիր այդ պայքարն ավարտվեց ոչ ոքի՝ 8:8 հաշվով: Ի դեպ, խաղի ընթացքում բանակային խաղացողներից մեկը ոտքով հարվածեց լրագրողներից մեկի ոտքին եւ կոտրեց սեփական ոտքը:

Continue reading →

Հեղինակ՝ «Լուսանցք» շաբաթաթերթ (Հայաստան, գլխավոր խմբագիր՝ Արմենուհի Մելքոնյան  – http://www.hayary.org/wph/?p=2223  

1. Թուրքիան մասնատվու՞մ, թե՞ նոր հողերի է տիրում – Չի բացառվում նաեւ, որ Թուրքիայի մասնատման վտանգը պատրվակ սարքելով՝ ԱՄՆ-ն կփորձի զորքեր տեղակայել Իրաքի ու Սիրիայի (նաեւ Իրանի) սահմանների մոտ…

2. Ուշացնում ենք՝ թշնամուն օգնելով – թյուրքական ծավալապաշտության դեմ պետք է բացահայտ գործի մեկ երկիր գոնե, որ գործը դառնա միջազգային հակախաղ…

3. Հակամարտությունը թեժանում է, նավթը՝ էժանանում, ռուբլին՝ արժեզրկվում… Անկարան չի՛ նահանջում՝ «տարածաշրջանային գերտերության» ուրվականը… Թուրքիան ունի՞ արդյոք միջուկային զենք…

4. Երբ աղմկում են նաեւ Արցախը զիջողները – …եւ այդ ժամանակ այլ երգ են երգելու, որը կոչվելու է ազգափրկություն՝ Արցախի հաշվին… Նորից ի հայտ է գալու հայաստանահայ սահմանազատումը…

5. Բեռն ավելանում է, շլինքներս՝ բարակում – ԱՀԿ-ն ՀԲ-ից եւ ԱՄՀ-ից պուպու՞շ է… Մեր երկրի պարտքը 4 մլրդ. դոլարից ավելի է, իսկ մենք դեռ խոսում ենք 711 մլն. էլ ավելացնելու մասին…

6. Պոչամբարների հերթն էլ հասավ – լցակույտերի ապարների վերամշակման ծրագիր… Իսկ մեր երկրի պոչամբարները շատ վատ վիճակում են՝ անվտանգության, բնապահպանական տեսանկյունից…

7. Իշխանությունն ու ընդդիմությունը նու՞յն «շայկան» են… Երբ եռյակի առաջնորդները հրաժարական պահանջեն, մենք (ՀՀԿ-ն) մեր ասելիքը կասենք… Վաշինգտոնը տապալեց Զարուհու ձիուն…

8. Ներքաղաքական. Հանրահավա՞ք, թե՞ հանցագործություն – Ընդդիմադիր 3 կուսակցություններից 2-ի առաջնորդները խուսափեցին ելույթից… Կգնահատի՞ ՀՀ նախագահը…

9. Ազգային տոնը՝ որպես արժեհամակարգային միջոցառում – Հայ մամուլը՝ 220 տարեկան – «Լուսանցք»-ի, հայ արիականների ու արիադավան-հեթանոս ազգայնականների շնորհավորանքները…

10. Տիր Աստծո խորհուրդը եւ պատմության մշուշոտ էջերը – Գրիգոր խավարիչը որոշեց առաջինը ոչնչացնել Տիրի տաճարը՝ հայի իմաստությունն ու հանճարը… Հայ Քրմերը Հայ Աստվածների խոսքը փոխանցել են հայությանը…

11. Վարդի գիծը – Քարահունջի N-63 հրաշք-քարը, որը նման է խոյի, միակտոր է, եւ նրա գագաթները գտնվում են մի ուղղության վրա… «Վարդագիծ» Քարահունջը դեռ գաղտնիքներ ունի…

12. Աշխարհի մարզական հեւքից – Շախմատային տոն՝ նվիրված Երեւանի 2796-ամյակին… Վինդսերֆինգի եւ թիաբորդի գեղեցիկ ելույթներ՝ Կարապի լճում… Ազգային հավաքականի մարզիչը հաղթում է՝ պարտվելով… Սպորտը նաե՛ւ քաղաքականություն է…

13. Հայկական խոհանոց – Դդումը՝ տհալով… Բանջարեղենն ու միրգը բարելավում են հոգեկան վիճակը… Ճիշտ խորհուրդներ՝ Կյանքն ավելի հանգիստ՝ լավը դարձնելու համար… Այցելե՛ք www.hayary.org… Կարդացե՛ք եւ բաժանորդագրվե՛ք «Լուսանցք»…

Թուրքիան կարծես վերածվել է մի փորձարարական ռազմադաշտի, շարունակվում են արյունալի բախումները տարբեր բնակավայրերում: Ստամբուլում, Անկարայում, Ադանայում, Արդվինում, Հաքքարիում, Դիարբեքիրում, Անթալիայում, Թունջելիում, Մուշում, Վանում եւ մի շարք այլ քաղաքներում զինված բախումներ են ընթանում:

Հյուսիսսիրիական՝ հիմնականում քրդաբնակ Քոբանի քաղաքի վրա «Իսլամական պետություն»  ահաբեկչական խմբավորման հարձակումների դեմ Թուրքիայում բողոքի ցույցերի դուրս եկած հազարավոր քրդեր ընդհարումներ են ունեցել ոստիկանական ուժերի հետ: Վերջիններս կիրառել են արցունքաբեր գազ, ջրցան մեքենաներ եւ ռետինե փամփուշտներ, բախումների ժամանակ գործադրվել է նաեւ հրազեն: Այս առիթով անգամ բանտարկված Աբդուլահ Օջալանը հայտարարություն տարածեց, որ Անկարայի կողմից քրդերին ճնշելու փորձերը չդադարեցնելու դեպքում՝ ինքը նոր կոչ կանի միասնական զինված պայքարը վերսկսելու:

Ընդ որում՝ բախումներ են տեղի ունեցել ոչ միայն ցուցարարների ու ոստիկանների միջեւ, այլեւ Քոբանիի դեպքերի համար բողոքի դուրս եկած քրդերի ու թուրքական ազգայնամոլ խմբերի միջեւ: Էրզրումում մի խումբ ազգայնամոլներ խոհանոցային դանակներով զինված հարձակվել են ցուցարարների վրա եւ մարմնական վնասվածքներ հասցրել նրանցից շատերին: Թուրքիան այսպես կարող է իսկապես վերածվել ռազմադաշտի, ինչի դեպքում չի բացառվում, որ կաշխուժանան նաեւ մյուս ազգային ու կրոնական փոքրամասնությունները:

Ինչեւէ բախումները շարունակվում են, արդեն կամ բազմաթիվ զոհեր ու վիրավորներ երկուստեք: Վանում բողոքի քայլերթի դուրս եկած ցուցարարները մոլոտովյան կոկտեյլներով հրկիզել են նաեւ Աթաթուրքի արձանը: Փողոցային անկարգություններն ու արյունահեղությունը դադարեցնել կարողանալու համար թուրքական իշխանությունները 6 նահանգներում (Վան, Մուշ, Դիարբեքիր, Մարդին, Բաթման եւ Շիիրթ) փողոց դուրս գալն արգելող հրահանգ են արձակել:

Continue reading →

Տարածաշրջանային խնդիրները փողկապակցված են ռազմական, քաղաքական ու տնտեսական առումներով, ինչը ստիպում է, որ երկրի իշխանությունները յուրաքանչյուր «բարձր հանդիպում» օգտագործեն հայկական շահերի համապարփակ քննարկման համար: ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Բան Կի Մունի հետ հանդիպեց ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի 69-րդ նստաշրջանում, որտեղ էլ քննարկեցին Հարավային Կովկասի կայունությանը եւ անվտանգությանը վերաբերող տարաբնույթ հարցեր: ՀՀ նախագահը ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարին ներկայացրել է նաեւ ԼՂ հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորման բանակցային գործընթացի վերջին զարգացումները եւ Հայաստանի պատրաստակամությունը՝ շարունակելու ակտիվ ներգրավվածությունը ՄԱԿ-ի ու նրա կառույցների գործունեությանը:

Ինչպես ՄԱԿ-ը, այնպես էլ Եվրոպական կամակերպությունները հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների հետ զուգահեռ կարեւորում են նաեւ հայ-թուրքական հարաբերությունների վերսկսումը: Բայց Երեւանը վաղուց ապացուցել է, որ երկու դեպքում էլ խոչընդոտող կողմը թուրքական է. Բաքուն չի հրաժարվում իր ռազմատենչ հայտարարություններից ու սահմանամերձ գոտիներում իրականացվող սադրանքներից, իսկ Անկարան հայ-թուրքական արձանագրությունների վավերացումը նախապայմանների խաղի է վերածել:

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը հրաժարվում է բանակցել Արցախի անկախության խնդրի շուրջ՝ հայտարարելով, որ Արցախը չի կարող անկախ լինել, առավել եւս վերամիավորվել Հայաստանին եւ պիտի լինի բացառապես ադրբեջանական տարածք: Սա չի կարող Արցախի եւ արցախահայերի խնդրի լուծման հիմք լինել, ուստի Բաքուն իր մեծ եղբորը՝ Թուրքիային համոզել է հայ-թուրքական երկկողմ հարաբերությունները վերածել հայ-թուրք-ադրբեջանական եռակողմ հարաբերությունների, ինչը անիմաստ է դարձրել բոլոր միջազգային ջանքերը հայ-թուրքական կոչված սահմանը վերաբացելու եւ առկա հիմնախնդիրներին անդրադառնալու առումով: Սակայն, ինչպես Եվրոպական Միությունն ու Միացյալ Նահանգները, այնպես էլ Ռուսաստանի Դաշնությունը բավարարվում են միայն բարձրագոչ հայտարարություններով ու մեղավորներին առանց պատժի թողնելու երկիմաստ գործունեությամբ:

Հայ-թուրքական հարաբերությունները չեն նորմալանա, մինչեւ չկարգավորվի Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը. այսպես Բաքվում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի հետ հանդիպման ժամանակ արտահայտվել է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը: Նրա խոսքով՝ պաշտոնական Անկարան բազմիցս հայտարարել է այս մասին, ինչը «անտեսվում է Հայաստանի կողմից»: Թուրքիայի նախագահը չի մոռացել մեկ անգամ եւս հիշեցնել, որ իր երկրի ղեկավարների այցերն Ադրբեջան ավանդական են դարձել, եւ դա վկայությունն է, թե որքան ամուր են երկու երկրների հարաբերությունները եւ այսօր էլ իրենք դիտարկել են Թուրքիայի ու Ադրբեջանի երկկողմ հարաբերությունների զարգացման հարցեր, հագործակցության հեռանկարները: Երեւանին էլ լսեցրել են, որ «Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի երկկողմ հարաբերություններն այսուհետ պետք է ավելի խորանան»:

Continue reading →

Ինչպես հայտնում են միջազգային զլմ-ները, նավթի գինը վերջերս նոր ռեկորդ է սահմանել: Նշվել է, որ ՕՊԵԿ-ի երկրների կողմից արդյունահանվող նավթի տեսակների զամբյուղի միջին գինը 2 տարում առաջին անգամ իջել է 90 դոլարի նիշից 1 բարելի դիմաց, նավթի մեծ առաջարկի պատճառով:

«Ռուսաստանի նավթ»-ը նույնպես անդրադարձել է այս խնդրին եւ գրել է, որ ՕՊԵԿ ներկայացուցիչները հայտնեցին, թե նավթի տեսակների զամբյուղի միջին գինը կազմել է 89,37 դոլար 1 բարելի համար, թեեւ 1 օր առաջ 1 բարելի գինը 90,40 դոլար էր: Նավթի գինն այսքան չէր նվազել 2012թ. հունիսից ի վեր:

ՕՊԵԿ երկրների կողմից արդյունահանվող նավթի տեսակների զամբյուղի միջին գինն այժմ ավելի էժան է, քան նավթի միջազգային մարկեր համարվող Brent տեսակի նավթի գինը: Այս տեսակի նավթի գինը դեռ պահպանվում է 1 բարելի դիմաց 90 դոլարի սահմանում:

ՌԲԿ-ն իր հերթին հայտնում է, որ Brent տեսակի նավթի ֆյուչերսները Լոնդոնի ICE Futures բորսայում նվազել են 1,23 (-1,33%) դոլարով՝ 1 բարելի համար կազմելով 90,89 դոլար: Brent տեսակի նավթի գինը նվազել է 91 դոլարից վերջին տարում առաջին անգամ:

Արժեզրկվում է նաեւ ռուբլին. դոլարի փոխարժեքը Մոսկվայի բորսայում կրկին հատել է «հոգեբանորեն կարեւոր» 40 ռուբլի 1 դոլարի դիմաց սահմանը: Տեղեկատվությունն ասում է, որ սակարկությունների առաջին կես ժամում ԱՄՆ արժույթի փոխարժեքը բարձրացել է մինչեւ 40,0025 ռուբլի 1 դոլարի դիմաց, որից հետո մի փոքր նվազել է ու տատանվում է եվրոյի «կլոր» նիշից ցածր սահմանում: Ռուբլու անկումը սկսվեց 2014թ. ամռանը: Արժույթի թուլացման պատճառներ են արեւմտյան երկրների հակառուսական պատժամիջոցները, որոնք անդրադարձել են բանկային, պաշտպանական, էներգետիկ ոլորտների վրա, եւ նավթի գների անկումը: Առաջին անգամ դոլարը հատեց 40 ռուբլու սահմանը հոկտեմբերի 6-ին: Իսկ 39 ռուբլի կազմող նախորդ «հոգեբանական» նիշը դոլարը պատմության մեջ առաջին անգամ հատեց սեպտեմբերի 26-ին: ՌԴ ֆինանսների նախարարության երկարաժամկետ ռազմավարական ծրագրման դեպարտամենտի տնօրեն Մաքսիմ Օրեշկինը հայտնել է, որ էներգակիրների գնանկումը եւ արեւմտյան պատժամիջոցները կազմել են ՌԴ ՀՆԱ 4%-ը, որից 2%-ը բաժին է ընկնում պատժամիջոցներին: Ընդհանուր առմամբ, ըստ Fitch-ի գնահատականների, 2014թ. ակնկալվում է Ռուսաստանի տնտեսության ընդամենը 0,3% աճ: 2015թ. աճը կարող է կազմել 1%:

Continue reading →

– Մեր նախնիք լավ խոսք ունեն՝ ազգի անունը շահարկողը ազգի սրից էլ կընկնի..

Վաղուց է, ինչ ադրբեջանական եւ թուրքական համատեղ քաղաքականությունը փորձում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի գործողությունները սեւացնել ու նոր միջազգային ձեւաչափ մոգոնել Արցախի խնդրի կարգավորման հարցում: Քանիցս փորձել են դա կազմակերպել նաեւ եվրոպական կառույցների ներսում՝ արդեն հայտնի եւ ամոթալի խավիարային եւ նավթադոլարային դիվանագիտության միջոցով: Երբեմն հաջողում են իրենց նախաձեռնություններում, բայց դրանք երկար կյանք չեն ունենում, քանզի հենված են կաշառքի եւ սուբյեկտիվ հանգամանքների վրա, ոչ թե քաղաքական ու տնտեսական լուրջ հաշվարկների, որը կփոխեր համաեվրոպական տեսակետը:

Վերջին օրերի ԵԽԽՎ-ում կատարված իրարանցումը նույնպես այդ թեմային էր առնչվում: Ցավալին այն է, որ Բաքվի նավթադոլարականությունը «աջակցվում» է նաեւ Երեւանի քաղաքական երկակիությամբ, ինչը կամա, թե ակամա ոգեւորում է ադրբեջանական կողմին եւ քաջալերում ծախու եվրոպացի պատգամավորներին:

Մեր որոշ ընդդիմադիր լրատվամիջոցներ արագ արձագանքեցին, թե հայկական պատվիրակության ղեկավար, ՀՀԿ-ական ԱԺ փոխնախագահ Հերմինե Նաղդալյանի պահվածքը խայտառակություն էր: Եվ այն պատճառաբանությամբ, թե «ԵԽԽՎ քաղաքական կոմիտեի նիստը ավարտվել է ամոթալի սկանդալով՝ Ստրասբուրգում Հայկական պատվիրակությանը դուրս են հանել նիստերի դահլիճից»: Անգամ արձագանքներ եղան, որ «այդ խայտառակությունից հետո պետք է հետեւեր առնվազն մեկ հրաժարականի դիմում, բայց ԵԽԽՎ հայկական պատվիրակության ղեկավարը ձախողումից հետո դեռ ճամփորդում է ՀՀ պետբյուջեի հաշվին»:

Պետք է նշենք, որ մինչ այս դեպքն էլ արդեն խոսակցություններ կային, թե Հերմինե Նաղդալյանին ԵԽԽՎ-ում պատրաստվում է փոխարինել «Ազատ դեմոկրատներ»-ը ներկայացնող պատգամավոր, նախկին ՀՀՇ-ական արտգործնախարար Ալեքսանդր Արզումանյանը, ով ավելի փորձառու դիվանագետ է: Գուցե այս աղմուկը հենց դրա համա՞ր է: Բայց դեռ ոչինչ չի փոխվել:

Իսկ ընդդիմդիր մեկնաբանները բողոքում են, որ ԱԺ փոխխոսնակը, ով ղեկավարում է մեր պատվիրակությունը, ոչ միայն չկարողացավ ԵԽԽՎ քաղաքական հանձնաժողովում կանխել, այլեւ՝ անվանափոխել «Բռնությունների ահագնացումը Լեռնային Ղարաբաղում եւ Ադրբեջանի մյուս օկուպացված տարածքներում» վերնագրով զեկույց-բանաձեւի ընդունումը: Իբր մեր ներկայացուցչի ոչ խոհեմ պահվածքի պատճառով նիստի ժամանակ անջատել են նրա խոսափողը, դադարեցրել հայերեն թարգմանությունն ու հայկական պատվիարակությանը դուրս են հանել նիստերի դահլիճից… Սակայն այս ամենը չխանգարեց, որ Հայաստան գալով նա ԱԺ նախագահ ալուստ Սահակյանին ուղեկցեր Վրաստանում:

Ըստ այս կողմի վերլուծության՝ Հերմինե Նաղդալյանը փորձել է դիմագրավել ԵԽԽՎ-ում ընդունված «Բռնության սրացումը Լեռնային Ղարաբաղում եւ Ադրբեջանի այլ գրավյալ տարածքներում» վերնագրով ադրբեջանամետ զեկույցին, «բայց դա արել է ոչ թե դիվանագիտական ընդունված ձեւերով, այլ  գործի է դրել գոռգոռալով խոսելու գործելաոճը»: Դեռ ԵԽԽՎ նստաշրջանի մեկնարկից առաջ հայտնի էր, որ ադրբեջանական պատվիրակությունը շրջանառության մեջ է դրել այդ զեկույցը, իսկ փաստաթղթի զեկուցող էլ նշանակվելու էր ադրբեջանամետ կեցվածքով հայտնի պատգամավոր Ռոբերտ Վալտերը: Ու չնայած այդ հանգամանքին, հայկական կողմը քայլերը նախաձեռնել է, երբ բանը բանից անցել էր եւ զեկույցի ընթացքն այլեւս հնարավոր չի եղել կասեցնել:

Continue reading →

Վաշինգտոնյան այցն ավարտելով՝ էկոնոմիկայի նախարար Կարեն Ճշմարիտյանը մամուլի ասուլիս հրավիրեց եւ ասաց, թե Համաշխարհային բանկն ու Արժույթի միջազգային հիմնադրամը շատ գոհ են Հայաստանից եւ պատրաստակամ են ընդլայնել ու խորացնել հարաբերությունները մեր երկրի հետ:

Ոչ պաշտոնական լեզվով ասած՝ սա նշանակում է, որ Հայաստանը խելոք պարտատեր է, ճիշտ ժամանակին է փակում իր պարտքերը, եւ միջազգային այս խոշորագույն երկու ֆինանսական կազմակերպությունները դեմ չեն լինի էլի գումարներ տալու:

Կարեն Ճշմարիտյանը հստակեցրեց, որ միայն ՀԲ-ի երկրի գործընկերության 2014-2017թթ. ռազմավարության շրջանակներում պլանավորված է 711 մլն դոլար վարկային փաթեթ 13 ծրագրերի համար՝ ներառելով հիմնականում տնտեսական աճի արագացման, մրցակցության խրախուսման եւ աշխատատեղերի ստեղծման, առեւտրի խթանման ու որակի ենթակառուցվածքների բարելավման, զբոսաշրջության եւ տեղական տնտեսության զարգացման, սոցիալական ծառայությունների արդյունավետության եւ հանրային կառավարման բարելավման ուղղությունները:

Այսօրվա դրությամբ մեր երկրի պարտքը 4 մլրդ դոլարից ավելի է, իսկ մենք դեռ խոսում ենք 711 մլն էլ ավելացնելու մասին: Վտանգավոր չէ՞ արդյոք սա երկրի համար:

Այս հարցին ի պատասխան նախարարը հանգիստ տոնով ասաց. «Այդ պարտքն ամեն տարի մարվում է եւ այսօր կարող ենք նշել, որ մենք պիկը հաղթահարել ենք»:

Continue reading →

Պոչամբարների հերթն էլ հասավ – Բայց կրկնվում էր՝ եթե հաջողի

Կառավարության երեկվա նիստում հավանության արժանացավ մի հուշագրի նախագիծ, որի կողմերն են կառավարությունը, «Քրոնիմետ Մայնինգ» ընկերությունը, «Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ»-ը, «Վի Էս Ի Այ» (VSEI) ձեռնարկությունների խումբը եւ «Ալյոտիգ» ընկերությունը: Ըստ այդ հուշագրի, Հայաստանում պոչամբարների ապարները կվերամշակվեն: Մենք առիթով ասել ենք, որ մեր երկրի հանքերի անխնա շահագործման մի վկայություն էլ այն է, որ պոչամբարներում կուտակվող ապարներն էլ կարիք ունեն վերամշակման, քանզի կորզման տեղ ունեն, բայց քանի որ տեխնոլոգիաներ չենք ներդնում, թափում ենք հանքերից դժվարությամբ հանածը:

Ու՝ էլի ընկնում ենք հանքերի ջանին: Սրանով նման ենք այն փնթի տանտիրուհում, որ մեկ ճաշ եփելու համար երկու ճաշի բաղադրիչ է գործածում՝ ճիշտ կեսը թափելով: Ինչեւէ, հիմա ուզում ենք ուղղել այդ սխալը:

Ծրագրի նպատակը, ինչպես գործադիրի նիստում տեղեկացրեց էներգետիկայի եւ բնական պաշարների նախարարի տեղակալ Լեւոն Շահվերդյանը, օգտակար հանածոների արդյունահանման հետեւանքով առաջացած լցակույտերի (պոչամբարներ) ապարների վերամշակումն է: Մի գործ է սա, որ եթե գլուխ բերվի, կստեղծվի 1800 աշխատատեղ, եւ ներդրումները, նախնական հաշվարկների համաձայն, կարող են կազմել 200 մլն դոլար: Սա մի գործ է նաեւ, որ մեր երկրի համար բոլորովին նոր տեխնոլոգիաների կիրառում է ենթադրում: Նախատեսված է, որ ստեղծվելու է աշխատանքային խումբ, որը համակողմանի կուսումնասիրի հարցը: «Եթե գործը հաջողի, ապա շատ դրական սպասելիքներ կունենանք»,- ասաց Լեւոն Շահվերդյանը:

Իսկ ինչու՞ պիտի չհաջողի: Դեռ չկա՞ համապատասխան ներդրումային ծրագիրը՝ հաշվարկված ռիսկերով ու սպասելիքներով հանդերձ: Չէ՞ որ նիստում ասվեց, որ «Ալյոտիգ» ընկերությունն ունի տեխնոլոգիական մշակումներ« որոնք վերաբերում են մետաղական օգտակար հանածոների արդյունահանման հետեւանքով պոչամբարներում կատուկված եւ կուտակվող ապարների արդյունավետ մշակմանը (այդ տեխնոլոգիաների նկատմամբ իրավունքները պատկանում են ընկերությանը):

Continue reading →