Որտեղ ծնվել է հայի պարը
Մաս առաջին
Երբ այդ մարդիկ, այդ Հայերը, ձեռք ձեռքի են տալիս եւ ուս -ուսի տված դոփում գետնին թմբուկների ու ծիրանե գործիքների նվագի ներքո, ապա ավելի շուտ պալատիս սյուները փոշեհատիկի կվերածվեն, քան հնարավոր կլինի կանգնեցնել նրանց:
Հուլիոս Կեսար (Ք. ա. 100- 44)
Հայոց պարը եւ պարաձեւը ազգային գաղափարախոսություն է, այն ներկայացնում է հայ էթնոտեսակին հատուկ ծիսական արարողակարգ՝ խոսքի եւ նվագի ուղեկցությամբ: Պարը մարդու մարմնի, մտքի, հոգու ու ձայնի միաձուլումն է, երբ այդ չորս ելեւէջները դառնում են մեկ ամբողջություն, հասնում են կատարելության: Պարի միջոցով հայ էթնոսը ներկայացնում է իր պատմությունը, հավատը, էթնիկական ծագման, պաշտամունքի, բառապաշարի եւ լեզվական առանձնահատկությունները՝ որպես մեկ ամբողջականություն:
Ըստ Անանիա Շիրակացու «Աշխարհացոյց»-ի, Այրարատ աշխարհը Հայոց ութերորդ միջնաշխարհն է, որը շրջապատուած է Գուգարք, Տայք, Արցախ, Սյունիք, Վասպուրական, Տուրուբերան, Բյուրակն, Աղձնիք լեռնաշխարհներով: Այսինքն, Արարատյան Աշխարհը կենտրոնն է, մեջտեղում Արեւխաչի գունդը՝ Մասիս եւ Սիս լեռների տեսքով, որի ճառագայթները Այրարատյան ութերորդ աշխարհից փռվում են ութ լեռնագագաթների կամ ութ աշխարհների վրա: Հայոց արեւխաչի գունդը կամ արեւգունդը պարսպապատված է Հայկական Պար ճառագայթակերպ լեռնաշղթայով, որտեղ եւ ծնվել է Հայի պարը:
«Նոր Հայկազեան լեզուի բառարանում» «պար» բառը բացատրվում է շատ պարզ. աստղերի շրջան, «աստեղեաց պար», «դիցաց պար»: Պար եւ Դից գաղափարների համադրման արդյունքում ծնվեց Դիցերի եւ Աստծո կերպի՝ մարդու նոր փոխհարաբերությունը, որը միահյուսվելով դարձավ աշխարհի ամենագեղեցիկ պարտեզի գաղափարը՝ Պարադիցը-պարադի«զ»ը:
Հայոց ծիսական պարը կապված է հուր, արեւ, կրակ, ջերմություն եւ կլոր շրջան, արեգակ, լույս, կյանք հասկացությունների հետ եւ ունի բազում տարատեսակներ, որոնց մեջ առանձնակի տեղ են զբաղեցնում արեւապաշտական տոտեմների պարերը: Դրանց միջոցով ներկայացվում էին տիեզերքի արարման դիցաբանական արարողակարգերը, ամրագրում էին տաճարների, վանքերի, կամուրջների ամրությունն ու կայունությունը, ներկայացնում էին բնությունը, ծնունդը, պտղաբերությունը, հաստատում էին տոտեմի ռազմական եւ աստվածային էությունը:
Երբ առյուծի գեսն է դրոշակ
Մաս երկրորդ Continue reading



