Daily Archives: October 11, 2014

Հեղինակ՝ «Լուսանցք» շաբաթաթերթ (Հայաստան, գլխավոր խմբագիր՝ Արմենուհի Մելքոնյան  – http://www.hayary.org/wph/?p=2223 

1. Արտաքին քաղաքական. Քայլեր կան, որ լավ թե վատ, բայց անհետեւանք չեն մնում – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ

2. Ո՞վ է սադրում բնածին ազգերին ռուսի կամ այս անվամբ քողարկված – Գառնո հեթանոսական տաճարն ու հունական Ակրոպոլիսը՝ թիրախներ… Ազգային արժեքները նաեւ պատվով են պահում…

3. ԵՏՄ-ի արժեքը բարձրացնում են երկկողմանի նավթախաղերով – Մոսկվայի հետ «նավթային անհամաձայնությունը» բացահայտ է… Արեւելքի ու Արեւմուտքի կամու՞րջ – Անկարան եւ Բաքուն էներգետիկ միջանցք են ձեւավորում…

4. Կասպյան ավազանը՝ առճակատման նախաշեմի՞ն – Կասպյան հիմնահարցը երկար ճանապարհ է անցել եւ մնացել չլուծված… 5 երկրներն էլ մեծացնում են ծովային ռազմուժը…

5. Կասպից ծովի կարգավիճակը՝ խնդրահարույց… Կկանխի՞ Մոսկվան իր պարտությունը… Երեւանն այս իրավիճակը լավագույնս չի օգտագործում Արեւելքի ու Արեւմուտքի միջեւ…

6. Հակադիր եւ ծայրահեղ իրավիճակներ.- ԱՄՆ-ն կարտադրի՞ ավելի շատ նավթ, քան Սաուդյան Արաբիան… «Իսլամական պետություն»-ը կհարձակվի՞ Իրանի վրա՝ միջուկային ծրագրի տեղեկություններին համար…

7. Վտանգավոր, բայց հնարավոր է շահեկան – Արդյո՞ք հնարավոր է ՆԱՏՕ-ի եւ ՀԱՊԿ-ի (հասկանալ Ռուսաստանի) ռազմական բախումը… Ռազմական բեւեռացումների փորձ – ՀԱՊԿ-ն եւ ՆԱՏՕՆ-ն՝ Հայաստանում…

8. Ներքին քաղաքական. Պայքար, որ առավելապես ներիշխանական է – Ներհամակարգային խաղն ավելի շատ է բարդանում, քան իշխանություն-ընդդիմություն հակամարտությունը…

9. Վարդի գիծը – Այս միջօրեականը, որը ձգվում է հյուսիսից հարավ, կոչվել է Վարդի գիծ… Այսպիսի մի «Վարդի գիծ», բայց ավելի հին, կա նաեւ Հայաստանում՝ Քարահունջ աստղադիտարանում…

10. Հրաշապատում հեքիաթները՝ դաստիարակության միջոց (մաս 2-րդ) – Կախարդական հեքիաթները մարդկային ներքին խնդիրների եւ դրանց լուծումների վերաբերյալ անսահման նյութ են պարունակում…

11. Հայկական խոհանոց – Դդումը՝ հորթի մսով… Աշխարհի մարզական հեւքից – 17 զինծառայողներ «Դյուցազն» դարձան… www.hayary.org-ը տրամադրում է գովազդի տեղ… Կարդացե՛ք եւ բաժանորդագրվե՛ք «Լուսանցք»…

1. https://www.facebook.com/armenuhi.melqonyan; 

2. https://www.facebook.com/pages/%D5%80%D5%A1%D5%B5-%D4%B1%D6%80%D5%AB%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%84%D5%AB%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%A4-%D4%B1%D6%80%D5%B4%D5%A5%D5%B6-%D4%B1%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6/135442695410?sk=timeline–armen.avetisyan; 

3. http://pressa.ru/ru/magazines/lusantsklusantsk#/; 

4. http://my.mail.ru/list/lusantsk/):

Թե՛ Մերձավորարեւելյան, թե՛ Կովկասյան տարածաշրջանները կրկին ու հավերժ լարվածության կենտրոններ են, ինչը ստիպում է ինչպես տարածաշրջանների, այնպես էլ շահագրգիռ երկրների պատասխանատուներին պարբերաբար դարձնել փոխադարձ այցերը՝ հնարավորինս համատեղ քայլեր անելու համար:

Փարիզում ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը հանդիպել է Ֆրանսիայի ԱԳ նախարար Լորան Ֆաբիուսին եւ բանակցությունների օրակարգում արցախյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացն է եղել նաեւ: Հայկական կողմն իրավացիորեն (առկա վիճակից ելնելով) ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների հետ պահպանում է սերտ կապերը:

Ֆրանսիայի, Ռուսաստանի ու Միացյալ Նահանգների ներգրավվածությունն այս հարցում մեզ հնարավորություն է տալիս երկար տարիներ խաղաղ ու հնարավորինս սառնասրտորեն վերլուծել իրավիճակը, կատարվող-կատարվելիք քայլերը: Իհարկե, բացթողումններ լինում են (չասենք սխալներ, քանի որ իրավիճակին պետք է ամբողջությամբ տիրապետել դա ասելու համար), բայց մեր արտաքին քաղաքականությունը նաեւ հաջողություններ է արձանագրում:

Համաձայն չլինելով, որ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները կարող են կարգավորել Արցախյան հարցը, հասկանում եմ, թե ինչու է մեր նախարարը կարեւորել Մինսկի խմբի միասնական ջանքերը՝ միտված հիմնախնդրի բացառապես խաղաղ կարգավորմանը: Բազմիցս ենք համոզվել, որ համանախագահ երկրների հայտարարությունները ոչինչ չասող եւ երկկողմանի «դաստիարակչական» դատարկաբանություններ են, որ անգամ փաստթուղթ կոչելն է մեղք: Դրանք անգամ պատմության համար չեն կարող ճշմարիտ վերլուծության աղբյուր ծառայել, ուր մնաց՝ լուծեն հակամարտությունը արդար ու վերջնականապես:

Հոկտեմբերի վերջին Ֆրանսիայի նախագահի նախաձեռնությամբ Փարիզում նախատեսված է Հայաստանի ու Ադրբեջանի ղեկավարների հանդիպումը, որը եւս անարդյունավետ կլինի: Բայց կարեւոր է, որ հանդիպումից առաջ, նախագահ Սերժ Սարգսյանը Վատիկանում եւ ՄԱԿ-ում իր ելույթների ժամանակ պարզ, թերեւս ոչ գերժամանակակից քաղաքական բառապաշարով (քանի որ ճշմարտությունն ուղղակի ասելը դարձել է ոչ քաղաքակիրթ ձեւ) ներկայացրեց մեր տեսակետները եւ Անկարայի ու Բաքվի քողարկված դեմքերը: Ժամանակին ես հրապարակավ ողջունեցի Սերժ Սարգսյանին, երբ մի որոշ ժամանակ նա պատմա-թաղաքական (հատկապես հնագույն պատմությունից) դասեր տվեց Իլհամ Ալիեւին, ով «մոռացել էր» իր քոչվոր անցյալն ու խառնածին պապական կերպարը, Ադրբեջանի արհեստական լինելն ու թյուրքական տարրի ապագա չունենալը Հայկական լեռնաշխարհում…

Continue reading →

Հունաստանի ոստիկանությունը ձերբակալել է 23-ամյա 2 ռուս երիտասարդների, ովքեր վնասել են համաշխարհային ժառանգություն համարվող հունական Ակրոպոլիսի պատերը: Այս լամուկները պատերը ծառայեցրել են պարկուպ պարային ոճի փորձեր կատարելու համար: Պատերի վրայով թռչելու եւ ակրոբատիկ հնարքների պատճառով փլուզվել է մի քանի հարյումյակներ առաջ կառուցված տաճարի պատերից մի հսկա հատված:

Հուշարձանը հսկող աշխատակիցը դիտողություն է արել երիտասարդներին՝ պահանջելով անմիջապես դադարեցնել գործողությունները, սակայն լամուկները արհամարհել են նրան ու շարունակել հարվածել հուշարձանի պատերին:

Ըստ ամենայնի, երիտասարդ ռուս ստահակներից կգանձվի պատերը վերականգնելու գումարը, բայց այլեւս զարմացնում է ռուսների կամ ռուսանմանների այս գործելակերպը: Հաճախ նման դեպքերում լինում են պատվիրատուներ, սակայն այս դեպքում այս մարդանման երիտասարդների մոտ խոսել է «ռուսական անպատժելիության», ավելին՝ «վելիկոռուսական շովինիզմի» գիտակցությունը, եւ արհամարվել է ոչ միայն Ակրոպոլիսի հսկիչը, այլեւ հազարամյակներ խորհրդանշող մի պատմություն, որից այնքա՛ն հեռու են ռուս կամ Ռուսաստան կոչվածը (նաեւ ռուսի անվամբ թաքնված շա՛տ «ազգեր»), որ մի քանի արհեստածին հարյուրամյակները կցմցելով հազիվ մի 1000 տարի ձգի…

Էշն ի՛նչ գիտի նուշն ինչ է:

Հիշեցնենք, որ վերջերս էլ Հայաստանում, արիական-հեթանոսական Գառնո տաճարում մի ռուս կամ ռսի անվամբ թաքնված այլազգի լամուկ փորձ արեց պղծել տաճարի պատերը իր ստոր մտքերը գրելով…

«Լուսանցք»-ն իր նախորդ համարում անդրադարձել է այս խնդրին («Տականքն ազգություն չունի, առավել եւս՝ հավատ», http://www.hayary.org/wph/?p=4410 – Գառնո տաճարի դեմ ճղճիմ քայլը նա՛եւ Հայաստանում հեթանոսություն-քրիստոնեություն առճակատման մի նոր դավադիր փորձ կարող է լինել… Գժվե՛լ ենք. Երեւանում թու՞րքն է տուն կառուցում… Ադրբեջանը հերթական խարդախությունն է արել…) եւ նշել, որ քրիստոնեական հավատի ջատագով ներկայացող եւ հին հավատների դեմ հանդես եկող այս մի ռուս ստահակը հաստատ որոշակի պատվերով էր եկել, նախապատրաստված: Ըստ ամենայնի՝ Հայաստանում մի նոր 301 թիվ՝ քրիստոնեություն-հեթանոսություն նոր առճակատում սադրելու միտումով:

Continue reading →

Ռուսաստանը ԵՏՄ երեք անդամ երկրներից առաջինն ավարտեց բոլոր պարտադիր գործընթացները: Հիմնարար փաստաթուղթը հավանության է արժանացրել նաեւ Ղազախստանի ստորին պալատը, հաջորդը Բելառուսը կլինի: Պայմանագիրը, որին մինչեւ տարեվերջ կարող է միանալ նաեւ Հայաստանը, ենթադրում է մինչեւ 2016թ. դեղորայքի ընդհանուր շուկայի, մինչեւ 2019թ. էլեկտրաէներգիայի, մինչեւ 2025թ. ֆինանսական ու նավթագազային շուկայի ստեղծում: ԵՏՄ-ն տնտեսապես ձեռնտու է Ռուսաստանի հարեւանների համար, քանի որ այդ երկիրը բացում է իր շուկան հարեւանների ապրանքների ու աշխատանքային ներգաղթյալների համար, հնարավոր է իջեցնի գազի գինն ու անմիջական բյուջետային աջակցություն ցուցաբերի:

Սակայն այս ամենը տեղի կունենա միայն այն դեպքում, եթե պայմանագիրը հավանության արժանացնի Բելառուսը: Իսկ Մինսկում ասում են, որ կվավերացնեն պայմանագիրը միայն Մոսկվայի հետ նավթային անհամաձայնությունը կարգավորելուց հետո:

«Հարցը չի լուծվի, քանի դեռ Ռուսաստանն ու Բելառուսը չեն կարգավորի հանրապետությանը հարկային մանեւրի արդյունքում հասցված վնասի փոխհատուցման հարցը»,- նշել է Բելառուսի խորհրդարանի ներկայացուցիչների պալատի ղեկավար Վլադիմիր Անդրեյչենկոն: Բացի այդ, միության ստեղծումը կարող է ձգձգվել նաեւ այլ խնդիրների պատճառով, ընդ որում՝ ոչ միայն Մինսկում, այլեւ Աստանայում: Բելառուսն ու Ղազախստանը մտավախություն ունեն, որ Ուկրաինայից հետո նրանց քաղաքական մերձեցումը Ռուսաստանին ԵՏՄ շրջանակներում, ինչքան էլ այն թույլ լինի, կհարուցի ԱՄՆ եւ առհասարակ Արեւմուտքի բացասական վերաբերմունքը, եւ ընդդեմ Ռուսաստանի կիրառվող արեւմտյան պատժամիջոցները կարող են տարածվել նաեւ իրենց վրա: Այս երկրներում ԱՄՆ դեսպաններն արդեն պայմանագրի ստորագրման շեմին ավելի կտրուկ են գործում եւ այդ մասին հասկացնել են տվել նախագահներ Լուկաշենկոյի ու Նազարբաեւի աշխատակազմերին:

Հետաքրքիր է նաեւ, որ ռուսական կողմի հանդեպ պատժամիջոցներն անմիջական եկամուտ են բերում Ղազախստանին ու Բելառուսին: Աստանան շահում է հետախուզության ծավալման ու Կասպից ծովում նավթի արդյունահանման հարցում, քանի որ արեւմտյան ընկերությունները դադարեցրել են Ռուսաստանին հորատման տեխնոլոգիաներ մատակարարել: Իսկ Մինսկը եկամուտ է ստանում՝ իր ապրանքների անվան տակ Ռուսաստան ներկրելով արգելված եվրոպական ապրանքները:

Continue reading →

Աստրախանում Կասպյան 4-րդ գագաթաժողովի անցկացման համար Մոսկվան հատկացրել է 427 մլն. ռուբլի: Կասպյան երկրների՝ Ռուսաստանի, Ադրբեջանի, Իրանի, Թուրքմենստանի եւ Ղազախստանի մասնակցությամբ հերթական գագաթաժողովում քննարկվելու են Կասպից ծովի իրավական կարգավիճակին վերաբերվող հարցեր: Կասպյան հիմնահարցը երկար ճանապարհ է անցել եւ մնացել չլուծված: Կարգավիճակի շուրջ գագաթաժողովները տեղի են ունեցել 2002թ. Աշգաբադում, 2007թ.՝ Թեհրանում եւ Բաքվում՝ 2010թ.: Այստեղ Կասպյան պետությունների նախագահների մասնակցությամբ ստորագրվել է անվտանգության ապահովման ուղղությամբ համատեղ աշխատանքներ իրականացնելու եւ համագործակցության հուշագիրը:

2014թ. գագաթաժողովը եւս լուծում չտվեց Կասպից ծովի կարգավիճակի որոշման մասով, ինչը կշարունակի բարդ պահել իրավիճակը Կասպյան ավազանում: Այստեղ քաղաքական խնդիրներն ու շահերը շաղկապված են տնտեսական հարցերի հետ եւ նավթագազային հակասությունները կարող են վերածվել անգամ տեղային պատերազմների:

Կասպից ծովի շուրջ իրավական կարգավիճակի խնդիրն առաջացել է 1991թ.-ից հետո, երբ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո առաջացան անկախ հանրապետություններ՝ Ռուսաստանը,Ղազախստանը, Թուրքմենստանը եւ Ադրբեջանը, որոնք իրավունքների ձգտեցին Կասպյան ավազանում: Մինչ այդ, Կասպից ծովը 250 տարի շարունակ համարվում էր Ռուսական ու Պարսկական կայսրությունների քաղաքական եւ տնտեսական շահերի տարածք: Այժմ յուրաքանչյուրը երկիր ծովի եւ նրա բնական հարստությունների բաժանման իր մոտեցումն ունի:

– Մոսկվան առաջարկում է բաժանել ծովի հատակը միջին գծով, որպեսզի յուրաքանչյուր երկիր՝ ծովի իր սահմաններում ինքնիշխան վերահսկողություն հաստատի հանքային եւ այլ ռեսուրսների նկատմամբ, սակայն պահպանվի Կասպից ծովի մակերեւույթի ընդհանուր օգտագործման եւ ազատ նավարկության սկզբունքը:

– Բաքուն պաշտպանում է Կասպից ծովի՝ ազգային գոտիներով բաժանման սկզբունքը, ինչը ենթադրում է ծովի հատակի, մակերեսի, օդային սահմանների հստակ տարանջատում:

– Գրեթե նույն դիրքորոշումն ունի Աշգաբադը, որտեղ երկրի նախագահի հրամանով ստեղծվել է ծովի թուրքմենական հատվածի յուրացման ազգային ծառայությունը: Բայց սա Ադրբեջանի դիրքորոշման հետ միասին հակասության մեջ է մտնում Կասպից ծովի կարգավիճակի հետ:

– Թեհրանը ցանկանում է պահպանել Կասպից ծովի ընդհանուր օգտագործման գաղափարը, կամ բաժանել այն հավասար մասերի՝ 20%-ով յուրաքանյուր երկրին:

– Աստանան քննարկում է բոլոր հնարավոր տարբերակները, սակայն առանձին որոշմամբ դեռ հանդես չի եկել:

Continue reading →

Կասպից ծովի կարգավիճակը՝ խնդրահարույց

Սեպտեմբերի վերջին Աստրախանում կայացավ Կասպյան 4-րդ գագաթնաժողովը՝ պետությունների ղեկավարների մակարդակով: Վլադիմիր Պուտինը (Ռուսաստան), Հասան Ռոուհանին (Իրան), Նուրսուլթան Նազարբաեւը (Ղազախստան), Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդովը (Թուրքմենստան) եւ Իլհամ Ալիեւը (Ադրբեջան) քննարկել են Կասպից ծովի կարգավիճակի հարցը, ինչպես նաեւ տարածաշրջանի երկրների համագործակցության զարգացման հետագա հնարավորությունները:

«Լուսանցք»-ը գրել է, որ Կասպիցը լինելով լիճ (մեծության պատճառով է ծով կոչվում), չունի հստակ սահմանազատումներ, ինչը հաճախ տարաձայնություններ է առաջացնում այս կամ այն նավթա-գազահորի պատկանելության համար: Թեհրանն առաջարկել է բաժանել ջրային տարածքները կասպիցծովյան 5 երկների միջեւ, սակայն Մոսկվան ընդդիմանում է:

Աստրախանում կայացել է նաեւ Մերձկասպյան բիզնես-ֆորում: Նշված երկրների ավելի քան 250 ընկերությունների ղեկավարներ քննարկել են արդյունաբերության զարգացման հարցեր: Համաժողովի մասնակիցներին Ռուսաստանի նախագահն իր ուղերձում ասել է. «Մերձկասպյան երկրների միջեւ հարաբերությունները ավանդաբար զարգանում է ընկերության եւ բարիդարցիության ոգով: Մենք հարգում ենք միմյանց օրինական շահերը, նաեւ հասկանում ենք Կասպից ծովի ճակատագրի համար ընդհանուր պատասխանատվությունը: Նման սկզբունքներով են կառուցվում գործընկերությունը նաեւ մեր բիզնես-հանրույթների միջեւ»:

Բայց իրականում այդպես չէ, եւ հակասություններ կան ինչպես Մոսկվայի ու Աստանայի, այնպես էլ Բաքվի ու Աշգաբադի միջեւ:

Ի դեպ, Կասպից ծովի իրավական կարգավիճակից էլ կախված է, թե կկառուցվի՞ արդյոք Վերանատոլիական գազամուղը, թե՞ կմնա որպես նախագիծ: Այս հարցում կարեւոր է նաեւ Իրանի դիրքորոշումը, որը դեռ փոփոխական է:

Կարեն Բալյան

Կկանխի՞ Մոսկվան իր պարտությունը

ԵՄ էներգետիկ հարցերով հանձնակատար Գյունտեր Էտինգերը հայտարարել է, որ մտահոգված չէ Ռուսաստանի կողմից էներգակիրների գների բարձրացման հայտարարությունից, քանի որ Մոսկվան հետաքրքրված է Եվրոպա գազի արտահանմամբ, որի շնորհիվ համալրվում է այդ երկրի բյուջեն: Նշել է, որ ԵՄ-ն ռազմավարություն է մշակել, որը թույլ կտա միջնաժամկետ եւ երկարաժամկետ հեռանկարում նվազեցնել Ռուսաստանից էներգետիկ կախվածությունը, քանի որ էներգակիրների ներմուծման այլընտրանքային ուղիներ կան Նորվեգիայից եւ Ալժիրից, բայց այդ, հնարավորություն ունեն ներկրելու խտացված գազ:

Continue reading →

Մի շարք վերլուծաբաններ բարձրաձայնում են «նավթային հեղափոխության» մասին՝ նշելով, որ նավթի արտադրությամբ Միացյալ Նահանգները առաջ է անցնելու Սաուդյան Արաբիայից:

Խոսքը ոչ թե տարիների կամ ամիսների մասին է, այլ՝ օրերի: «Corriere della Sera» թերթում նշվել է, որ «հոկտեմբերից սկսած ԱՄՆ-ն կարտադրի ավելի շատ նավթ, քան Սաուդյան Արաբիան: Այս պատմական սահմանագծի հաղթահարմանը սպասում էին վաղուց, այն ժամանակից ի վեր, երբ «թերթաքարային գազի հեղափոխությունը» թույլ տվեց Միացյալ Նահանգներին զգալիորեն մեծացնել նավթի հումքի եւ բնական գազի արտադրությունը: Թվերը շատ կարեւոր են, բայց Ռուսաստանին գերազանցելու համար ԱՄՆ-ն պետք է սպասի մինչեւ այս տասնամյակի վերջը»:

Ըստ հոդվածի, Միացյալ Նահանգները հսկայական թռիչք է արել, որն արդեն նպաստում է համաշխարհային գների նվազմանը: Դարաշրջանը, երբ քվոտաները կախված էին ՕՊԵԿ երկրների քմահաճույքներից, շատ շուտով կդառնա հիշողություն: Այժմ ԱՄՆ-ն հնարավորություն ունի օգտագործել էներգիան որպես արտաքին քաղաքականության գործիք եւ շարժվում է դեպի էներգետիկ անկախություն, ինչը նրան դարձնում է պակաս կախյալ, ասենք Մերձավոր Արեւելքի երկրներից:

Հետագայում կստեղծվի հնարավորություն նավթի հումք եւ գազ մատակարարել այլ երկրների, նախեւառաջ դաշնակիցներին՝ ինչպես Եվրոպայում, այնպես էլ Ասիայում: Վաշինգտոնը այսպես կարող է նվազեցնել «Մոսկվայի շանտաժի հնարավորությունները, որն այսօր կարող է «անջատել կենտրոնական ջեռուցումը» Եվրոպայում, եթե որոշի արգելափակել գազի իր մատակարարումները»: «Սակայն ամեն ինչ շատ ավելի բարդ է, քան կարող է թվալ: Գազն ավելի դժվար է արտահանել, քան նավթի հումքը. այն պետք է հեղուկ վիճակի բերել հատուկ ձեռնարկություններում, որոնք դեռ պետք է կառուցել, եւ տեղափոխել ծովով»,- նշված է հոդվածում:

Continue reading →

Վտանգավոր, բայց հնարավոր է շահեկան

Համաշխարհային անհանգստությունների օրակարգում տեղ է գտել նաեւ այն հարցը, թե արդյո՞ք հնարավոր է ՆԱՏՕ-ի եւ ՀԱՊԿ-ի (հասկանալ Ռուսաստանի) ռազմական բախումը: Ուկրաինական ճգնաժամի պայմաններում ՆԱՏՕ-ի եւ Ռուսաստանի միջեւ ռազմական հակամարտությունն արդեն խորացել է: ՆԱՏՕ-ն անգամ արագ արձագանքման զորքեր է տեղակայել Ռուսաստանին սահմանակից արեւելյան Եվրոպայի երկրներում: Ղրիմի միավորումը Ռուսաստանի հետ իրապես փոխեց աշխարհաքաղաքական վիճակը եւ Մոսկվան հասկացրեց Արեւմուտքին, որ ինքը եւս իրավունք ունի երկրներ կազմաքանդել, անկախություններ ճանաչել, անգամ տարածքներ կցել Ռուսաստանին: Եթե Աբխազիայի եւ Հարավային Օսիայի անկախության ճանաչումները այնքան էլ ցավագին չէին ընդունել Արեւմուտքում, ապա ուկրաինական դեպքերը հավաստեցին, որ աշխարհը դառնում է երկբեւեռ:

Եվրոպան այնքան էլ հակված չէ խորը առճակատման, քանի որ իր գազային եւ այլ հանքա-հումքային պաշարների զգալի մասը ստանում է Ռուսաստանից: Իսկ առճակատումը հաստատ կդժվարացնի եվրոպացիների կյանքը, ինչը ամերիկացիներին չի սպառնում այս դեպքում, եւ եվրոպական երկրներում կարող են նաեւ ներքին ընդվզումներ լինել:

Իսկ ԱՄՆ-ն սպառնում է ոչ միայն Ռուսաստանին, այլեւ Չինաստանին, որն աջակցեց Ռուսաստանին արեւմտյան պատժամիջոցների այս ընթացքում: Ռուսաստանն ու Չինաստանը ցանկանում են 2-րդ աշխարհամարտից հետո հաստատված աշխարհակարգը վերանայել, սակայն պետք է իմանան, որ ԱՄՆ-ն իր դաշնակիցների հանդեպ սպառնալիքներին կարող է պատասխանել ռազմական մեթոդներով: Այսպես ասել է ԱՄՆ պաշտպանության նախարարի տեղակալ Բոբ Վորքը՝ ելույթ ունենալով ամերիկյան Արտաքին հարաբերությունների խորհրդում: Ի պատասխան Մոսկվան հայտարարել է, թե չպիտի մոռանալ, որ Ռուսաստանը հզոր պետություն է եւ ունի ատոմային զենքի մեծ պաշարներ, որը ցայսօր չի գործածել… Պեկինն ավելի տնտեսական պատասխան է տվել, թե Չինաստանն իր տարածքում եւ արտաքին գործարքներում կդադարեցնի ամերիկյան դոլարի գործունեությունը եւ կանցնի այլ արտարժույթի… Մոսկվան հավանություն էր տվել այս առաջարկին, ինչը հասկանալի է դարձնում, որ ԱՄՆ-ն չի խուսափի ֆինանսատնտեսական նոր ու մեծ ճգնաժամից:

Continue reading →

Խորհրդարանական 4 ընդդիմադիր ուժերի համար կարեւոր էր մարտի 1-ի հարցն ուղղակի բարձրացնելը, ինչը լուրջ հոգեբանական խնդիր էր լուծում նաեւ նոր հնարավոր զանգվածային հանրահավաքներից առաջ: Այդ հարցը առաջնային է մնացել նաեւ եռյակի վերածված նույն ընդդիմության համար: Մարտի 1-ի դեպքերի ուսումնասիրության հարցերով ԱԺ ժամանակավոր հանձնաժողով ստեղծելու եւ Փաստահավաք խմբի տեղեկատվությանը տիրապետելու պահանջները նաեւ հանրային բնույթ ունեն, ինչը ցայսօր հարցը թողել է օրակարգում: Չնայած եվրակառույցների որոշմամբ «Մարտի 1-ի գործը» փակված է, այնուամենայնիվ որոշ հարցեր կան, որ ավելի հստակ պատասխանի են սպասում:

«Լուսանցք»-ը այս խնդրին անդրադարձել է նաեւ ժամանակին, նշելով, որ պարզաբանումների կարիք ունեն ոչ միայն իշխանության որոշ գործողությունները, այլեւ՝ ընդդիմության այն քայլերը, որոնք իրենց հերթին նպաստեցին իրավիճակի սրմանն ու անթույլատրելի քայլերի: Հիշեցնենք, որ այդ ժամանակ ընթացքում էր արեւմտյան «գունավոր հեղափոխությունների» քաղաքականությունը, որն արդեն հեղաշրջումներ (հեղափոխություն ձեւակերպմամբ) էր կազմակերպել Վրաստանում եւ Ուկրաինայում: Իսկ Երեւանի Ազատության հրապարակում արդեն մեր պետության դրոշներին զուգահեռ ծածանվում էին Վրաստանի եւ Ուկրաինայի, Եվրամիության ու Իսրայելի դրոշները (թե Իսրայելինը ինչու՞, զարմանալի, բայց թերեւս հասկանալի է):

Բայց քաղաքական հարցապնդումները հայտնի դեպքերի բացահայտման ուղղությամբ հետեւողական չեն լինում, իսկ իշխանությունները հակադարձում են, թե պարզապես փորձ է արվում հարցի շահարկմամբ սրել իրավիճակ երկրում՝ կրքեր բորբոքելով մարդկանց մեջ, ինչն անթույլատրելի է:

Այս տարիներին մի քանի անգամ հարցն արծարծվեց, սակայն մնաց առկախ: «Անցյալ տարի էլ նույն բանն արեցին, ինչի՞ հասան: Ինչ-որ բա՞ն է փոխվել խորհրդարանի քաղաքական պատկերում: Բնականաբար՝ ոչ: Այդ դեպքում ի՞նչ կարիք կա նույն հարցը բարձրացնել, իշխանությունն էլ ասի՝ ոչ: Ընդդիմություն հռչակված քառյակի համար շատ կարեւոր է հարցը ուղղակի բարձրացնելը, բայց լուծումների տանող ճանապարհ ո՛չ իշխանությունն ունի, ո՛չ ընդդիմությունը այս պահին»,- նշել էին Փաստահավաք խմբի որոշ անդամներ: 2008թ. Մարտի 1-ի դեպքերն ուսումնասիրելու հարցով ԱԺ ժամանակավոր հանձնաժողով չստեղծվեց, քանի որ մեծամասնությունը դեմ է, իսկ հիմնավորումն այն է, որ եվրոպական կառույցները հանգամանալից քննարկել ու հարցը փակված են համարել:

Continue reading →

Հայտնի է, որ Լոնդոնի արվարձանում  գտնվող Գրինվիչի աստղադիտարանի հին շինության վրայով անցնող միջօրեականը  (Գրինվիչի միջօրեական) 1884թ. միջազգային համաձայնությամբ ընդունվել է որպես  հաշվարկի սկիզբ (զրոյական միջօրեական), որից էլ հաշվում են աշխարհագրական երկայնությունը եւ գոտիական ժամանակը:

Դեն Բրաունի (Дэн Браун «Код да Винчи») գրքում ասվում է, որ այս միջօրեականի վրա են գտնվում նաեւ Փարիզի աստղադիտարանը եւ «Ռոսլին» անունով մի  մատուռ Շոտլանդիայում, որը կառուցել են տամպլիերները Միհրի (Митры) հնագույն տաճարի հիմքի վրա:

Այս միջօրեականը, որը  ձգվում է հյուսիսից հարավ, կոչվել է Վարդի գիծ: Այն  համարվել է բրիտանական երկրաչափության հաշվարկի սկզբնակետ եւ կապ է ունեցել սրբազան խորհրդանիշների հետ: Այս գծից էլ (բնագրում «Ռոսլին») առաջացել է մատուռի անվանումը:

Իսկ ինչու է կոչվել «Ռոսլին» (նկատի  ունենք Թորոս Ռոսլինին), մտորելու առիթ է տալիս…

«Ռոսլին» մատուռը եղել է Բնությունը եւ Սուրբ իգական սկզբունքը գովաբանող  սրբավայր: Մատուռը եղել է աշխույժ ուխտագնացության վայր եւ, ուխտավորների  հավաստիացմամբ, իրենց այստեղ է ձգում  հզոր մագնիսական դաշտը: Այն անվանել են նաեւ «Ծածկագրերի տաճար»: Գրքից  տեղեկանում ենք, որ Փարիզի փողոցները դրոշմադրված են 135 բրոնզե  սկավառակներով՝ յուրաքանչյուրը նշանակված N եւ S«տառերով (ֆրանս. Nord – հյուսիս, Sud – հարավ), որոնք ներսարված են մայթերում, բակերի սալիկներում, փողոցների  անցանելի մասերում, եւ այս գիծը հատում է քաղաքը հյուսիսից հարավ, անցնում Սենա գետով, հասնում Փարիզի աստղադիտարան, որտեղ հատում է առաջին հարկի  հարավային պատը եւ վերջանում հանրահայտ Լուվրի Բուրգով, որի շրջակայքում  հին ժամանակներում անցկացվում էին հեթանոսական տոնակատարություններ՝  կապված պտղաբերության աստվածուհու  հետ: Այս գիծը կոչվում է «Առաջին երկրային միջօրեական», «Առաջին զրոյական երկայնություն աշխարհում», «Փարիզի վարդի հնագույն գիծը»:

Այսպիսի մի ՙՎարդի գիծ՚, բայց ավելի հին, կա նաեւ Հայաստանում՝ Քարահունջ աստղադիտարանում, որը Պ. Հերունին  անվանել է լարագիծ:

Այս լարը հատում է կենտրոնական ձվաձեւ շրջանը եւ, որպես հյուսիսային թեւի  շարունակություն, միացնում այն հարավային թեւի հետ: Հարավային թեւի ամենասկզբում է գտնվում եռաքար գործիքը (NN60, 62, 63 քարերը):

Առեղծվածային N63 քարը, որը նման է խոյի, հնում արեգակնային ժամացույցի  կամ օրացույցի դեր է կատարել:

Նշենք նաեւ, որ Քարահունջ աստղադիտարանի կենտրոնական շրջանի պարուրաձեւ մագնիսական դաշտը« ինչպես եւ «Ռոսլին» մատուռի մագնիսական դաշտը, դրական ազդեցություն է թողնում մարդկանց վրա:

Սույն թվականի հուլիս  ամսին Քարահունջի քանդված մատուռի շրջակայքից վերցրած մի կտոր քարի սպեկտրալ անալիզը ցույց տվեց, որ այն հիմնականում պարունակում է սիլիցիում (Si ~ 27%), իսկ մետաղներից ամենաշատը մագնետիտն է (FeO . Fe2O3 ~ 7.5%-10%): Մանրացրած  (փոշիացված) վիճակում ամբողջովին կպչում է մագնիսին:

Ինչպես տեսնում ենք,  հազարամյակներ բաց երկնքի տակ մնացած քարերի փշրանքները պարունակում են մագնետիտ, իսկ ինչ քանակով մագնետիտ կա  գետնի խորքերում, պետք է որ հետաքրքրի հնագետներին, ովքեր, ինչպես երեւում է, դրանում ընդհանրապես շահագրգռված  չեն:

Քարահունջ աստղադիտարանի կենտրոնական ձվաձեւ շրջանը կազմված է 40 քարերից: Շրջանը հատող լարը բաղկացած է 20 քարերից: Շրջանի մոտավորապես կենտրոնում՝ լարից ձախ, գտնվում են ավերված շինության փլատակները (7×5)մ²  հիմքով, որն, ըստ Պ. Հերունու, եղել է ինչ-որ մատուռ:

Էզոտերիկ գրականությունում վերը  բերված թվերը համարվում են սուրբ թվեր:

Continue reading →

Սկիզբը՝ թիվ 31-ում

http://www.hayary.org/wph/?p=4402 – Հրաշապատում հեքիաթները՝ դաստիարակության միջոց (մաս 1-ին) – Էկոլոգիական դաստիարակության նպատակն է, որպեսզի մարդը ներդաշնակության մեջ գտնվի ինքն իր, բնության եւ հանրության հետ…

«Ողջ մանկական գրականությունից (հազվադեպ բացառությամբ) ամենաշատը հրաշապատում հեքիաթներն են հարստացնում երեխաներին եւ բավարարում նրանց ներքին պահանջմունքները: Կախարդական հեքիաթները անհրաժեշտ են որքան երեխաներին, նույնքան էլ մեծահասակներին… Կախարդական հեքիաթները մարդկային ներքին խնդիրների եւ դրանց լուծումների վերաբերյալ անսահման նյութ են պարունակում բոլոր հասարակությունների համար, անկախ պատմական ժամանակաշրջանից»... «Մեր օրերում երեխաները լուրջ վնասներ են կրում, քանի որ նրանցից շատերը հնարավորություն չունեն ծանոթանալու հրաշապատում հեքիաթների հետ: Մեծամասամբ երեխաները ծանոթանում են հեքիաթների փքուն ու պարզեցված տարբերակներին, որոնք թուլացնում են դրանց ներգործության ուժը եւ զրկում խորքային նշանակությունից»…

Նույնատիպ եզրահանգման է եկել նաեւ Կ.Դ. Ուշինսկին՝ Բ. Բեթլհեմից մոտ հարյուր տարի առաջ. «Ուշինսկին դաստիարակչական առումով հեքիաթները շատ ավելի բարձր էր դասում, քան մանկական գրականության մյուս բոլոր ժանրերը: Եվ այդ սկզբունքից ելնելով նա իր կազմած դասագրքերում մեծ տեղ էր տալիս հեքիաթներին»:

Երեխայի համար հրաշապատում հեքիաթների կարեւորության, նշանակության մասին կարելի է խոսել անվերջ: Միանշանակորեն համակարծիք ենք որոշ հետազոտողների վերջնական եզրակացություններին՝ հրաշապատում հեքիաթների դերը երեխաների զարգացման եւ առողջ հոգեկերտվածք ձեւավորելու համար անգնահատելի եւ անփոխարինելի են:

Սովորաբար հեքիաթները կարդում են ծնողներն իրենց ընտրությամբ: Դասարանում, երեխաների հետ աշխատելիս այն հարցին, թե լսե՞լ են հեքիաթներ, աշակերտների մի մասը լռում է… Այսինքն, դասարանում մեր կազմած ծրագրով կարդացած հեքիաթների շարքը որոշ աշակերտների հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու դրանց, իսկ մեծ մասին արդեն հայտնի հեքիաթները լսելու պահին ունեցած հոգեվիճակից եւ խնդիրներից ելնելով՝ նորովի են ներկայանում:

Ուստի՝ երեխայի համար հեքիաթի վերընթերցումն էլ դրական ազդեցություն է ունենում: Մենք կփորձենք երեխաների էկոլոգիական դաստիարակության խնդրում հրաշապատում հեքիաթների դերը եւ մատուցման ձեւը դիտարկել նորովի: Տարբեր դպրոցների 2-րդ եւ 3-րդ դասարաններում հեքիաթները կարդալը, այն նորովի մեկնաբանելը եւ էկոլոգիական տեսանկյունից ներկայացնելը երեխաները յուրացնում են շատ արագ:

Continue reading →

Հայկական խոհանոց – (Ներկայացնում է «Արվասար» ռեստորանի (Ամիրյան 27) տնօրեն Ռուզաննա Նահապետյանը, հեռ` 531-027, 531-028) – (ռեստորանն ընդունում է կոլեկտիվ հայտեր)

Խոհանոցը ազգի մշակույթի կարեւորագույն հիմքերից է: Տե՛րը լինենք մեր պատմության:

– Դդումը՝ հորթի մսով

Բաղադրությունը – Հորթի միս – 0.5 կգ, դդում – 1 կգ մաքրած վիճակում, սոխ – 400 գ, բուսայուղ – 80 գ, սպիտակ պղպեղ, մշկընկույզ, աղ:

Պատրաստման եղանակը – Դդումը խաշել մսաջրով, հետո հարիչով խփել, աղով համեմել:

Հորթի միսը կտրատել խորանարդիկներով, խաշել: Առատ սոխառած անել: 150 գրամ մսաջուր լցնել վրան, միսը լցնել մեջը, եփել այնքան, մինչեւ ջուրը ցամաքի: Համեմել մշկընկույզով, աղով եւ սպիտակ պղպեղով:

Դդումով եփած ապուրը լցնել ափսեի մեջ, մեջտեղը փոսիկ անել, մեջը լցնել եփված միսը: Անու՛շ լինի:

* * *

Աշխարհի մարզական հեւքից –

ՄՕԿ հյուրերը այցելել են ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանին

Հայաստանի Օլիմպիական կոմիտեի նախագահ Գագիկ Ծառուկյանը դիմավորել է Երեւան ժամանած Միջազգային Օլիմպիական կոմիտեի նախագահ՝ Թոմաս Բախին եւ Եվրոպայի Օլիմպիական կոմիտեի նախագահ՝ Պապրիկ Հիկեին:  Նա հյուրերին ուղեկցել է Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի հետ հանդիպման:

Կազմակերպվել է պաշտոնական ընթրիք, այն կազմակերպել են ԱՕԿ-ը եւ ՀՀ սպորտի նախարարությունը: Թոմաս Բախը եւ Պատրիկ Հիկեն 2-օրյա այցով էին Հայաստանում եւ այցի ավարտին Օլիմպիական կոմիտեների նախագահները հանդես են եկել հայտարարությամբ:

17 զինծառայողներ «Դյուցազն» դարձան

«Դյուցազն» որակավորման ամենամյա համաբանակային մրցույթի ընթացքում զինված ուժերի տարբեր զորամասերի զինծառայողները մրցել են լավագույնի տիտղոսին արժանանալու համար: Որակավորման շնորհման նպատակն է բացահայտել զինված ուժերի առավել պատրաստականություն ունեցող զինծառայողներին, հատուկ առաջադրանքների միջոցով բարձրացնել նրանց մարտավարամասնագիտական ունակությունները, տեսական ու գործնական գիտելիքները, կատարելագործել գործնական կարողությունները մարտական խնդիրների պլանավորման ուղղությամբ, պատրաստել զինծառայողներին արտակարգ իրավիճակներում ինքնուրույն մարտական խնդիրներ կատարելուն, զարգացնել արգելքների հաղթահարման եւ վճռական գործողությունների կատարման ունակությունները:

Ստուգատեսի ընթացքում անցկացվել են օդադեսանտային պատրաստության վերգետնյա պարապմունքներ, պարաշյուտային թռիչքներ, վարժություններ կրակային պատրաստության՝ նախնական հրաձգության եւ ստուգողական հրաձգության պարապմունքեր, զենքի քանդման-հավաքման վարժություններ, արգելագոտու հաղթահարում, որի միջոցով ստուգվում է զինծառայողների ֆիզիկական պատրաստականության մակարդակը, վարժությունների կատարում՝ ուղեկցված անսպասելի պայթյուններով, ուսումնական փամփուշտների միջոցով հրաձգությամբ եւ այլն: Մրցույթի ամփոփիչ փուլում նախատեսված էր երթարշավ արգելքների հաղթահարմամբ ու լրիվ հանդերձավորմամբ: Երթարշավի ընթացքում մասնակիցներին տրվել են անսպասելի առաջադրանքներ՝ ջրային գոտու, թունավոր նյութերով վարակված տարածքի հաղթահարում եւ այլն:

Ստուգատեսի եզրափակիչ փուլին հետեւել ու մասնակիցներին ողջունել են  ՊՆ Սեյրան Օհանյանն ու ԶՈւ ԳՇ պետ, գեներալ-գնդապետ Յուրի Խաչատուրովը, ովքեր ներկա էին նաեւ «Դյուցազն» որակավորման կարգի շնորհման համաբանակային մրցույթի վերջին՝ «Ուսումնական մենամարտ» փուլին ու մրցույթի փակման հանդիսավոր արարողությունը: Եզրափակիչ փուլի ավարտին հաջորդել է վկայականների հանձնման հանդիսավոր արարողությունը: 17 զինծառայողներ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանի կողմից ստացել են վաստակած պարգեւը՝ «Դյուցազն» որակավորման կարգը: Իրականում հաղթողներ ու պարտվողներ չկան, քանի որ մրցույթին մասնակցությունն արդեն իսկ վկայում է զինծառայողների մարտավարամասնագիտական բարձր կարողությունների մասին: Առավել կարեւոր է, որ «Դյուցազն» որակավորում ստացած զինծառայողների օրինակը վարակիչ լինի բոլորի համար:

Continue reading →