Արեւմուտք-Ռուսաստան հակամարտության ճանապարհին Չինաստանը կանգնած է Ռուսաստանի կողքին, քանզի միաբեւեռ աշխարհը հաստատ Պեկինի սրտով չէ: Բայց այնպես էլ չէ, որ չինական քաղաքականությունը ռուսաստանանպաստ է, Չինաստանը քանիցս փորձել է առանձին աշխարհաքաղաքական բեւեռ ձեւավորել, ինչը նաեւ ներկայիս իշխանությունների ծրագրերում է ամրագրված:
Պաշտոնական Պեկինը լրջորեն աջակցեց Ռուսաստանին ուկրաինական հակամարտության ընթացքում, երբ Արեւմուտքի՝ Ռուսաստանի նկատմամբ տնտեսական սահմանափակումների ժամանակ տնտեսական մեծածավալ պայմանագրեր կնքեց Մոսկվայի հետ: Չին-ռուսական համերաշխությունը արդեն նկատվել էր Սիրիայի դեպքերի ժամանակ, երբ Մոսկվան ու Պեկինը դիմակայեցին Դամասկոսի վրա հարձակվելու ծրագրերին: Այս համերաշխության արդյունքում Սիրիայի իշխանությունները մնացին անձեռնմխելի:
Բայց չինական նախաձեռնությունների ներկապնակում կան նաեւ հայանպաստ քայլեր, ինչը կարող է աշխուժացնել չինական ուղղությունը Կովկասում եւ Մերձավոր Արեւելքում: Իզուր չէ, որ «Մետաքսի» ճանապարհի վերականգնման նախագծում նաեւ Հայաստանը կա: Բացի այդ, Չինաստանը եւս ունի թյուրքական խնդիր՝ թյուրք-ույղուրները փորձում են Չինաստանի մի մեծ տարածքի վրա անկախանալ եւ միանալ համաթուրքական («Մեծ Թուրանի» ստեղծման) ծրագրին, ինչը չի կարող մերձեցման չտանել հայ-չինական հարաբերությունները: Բոլորին է հայտնի, որ Հայաստանը առաջին ճակատն է համաթուրքական բոլոր նախաձեռնությունների կասեցման:
Վերջերս Չինաստանի վարչապետը հորդորել է Միացյալ Նահանգներին, Ռուսաստանին եւ Ֆրանսիային՝ ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը: Սա շատ անսպասելի քայլ էր առաջին հայացքից, սակայն, ինչպես վերը նշվեց, ունի իր առողջ տրամաբանությունը: Իմիջիայլոց, Հայոց ցեղասպանության հարցը Չինաստանի արտաքին քաղաքականության ուղեծրում եւս նորովի է մեկնաբանվում ու կարող է մեզ համար առանցքային նշանակություն ունենալ:
Ինչու՞ էր Չինաստանն առաջարկում ճանաչել Արցախի անկախությունը դեռ 1992թ.: Սրա մասին քչերը գիտեն, իսկ այդ թվականի ամռանը իշխանություններին մոտ կանգնած շրջանակներում իրարանցում էր առաջացրել գաղտնի ու ցնցող մի լուր. Չինաստանն առաջարկել էր Հայաստանին ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը՝ 3-4 պայմանների դիմաց: Պայմանները թերեւս ընդունելի էին՝ Հայաստանը պարտավորվելու էր փոխարենը ճանաչել Թայվանը որպես Չինաստանի մաս եւ դիվանագիտական հարաբերություններ չհաստատել այդ առանձնացած հատվածի հետ: Կողմերը նաեւ ձեռնպահ էին մնալու միջազգային ասպարեզում միմյանց հետ չհամաձայնեցված գործողություններից, եւ, ամենահետաքրքիրն այն էր, որ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը պետք է հայտարարվեր սոցիալիստական երկիր: Continue reading



