Հեղինակ՝ «Լուսանցք» շաբաթաթերթ (Հայաստան, գլխավոր խմբագիր՝ Արմենուհի Մելքոնյան – http://www.hayary.org/wph/?p=2223 (https://www.facebook.com/armenuhi.melqonyan)
1. Թուրքն անհամատեղելի է ո՛չ միայն հայի համար – սիոնա-մասոնական գավազանի ու բոլշեւիկա-թուրքական յաթաղանի հայակերության հակադարձ պատասխանը – Հակահարվածով հասնել Բաքու՝ հայոց Բագարաններից մեկի տարածքը…
…Սիոնիստական այս մտրակների՝ մասոնական գավազանի ու թուրքական յաթաղանի հայակերության հակադարձ պատասխանը համարժեքորեն ամրագրված է արդեն ընթացող Տիեզերական Գարնան եւ Հայ Արիական Զարթոնքի ՕՐԱԿԱՐՈւՄ… Իսկ դրամագլխի եռանկյունաաչք բուրգը կամ համաշխարհային լրատվամիջոցների խլությունն ու կուրությունը երբեք տիեզերական որակներ չունեն, ուստի՝ չեն կարող «փողի ուժով» կասեցնել արարչական ու աստավածային պատիժները, որ իջնում են Վերին Կամքով՝ Վասն Արդարության…
* * *
Հակահարվածով հասնել Բաքու՝ հայոց Բագարաններից մեկի տարածքը
Նոյեմբերի 14-ին հայ արիականներն ու հեթանոս ազգայնականները նշեցին Հայ Տեսակի Արարման տոնը: Նախքան տոնակատարության ու ծիսական արարողությանն անցնելը հայ արիական քրմեր Արմոգը, Արամը եւ Արեգը ռազմի ծես կատարեցին Վահագն Աստծո հուշարձանի մոտ՝ փառաբանելով Հայոց զորության եւ ռազմի Աստված Վահագնին, որ այսուհետ եւ միշտ լինի հայ զինվորականության, հայ ռազմիկի կողքին եւ տիեզերական ուժով դառնա ապավենը հայոց բանակի՝ հայրենապաշտպան ռազմուժի:
Քրմերը ծիսական արարողությամբ փառաբանեցին բոլոր հայ նահատակներին եւ վերջին ժամանակներս հայկական սահմանները ադրբեջանական սադրանքներից հերոսաբար պաշտպանող հայորդիներին: Հայ արիական քրմերը Վահագն Աստծո առջեւ նորից պատրաստակամություն հայտնեցին հայկական բանակի հետ միասին վրեժխնդիր լինել ադրբեջանական սադրանքներին զոհ գնացած բոլոր զինվորների համար:
Մեկ անգամ եւս հնչեց Հայ Արիական Միաբանության հայտարարությունը, որով Հայաստանի նախագահին (եւ համայն հայությանը) կոչ է արվում թշնամու յուրաքանչյուր սադրանքից հետո ազատագրել որեւէ դիրք, որեւէ տարածք կամ՝ եթե ամեն բան պատրաստ է՝ հակահարվածով հասնել Բաքու՝ հայոց Բագարաններից մեկի տարածքը:
Հայ արիականներն ու համախմբված հեթանոս ազգայնականներն ինչպես միշտ պատրաստ են եւ՛ Արցախյան ազատամարտի բովով անցած եւ՛ երիտասարդ արորդիներով լինել առաջին շարքերում…
* * *
Թուրքն անհամատեղելի է ո՛չ միայն հայի համար
1914-1916թթ. աշխարհի վերաբաժանման տարիներին Եվրոպան, Միացյալ Նահանգներն ու Ռուսաստանը իրենց լռությամբ նպաստեցին (հանուն համաշխարհային կարգերի հաստատման) Հայոց ցեղասպանության իրականացմանը՝ մնալով այդ դաժան ու անմարդկային տեսարանի լուռ դիտորդներ: Այսօր էլ այդ երկրները, որպես հայ-ադրբեջանական (Արցախի) հակամարտության միջնորդներ՝ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահ երկրներ, նույն վարվելակերպն են ցուցաբերում: Բաքուն անընդհատ խախտում է զինադադարը եւ թքում միջազգային հանրության ճակատին, բայց սրանք, ինչպես հայտնի առակն է ասում, գորտի նման կռկռում են, թե ինչ լավ է, որ անձրեւ է գալիս՝ մաքերելով ադրբեջանական թուքը ճակատներից: Եթե մեղավորին ու անմեղին նույն հայտարարությամբ նույն դիտողությունն է արվում, ապա այդ հայտարարության հեղինակները կամ զառանցում են, կամ մեզ են դրել անհասկացողի տեղ: Երկու դեպքում էլ՝ արդեն մե՛ր թքելու ժամանակն է եկել, անգամ անցել է:
Հայկական կողմի արձագանքերը ադրբեջանական հերթական սադրանքին, ըստ ամենայնի խուճապ է առաջացրել Ադրբեջանում, քանի որ հատկապես ադրբեջանական սահմանամերձ գյուղերի բնակիչներն ու դիրքապահները լավ գիտեն, թե ինչ է նշանակում՝ երբ հայը բացահայտ հայտարարում է վրեժ լուծելու մասին: Ըստ ամենայնի, այս խուճապը կանխելու համար Ադրբեջանի նախագահ եւ գերագույն գլխավոր հրամանատար Իլհամ Ալիեւը մասնակցելով Շամքիրի ռազմական միավորման ռազմական ավանի տարածքում կառուցված շտաբի շենքի բացմանը, նորից ճոռոմաբանել է հզոր ադրբեջանական բանակի մասին:
Պաշտպանության նախարար, գեներալ-գնդապետ Զաքիր Հասանովը զեկուցել է գերագույն գլխավոր հրամանատարին կատարված աշխատանքների եւ ծրագրերի մասին, ով էլ ծանոթացել է նորակառույց շտաբի շենքին, անգամ նրա ղեկավարությամբ օպերատիվ խորհրդակցություն է անցկացվել: Պաշտպանության նախարարը զեկուցել է հայ-ադրբեջանական սահմանում եւ Ադրբեջանի ու Հայաստանի ԶՈւ-երի շփման գծում առկա իրավիճակի մասին: Եվ այստեղ նորից իր խեղկատակությամբ աչքի է ընկել Իլհամ Ալիեւը, նա քննադատել է հայկական զինված ուժերի վերջին սադրանքը՝ կապված շփման գծի խախտման հետ եւ բարձր է գնահատել Ադրբեջանի ԶՈւ գործողությունները՝ ուղղված այդ սադրանքի կանխմանը: Երկրի ղեկավարը վստահություն է հայտնել, որ ադրբեջանական մարտունակ բանակը այսուհետ էլ արժանի պատասխան կտա հակառակորդի սադրիչ գործողություններին:
Այսքան համարձակ նախագահը, առանձնանալով հասկացել է, որ ավելի է սրել իրավիճակը իր բարբաջանքներով ու նամակ է գրել ռուսաց թագավորին՝ Վլադիմիր Պուտինին՝ խնդրելով օգտագործել իր հեղինակությունը հայերին զսպելու համար:
Սա արդեն սառը ցնցուղ էր ադրբեջանցիների համար, քանի որ «հզոր ադրբեջանական բանակի» գլխավոր հրամանատարը վախից նամակ էր գրել… Ադրբեջանական մամուլում առանց այդ էլ քեֆ-ուրախություն չկար, զգայացունց հոդվածներ չէին հրապարակվել… հակառակը՝ անհանգիստ սպասում էին հայերի արձագանքին… Այդ պատասխանը արդեն զարհուրելի էր նրանց համար, եւ ահա, «խրոխտ» Ալիեւը խորհրդականի միջոցով հայերի «բարեկամ» Պուտինին նամակ է գրել՝ խնդրելով օգտագործել իր հեղինակությունը, կրկնվենք, հայերին զսպելու համար…
Էս փշալարն իմն է, եւ սահմանն էլ իմն է
Համացանցում տեղեկություն տարածվեց, թե անցած շաբաթ հայ-թուրքական սահմանագոտում տեղի է ունեցել թուրք եւ ռուս սահմանապահների հերթական հանդիպումը, որն աշխատանքային բնույթ է կրել: Հիշեցնենք, որ նման հանդիպումների մասին երբեմն լուրեր են պտտվում: (Հիշեցնենք նաեւ, որ ռուս սահմանապահների հսկելու ժամանակ էր, որ ամիսներ առաջ ինչ-որ թուրքեր էին անցել հայկական սահմանը եւ մտել մեր երկրի տարածք…):
Այնուհետեւ ՍիվիլՆեթ-ը հայտնեց, որ այս մասին տեղեկացվել է ՀՀ-ում ՌԴ-ի անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահ վարչության մամուլի ծառայությունից: Թուրքական լրատվամիջոցների տարածած տեղեկությունների համաձայն՝ հանդիպումը տեղի է ունեցել սահմանին, այնուհետ շարունակվել է Գյումրիում, որտեղ քննարկվել են սահմանային անվտանգությանն առնչվող հարցեր: Թուրքական լրատվամիջոցներում տեղադրված լուսանկարներից պարզ չէ՝ հայկական կողմը ներկա՞ է եղել հանդիպանը, թե՞ ոչ: Ռուսաստանի անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահ վարչության մամուլի ծառայությունից նաեւ հաղորդել են, որ պարբերական բնույթ կրող այդ հանդիպումները տեղի են ունենում հայկական կողմի հետ
նախկինում ստորագրված պայմանագրերի հիման վրա: «Հայկական կողմը տեղեկացված է այդ հանդիպումների մասին: Այս անգամ քննարկվել են Ախուրյան գետի ջրի մակարդակի ծրագրային չափման հարցերը: Նմանատիպ հանդիպումների ընթացքում սովորաբար քննարկվում են սահմանային արգելող նշանների ներկման եւ տեխնիկական այլ հարցեր»,- տեղեկացրել են մամուլի ծառայությունից: ՍիվիլՆեթ-ը ռուս եւ թուրք սահմանապահների հանդիպմանը հայկական կողմի մասնակցության վերաբերյալ հարց է ուղղել ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Տիգրան Բալայանին, ով խորհուրդ է տվել այդ հարցով դիմել ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի հրամանատարությանը:
ԱԱԾ-ում հրաժարվել են պատասխանել ռուս եւ թուրք սահմանապահների հանդիպմանը հայկական կողմի մասնակցության վերաբերյալ հարցին՝ ընդգծելով, որ հայ-թուրքական սահմանին առնչվող բոլոր հարցերին իրավասու է պատասխանել միայն ռուսական կողմը: «Եթե Ռուսաստանի սահմանապահ ծառայությունում նշում են՝ հայկական կողմը մասնակցել է, ուրեմն մասնակցել է, եթե ոչ՝ ապա՝ ոչ»,- ասել են ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի հրամանատարությունում: Բա որ մի օր էլ ռուսն ասի՝ Հայաստան իմ «գուբեռնյան է», ուրեմն ասել է ու այդպե՞ս է…
Անզեն ուղղաթիռ խոցելը Ադրբեջանի կողմից 20 տարվա ընթացքում հրադադարի ամենադաժան խախտումն էր. հայտարարում են գրեթե բոլոր հայկական ու միջազգային լրատվամիջոցները: «Հայաստանի եվրոպացի բարեկամներ» կազմակերպությունը դատապարտող հայտարարություն է տարածել՝ ընդգծելով, որ ադրբեջանական իշխանությունն է պատասխանատու այս ամենի համար, եւ որ «այս սադրանքը զրոյացնում է Ադրբեջանի պարտավորությունները: Ընդամենը մի քանի օր հետո խախտելով Ֆրանսիային տված խոստումը՝ ադրբեջանական իշխանությունը ցույց տվեց, որ չի կարող վստահելի գործընկեր լինել տարածաշրջանում: Բոլորն էլ համոզմունք են հայտնում, որ Ադրբեջանը զուր ջանքեր է գործադրում սպառնալ ԼՂ-ի բնակչությանը, ինչպես նաեւ ժողովրդավարության ու հիմնարար ազատությունների նրանց իրավունքին՝ խոցելով անզեն ուղղաթիռներ կամ սպանելով խաղաղ քաղաքացիներին: Այս կարծիքին են նաեւ միջազգային կամակերպությունների եւ Եվրախորհրդարանի անդամները, որոնք եւս հայտնել են իրենց մտահոգությունը»:
Կովկասում եւ Կենտրոնական Ասիայում ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի հատուկ ներկայացուցիչը ԼՂ հակամարտության երկու կողմերին հորդորել է զերծ մնալ հետագա գործողություններից, ինչը ծիծաղելիորեն կրկնում է միջազգային քաղաքական ու քաղաքացիական կազմակերպությունների երկակի ու երկերեսանի հայտարարությունները: Հանկարծ ՆԱՏՕ-ին մտահոգել է, որ Հայաստանը խիստ տրամադրվել է պատասխան հարված հասցնելու եւ այս արեւմտյան պարոնները «մտահոգված լինելով վերջին զեկույցներով Ադրբեջանի զինված ուժերի՝ հայկական ուղղաթիռի խոցման մասին, կարծում եմ, որ անկախ միջադեպի հանգամանքներից, երկու կողմերն էլ պետք է հանգստություն պահպանեն եւ շարունակեն խնդրի դիվանագիտական լուծման տարբերակների փնտրտուքը»: Եթե այդքան շատ եք ուզում հայկական կողմի պատասխանը կանխել, Արցախի իշխանություններին հանձնեք հայկական ուղղաթիռը ոչնչացնելու հրաման տվողին եւ դա կատարողին, ում հերոսացրել են Ադրբեջանում, եւ հայկական կողմը գուցեեւ չմտածի պատժիչ հարվածի մասին: Թե չէ եվրա-լո-լո-ները արդեն թուրք-քրդական լո-լո-ներ են հիշեցնում… Ինչպե՞ս է լինում, որ օրեր շարունակ միջազգային դիտորդները կամ Կարմիր խաչ կոչվածը չեն կարողանում համոզել Ադրբեջանի իշխանություններին, որ հետաքննեն դեպքը եւ հայ զինվորների դին հանձնեն հարազատներին: Սա եվրախեղկատակության ամենացայտուն դրսեւորումներից է: Իսկ ԼՂ հակամարտության խաղաղ կարգավորման կրկնապատկման ջանքեր, ինչպեսեւ լարվածության նվազեցման մասին երգերը այլեւս հետաքրքիր չեն մեզ համար:
ԽՍՀՄ առաջին նախագահ Միխայիլ Գորբաչովը Բեռլինից իր հորդորն է ուղղել Արեւմուտքին՝ հրաժարվելու պատժամիջոցներից եւ լսելու այն, ինչ ասել է Վլադիմիր Պուտինը: Անհրաժեշտ է որքան հնարավոր է արագ միմյանց մեղադրելուց անցնել համագործակցության եզրեր գտնելուն, կամաց-կամաց պետք է դադարեցնել պատժամիջոցները, որոնք վնասակար են երկու կողմերին եւ առաջին հերթին պատժամիջոցներից ազատել քաղաքական գործիչներին, որպեսզի նրանք եւս միանան լուծումների որոնմանը:
Ավստրալիական Բրիսբենում աշխարհի խոշոր տնտեսությունների ղեկավարները մասնայցեցին հերթական «Մեծ քսանյակ»-ի գագաթնաժողովին: Իհարկե, սա առիթ էր նաեւ Արեւմուտքի երկրների եւ Ռուսաստանի նախագահների թեկուզեւ կարճ հանդիպման համար: ԱՄՆ-ի եւ ՌԴ-ի նախագահներ Բարաք Օբաման եւ Վլադիմիր Պուտինը անգամ ոտքի վրա անցկացրեցին իրենց «հանդիպումը» եւ մի քանի րոպեների ընթացքում միմյանց փոխանցեցին այն հարցերն ու պատասխանները, հատկապես ուկրաինական ճգնաժամի հարցով, որոնք կարող են օգտակար լինել միջազգային սրված իրավիճակը կայունացնելու համար:
Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը եւ Բրիտանիայի վարչապետ Դեվիդ Քեմերոնն էլ կարեւորեցին Իրաքում եւ Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմի եւ ծայրահեղականության առկա վտանգները:
Հիմնական մասնակիցների հետ Բրիսբեն էին եկել նաեւ հակագլոբալիստները՝ արդեն ավանդական դարձած բողոքի ցույցերին մասնակցելու համար: «Համաշխարհային առաջնորդները կարող են փրկել շատ կյանքեր՝ վերաբաշխելով հարկերը, պայքարելով օֆշորի դեմ, որտեղ հարուստները թաքցնում են իրենց գերշահույթները,- ասում է «Օքսֆեմ» կազմակերպության ներկայացուցիչը,– անհրաժեշտ է զբաղվել աճող անհավասարության խնդրով: Մենք ձեզ հետ միասին այսօր հետեւում ենք, թե ինչպես մոլորակի ամբողջ հարստությունն ընկնում է գերհարուստների ձեռքը»: Իսկ Սիդնեյի հայտնի Բոնդի Բիչ ծովափում ցույց էին կազմակերպել ակտիվիստ-բնապահպանները, որի նպատակն էր ցույց տալ իշխանության վերաբերմունքը համաշխարհային գլոբալ տաքացման եւ շրջակա միջավայրի պահպանության հարցերում:
Թուրքիայի վարչապետ Ահմեդ Դավութօղլուն հանդիպել է «Մեծ քսանյակ»-ի երկրների ղեկավարներին, քանի որ հաջորդ հանդիպումը կանցնի թուրքական կողմի նախագահությամբ եւ վստահաբար քննարկվել են Արցախյան հակամարտությունն ու վերջին իրադարձություն ները սահմանային գոտիներում, ինչպեսեւ՝ հայ-թուրքական արձանագրությունների սառեցված հարցը:
Այս ամենը ենթադրել է տալիս, որ «Մեծ քսանյակ»-ի որոշումները կարող են նոր ազդեցություն ունենալ համաշխարհային առկա իրավիճակի վրա:
Եվ այս առումով շատ կարեւոր է, որ ԵՄ-ն պատրաստ է զարգացնել ՀՀ-ի հետ համագործակցությունը: ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալ Կարեն Նազարյանն ընդունել է Եվրոպական Միության խորհրդի Արեւելյան Եվրոպայի ու Կենտրոնական Ասիայի հարցերով աշխատանքային խմբի՝ COEST-ի (Համագործակցություն Արեւելյան Եվրոպայի երկրների հետ) պատվիրակությանը, որի կազմում էին Եվրոպական խորհրդի քարտուղարության, ԵՄ արտաքին գործերի ծառայության, Եվրոպական հանձնաժողովի ներկայացուցիչները եւ ԵՄ երկու տասնյակից ավել անդամ պետությունների դիվանագետները:
Նավթի գնի անկումը ոչ միայն նոր տնտեսական, այլեւ նոր քաղաքական իրավիճակ կարող է ստեղծել աշխարհում: Այս թեմայով շատ համաժողովներ ու կլոր սեղաններ են լինում տարբեր երկրներում: Քննարկվում են նավթի եւ գազի գործոնը տարածաշրջանում, անդրադարձեր են լինում հատկապես Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի ձգտումներին:
Այս երկու՝ մեզ թշնամի պետությունների ձգտումները առնչվում են Կասպիցծովյան տարածաշրջանի պաշարներին, ինչը հուզում է նաեւ մեզ՝ հայերիս, քանզի թուրք-ադրբեջանական նավթա-գազային ծրագրերը անմիջական ազդեցություն են թողնում նաեւ Հայաստանի ու հայության վրա, հատկապես Արցախի հիմնախնդրի հարցում:
Կասպից ծովի ընդհանուր նավթային պաշարները կազմում են 47 մլրդ տակառ, Ղազախստանինը՝ 40 մլրդ տակառ, Ադրբեջանինը՝ 5 մլրդ տակառ, Թուրքմենստանինը՝ 1 մլրդ տակառ: Կասպիցի նավթի նշանակությունը համաշխարհային շուկայում մեծ չէ: Պաշարները կազմում են համաշխարհայինի ընդամենը 3%-ը:
Ինչ վերաբերում է Կասպից ծովի գազի պաշարներին, ապա դրանք համաշխարհային գազային պաշարների 6%-ն են կազմում: Գազի արդյունահանմամբ առաջատարը Թուրքմենստանն է՝ 75 մլրդ խմ, որի հիմնական շուկաներից է Չինաստանը: Եվրոպան թուրքմենական գազի շուկա չէ: Ղազախստանում արդյունահանումը կազմում է 65 մլրդ խմ, իսկ Ադրբեջանում՝ 17 մլրդ խմ: Գազի պաշարներով եւս այս հաջորդականությունը պահպանվում է. Թուրքմենստան՝ 8200 մլրդ խմ, Ղազախստան՝ 1900 մլրդ խմ, Ադրբեջան՝ 1500 մլրդ խմ:
Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Կասպիցի պաշարների վերաբերյալ հսկայական թվեր էին ներկայացնում եւ պնդում էին, թե այս շրջանը լինելու է Պարսից ծոցին համազոր շրջան: «Լուսանցք»-ը իր հրապարակումներում քանիցս հերքել է այդ սինաբանությունը եւ փաստացի ներկայացրել այդ ծրագրերի քաղաքական առանցքը:
Նավթի պաշարների մասին, օրինակ, ամերիկյան աղբյուրներն ասում էին, որ Կասպիցի շրջանում կա 200-233 մլրդ տակառ նավթի պաշար: Իրականությունը, սակայն, այն է, որ կա ընդամենը 47 մլրդ տակառ նավթի պաշար: Նման հայտարարություններ անելու պատճառը քաղաքական էր, ինչպես վերը նշվեց, որպեսզի կարեւորություն տրվի այս շրջանին, եւ քաղաքական ծրագրերը շրջանի վերաբերյալ իրագործվեն:
Ադրբեջանում անկախությունից ի վեր անգամ 1 տակառ նավթ չի հայտնաբերվել. նշել են մասնագետները: Այն, ինչ հայտնաբերվել է, գազ էր, իսկ ինչ արտադրվում է նավթի պարագայում, արդեն Խորհրդային ժամանակներից մնացած պաշարներ էին:
Մեր երկրի Սահմանադրական դատարանը հրապարակեց իր որոշումը՝ Սահմանադրությանը համապատասխանող ճանաչելով ԵՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցության պայմանագիրը։ Որոշման հրապարակումից հետո նիստերի դահլիճում գտնվող մի շարք ընդդիմադիր գործիչներ սկսեցին բացականչել՝ «Կեցցե՛ Սովետական Միությունը»։ Բայց եւ այնպես ՍԴ որոշումը այլեւս պարտադիր է եւ ուժի մեջ մտավ հրապարակման պահից եւ ուժի մեջ մտավ նաեւ 2014թ. հոկտեմբերի 10-ին Մինսկում ստորագրված՝ «Հայաստանի Հանրապետության՝ «Եվրասիական տնտեսական միության մասին» 2014թ. մայիսի 29-ի պայմանագրին միանալու մասին» պայմանագրում ամրագրված պարտավորությունների՝ ՀՀ Սահմանադրությանը համապատասխանելու հարցը:
Այն մասնագետներին, որ ընդդիմադիր չեն, բայց մտահոգված են, հուզում է այն տեսակետը, որ «ՀՀ քաղաքացին ԵՏՄ պայմանագրի ուժով պատանդ է դառնալու իր հայրենիքում, որի վրա տարածվելու են ՌԴ նկատմամբ իրականացվող միջազգային պատժամիջոցները»: Իսկ ընդդիմադիր մասնագետները սրան ավելացնում են նաեւ այն մտահոգությունը, որ «ճնշումները կշարունակվեն այնքան, քանի դեռ ռուսական կողմի կայսերապաշտական հավակնությունները չեն զսպվել, իսկ դրա հետեւանքները մեզ մոտ հանգեցնելու են արտագաղթի նոր ալիքի՝ երկիրը հայաթափելու հեռանկարով»:
«Եվրոպական ընտրություն» քաղաքացիական նախաձեռնությունն իր մտահոգությունն է հայտնում ՀՀ իշխանությունների եւ ազդեցիկ կուսակցությունների որդեգրած քաղաքականության վերաբերյալ եւ հայտարարում է, որ ԵՏՄ անդամակցությամբ Հայաստանը հայտնվել է ինքնիշխանությունը կորցնելու եւ «թավշյա անեքսիայի» ենթարկվելու վտանգի տակ: Նախաձեռնությունը դատապարտում է ՍԴ ընդունած հապճեպ որոշումը եւ կոչ անում ՀՀ քաղաքացիներին ԱԺ-ից պահանջել չվավերացնել երկրի պետականությանը սպառնացող փաստաթուղթը։
Նոյեմբերի 14-ին, ընդամենը 15 րոպե տեւած ՍԴ նիստում, ԵՏՄ-ի ծավալուն փաստաթուղթի՝ ՀՀ Սահմանադրությանը համապատասխանությունը, անվստահություն սերմանեց դատական այդ ատյանի նկատմամբ, քանի որ այդպես էլ հրապարակայնորեն չբացատրվեց ու չներկայացվեց փաստաթուղթը: Իսկ առանց պատշաճ հրապարակային քննարկումների՝ Հայաստանի ԵՏՄ անդամակցության մասին պայմանագրի ստորագրումն ու ՍԴ կողմից այդ փաստաթղթի վավերացումը իսկապես կարող է հղի լինել մի շարք վտանգներով, որովհետեւ Ադրբեջանին զանգվածային ոչնչացման զենք վաճառող Մոսկվան (նաեւ ԵՏՄ եռյակի մյուս անդամները՝ Աստանան եւ Մինսկը նույնպես) շարունակում է իր անվստահելի քաղաքականությունը դաշնակից երկրների, դիցուկ՝ Հայաստանի հետ: Մոսկվայի սիրաշահումները Բաքվին ու Անկարային՝ չեն կարող չմտահոգել հայությանը:
Եռյակը պատասխանեց՝ նախապայմանով
Ոչ իշխանական եռյակի հերթական, բայց շատ սպասված նիստից հետո, ըստ էության հայտնի դարձավ, որ եռյակը պատրաստ է երկխոսության նստել իշխանության հետ, բայց նախապայմանով: Սա այն էր, ինչ արդեն սպասվում էր եռյակում առկա մարտավարական տարրաձայնությունների եւ նախագահ Սերժ Սարգսյանի երկխոսության առաջարկի համապատկերում: Նախագահը հորդորել է կառավարությանը կրկին վերադառնալ ոչիշխանական ուժերի առաջ քաշած 12 կետերին, կետ առ կետ վերանայել դրանց շուրջ մոտեցումները եւ ուսումնասիրել լուծումների հնարավորությունը ու ճանապարհային քարտեզ գծել ու ընդդիմադիրների հետ համատեղ համադրելի լուծումներ գտնել։
Փաստորեն, եռյակի պատասխանը դրական էր, պայմանն այսպիսին էր, որ եռյակի հետ աշխատելու համար իշխանություններն առաջիկայում պետք է նախաձեռնեն ԱԺ արտահերթ նստաշրջան, որի ժամանակ կկատարվի ներկայացրած 12 պահանջների 10-րդ կետը, այն է՝ Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները: Եթե համագործակցությունը լոկ խոսքեր չեն, ապա եռյակը ակնկալում է, որ կարելի է գնալ իրական երկխոսության: Ընդամենը 1,5 ժամում հնարավոր է փոփոխել ԸՕ-ի 2 հոդվածները՝ անցում 100 տոկոսանոց համամասնական ընտրակարգի, եւ քվեարկության մասնակիցների ցուցակի հրապարակում կլինի:
Իսկ թե ինչպես են վերաբերում ՀՀ վարչապետի խոսնակի հայտարարությանը, թե առաջիկա շաբաթվա ընթացքում կառավարությունը պատրաստվում է քննարկել եռյակի ներկայացրած 12 պահանջների 1-ին կետը՝ կապված կենսաթոշակային պարտադիր վճարի հետ, դա ընդդիմադիրներին չի հուզում. քանի դեռ 10-րդ կետի պահանջը չի բավարարվել, իրենք որեւէ երկխոսության կամ բանակցության պատրաստ չեն:
Նժդեհի արձանն անգամ պայքարի մեջ է
Տարիներ շարունակ Հայ Արիական Միաբանությունը պետական պատկան մարմիններին է դիմել, որպեսզի ազգային գործիչ Գարեգին Նժդեհի անվան հրապարակից հեռացվի ապազգային գործիչ Սուրեն Սպանդարյանի արձանը: Նշվել է, որ այսպես անգամ մեծն հայի անունը չի ազատագրվում մասոնա-բոլշեւիկյան լծից (դեռ մի բոլշեւիկի՝ Անաստաս Միկոյանի արձանը տեղադրելու փորձ էլ արեցին):
Այս հարցը բարձրացվել է դեռ վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանի օրոք, բայց… Հետո հայ արիները դիմեցին հաջորդ վարչապետին ու նախագահին, նորից ապարդյուն, անգամ առաջարկեցին այդ հրապարակը կոչել բոլշեւիկների հրապարակ՝ թողնելով ոմանց այդքան սիրելի բոլշեւիկի արձանը, որ Նժդեհի անունը վերջապես ազատվի համայնավարական ներկայությունից… Նորից ոչ մի պատասխան:
Վերջերս հայտնի դարձավ, որ պետականորեն որոշել են Երեւանում ունենալ Նժդեհի արձանը, սակայն ոչ թե Նժդեհի հրապարակում, այլ մայրաքաղաքի կենտրոնական մասում (թող այստեղ էլ լինի, բայց մեկ այլ արձան էլ Նժդեհի հրապարակում տեղադրվի):
Այն որ վերջապես Հայաստանի մայրաքաղաքը կունենա նվիրյալ հայորդու արձանը՝ հրաշալի է, բայց որ անհասկանալի «ճարտարապետական լուծումը» կմնա Նժդեհի հրապարակում՝ զարմանալի է: Ամեն հյուրի առանձին բացատրում ենք, որ Նժդեհի հրապարակի արձանը այլ մարդու է, բայց չենք կարողանում բացատրել, թե ինչու՞, այդ ո՛ր մի գեղագիտական կամ գաղափարա-քաղաքական հաճույքի համար: Վերջապես ո՞վ է այս «նորարարության» հեղինակը, ում դեռ պիտի մտցնել «Գինեսի ռեկորդներ»-ի գիրքը:
Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ Լեւոն Թոքմաջյանը եւս հայտնեց, որ ճիշտ չի համարում, որ Գարեգին Նժդեհի հրապարակում կանգնեցված է Սուրեն Սպանդարյանի արձանը, իսկ նույն Նժդեհի արձանը նախատեսվում է 2016թ. կանգնեցնել Պատկերասրահի հետեւի մասում՝ «Հանրապետություն» փողոցի կից այգում: Միեւնույն ժամանակ նա նշեց, որ Երեւանի քաղաքապետարանին կից քաղաքաշինական գեղարվեստական խորհուրդը ավելի շատ ուշադրություն է դարձնում բուն քանդակին, քան նրա տեղին: «Մենք գնացել ենք, նայել ենք գիպսե տարբերակը, որոշակի շտկումներ ենք ասել՝ Գագիկ Ստեփանյանը անի, բայց մեր քանդակագործներից որեւէ մեկը խնդիր չի տեսել այս հարցում: Ես էլ առանձնապես խնդիր չեմ տեսնում: Երեւի այս հարցը պայմանավորված է նրանով, որ Հանրապետություն փողոցի մոտ է լինելու, իսկ Նժդեհը Հանրապետական կուսակցության գաղափարախոսության հիմքն է»,- բացատրել է նկարիչը:
Հայ արիական հավատատեսությամբ՝ Մեծ եւ Փոքր Մասիսները Հայերի Արարչատուր եւ Աստվածազարմ Հավիտենական Հայրենիքի՝ Հայկական Բնաշխարհի (Արարատյան Աշխարհի) Տիեզերահաս Ալեհավաք (Ար-ական) ու Ալեցիր (Է(Ի)գ-ական) կայաններն են, որ ցայսօր պահպանում են կապը ոչ միայն Հայ Աստվածների ու Հայ Մարդկանց միջեւ, այլեւ կապը Տիեզերական Ակունքի՝ Արարիչ-Աստվածներ-Մարդիկ(Ազգեր) Առանցքի հետ…
Մասիսները «լսում»-«տեսնում»-«խոսում» են միայն Արարատ Աշխարհի Բնիկների հետ՝ Հայերի, եւ այդպես եղել է ու լինելու է միշտ…
* * *
Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր երկգագաթ լեռը (5.165մ) հայերը կոչել են Սիս եւ Մասիս: Մասիսը հայտնի է նաեւ Արարատ անունով: Հայոց պատմության շատ հարցերի ու հնագույն շատ անունների նման հայոց սրբազան լեռան Մասիս եւ Արարատ անունները եւս հետաքրքրել են ուսումնասիրողներին ու բազմաթիվ հարցերի տեղիք տվել: Իսկ հարցերը շատ են. ինչու՞ սրբազան այս լեռն ունի երկու անուն՝ Մասիս ու Արարատ, ո՞րն է հնագույնը, ի՞նչ են նշանակում Սիս, Մասիս եւ Արարատ անունները, ինչու՞ եւ ե՞րբ է սարը կոչվել Արարատ:
Սիս եւ Մասիս անունները լեռան հնագույն անուններն են: Հայկական լեռնաշխարհի (բարձրավանդակի) այլ լեռնագագաթներ եւս կրում են Մասիս անվանը մոտ անուններ: Այսպես. Վանա լճից հյուսիս գտնվող լեռը կոչվում էր Նեխ-Մասիք (Սիփան), Հայկական լեռնաշխարհի հարավ-արեւմուտքում՝ Հայկական Միջագետքում գտնվող լեռը հունական եւ հայկական հնագույն գրավոր աղբյուրներում կոչվում է Մասիոս կամ Մասիոն (այժմ՝ Տուր-Աբդին): Ասուրական գրավոր աղբյուրներն այս լեռների համար օգտագործում են Քաշշիարի լեռներ անունը: Շումեր-աքադական «Գիլգամեշ» դյուցազնավեպից հայտնի է երկգագաթ Մասու կամ Մաշու անունով լեռը, որի հետեւից ծագում եւ մայր է մտնում արեւը, եւ որի վրա կանգ է առել Ուտնապիշտիի (Նոյի նախատիպը) տապանը: Մասու-Մաշուն հաճախ նույնացվում է Մասիոս-Մասիոն լեռների հետ: Սիս եւ Մասիս անունների ծագման մասին եղել են բազմաթիվ բացատրություններ ու տեսակետներ, որոնք շարունակվում են մինչ օրս: Հնագույնը պատմահայր Խորենացու բացատրությունն է: «Հայոց պատմություն» աշխատությունում նա գրում է, որ Մասիս անունը առաջացել է Հայկի թոռնորդի Ամասիայի անունից (Հայկ, Արամանյակ, Արամայիս, Ամասիա): Տեսակետներից մեկի համաձայն՝ Մասիս, Մաշու-Մասու անունները «զույգեր», «զույգ լեռներ», «երկվորյակ լեռներ» իմաստներն ունեն: Ըստ տարածված մեկ այլ տեսակետի՝ «Մասիս» անունը առաջացել է «մաս» բառից, քանի որ լեռը բաղկացած է երկու մասից եւ այլն: Սակայն լեռան վեհապանծ տեսքն այլ բան է հուշում: Սիսը եւ Մասիսը իրենց տեսքով (միայնակ, երկգագաթ) այն տպավորությունն են թողնում, որ ասես անմիջականորեն վեր են հառնել Մայր Երկրից, հողից եւ շատ ամուր կապված են հողին: Այլ դեպքերում բարձր լեռնագագաթները միայնակ չեն եւ անմիջականորեն կպած չեն մայր հողին: Դրանք լեռնաշղթաների բարձր գագաթներ են:
Հայկական խոհանոց – (Ներկայացնում է «Արվասար» ռեստորանի (Ամիրյան 27) տնօրեն Ռուզաննա Նահապետյանը, հեռ` 531-027, 531-028) – (ռեստորանն ընդունում է կոլեկտիվ հայտեր)
Խոհանոցը ազգի մշակույթի կարեւորագույն հիմքերից է: Տե՛րը լինենք մեր պատմության:
– Ոչխարասնկով տոլմա
Բաղադրությունը – Ոչխարասունկ (շամպինիոն) – 1 կգ, կաղամբ – 1 կգ, գլուխ սոխ – 5 հատ, կարտոֆիլ – 5 հատ, համեմ – 1 կապ, սամիթ – 1 կապ, կանաչ սոխ – 1 կապ, զեյթունի բուսայուղ – 100 գ, կարագ – 50 գ, բլղուր – 100 գ, սպիտակ պղպեղ, աղ:
Պատրաստման եղանակը – Սունկը աղաջրով լվանալ, կտրտել, ավելացնել մանր կտրտած կանաչիները, լվացած բլղուրը, բուսայուղը եւ համեմել պղպեղով եւ աղով: Կարտոֆիլը մաքրել, մեջը փորել եւ կիսախաշել: Խաշել կաղամբի տերեւները եւ այդ ջրի մեջ գցել գլուխ սոխերը՝ հանելով կլոր-կլոր շերտերը:
Փորած կարտոֆիլի, սոխի շերտերի մեջ լցնել սնկով միջուկը: Մնացած միջուկը փաթաթել կաղամբի տերեւների մեջ:
Սրանք շարել թավայի մեջ, վրան լցնել 1 սուրճի գավաթ ջուր եւ կարագը: Այնուհետեւ թավան ծածկել ջեռոցի տարաների համար նախատեսված չվառվող ծածկով եւ դնել ջեռոցը: Եփել 30 րոպե 2000-ի տակ:
«Մանկական Եվրատեսիլ»-ում 3-րդն ենք
«Մանկական Եվրատեսիլ-2014» միջազգային մրցույթում Հայաստանը ներկայացնող 11-ամյա Բեթթին զբաղեցրեց 3-րդ հորիզոնականը: Նա ներկայացրեց «Արեւի մարդիկ» երգը եւ հավաքեց 146 միավոր: 1-ին տեղը զբաղեցրեց Իտալիսյի ներկայացուցիչը, 2-րդ տեղը՝ Բուլղարիայի, ով 1 միավորով էր առաջ Հայաստանից:
Հայաստանին 12-ական միավոր տվեց Բելառուսը, Բուլղարիան, Վրաստանը, Ուկրաինան, Ռուսաստանը, Մալթան,10 միավոր՝ Նիդեռլանդները, 8-ական միավոր՝ Շվեդիան, Սլովենիան, 7 միավոր՝ Սան Մարինոն, 6-ական միավոր՝ Խորվաթիան, Սերբիան, Կիպրոսը, 2-ական միավոր՝ Մոնտենեգրոն, Իտալիան: Հայաստանը 12 միավոր տվեց Վրաստանի ներկայացուցչին, 10 միավոր՝ Ռուսաստանի ներկայացուցչին, 8 միավոր՝ Իտալիայի ներկայացուցչին: Եվրոպական հեռարձակողների կողմից բոլոր մասնակիցները ստացան 12 միավոր: Մանկական ժյուրին Հայաստանին տվեց 7 միավոր:
Հայ գիտնականը ռեկորդ է սահմանել
Հայ գիտնական Արմեն Ավագյանի կենսագրությունը ներառվելու է Մարքիուսի «Ով ով է 2015» տարեգրքում:
Գիտնականը ռեկորդ է սահմանել. նրա կենսագրությունը արդեն 6-րդ տարին անընդմեջ ընդգրկվում է Մարքիուսի «Ով ով է» տարեգրքում (27-32 հրատարակություններ) եւ արդեն 3-րդ անգամ՝ Քեմբրիջի Միջազգային կենսագրական կենտրոնի «XXI դարի 2000 նշանավոր մտավորականներ» գրքում (7-9 հրատարակություններ):
Հեղինակ՝ «Լուսանցք» շաբաթաթերթ (Հայաստան, գլխավոր խմբագիր՝ Արմենուհի Մելքոնյան – http://www.hayary.org/wph/?p=2223 (https://www.facebook.com/armenuhi.melqonyan)
1. Հայ արիները նշեցին Հայ Տեսակի Արարման տոնը – Հայկական տարածքներից պիտի վերանան թուրքն ու ադրբեջանցին, բոլոր մյուս տզրուկները… Պատրաստվե՛լ եւ հակահարվածով հասնե՛լ Բաքու…
Այսօր՝ նոյեմբերի 14-ին հայ արիականներն ու հեթանոս ազգայնականները լուսաբացին նշեցին Հայ Տեսակի Արարման տոնը:
Նախքան տոնակատարության ու ծիսական արարողությանն անցնելը հայ արիական քրմեր Արմոգը, Արամը եւ Արեգը ռազմի ծես կատարեցին Վահագն Աստծո հուշարձանի մոտ՝ փառաբանելով Հայոց զորության եւ ռազմի Աստված Վահագնին, որ այսուհետ եւ միշտ լինի հայ զինվորականության կողքին եւ տիեզերական ուժով դառնա ապավենը հայոց բանակի: Քրմերը ծիսական արարողությամբ փառաբանեցին բոլոր հայ նահատակներին եւ վերջին ժամանակներս հայկական սահմանները ադրբեջանական սադրանքներից հերոսաբար պաշտպանող հայորդիներին: Հայ արիական քրմերը Վահագն Աստծո առջեւ նորից պատրաստակամություն հայտնեցին հայկական բանակի հետ միասին վրեժխնդիր լինել ադրբեջանական սադրանքներին զոհ գնացած բոլոր զինվորների համար: Մեկ անգամ եւս հնչեց Հայ Արիական Միաբանության հայտարարությունը, որով Հայաստանի նախագահին կոչ է արվում թշնամու յուրաքանչյուր սադրանքից հետո ազատագրել որեւէ դիրք, որեւէ տարածք կամ՝ եթե ամեն բան պատրաստ է՝ հակահարվածով հասնել Բաքու: Հայ արիականներն ու համախմբված հեթանոս ազգայնականները պատրաստ են ինչպես Արցախյան ազատամարտի բովով անցած, այնպես էլ երիտասարդ արորդիներով լինել առաջին շարքերում…
Հայերն արարչածին 7 տեսակներից մեկն են, որ ունեն ինչպես Երկրային, այնպես էլ Երկնային զորություններ: Հայ մարդն ունի ազգային պատկանելություն, որը դրսեւորվում է համահավաք ինքնությամբ՝ որպես Ազգ:
…Վերջում հավելեմ, որ Հայ Արիական միաբանության առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանը առիթով ասել է, թե՝ Երբ Ղարաբաղ-Արցախը հայկական հող էր, Ղրիմում ռուսներն իբրեւ ազգ ու պետություն գոյություն չունեին, «Ղրիմում տեղակայվում էին հայ եւ հույն բնածին ազգերի նավատորմները… Արցախը էլի Հայաստան է ու Հայաստանինը, այդպես լինելու է գալիք հազարամյակներում եւս, բայց Ռուսաստանին ու Ղրիմին սպասվում է պատմության թատերաբեմից հեռանալու «պատիվը», ինչպես շատ-շատերին «պատվով» նետեցին այնտեղ… Երբ Հայ Աստվածները խոսում էին հայերեն, անգամ մեր մոլորակը չկար, Տիր Աստված ունեցող հային պետք չէ այբուբեն կամ գիր ու լեզու պարտադրել… ռուսական ասվածը, ինչպես ամերիկյան կամ այլ արհեստածին բաները մահկանացու են, բայց ոչ հայը, Հայաստանն ու հայկական արարչածին գենը…»…
Մենք պարբերաբար անդրադառնում ենք հայ-ռուսական հարաբերություններին, քանի որ Ռուսաստանը համարվում է մեր հիմնական դաշնակիցը ինչպես ԱՊՀ-ում, այնպես էլ ՀԱՊԿ-ում: Բայց Մոսկվայի խաղերը մեր հակառակորդների, ավելին՝ թշնամիների հետ ոչ միայն զայրացուցիչ են, այլեւ՝ վտանգավոր:
Հայաստանում չեն կարող մոռանալ Մոսկվայի Բաքվին զենքի մատակարարումների մասին, ինչը դեռ կարող է շարունակվել: Իմիջիայլոց, այդ «ռազմառեւտուրը» ոգեւորեց նաեւ Մինսկին, եւ վերջերս ՀԱՊԿ մեկ այն անդամ Բելառուսը նույնպես զենք վաճառեց Ադրբեջանին:
Սա այն դեպքում, երբ Արեւմուտքը հրաժարվում է զենք վաճառել Ադրբեջանին, ԱՄՆ-ն անգամ հրաժարվեց Աֆղանստանից դուրս հանվող զենքերը վաճառել Բաքվին: Ռուսաստանի կողմից Ադրբեջանին զենքի վաճառքի հարցը մնում է հայ-ռուսական բանակցությունների սեղանին. այս մասին խորհրդարանում հայտարարեց ՀՀ ԱԳ փոխնախարար Շավարշ Քոչարյանը: Ամեն դեպքում, ըստ նրա, հարկավոր է հարցն ավելի լայնորեն դիտարկել. «Պետք է հաշվի առնել, թե ինչ ենք ստանում մենք, եւ ինչպես ենք ստանում: Եվ ինչպես կարող ենք ռազմական հավասարակշռություն ապահովել»: Նա հավելել է, որ հավասարակշռություն ձեռք է բերվում ոչ միայն զենքով, 1990-ականների սկզբին այդ առումով Ադրբեջանի առավելությունն անհամեմատելի էր:
Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Ադրբեջանին ավելի քան 50 ռազմական ուղղաթիռներ բաժին հասան: Իսկ Հայաստանը ոչ մի հատ չստացավ: Օդային տեխնիկա ավելի ուշ սկսեց գնել Հայաստանը, արդեն պատերազմի տարիներին: Եվ մենք հետ էինք մնում նաեւ զրահատեխնիկայի եւ տանկերի առումով: Բայց կարողացանք հաղթել:
Իհարկե, հայկական բանակի մարտական ոգին էլի բարձր է, պատրաստվածությամբ մեր զինուժը համարվում է տարածաշրջանի մարտունակ բանակը, սակայն այս ամենը թույլ չի տալիս մեր բարեկամ եւ դաշնակից համարվող Ռուսաստանին զենք-զինամթերք վաճառել Ադրբեջանին: Նաեւ այնպիսի զենքեր, որոնց կիրառումը կհանգեցնի զանգվածային զոհերի:
«Հավասարակշռության հասնում են նաեւ բարոյական-մարտական ոգով: Դա հատկապես վառ արտահայտվեց հուլիսին եւ օգոստոսին, երբ Ադրբեջանի հատուկ ջոկատայինների՝ կադրային զինվորականների ատամները կոտրեցին: Եվ ովքե՞ր: Մեր նորակոչիկները: Միասնության եւ պատրաստակամության ոգին. ահա թե ինչն է մեզ առանձնացնում»,- հայտարարեց ՀՀ ԱԳ փոխնախարարը:
Մոսկվայի այսօրինակ քաղաքականությունը կիրառվում է նաեւ այլ բնագավառներում: Մի՞թե մեզ դեռ վերաբերում են ինչպես իրենց գավառի,- արձագանքում են շատ հայեր, երբ ՀՀ այցելած ռուս պաշտոնյաներն ու մտավորականները մեզ վերաբերում են ինչպես ռուսական մի «գուբերնյայի»:
Loading ... Loading ...Վերականգնենք մեր երկիրը Տաճար առ Տաճար
Վերականգնենք Հայոց հավատը, Արարչական Տիեզերակարգը, ապահովենք Հայ Աստվածների վերադարձը ու ապացուցենք աշխարհին, որ Հայը Աստվածամարդ է եւ վերադառնում է իր Արմատներին: Արիական Մայր Տաճարի կառուցումը Երեւանում կդառնա այս ամենի հավաստումը: Թող ամեն հայ իր մասնակցությունը բերի այս սուրբ գործին՝ նյութական, մտավոր կամ հոգեւոր առումով: Այստեղ կարող եք կատարել նվիրատվություններ...
Ա1պլյուս