ՄԻՆԻԱՏԻՒՐ

«ՄԻՆԻԱՏԻՒՐ»

Մայիսեան հրաշագեղ առաւօտներից մէկն էր, երբ տիեզերքի Արարիչը մօտեցաւ երկնքի դռներին՝ նորազարթ երկրի աղօթքը լսելու…

Գեղեցի՜կ էր այդ օրը, գեղեցիկ կոյսի կոկոն կրծքի նման, կոյսի առաջին սիրոյ նման…

Գեղեցիկ էր այդ օրը, անհուն գեղեցիկ…

Բնության հրաշագեղ տաճարի մեջ երգում էին փետրաւոր երգիչները, բուրում էին, խունկ ծխում ծաղկապատ դաշտերը, աղօթում տիտան լեռները… Ե՛ւ քար, ե՛ւ ծաղիկ, ե՛ւ թռչնիկ՝ համայն բնութիւնը պատարագ էր մատուցում, երկնաւոր Արքայի անունն օրհնում…

Եւ բարձրանում էր հիմնը բնութեան կրծքից… Դէպ երկինքը, դէպ երկնքի դռները…

Գեղեցի՜կ էր այդ օրը, երազօրէն գեղեցիկ…

Աստւած տեսաւ ու սիրեց այդ օրը… Աստւած սիրեց ու ցանկացաւ յաւերժացնել այդ օրը…

Եւ կանչեց նա հրեշտակներին ու այսպես խօսեց.

- Սիրեցի ես այս օրը եւ կամենում եմ ստեղծել մի կոյս, որը նման լինի այս օրին… Բերէ՛ք, բերէ՛ք ինձ մի զոյգ վարդեր՝ կոյսին – այտեր, մի զոյգ աստղեր՝ կոյսին աչքեր, մի զոյգ ամպեր՝ կոյսին յօնքեր… չինարից՝ բոյ, բլբուլից ձայն բերէք կոյսին…

***

Հրեշտակները կատարեցին Արարչի կամքը:

***

Այսպէս Աստւած սիրեց ու յաւերժացրեց Մայիսեան հրաշագեղ օրը՝ ստեղծեց Կոյսին:

Գարեգին Նժդեհ

Շարունակել կարդալ

Ցեղակրոնություն

Ցեղակրոնություն.

Ցեղիս ճանաչումն է դա,- ճանաչումը մի գերիվերո ուժի, էության.

Երկրորդ՝ այդ ուժ-էությունից ծնած լինելուս գիտակցությունն է դա.

Ապա՝ այդ ուժ-էությանը ցմահ հավատարիմ մնալուս ուխտն է դա:

Փտած են մեր հին զենքերը, եղծանված է հին մագաղաթը:

Նո’ր ավետարանի խոսքը պիտի լսենք հիմա՝ Ավետարանը Արիության:

Վահագնի’ հետ պիտի խոսենք հիմա՝ Աստվածը հին, Արիական Հայության:

Մի նո’ր սուրբ գիրք պիտի դրվի մեր ժողովրդի ձեռքը՝ Արիների Ավետարանը…

Գարեգին Նժդեհ

Շարունակել կարդալ

ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ ԵՎ ԱՌԱՋՆՈՐԴ

ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ ԵՎ ԱՌԱՋՆՈՐԴ

- «Յեսու կը յառաջանար՝ մտախոհ եւ գունատ, որովհետեւ Ամենակալին

ընտրեալն էր արդէն» – նաեւ՝ ժողովրդի առաջնորդը, աւելացնենք մենք:

* * *

Ամենաբարձր իրաւունքը, որ կարող է ունենալ մի քաղաքացի – դա իր ծնող ժողովուրդը առաջնորդելն է:

Քիչերին է տրւում այդ իրաւունքը, եւ շատ քիչերն են արդարացնում դա:

Ո՛վ, սակայն իրաւունք ունի մի ժողովրդի ճակատագիրը՝ վարել:

- Նա՛, ճակատագրի ընտրեա՛լը, որ «կը յառաջանայ մտախոհ» -ճակատը լեցուն, վսեմ խոհերով ու իր կոչումի ամենասրբազնութեան գիտակցութիւնից «գունատ», ապա օժտուած իր առաջնորդած ժողովրդի համար ամեն վայրկեան մեռնելու կամքով:

Շարունակել կարդալ

Ճակատիս վրայ էլ չկան ամպեր

Ճակատիս վրայ էլ չկան ամպեր.

լազու՜ր է ճակատս…

Հոգուս վրայ էլ չկայ գիշեր, լոյս է

իմ հոգին…

Երջանի՜կ եմ, ավելի քան Աստւած,

երջանիկ…

Մեռնու՜մ է գիշերը…

Աղօթքիս վերջին շշուկների {հետ}

բարձրանում եմ ես…

Երկնքի դռներից Արարիչն է ինձ

ժպտում.

Հաշտությու՜ն, հաշտությու՜ն…

Հաշտւեցինք մենք – ես եւ Ա {ստւած}…

Գարեգին Նժդեհ

Շարունակել կարդալ

Բարև ձեզ, հայե’ր

Բարև ձեզ, հայե’ր:

Ձեռքս մեկնում եմ՝

Դեպ ուր արևը ծագում

Մայր մտնում,

Բացվում է կյանքի ծաղիկն ամեն օր,

ՈՒր որ շնչում ենք:

Ձեռքս մեկնում եմ,

Ահա սեղմեցեք, –

- Անչա’փ, նվաստս, անչափ ուրախ է

Ձեզ ծանոթանալ.

Ո’չ «EDGAR», ո’չ «GEORGE»,

Անունս Ահմադ է:

Ի’նչ է:

ՈՒրախ չե՞ք,

Ինչո՞ւ եք թթվում:

Հայի անուն չէ՞:

Իսկ մի՞թե «EDGAR»,

Կամ «GEORGE» անունը

«Հայկ»-ից է սերում:

Թե հայն այն է,

Որ հանդիպելիս որևէ հայի

Պիտ «բարև»ասի,

Դեռ շատ-շատերդ «HELLO» եք ծամում,

«Շատ բարի» կամ «լավ» ասելու փոխան

«O’Key»-ներ թափում:

Հարց եմ տալիս ձեզ. –

Մի՞թե չեք ասում ձեր քարոզներում,

Որ հայը պիտի պահպանի ազգը,

Պիտի զարկ տա միշտ իր մշակույթին,

Մոռացման չտա իր պատմությունը,

Այս ժողովրդի հերոսությունը

Դարերի բքում:

Հար որոճում եք.

- Հային պիտի փրկել

ձուլում-զուլումից:

Բայց ինչո՞ւ ազգին հար-հավետ

ձուլում-զուլումից

փրկող-պահպանողին

Միշտ հարվածում եք:

Դեհ, էլ ինչ արած,

Թող այս օրերում,

Երբ շատ հայերը

Փորձում են մաքուր «hello»-ներ ծամել,

Մի ոչ հայն էլ

Ելնի ու ասի.

- Բարև ձեզ, հայե’ր…

Ահմադ Նուրիզադե՝ իրանցի բանաստեղծ,

ՕՏԱՐՆԵՐԸ ԵՎ ՄԵՆՔ ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ

Ձեզ ենք ներկայացնում իրանցի բանասեր, բանաստեղծ, հայագետ և հայասեր Ահմադ Նուրիզադեի «Բարև ձեզ, հայե’ր» պոեմից հատվածներ:

Ահմադ Նուրիզադեն ժամանակակից բանաստեղծ է, որ ամէնավեհ զգացմունքներից մղված գրում է հայերեն (երկու ժողովածու ունի): Գրում է հայապահպանման ու Մասիսների շղթայազերծման ի խնդիր: Սա բացառիկ երևույթ է մեր գրականության ու մշակույթի բովանդակ պատմության ընթացքում:

Ինքն իր մասին գրում է. «…Կյանքս և գրիչս նվիրել եմ մշակութային և գրական աշխատանքներին. ցայսօր հեղինակել և թարգմանել եմ ավելի քան տասը հատոր գիրք և հրատարակել եմ տասնյակ հոդվածներ, որոնք համարյա ամբողջովին նվիրված են եղել հայ գրականությանն ու հայ մշակույթին»:

Իրանցի այս մտավորականը գիտե մեր ցավ ու դարդը, գիտե մեր լեզվի վիճակը Սփյուռքում և Հայաստանում, գիտե, թե ինչքան անփույթ ենք մեր ինքնության փարոսի նկատմամբ:

Եվ այսպես, մի քանի հատված «Բարև ձեզ, հայեր» պոեմից, որի բնաբանը հետևյալ տողերն են. «Խոնարհվելով համայն հայության առջև՝ խոսքս ուղղում եմ այն հային, որն իր ազգային և մշակութային արժանիքների հանդեպ անփույթ է». Ահմադ Նուրիզադե:

Շարունակել կարդալ

Ցեղականչ

«Ցեղականչ»

Անհիշելի ժամանակներ…

Երբ որ Հայը Ազգ էր ու դեռ՝

Ցեղադրոշմ յուր կերպն ուներ,

Երակներում կար Պապական

Արյաց Արյունն անապական,

Ցեղակենտրոն իր հանճարով,

Մտքի, Հոգու Լույս – Կաճառով

Կառուցում էր ու արարում,

Բայց գետի պես երբ վարարում,

Ալեկոծվու՛մ, մրրկվու՛մ էր,

Բռունցքվու՛մ ու պրկվու՛մ էր.

Այնժամ նրա Արծիվ Ոգին

Առաջնորդ էր Առյուծ Զորքին,

Իսկ սա նման Շանթ – Կայծակի՝

Որոտու՛մ էր… արդար զարկից

Սասանվում էր աշխարհն ինքը,

Ամպաբեկվում ողջ երկինքը…

Ազգս Ոգով ռազմաշունչ էր՝

Չգիտեր թե մահը ինչ էր,

Նետվում էր Հուր – Բոցերի մեջ

Ու թրծվու՛մ, կոփվու՛մ անվերջ…

Եվ երբ Ազգս ապավինում,

Յուր բազկին էր հույսը դնում՝

Արթնանում էր Ոգին Ցեղի,

Առյուծասիրտ ոստնում տեղից,

Մռնչու՛մ էր… Ու ցաքուցրիվ,

Ոհմակները խառնուխռիվ

Ոռնու՜մ էին – և լուսնահաչ

Դնչները վեր՝ երկինք պահած

Գուժում էին վախճանն իրենց…

Իրոք Հայը Արարչաստեղծ

Գիտեր մեռնել ու մեռցնել,

Մահը նույնիսկ կյանքով լցնել՝

Անմահանալ, հարատևել,

Արծվա թռիչք ճախրել, թևել…

Ցավոք, դարերն աստեղային,

Ասուպի պես պիտ տեղային

Դեպի անդունդն ու գահավիժ՝

Հայոց փառքը դառնար պատիժ…

Էլ չէր օգնում Արյան Կանչը,

Ո՞վ էր, ու՞ր էր Արյաց Քաջը՝

Բագիններին Տաճարների

Մատղեր մատղաշ արջառներին…

Չկա՛ր, քանզի ոմն պարթև

Հայոց Տունը հիմքից քանդել՝

Ոգու Տաճարն Աստվածային

Ավերել էր. ու դիվային

Իր աղանդով դարձել կղեր,

Հայոց Ոգին լլկել, խեղել,

Բուն Արմատից նրան կտրել՝

Ջհուդ – խաչով էր մկրտել…

Հայն երբեմնի մատաղատու,

Ինքն էր դարձել մատաղացու,

Ձկան նման բռնել խայծը՝

Ընդունել էր «հայոց դարձ»-ը,

Իսկ վրեժի թույնից, մաղձից,

Զոհի վրա արյան քաղցից

Ցեղ ու ազգեր՝ բյուր այլազան

Անկուշտ, ագահ վրա հասան…

Եվ երբ Հայը «համբարձյալ»-ինԱղոթում էր, – պիղծ «բարձյալ»-ից

Փրկում հայցում՝ իսկույն փոխվում,

Կարծես մեկեն խառնամբոխվում՝

Վերածվում էր խաժամուժի…

Էլ չէր օգնում օրենքն ուժի,

Որ տանում էր Ոգեկոչման՝

Ցեղի Արյան մաքրագործման…

Տիգրան Ցեղապաշտ

Շարունակել կարդալ

Վասն Մարդկության

Վասն Մարդկության


Երկիր կոչեցյալ այս մոլորակը

Լցվել է վաղուց ամենայն աղբով:

ՈՒ՞ր ես բնագետ. կուզեի լինել

Նեցուկ – հենման կետ,

ՈՒ այս երկիրը հայտարարեի…

ՈՒղեծրից դուրս…

Հանուն մարդկության լիներ… կենսաղետ,

Փրկվեր միայն Մարդը Մարդացեղ,

Տմարդի մարդուց ազատվեր իսպառ,

ՈՒ ապրեր խաղաղ՝ բնության կարգով,

Լիներ բնապաշտ ու Աստվածահաճ…


Տիգրան Ցեղապաշտ

Շարունակել կարդալ

ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

Մայիսի 11-ին` Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի ընտրությունների քարոզարշավի պաշտոնական մեկնարկի առաջին իսկ օրը Հայաստանի Երիտասարդական կուսակցության նախագահ Սարգիս Ասատրյանը հանդես եկավ հակասահմանադրական հայտարարություններով: Մասնավորապես, խոսելով իրենց քաղաքական ծրագրերի մասին, նա նշեց. Հայաստան-Ռուսաստան (սա էլ մի նոր Բելառուս-Ռուսաստան ցնդաբանություն է) միավորում ստեղծելու մասին, ինչը բացահայտորեն հակասում է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 1-ին կետին. «Հայաստանի Հանրապետությունը ազատ, անկախ, սոցիալական իրավական, ժողովրդավարական պետություն է»:

Շարունակել կարդալ

Հայրենիքիս

Հայրենիքիս

Ինչպես ասեմ քեզ Հայաստան,
                            երբ Արարատ սարը չունես,
Դժբախտ Անի, Ղարս, Արդահան
                            ու Էրզրում, Վանը չունես,
Երբ նոր խոսող մանկան շուրթին
                            հայոց լեզվի բառը չունես,
Ինչպես կոչեմ քեզ Հայաստան,
                            երբ իմ Մասիս սարը չունես…
                                                                             
                                                      Հովհաննես Շիրազ

Շարունակել կարդալ

Հայկական

Հայկական

Ամենայն ցավով բողոքում եմ ես
                        մարդու անարդար վճռի համար,
Անիծում եմ ես մարդուն նենգավոր,
                        որ նա ընտրել է պղծված ճանապարհ,
Ատում եմ հոգով. օրենքներ շատ-շատ,
                        որ ծանրացել են մարդկանց ուսերին,
Եվստիպում են կեղծել, քծնել,
                        գովել անարժան, տգետ բարքերին:
Ես բողոքում եմ, իրավունք ունեմ
                        գանգատ գրելու ամբողջ աշխարհին,
Որ հայոց հողը ետ վերադարձվի
                        և տրվի պանդուխտ, տառապող հային,
Ես ցանկանում եմ մեկ անգամ տեսնել
                        քարտեզը հայոց անծայր երկրի,
Դրանից հետո եթե մեռնեմ էլ,
                        իմ հոգին ուրախ ու հավերժ կապրի:
Ինչո՞ւ է պանդուխտն իր ցուպը ձեռքին
                        այսօր թափառում ամբողջ աշխարհում,
Օտարի հողում կեղծված ու տանջված,
                        հեռու հյուսիսում կամ անապատում,
Ինչո՞ւ է կորել Սուդանում կիզիչ
                        կամ Հնդկաստանում հեռու-հեռավոր,
Ինչո՞ւ է հայը բեկորներ դարձել,
                        նա չունի հանգիստ, նա չունի անդորր:
Խեղճ պանդուխտ հային հող է հարկավոր
                        ոչ Օտար երկրում, այլ իր սեփական,
Եվ երբ ունենա նա հողը նորից,
                        դեն կշպրտի ցուպն Օտարության,
Անհուն բերկրանքով կշտապի հեռվից դեպի
                        Ղարս, Իգդիր, Վան կամ Արդահան,
Նորից կլսի հորովելը հին,
                        նորից կծփա ծուխը հայկական:
Օտարի ձեռքից հինգ հարյուր տարվա
                        հողերը այսօր ետ են գրավում,
Օրենք էու մենք նույնն ենք ասում,
                        հողը տիրոջն է միայն պատկանում,
Բայց ինչու խոսել ուրիշի մասին և
                        միշտ մոռանալ ցավը սեփական,
Ինչո՞ւ վաստակել, որ ուրիշն ուտի,
                        մոռանալ քաղցր հարազատ մանկան:
Ոչ, բավական է, չպետք է լռել,
                         երազել քիչ է, պետք է պահանջել,
Քառասուն տարին դեռ նոր է անցել,
                         հայոց հողերը պոտք է պահանջել,
Քարտեզի վրա դեռ շատ անուններ
                         մինչև օրս էլ հինն են մնացել,
Նույնն են մնացել քաղաքներ,
                               գյուղեր, լճեր ու գետեր և հին ամրոցներ:
Սահմանին թիկնած Արարատն է սեգ
                         իրեն լանջերով զմրուխտ, կուսական,
Արարատն է սիմվոլը հայոց,
                       միշտ թովչանքով լի, քաղցր մայրական,
Իսկ այն կողմ, հեռվում Բինգյոլն է լքված,
                       սգվորի նման սև ամպերի մեջ,
Վանա և Նազիկ լճերն են նիրհում,
                       Ախթամարն է մեր արտասվում անվերջ:
Այս բոլորը դուք տեսնում եք, հայեր,
                        և այն թողնում բախտին պատմության,
Լոկ ցանկանալով հարցեր չեն լուծվում,
                        այս է մեզ ասում կյանքը այժմյան,
Պետք է պայքարել, պետք է պայքարել,
                         չպետք է սոսկալ մահից սեփական,
Մահվան գնով էլ պարտավոր ենք
                        մենք միացած տեսնել հողը հայկական:

Հովհաննես Շիրազ

Շարունակել կարդալ

Դեռ աստղե – աստղ՝ տիեզերքում

Դեռ աստղե – աստղ՝ տիեզերքում
թափառում է իմ հոգին՝
Հազար հույսի կանթեղներս
բուրվառում է իմ հոգին՝
Ուզած մարդս իցիվ Մարսում,
երևակում երևար,
Փախչող Աբու – Լալա դառած՝
ինձ վառում է իմ հոգին:

   ***
Կուզեմ անվերջ, կուզեմ անվերջ,
կուզեմ անվերջ թափառել,
Տիեզերքից մինչև մարդու            
ու մրջնի մեջ թափառել,
Մրջնից մինչև մարդը,
մինչև տիեզերքը անսահման
կուզեմ անվերջ սիրուց վառվել ու անընդմեջ թափառել…

   ***
Դու ասացիր՝ հողագունդն է
կանաչ մանուկն արեգակի,
Որ հավիտյան օրորվում է
օրոցքի մեջ տիեզերքի,
Թող հավիտյան մանուկ մնա
մարդն էլ այս մեծ օրոցքի մեջ,
Որ դուրս չգա, չկործանե դաշնությունը տիեզերքի…

   ***
Արարած՞ն է զարմանալին,
թե՞ արարողն, աստված իմ,
Ո՞նց խմբեցիր ջուրը, հուրը,
օդը և հողն, աստված իմ
Չորսդ՝ մարդված, հաշտվեցիք, –
ինչու՞ մարդիկ չեն հաշտվում,
Զարմանալին տիեզե՞րքն է,
թե՞ ստեղծողն, աստված իմ:

  ***
Տիեզերքն է նվաճելու՝
մարմնիս տան տեղ՝ իմ հոգին…

Հովհաննես Շիրազ      

Շարունակել կարդալ

ՏԱՂ՝ ՁՈՆՎԱԾ ԲՆՈՒԹՅԱՆԸ

ՏԱՂ՝ ՁՈՆՎԱԾ ԲՆՈՒԹՅԱՆԸ

/հատված/

Օ,՜ Բնությու՛ն, օ,՜ Մա՛յր: -
Մշտահոլով, մշտագո և մշտատև, -
Դու,՛ որ փոխվում ես հար,
Բայց մնում ես և կաս բազմաձև, -
Օ,՜ Բնությու՛ն, օ,՜ Մա՛յր: -
Ահա,՛ աստղերը քո և երկինքներդ ահա,՛
Եվ արեգակդ ահա,՛ և հորիզոնդ ահա,՛
Ե՛վ օվկիաններդ լուրթ, և՛ լեռներդ լազուր, և՛ գետերդ բոլոր: -
Օ,՜ Բնությու՛ն, օ,՜ Մա՛յր: -
Եվ ուժերդ ահա,՛ կենսապարար՝
Ինքնաբուխ, մշտնջենական և հարափոփոխ, -
Եվ ոգին իմ ահա,՛ որ տիրաբար
Դեպի քե՛զ է ձգում՝ ողողված լույսերի տարափով: -
Օ,՜ Բնությու՛ն, օ,՜ Մա՛յր: -
Խուժի՛ր, տեղա՛ իմ մեջ, սուզվի՛ր իմ մեջ բոլոր
Քո աստղերով, ծովերով և երկինքներով,
Քո ընթացքով անկանգ ու մշտահոլով,
Քո ուժերով՝ թե՛ կյանք, թե՛ խնդություն բերող: -
Օ,՜ Բնությու՛ն, օ,՜ Մա՛յր: -
Բայց չես սիրում դու մեզ, չես մերձենում դու, երբ
Մենք հայեցող ոգո՛վ ենք ձգտում հասնել
Քո ընթացքի՛ն, քո վազքի՛ն, քո վեհությանը պերճ,
Քո խորհրդին՝ բազմաշխարհ և բազմաստեղծ: – …

Եղիշե Չարենց

Շարունակել կարդալ

ՀՐՈ ԵՐԿԻՐ

«ՀՐՈ  ԵՐԿԻՐ»
(Հատված)

Երազում եմ այն Երկիրը հեռավոր,
Ուր մարմինը, սեգ մարմինը ու հոգին՝
Աննյութացա՜ծ ու նյութացա՜ծ,լուսավոր՝   
Ողջակիզվեն Արևի՜ մեջ…

Եղիշե Չարենց

Շարունակել կարդալ

Ծ Ի Ա Ծ Ա Ն

«Ծ Ի Ա Ծ Ա Ն»

(հատված)

Հոգին չի մեռնում: Մարմինը թողած երկրային  փոսում, -
Թափառում է նա տիեզերական Լաբիրինթոսում:
Անցնում է բոլոր ճամփաները՝ սուտ ու անբեր երկրի, -
Որ պայծառ, մաքուր, դադարից հետո, – Քո գրկում բերկրի:
Բայց ե՞րբ կհասնի հոգիս, որպես սեգ, սրբացած մի զոհ, -
Մայրամուտային Եզերքը Կապույտ, – լույս եզերքը Քո… 

Եղիշե  Չարենց

Շարունակել կարդալ

Հայի աչքը

Հայի աչքը, – ընկերս ասաց, -
Եթե հայը չհանի՝
Հայ բազուկը ծալող չկա,
Թեկուզ վխտան թշնամիք…

Թեկուզ իջնեն որպես մորեխ,
Սրբել-ջնջել կամենան՝
Տասի դիմաց՝ մեկն էլ՝ զորեղ-
Կըկանգնի, կդիմանա…

Միայն թե, ախ, ուժ չունենա
Հայը հային դավելու,
Թե չէ բուռն իմ կե՜ս կմնա-
Կեսով ի՞նչ է անելու,
Կեսով ո՞նց է արնախումից
Ծո՜վ վրեժն իր առնելու…

Հակոբ Սրապյան

Շարունակել կարդալ